AP 5b. Bijlage Onderzoek verkeersveiligheid Enkweg

Veiligheid Enkweg Nunspeet Beoordeling van de veiligheid van busverkeer op de Enkweg

Opdrachtgever

Gemeente Nunspeet

Titel rapport

Veiligheid Enkweg Nunspeet

Kenmerk

009045.20210219.N1.03

Datum publicatie

maart 2021

Projectleider Goudappel

Thomas Groot

Projectteam Goudappel

Joost Verhoeven en Erik-Jan Westra

Status

Definitief

© Copyright Goudappel

[Copyright informatie]

Inhoudsopgave 1. Huidige situatie

4

2. Nieuwe situatie

10

3. Conclusie en oplossingsrichtingen

11

Aanleiding De gemeente Nunspeet wil het stationsgebied gaan herontwikkelen en hiermee de doorstroming, leefbaarheid en veiligheid in het gebied verbeteren. Hiervoor is een plan gemaakt waarbij de spoorkruising met de Elspeterweg ongelijkvloers wordt en het hele Stationsplein opnieuw wordt vormgegeven. Bij het nu voorliggende plan worden de huidige bushaltes verplaatst naar de F.A. Molijnlaan, echter blijft de Enkweg nodig om een keerbeweging te faciliteren voor een aantal buslijnen. Vanuit een aantal belanghebbenden is de vraag gekomen of het nu en in de toekomst wel veilig is om de Enkweg te gebruiken als busroute. Goudappel is gevraagd om met een onafhankelijke blik te kijken naar de veiligheid van de huidige situatie en de nieuwe situatie zoals deze nu bedacht is.

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

1

Opzet onderzoek De voorliggende vraag is of lijnbussen op een veilige en verantwoorde manier gebruik kunnen maken van de Enkweg. Om deze vraag te beantwoorden is er naar vorm, functie en gebruik gekeken. Zowel in de huidige situatie als in de nieuwe situatie. Omdat er nog geen definitief plan is voor de stationsomgeving is het nieuwe plan uitgekleed naar de principes die hierin worden toegepast. Uitgangspunten zijn dat de huidige lijndiensten behouden blijven en de routes op hoofdlijnen het zelfde blijven. De bushaltes naar de F.A. Molijnlaan worden verplaatst en dat de exacte vormgeving van het stationsplein nog verder wordt uitgewerkt. Dit onderzoek is specifiek gericht op de Enkweg tussen Stationsplein en de Spoorlaan.

Kan er door lijnbussen in de huidige en nieuwe situatie op een veilige manier gebruik worden gemaakt van de Enkweg?

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

2

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

3

1. Huidige situatie Algemeen beeld. Om een goed beeld te krijgen van de huidige situatie is een schouw uitgevoerd aan het einde van de ochtend op 18 februari 2021. Het was licht-bewolkt en 9 graden. Tijdens de schouw is een goed beeld gekregen van de verschillende verkeersstromen in en om de Enkweg. De busroutes rondom het station zijn bekeken en in kaart gebracht. Lijn C1 (zwolle) komt en gaat via halte Centrum. Deze komt altijd via de Spoorlaan en Enkweg naar de halte en rijdt via de F.A. Molijnlaan en Spoorlaan weer weg (éénmaal andersom zien rijden maar niet kunnen herleiden waarom). Lijn 111 rijdt altijd via de F.A. Molijnlaan, Spoorlaan en Enkweg naar de bushalte en rijdt weg richting rotonde. Lijn 112 komt vanaf de spoorwegovergang en halteert eerst aan de zijde van de appartementen en rijdt daarna een “ophaalrondje” door Nunspeet. Bij de tweede maal dat de bus de halte aandoet komt deze via de Spoorlaan en Enkweg. Naast de reguliere buslijnen zijn er nog 3 scholierenlijnen. Lijn 600, Lijn 685 en Lijn 658. Deze lijnen rijden 1x per dag en hebben beperkte invloed. De Enkweg is een erftoegangsweg en is als zodanig ingericht. De voornaamste functie is het ontsluiten van de aanliggende percelen en de Bergakkerweg. Aan de kant van het Stationsplein zijn een aantal voorzieningen aanwezig die matig verkeer aantrekken vanuit de F.A. Molijnlaan en Enkweg.

Door de ligging in het netwerk van Nunspeet wordt de Enkweg ook veel door fietsers gebruikt als doorgaande route. Hier zijn geen representatieve telgegevens van bekend. Op donderdag 25 maart is er in de ochtendspits een telling uitgevoerd. Dit was tijdens de corona-lockdown. De hogescholen gaven geen fysiek onderwijs en de overige scholen alleen beperkt fysiek onderwijs. Wel was er de weekmarkt in Nunspeet. De verwachting is dat de telling een aardig beeld geeft van de “normale” drukte en verhoudingen van modaliteiten op de Enkweg. Tijdens uit de schouw op 18 februari was eenzelfde beeld te zien. Uit de telling komt naar voren dat er ongeveer tweemaal zoveel fietsers dan gemotoriseerd verkeer op de Enkweg aanwezig is. Het aandeel bussen en bestelbusjes ligt beide tussen de 10 en 15% van het totaal van het gemotoriseerde verkeer. Dit is een relatief hoog aandeel. Naast het typische gebruik van een erftoegangsweg nabij het centrum en station wordt de Enkweg ook als busroute gebruikt.

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

4

Vorm, functie en gebruik. De Enkweg is als typische ETW (erftoegangsweg) ingericht. De weg heeft geen doorgaande functie voor autoverkeer, de intensiteiten zijn met 300 mvt/etm erg laag, er zijn veel erfaansluitingen, het snelheidsregiem is 30km/h en de voorrang is niet geregeld. De wegbreedte is tussen de 5,50 en 5,90 meter. Volgens de basiskenmerken van een ETW is de weg geen onderdeel van een busroute met (lijn)bussen langer dan 8 meter. Hierop is wel een uitzondering te maken. Dit moet dan wel op logische gronden gebeuren. Bijvoorbeeld als er een bushalte aanwezig is (zoals op de Spoorlaan met de halte Centrum) of als het echt niet anders kan. In de huidige situatie zijn er op het Stationsplein bushaltes aanwezig die alleen ontsloten kunnen worden via de Enkweg. De vormgeving en functie voldoen aan de kenmerken van een ETW volgens de richtlijnen zoals beschreven in de ASVV 2012 (CROW). In de ASVV 2012 staat ook dat voor een hoogwaardig openbaarvervoersnet een minimale een rijbaanbreedte van 5,50m met minimaal eenzijdig een obstakelafstand van 0,30m nodig is. In de Enkweg aan de kant van het Stationsplein is dit niet aanwezig. Hier is de rijbaan 5,50m met direct aanliggende parkeervakken. Aan de zijde van de Spoorlaan is dit wel het geval met een rijbaanbreedte van 5,90m. (5,50 benodigde rijloper en 0,40m marge).

Wanneer er naar de nieuwe kennismodule wegontwerp voor openbaar vervoer van het CROW (dd 18-08-2020) wordt gekeken is er met het huidige gebruik in de Enkweg een rijbaanbreedte van 6,50m nodig. Hier voldoet de Enkweg niet aan. Er zijn dus verschillende richtlijnen die elkaar tegenspreken. Over het basisprincipe dat (lijn)bussen niet thuishoren op een ETW zijn de richtlijnen door de tijd heen wel eenduidig. Over de manier van inrichten wanneer er afgeweken wordt van het basisprincipe verschillen de richtlijnen door de tijd. De Enkweg is ooit in deze vorm aangelegd toen een deel van de richtlijnen nog niet van kracht waren. Daarnaast moeten we altijd rekening houden met de realiteit. Onze leefomgeving is door de jaren heen ontstaan, dit is een organisch proces van nieuwe inzichten en nieuwe technieken. Nieuwe inzichten kunnen haaks komen te staan op wat er in de buitenruimte al aanwezig is. Hierbij moet een afweging gemaakt worden tussen de omgeving aanpassen aan de nieuwe inzichten of de nieuwe inzichten zo optimaal mogelijk toepassen in een bestaande situatie. In het verleden is er voor gekozen om busverkeer over de Enkweg te laten rijden. Hierbij zullen verschillende belangen zijn afgewogen. Er kan dus niet direct gezegd worden dat de huidige situatie “fout” is.

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

5

In het gebruik van de Enkweg zien we wel een aantal dingen gebeuren die niet helemaal lekker gaan. Zo is er aan de noordzijde van de weg een parkeerverbod ingesteld. Dit parkeerverbod verbiedt echter niet te stoppen om te laden of te lossen. Tijdens de schouw is gezien dat een bestelbusje stopte en er een pakketje werd bezorgd. Hierdoor kon de bus er nog maar net door. Dit moest wel stapvoets wat enige stagnatie in de doorstroming gaf. Hierbij worden overige weggebruikers geïrriteerd en gaan alternatieven zoeken om te passeren. Automobilisten hebben niet veel keus dan te wachten maar fietsers gaan het voetpad op. Hieruit ontstaan onverwachte en mogelijk gevaarlijke situaties. Wanneer een bus een groter voertuig dan een personenauto tegenkomt is de ruimte (te)beperkt. Deze vorm van incidenten is vaker te verwachten op de Enkweg. Denk hierbij aan een andere bus, pakketbezorgers en een vuilniswagen.

Lijnbus heeft moeite een stilstaand bestelbusje te passeren. In bovenstaande afbeelding is goed te zien hoeveel ruimte de bus op de weg inneemt. In de huidige dienstregeling maken de bussen in twee richtingen gebruik van de Enkweg. Dit kan echter niet gelijktijdig: de bussen kunnen elkaar niet passeren. De lijnen 111 en 112 die vanaf de Elspeterweg komen hebben zicht op de bushalte en kunnen zien of er gehalteerd wordt aan de zijde van de appartementen. Als hier een bus staat te halteren wacht de aanrijdende bus op de Spoorlaan ter hoogte van de Enkweg om de andere bus vrije doorgang te verlenen richting halte Centrum. Hierbij wordt de Spoorlaan volledig geblokkeerd door de wachtende bus en geparkeerde auto’s. Op oude foto’s is te zien dat tussen 2012 en 2019 op dit deel van de Stationsstraat een parkeerverbod van kracht was, echter de borden waren wel weggedraaid.

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

6

Beperkte ruimte op de Spoorlaan tussen F.A. Molijnlaan en Enkweg. Aan de uiteindes van de Enkweg is de ruimte erg beperkt voor grote voertuigen. Dit is bij de Spoorlaan goed te zien door de aanrijdschade aan bijvoorbeeld de paaltjes die tussen voetpad en rijbaan staan. Tijdens de schouw werd een van de paaltjes (weer) rechtgezet. De ambtenaar van de gemeente gaf aan dat hier vaker paaltjes aangereden worden door bussen.

Gemeente zet een paaltje in binnenbocht weer recht.

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

7

Bus heeft bij het wegrijden van de halte de hele weg nodig. Volgens de geldende vormgevingseisen tijdens de totstandkoming van de huidige situatie voldoet de inrichting van de Enkweg als woonstraat, maar in het gebruik is goed te zien dat de weg niet geschikt is om als busroute te fungeren. Het hoofdstuk conclusie en oplossingen worden een aantal mogelijkheden uiteengezet om de huidige situatie te verbeteren.

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

8

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

9

2. Nieuwe situatie Principes van het nieuwe ontwerp In het nieuwe ontwerp komt de gelijkvloerse spoorwegovergang te vervallen. De Elspeterweg vanaf de A28 gaat onder het spoor door en wordt aangesloten op de rotonde Stationslaan/Nijverheidsweg. De F.A. Molijnlaan wordt ook aangesloten op deze rotonde. De bushaltes die nu aan het Stationsplein zijn gesitueerd gaan naar de F.A. Molijnlaan. Hiermee ontstaat de situatie dat de bussen van lijn C1 (Zwolle) halteren aan de F.A. Molijnlaan en een keerbeweging kunnen maken bij de rotonde om weer terug te gaan richting halte Centrum en verder naar Zwolle. Hierbij is gebruik van de Enkweg niet per se meer nodig. Voor de lijnen 111 (Harderwijk) en 112 (Apeldoorn) is Nunspeet de eindhalte en zal er een keermogelijkheid moeten blijven.

Veiligheid in de Enkweg bij het nieuwe ontwerp De lijn C1 hoeft in het nieuwe ontwerp geen gebruik meer te maken van de Enkweg maar kan via de Spoorlaan en F.A. Molijnlaan. Als de huidige dienstregeling en routering voor de lijnen 111 en 112 worden behouden is er met het huidige ontwerp geen andere mogelijkheid dan gebruik te blijven maken van de Enkweg. Door een aanpassing in de route van lijn 112 kan in de nieuwe situatie de Enkweg in éénrichting worden gebruikt. Dit is een verbetering ten opzichte van de huidige situatie en gebruik in éénrichting is dan ook zeer wenselijk bij de her ontwikkeling van de stationsomgeving. Ondanks een vermindering van het aantal bussen door het verleggen van lijn C1 en het aanpassen van de route van lijn 112 blijft de Enkweg niet voldoen aan het basisprincipe dat er geen (lijn)bussen thuishoren op een ETW.

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

10

3. Conclusie en oplossingsrichtingen Is de Enkweg in zijn huidige vorm geschikt als busroute? De vormgeving van de Enkweg voldoet aan de geldende richtlijnen voor een ETW ten tijden van de totstandkoming van de huidige inrichting. Afwijking hierop is de busroute door de Enkweg. Naar alle waarschijnlijkheid is dit een wel overwogen afwijking geweest. De huidige richtlijnen schrijven wel een ruimere maatvoering voor gebruik als busroute. In de basis is voldaan aan de punten vormgeving en functie. Echter, het gebruik laat zien dat niet alles helemaal soepel loopt. Zo is er aanrijdschade te zien, voertuigen kunnen elkaar moeilijk passeren en blokkeren hiermee de straat. Deze waarnemingen geven een indicatie dat er, al dan niet bewust, risico’s en/of fouten worden gemaakt. Deze fouten geven onprettige situaties en kunnen tot schade en ongevallen leiden. De huidige situatie is dus niet geschikt als busroute in twee richtingen zoals dit nu het geval is.

Oplossingsrichtingen in de huidige situatie. De huidige situatie kent een aantal knelpunten. Door het aanpakken van deze knelpunten ontstaat er een werkbare en veilige situatie. Daarbij blijft de opmerking dat er een afwijking is van het basisprincipe dat er geen (lijn)bussen thuis horen op een ETW. Hierbij moet wel aangemerkt worden dat gezien de bushaltes aan het Stationsplein er geen ander oplossing is dan gebruik te maken van de Enkweg. De huidige situatie met aanpassingen geeft echter geen aanleiding om een wijziging door te voeren in het vervoersplan of de concessie te wijzigen en de busroutes aan te passen. In de toekomstige situatie moet wel naar een duurzame oplossing gezocht worden die voor alle gebruikers van de Enkweg en omgeving veilig en werkbaar is. De oplossingsrichtingen zoals hieronder worden benoemd zijn specifiek voor de problemen op en rond de Enkweg. Onderstaande punten kunnen als verbetering op de huidige situatie gezien worden en zorgen voor een werkbare en veilige verkeerssituatie. Hiermee kan de Enkweg als busroute in gebruik blijven.

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

11

Hieronder staan een aantal quick-wins die de Enkweg veiliger kunnen maken; •

Aanpassen van het parkeerverbod in een stopverbod aan weerszijde van de Enkweg. Parkeren en stilstaan mag daarbij uitsluitend in de parkeervakken. Dit voorkomt dat bijvoorbeeld pakketbezorgers op de weg stil gaan staan en de doorgang blokkeren.

•

Parkeerverbod op de Spoorlaan tussen F.A. Molijnlaan en Enkweg. Hierdoor hebben bussen vanuit de Spoorlaan de Enkweg in meer ruimte om de draai te maken. Tevens is er meer ruimte om te wachten op een bus vanuit de Enkweg die naar de Spoorlaan gaat. Met een parkeerverbod kunnen er wel parkeerproblemen ontstaan.

•

De Enkweg maar in éénrichting gebruiken met de bus. De halte aan de zijde van de appartementen kan bijvoorbeeld komen te vervallen. Deze wordt gebruikt door lijn 112 (Apeldoorn) bij aankomst in Nunspeet voor deze de “ophaalronde” gaat doen. Door het laten vervallen van deze halte maken de bussen nog maar in één richting gebruik van de Enkweg. Deze halte zou opgevangen kunnen worden door een uitstaphalte aan de F.A. Molijnlaan. Met éénrichtingsverkeer door bussen is er geen kans meer dat ze elkaar tegen komen in de Enkweg of moeten wachten in de Spoorlaan. Bovendien rijden er dan de helft minder bussen.

•

Aanvullend op vorig punt kan overwogen worden om de hele Enkweg éénrichting te maken voor gemotoriseerd verkeer. Hiermee wordt voorkomen dat voertuigen elkaar klemrijden en de doorgang blokkeren voor fietsers. Aanvullende maatregelen om de snelheid te remmen of de attentie te verhogen bij kruispunten zijn dan wel wenselijk. Hiermee zou ook aan de nieuwe ontwerprichtlijnen voldaan kunnen worden.

Is de Enkweg in het nieuwe ontwerp geschikt als busroute? De vorm en functie van de Enkweg veranderen niet met het aanpassen van de Stationsomgeving. Met de huidige routering blijven er bussen in twee richtingen door de Enkweg rijden die daarvoor niet geschikt is. De mogelijkheid is er wel om nog maar in éénrichting gebruik te gaan maken van de Enkweg. Dit is dan ook zeer aan te raden. De buslijn C1 (Zwolle) hoeft geen gebruik meer te maken van de Enkweg. Dit maakt de kans op onveilige situaties wel kleiner. Maar de Lijnen 111 (Harderwijk) en 112 (Apeldoorn) blijven de Enkweg nodig hebben als keermogelijkheid. Hiermee blijft de afwijking van het basisprincipe wel bestaan. Met het aanpassen van de busroutes en instellen van éénrichtingsverkeer worden de knelpunten in de Enkweg opgelost. Hiermee kan er op een veilige en verantwoorde manier gebruik worden gemaakt van de Enkweg door (lijn)bussen.

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

12

Oplossingsrichtingen in de nieuwe situatie. Met het herinrichten van de stationsomgeving ontstaat de kans om een duurzame en veilige oplossing te vinden voor de problemen die nu optreden in de Enkweg. Met het verplaatsen van de bushaltes naar de F.A. Molijnlaan komt er een mogelijkheid om de busroute van de Enkweg af te halen en vorm, inrichting en gebruik op elkaar af te stemmen. Hieronder worden een aantal mogelijke oplossingsrichtingen benoemd. Deze oplossingsrichtingen kunnen andere problemen veroorzaken en moeten dan ook zorgvuldig worden afgewogen. Oplossingsrichtingen zijn; 

Aanpassen van het stationsplein zodat lijnbussen hier de keerbeweging kunnen maken.



Route van de lijnbussen aanpassen zodat er geen keerbeweging meer nodig is bij het station. Bijvoorbeeld door buslijnen aan elkaar te koppelen en Nunspeet niet meer als eindhalte te gebruiken. Of de routes binnen Nunspeet aanpassen zodat er geen keerbeweging meer is bij het station.



Keermogelijkheid op een andere locatie vormgeven. Bijvoorbeeld ter hoogte van de P+R of rotonde met de Erperweg.



Haltes helemaal verplaatsen naar een andere locatie zoals het transferium.

Indien de oplossingsrichtingen meer nadelige gevolgen hebben dan het gebruik blijven maken van de Enkweg kan de conclusie zijn dat de huidige situatie met enkele aanpassingen de beste oplossing is.

Veiligheid Enkweg Nunspeet - 2 maart 2021

13

Goudappel BV werkt vanuit Amsterdam, Den Haag, Deventer, Eindhoven en Leeuwarden Snipperlingsdijk 4

Postbus 161

+31(0) 570 666 222

BTW NL 0072 11 879 B01

7417 BJ Deventer

7400 AD Deventer

info@goudappel.nl

KVK

The Netherlands

The Netherlands

www.goudappel.nl

IBAN NL09Enkweg INGB 0001 2746 32- 2 maart 2021 Veiligheid Nunspeet

3801 7479

14