AP 5b. Bijlage Onderzoek busstation
Tekst van het document
Verplaatsen busstation naar het transferium Verkeerskundige en andere kansen en risico’s van het verplaatsen van het busstation naar het transferium Nunspeet
Opdrachtgever
Gemeente Nunspeet
Titel rapport
Verplaatsen busstation naar het transferium
Kenmerk
009201.20210311.N01.03
Datum publicatie
april 2021
Projectleider Goudappel
Thomas Groot
Projectteam Goudappel
Erik-Jan Westra, Arno de Koning
Status
Definitief
© Copyright Goudappel
[Copyright informatie]
Inhoudsopgave 1. Ruimtelijke inpassingsmogelijkheden
4
2. Veiligheid voor de verschillende gebruikers12 3. Afwikkeling op het omliggende wegennet bij verplaatsing van het busstation naar het transferium 16 4. Voor- en nadelen voor de gebruikers.
19
5. Conclusie
25
Aanleiding De gemeente Nunspeet gaat het stationsgebied her ontwikkelen en hiermee de doorstroming, leefbaarheid en veiligheid in het gebied verbeteren. Hiervoor is een masterplan gemaakt door West 8. In dit masterplan komen alle onderdelen tezamen. Echter is dit nog een levendig document en niet alle keuzes staan al vast, Een van de onderdelen die niet vast staat is de locatie van de bushaltes. In het nu voorliggende ontwerp komen de bushaltes aan de F.A. Molijnlaan. Dit geeft een aantal uitdagingen waarbij er ook naar andere mogelijkheden gekeken kan worden. Een van de ideeën is het verplaatsen van het busstation naar het transferium. In dit rapport worden de vooren nadelen van deze locatie beschreven.
Status ontwerp Stationsomgeving december 2020.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
1
Inleiding Om een afgewogen keuze te maken over de locatie van het busstation in het stationsgebied wordt er naar de mogelijkheden aan de noordzijde van het station gekeken en het transferium. Voor de afweging wordt er naar een aantal onderdelen gekeken. Hiermee proberen we alle belangen van de gebruikers af te wegen. In dit rapport worden aan de hand van vier hoofdthema’s de kansen en risico’s in beeld gebracht. Met deze aandachtsvelden worden de fysieke, menselijke, ruimtelijke en ontwerpstandaarden aspecten belicht. Deze worden afgewogen tegen de al dan niet gewijzigde handhaving van het busstation aan de noordzijde van het spoor. Deze vier hoofdthema’s zijn; Ruimtelijke inpassingsmogelijkheden Veiligheid voor de verschillende gebruikers Afwikkeling op het omliggende wegennet. Voor- en nadelen voor de gebruikers van het gebied.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
2
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
3
1. Ruimtelijke inpassingsmogelijkheden Algemeen In de huidige situatie is het transferium helemaal gericht op het ontvangen van bezoekers voor de Veluwe. Het parkeerterrein heeft een rustig, open en groen karakter. Aan de noordkant is er een uitkijktoren, speeltuin en een brasserie, aan de zuidkant het bezoekerscentrum Nunspeet en de toegang tot de Veluwe. Met het toevoegen van een busstation komt hier een intensieve bestemming bij. Door de ligging van het treinstation en de nieuwe onderdoorgang in de noordoosthoek van het parkeerterrein is de meest logische locatie voor een busstation aan de noordkant van het parkeerterrein. De ruimte aan de noordzijde is niet voldoende om hier alle bussen te laten halteren. Hiervoor is meer ruimte gezocht aan de oostzijde en westzijde. Beide varianten zijn uitgewerkt door West 8.
Variant voor de inrichting van een bushalte in de noord- en oosthoek op het transferium.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
4
Variant voor de inrichting van een bushalte in de noord- en westhoek op het transferium. Om vanuit de Plesmanlaan naar de bushaltes te komen kan er gebruik worden gemaakt van de huidige vormgeving, hierbij rijden de bussen over het parkeerterrein. De ontwerpen die zijn opgesteld door West8 maken een scheiding tussen de parkeerwegen en een ring om het parkeerterrein waar de bussen rijden. Hierdoor zijn de parkeerbewegingen (in- en uitparkeren) gescheiden van de busroute. Met deze opzet zijn er beperkte aanpassingen aan het transferium nodig om aan de parkeerbehoefte te voldoen. Met het behouden van de huidige dienstregeling zijn er minimaal 3 haltes nodig op het busstation. Er wordt nu dan ook uitgegaan van het ruimtebeslag van minimaal 3 haltes waarbij bussen onafhankelijk van elkaar kunnen aankomen en vertrekken. De beschikbare ruimte aan de noordzijde is te beperkt om de bushalte goed te faciliteren. Hiervoor zijn er twee varianten uitgewerkt, een waarbij er aan de noorden oostzijde halteplaatsen komen (variant 1) en een waarbij er aan de noord- en westkant halteplaatsen komen (variant 2). Voor de ruimtelijke inpassing zijn er geen grote verschillen tussen de varianten. Beide varianten hebben een beperkte ruimtelijk impact ten opzichte van de huidige situatie en alle functies zijn ruimtelijk inpasbaar.
In het functioneren van de varianten zijn er wel verschillen, deze worden later per variant benoemd. Hierbij is het belangrijk aan te merken dat de varianten wel gevolgen hebben voor de parkeercapaciteit.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
5
De voordelen aan het verplaatsen van het busstation naar het transferium zijn dat de omgeving levendiger wordt door het toevoegen van functies wat de sociale veiligheid ten goede komt. Op het stationsplein ontstaat meer ruimte voor groen en verblijven omdat er geen bushaltes en haltehavens meer nodig zijn. Ook is er meer ruimte om mindervalideparkeerplaatsen en taxiplaatsen te realiseren. Door het verplaatsen van het busstation wordt de druk rondom het station verspreid over een groter gebied. Het laatste is vooral een voordeel voor het noordelijke deel van het stationsgebied. Nunspeet staat op nominatie om in het kader van de RegioDeal aangemerkt te worden als “poort naar de Veluwe” hierbij worden logische toegangspoorten naar de Veluwe gecreëerd. Zo worden bezoekers naar de meest gewenste routes geleid. Hiermee wordt congestie op populaire locaties en aantasting van kwatsbare natuur voorkomen. Eén van de criteria die geldt voor een “poort naar de Veluwe” is dat er een parkeerplaats met minimaal 200 parkeerplaatsen aanwezig is. Dit aantal kan met het toevoegen van een busstation op het transferium niet worden gehaald zonder het hele transferium te veranderen. In het ontwerp van december 2020 worden 10 parkeerplaatsen van het Stationshuisje en 6 parkeerplaatsen van het Natuur Aktiviteiten Centrum (NAC) verplaatst naar het Veluwe transferium.
Daarnaast worden er 19 nieuwe parkeerplaatsen toegevoegd wat leidt tot een totaal van 200 parkeerplaatsen. Met het toevoegen van het busstation op het Veluwe transferium kunnen er slechts 16 nieuwe parkeerplekken worden toegevoegd. Hiermee kan het beoogde totaal van 200 parkeerplaatsen ter behoeve van de RegioDeal niet behaald worden. Daarnaast kan dit ook gevolgen hebben voor de parkeerbalans van het Klimbos.
Varianten Voor de inpassing van een busstation op het transferium zijn een aantal basisvoorwaarden belangrijk. Indien hier niet aan voldaan kan worden is het toevoegen van een busstation op het transferium niet wenselijk.
Bussen en parkeren fysiek scheiden.
Loop-, fiets- en busroute geen gebruik laten maken van dezelfde ruimte.
Kruisen en mengen van modaliteiten beperken.
Er zijn twee varianten uitgewerkt voor het transferium. In de eerste variant halteren de bussen aan de oost- en noordzijde van het terrein. In de tweede variant halteren de bussen aan de noord- en westzijde. Hieronder worden per variant de voordelen en nadelen van de inrichting toegelicht. Hier gaan we specifiek op de twee varianten in, voor- en nadelen van een busstation op het transferium worden hierbij buiten beschouwing gelaten. Deze worden in hoofdstuk 4 besproken.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
6
Variant 1 Door de bushalte aan de noord- en oostzijde te positioneren worden de doelgroepen redelijk gescheiden van elkaar. In de noordoosthoek van het terrein zijn de gebruikers vooral OV-reizigers en in de zuidwesthoek zijn dit vooral recreanten voor de Veluwe. Door de doelgroepen uit elkaar te halen kan de omgeving specifiek voor de doelgroep worden ingericht. In deze variant hebben recreanten minimaal hinder van bijvoorbeeld bushokjes en reizigersstromen. Voor de busreizigers is het voordeel dat de voorzijde en zijkant van de bus richting het station gericht is. Hierdoor is goed zichtbaar welke lijndienst de bus rijdt.
Variant 1 Nadeel van deze variant is het dubbelgebruik van de rechterzijde van het terrein door OV-reizigers en bezoekers aan de Veluwe die richting het Vennenpad willen. Voetgangers vanaf het parkeerterrein lopen zich vast tegen de bushalte en moeten over de rijbaan lopen. Voetgangers en fietser moeten dan ook een veilige route krijgen om van het parkeerterrein af te komen. Door de éénrichtingstoegang van het parkeerterrein zullen voertuigen vooral in de oost-west richting over het terrein rijden. Het voordeel van deze variant is dat autoverkeer van de bus afrijdt bij het inrijden van de parkeerweg. Een wegrijdende bus hoeft geen/beperkt rekening te houden met verkeer uit een parkeerweg. Het is dan aan te bevelen om ook op de parkeerwegen éénrichting in te stellen van oost naar west.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
7
Variant 2 In de tweede variant liggen de bushaltes aan de noord- en westzijde van het parkeerterrein. Het voordeel van deze variant is dat de bestemmingen gecentreerd worden, dit help o.a. de sociale veiligheid te verbeteren. Het nadeel van het centreren van de doelgroepen is dat ze gebruik moeten maken van dezelfde ruimte.
Variant 2 Recreanten die van het parkeerterrein afkomen moeten via de bushalte naar de toren/horeca en het ontvangstcentrum lopen. Hierbij lopen zij zich vast tegen de bushalte en moeten over de rijbaan lopen. Hierbij worden bussen en voetgangers gemengd. Dit is geen wenselijke situatie gezien het grote verschil in massa en snelheid. De bushalte aan de westzijde staat in de looproute tussen het plein met de toren/horeca en het bezoekerscentrum. Hierdoor kruisen recreanten de OVreizigers, dit vraagt om veel ruimte. Daarnaast staan aan de westelijke haltes de bussen met de voorkant van het busstation af. Hierdoor hebben reizigers geen zicht op welke bus er staat te halteren. Recreanten richting het Vennenpad moeten in deze variant ook gebruik maken van de rijbaan. Dit is mogelijk op te lossen door een voetpad aan de oostzijde van de rijbaan te leggen.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
8
Door de éénrichtingstoegang van het parkeerterrein zullen de parkeerwegen hier ook vooral in oost-westrichting gebruikt worden. Aan de westzijde kunnen wegrijdende bussen en automobilisten in conflict komen.
Voorkeursvariant transferium op basis van ruimtegebruik De twee varianten die uitgewerkt zijn hebben beide voor- en nadelen voor het ruimtegebruik. Gezien de risico’s die optreden in variant 2 gaat de voorkeur uit naar variant 1 bushaltes in de noord- en oosthoek. Deze variant kent nog wel een aantal aandachtspunten en zijn daarom in beeld gebracht. De verschillende stromen zijn in kaart gebracht om inzichtelijk te krijgen waar mogelijke conflicten ontstaan.
Doelgroepen met betrekking tot het transferium.
In de afbeelding is goed te zien dat er veel verschillende stromen van verschillende modaliteiten zijn die elkaar soms in de weg zitten. De grootste aandachtspunten zijn de stromen aan de westzijde van de parkeerwegen en het plein bij de toren. Hier komen veel stromen samen die elkaar kruisen en/of met elkaar mengen. Bij een nadere uitwerking moet hier rekening mee gehouden worden. In de rest van de rapportage gaan we bij de variant transferium uit van de voorkeursinrichting.
Keerlus voor de bus aan de Molijnlaan thv de P+R Een van de redenen om naar andere locaties voor het busstation te kijken is dat een deel van de bussen in het huidige ontwerp nog steeds door de Enkweg rijden. Om hier een oplossing voor te vinden zou een andere keermogelijkheid geboden moeten worden. Aan de oostkant van de P+R is mogelijk ruimte voor een keerlus. Hiermee kunnen de lijnen 111 en 112 een keerbeweging maken in Nunspeet. Voor een goede afweging tussen de varianten is ook een variant met een keerlus aan de Molijnlaan ter hoogte van de P+R globaal uitgewerkt. Ruimtelijk gezien is
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
9
een keerlus goed inpasbaar. Aandachtspunten zijn de hoeveelheid voertuigen op de Molijnlaan en het mogelijke schijnen van koplampen in woningen. Op de Molijnlaan rijden na de herontwikkeling ongeveer 8000mvt/etm. Dit is de bovengrens waarop een verkeersstroom doorkruist kan worden. Aanvullende maatregelen zullen nodig zijn om de dienstregeling tijdens de spits soepel te laten verlopen. Bij het uitrijden van de keerlus staat de bus met de voorzijde naar de huizen aan de Molijnlaan. Hierbij schijnen in de ochtend en de avond de koplampen van de bus naar de woningen. Dit kan als zeer onprettig ervaren worden.
Uitsnede schets West 8 “keerlus bij de P+R”. Met het toevoegen van een variant met een keerlus bij de P+R zijn er in deze studie drie ontwerpvarianten gekomen;
DO ontwerp
DO ontwerp + keerlus
Bushalte verplaatsen naar transferium
In hoofdstuk 4 worden de drie varianten en de huidige situatie op een kwalitatieve manier tegen elkaar afgewogen.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
10
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
11
2. Veiligheid voor de verschillende gebruikers Het transferium is een overstaplocatie naar de Veluwe. Hierin schuilt meteen de grootste uitdaging voor het ontwerp van een busstation. De mensen die voor de Veluwe naar het transferium komen hebben een heel ander reismotief dan mensen die voor het busstation komen. Mensen die voor de Veluwe komen hebben met het parkeren van de auto hun reisdoel gehaald. Zij zijn nu bezig met de hond aanlijnen, de kinderen bij elkaar houden en bepalen waar ze heen gaan wandelen. Mensen die voor de bus of trein komen zijn vaak een stuk gehaaster en zijn mentaal aan het reizen en volop aan het deelnemen aan het verkeer. Onder tijdsdruk van het halen van de bus moeten ze nog opzoek naar een stalling voor de fiets en de OV-chipkaart pakken. De buschauffeur moet zich aan de dienstregeling houden en zit niet te wachten op mensen die aan het inparkeren zijn of mensen die over de busroute wandelen richting het bos. Wanneer deze groepen op hetzelfde moment van dezelfde ruimte gebruik gaan maken staan de mindsets van de mensen haaks op elkaar. Zij zullen de andere doelgroep dan ook niet snel verwachten en hier niet correct op anticiperen.
Bij het combineren van een recreatiefunctie en een OV-locatie moet de belevingswereld van de verschillende doelgroepen goed in de gaten gehouden worden en het liefst worden deze dan ook zoveel mogelijk van elkaar gescheiden. Op sommige plekken zal dit niet lukken door de beperkte ruimte die beschikbaar is. Hier zal dan ook extra aandacht besteed moeten worden om de twee “werelden” bij elkaar te brengen en op elkaar te attenderen. Dit kan bijvoorbeeld door de voetgangersstroom die van de parkeerplaats afkomt te bundelen en op (een aantal) speciale attentie plekken de busroute te laten kruisen. Ook is het wenselijk om een haltefunctie en recreatiefunctie te scheiden van elkaar. OV-reizigers die opzoek zijn naar een plek om de fiets te stallen moeten zoveel mogelijk gescheiden worden van spelende kinderen. En wanneer je op de bus staat te wachten is het ook niet prettig als je aan de kant moet omdat er een gezin met wandelwagen langs wil. In het huidige ontwerp zijn er veel plekken waar de verschillende doelgroepen op cruciale momenten van dezelfde ruimte gebruik moeten maken.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
12
1.
2. 3. 4. 5.
6.
Voetgangers in noord-zuid richting kruisen fietsers in oost-west richting. Hierbij zijn zowel de mobiliteiten voetganger/fietser als doelgroepen recreatie/Ov gebruiker in conflict. Fietsers komen hier in conflict met recreanten bij de uitkijktoren. De recreatieve voetganger zal hier gebruik maken van de oost-west verbinding terwijl de Ov-gebruiker hier stil staat. Voetgangers naar de Veluwe, bussen naar de halte en auto’s naar het parkeerterrein kunnen hier in conflict komen. Voetgangers van en naar het parkeerterrein moeten de busroute kruisen op de kopse kant van de parkeerwegen. Dit zijn 3 plekken waar een conflict kan optreden. Fietsers tussen het ontvangstcentrum en uitkijktoren kunnen over de rijbaan gaan fietsen, hierbij komen zij in conflict met auto’s en bussen.
Keerlus aan de Molijnlaan nabij de P+R Waar de gebruiksfuncties in de variant met de bushaltes op het Veluwe transferium haaks op elkaar staan, zijn deze gescheiden in de variant met de bushaltes aan de Molijnlaan. De reiziger en de recreant zijn fysiek van elkaar gescheiden. De mindset van de gebruikers rond de Molijnlaan is ongeveer hetzelfde (namelijk reizen). De conflicten die dan nog wel kunnen ontstaan komen voornamelijk door het kruisen van verschillende verkeersstromen. De gebruikers zijn zich hier beter van bewust omdat ze in de stationsomgeving verkeersdeelnemer zijn.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
13
1. 2.
3.
4.
5.
6.
Door de ligging van de halte ten opzichte van de (fiets)oversteek is het zicht voor fiets en voetganger richting het oosten beperkt. Fietsers vanuit het centrum voor de noordelijke bushalte moeten de Molijnlaan oversteken naar de fietsenstalling en te voet weer de Molijnlaan oversteken naar de bushalte. Hierin schuilen twee risico’s’ a. Fietsers en voetgangers die (gehaast) de oversteek nemen. b. Fietsen die aan de noordkant van het plangebied gestald worden waar geen stalling is. Afslaande bussen kruisen de fietsstrook. Hierbij zitten fietsers in de dodehoek van de bus. Dit is een risico die in de verdere uitwerking aandacht nodig heeft. De keerlus van de bus en toegang tot de P+R maken in deze schets gebruik van de zelfde ruimte. De keerlus moet zo worden vormgeven dat bussen en auto’s elkaar niet klem kunnen rijden. Bij het uitrijden van de keerlus staat de bus met de voorkant naar de woningen aan de Molijnlaan. Het schijnen van de koplampen naar de woningen kan als erg onprettig ervaren worden. De Molijnlaan heeft na de herontwikkeling van het stationsgebied ongeveer 8000mvt/etm. Dit is een intensiteit die ongeregeld lastig te doorkruisen is. Tijdens de spits bestaat de kans dat de bus vanuit de keerlus moeilijk de Molijnlaan op kan rijden.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
14
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
15
3. Afwikkeling op het omliggende wegennet bij verplaatsing van het busstation naar het transferium Door de verplaatsing van het busstation gaan bussen een andere route rijden. Hierdoor kunnen reistijden en verliestijden toenemen. De afwikkeling op het omliggende wegennet is in het kader van deze studie niet modelmatig doorgerekend maar bepaald op basis van expert-judgement. Deze beoordeling is gedaan door de experts die eerder met behulp van een dynamisch verkeersmodel onderzoek hebben gedaan naar de kwaliteit van de verkeersafwikkeling in het ontwerp voor de herinrichting van het stationsgebied. In een expertsessie is in eerste instantie bekeken welke veranderingen er zijn in de routering van de bussen bij het verplaatsen van het busstation naar het transferium en wat de verwachte effecten op de kruisingen en rotondes zijn. Hiervoor is gebruik gemaakt van de “Memo busstation en routering Stationsomgeving Nunspeet” en het verkeersmodel van de studie naar de herontwikkeling van het stationsgebied. Voor lijn 111 vanuit Harderwijk zijn er in alle varianten nauwelijks verschillen. Lijn 112 vanuit Apeldoorn maakt een ophaalrondje door Nunspeet en komt hiermee over alle wegen in het studiegebied. Voor deze lijn maakt het niet veel uit waar de halte is. Bij lijnen C1 Dalfsen en 112 Apeldoorn zijn er wel grote verschillen te zien in de reis- en verliestijden.
Uitkomst van deze expert-beoordeling is dat het verplaatsen van het busstation slechts tot een marginale toename van verkeersbewegingen zal leiden en dat het daarmee vrijwel geen effect zal hebben op de verkeersafwikkeling op de rotondes en kruispunten. De capaciteit op de rotondes en kruispunten zijn toereikend om de marginale effecten als gevolg van de aanpassingen in de busroutes op te vangen. De veranderde routering van een deel van de bussen leidt natuurlijk wel tot een langere reistijd. En daarnaast passeren deze bussen vaker een rotonde waar voorrang moet worden verleend, waardoor boven op de extra reistijd ook extra verliestijd op zal treden.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
16
Uitsnede uit de memo busstation en routering Stationsomgeving Nunspeet.
Uitsnede uit de memo busstation en routering Stationsomgeving Nunspeet.
Gekeken naar de extra omrijdafstand en de uit het verkeersmodel afgeleide verliestijden is de inschatting dat de reistijd voor lijn C1 en 112 met 90 tot 120 seconde zal toenemen ten opzichte van de variant met de bushaltes aan de Molijnlaan. De lijnen 600 en 658 zijn scholierenlijnen en rijden 1 of 2 maal per dag. Voor de lijn 600 neemt de reis- en verliestijd iets toe, voor lijn 658 neemt dit af. Gezien Nunspeet het beginpunt of eindpunt is zijn de gevolgen verwaarloosbaar.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
17
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
18
4. Voor- en nadelen voor de gebruikers. De studie kent drie varianten voor het busstation en de huidige situatie. In dit hoofdstuk worden de varianten tegen elkaar afgewogen en de voor- en nadelen toegelicht. De varianten die tegen elkaar worden afgewogen zijn de huidige situatie met kleine aanpassingen. De aanpassingen zijn beschreven in rapport 009045.20210223.N01.03. Het DO ontwerp en een variant hierop met een keerlus aan de Molijnlaan, ergens ter hoogte van de P+R. Als laatste is de variant voor het transferium meegenomen. De afwegingen zijn weergegeven in onderstaande tabel. Hierbij kijken we naar de impact op wegniveau, reistijden, ruimtebeslag, verkeersveiligheid en (omgevings)kenmerken. De waardering is kwalitatief en zegt alleen iets over score ten opzichten van de andere varianten. De verschillende varianten worden tegen elkaar afgewogen en gewaardeerd met een groene kleur voor een positief effect, geel voor een neutraal effect en oranje voor een negatief effect. Een groene kleur geeft niet aan of een variant goed is alleen dat deze beter is dan een andere variant.
Voorbeeld voor de afweging. “Gesteld dat busverkeer in een woonstraat niet wenselijk is”. Wanneer er in 2 van de 3 varianten de bussen door een woonstraat rijden scoort de 3e (waar er geen bussen door de woonstraat rijden) het beste, deze krijgt dan een groene kleur. Een variant waarbij er minimaal bussen door de woonstraat rijden krijgt een gele kleur. En een variant waarbij alle bussen door de woonstraat rijden krijgt een oranje kleur. In dit voorbeeld scoort de variant waarbij er geen bussen door de woonstraat rijden het beste, de variant waarbij er beperkt bussen rijden scoort neutraal en de variant waarbij er veel bussen door de woonstraat rijden scoort het slechtst.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
19
Huidig met kleine aanpassingen
DO
DO +
ontwerp
keerlus
Transferium
Verkeer op transferium Verkeer op Molijnlaan Verkeer op Plesmanlaan Verkeer op Enkweg Reistijd lijn C1 Reistijd lijn 111 Reistijd lijn 112 Reistijd OV vanuit centrum Reistijd OV vanuit zuid Fysieke inpasbaarheid Ruimtebeslag op Stationsplein Ruimtebeslag op transferium Recreatiegebruik Transferium Voldoen aan basiskenmerk ETW Socialeveiligheid Verkeersveiligheid
Tabel met kwalitatieve score tussen de varianten. De kleuren geven een kwalitatieve beoordeling zonder nuance. Sommige negatieve effecten zijn op te lossen maar kunnen nadelig zijn voor andere aspecten. Denk hierbij aan het volledig scheiden van bussen en langzaam verkeer op het transferium. Dit vergroot de veiligheid maar heeft een grote impact op het groen. Om enige nuance en uitleg te geven aan de gescoorde kleuren worden deze hieronder nader toegelicht.
Impact van bussen op de openbare ruimte. In het eerste deel staan de wegen beschreven waar de bussen overheen rijden. Hierin scoren de huidige situatie en DO ontwerp gelijk. De bussen blijven dezelfde route rijden, de voor- en nadelen zijn hierdoor ongeveer gelijk. De variant DO+keerlus geeft de lijnen 111 en 112 de mogelijkheid om buiten de openbare weg te keren. Door geen gebruik meer te maken van het rondje Enkweg hoeven zij niet meer linksaf te slaan naar de Spoorlaan. Dit voorkomt hinder op de Molijnlaan. Daarentegen hoeft bij de links afslaande beweging naar de Spoorlaan maar één stroom doorkruist te worden en nu twee. Bij een verwachte intensiteit van 8000mvt/etm op de Molijnlaan kan dit in de spits problemen geven. Bij de variant transferium verdwijnt lijn 111 van de Molijnlaan en hoeven de andere bussen niet meer te halteren aan de Molijnlaan. Hierdoor maken zij geen afslaande bewegingen van en naar de halte maar kunnen mee stromen met het verkeer. De verschuiving van de busroutes heeft wel een grote impact op de Plesmanlaan en het transferium.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
20
Reistijd bussen. In het blok reistijd is goed te zien dat lijn C1 Dalfsen en lijn 112 Apeldoorn hinder gaan ondervinden van verplaatsing naar het transferium. Voor de lijnen 111 en 112 heeft alleen de variant met een keerlus enige voordeel omdat deze minder vaak voorrang hoeven te geven. Lijn C1 rijdt bij aankomst in Nunspeet het station voorbij en komt tussen de 1,5 en 2 minuten later pas bij de bushalte aan. Bij vertrek uit Nunspeet zit de busreiziger deze tijd in de bus en is niet bij het station weg. Naast de extra reistijd is dit gevoelsmatig ook minder prettig.
Reistijd voetgangers en fietsers. Voor OV-reizigers vanuit het zuiden heeft een ongelijkvloerse kruising met het spoor altijd voordelen ten opzichte van de huidige situatie. Waarbij het verplaatsen van het busstation naar het transferium helemaal een voordeel is. Voor de OV-reizigers vanuit het centrum is er niet veel verschil tussen de huidige situatie en het nieuwe DO ontwerp. Hier blijft altijd één halte aan de centrumzijde en één aan de zijde van het station/overkant van de weg. Het voordeel wat de reiziger vanuit het centrum in de huidige situatie heeft is dat deze alleen het Stationsplein hoeft over te steken en niet de Molijnlaan. Voor voetgangers en fietsers vanuit het centrum geeft het verplaatsen van het busstation naar het transferium een iets langere reistijd. Het grote nadeel zit vooral in de tunnel onder het station door. Hiervoor moet een hoogteverschil overbrugt worden waarbij nu alles op maaiveld is.
Fysieke inpasbaarheid en ruimtebeslag. Bij de fysieke inpasbaarheid staan de huidige situatie en transferium haaks op elkaar. Waarbij een busstation op het Stationsplein alle ruimte aan het transferium geeft heeft dit een negatieve invloed op het ruimtegebruik van het Stationsplein. Andersom geld dit ook, bij het verplaatsen van de bussen naar het transferium geeft dit ruimte op het Stationsplein. Vanuit de RegioDeal ligt er een vraag te voorzien in 200 parkeerplaatsen. Ook de plannen voor het Klimbos vragen om parkeerruimte. In de DO ontwerp en DO+keerlus varianten hebben de bushaltes een vrij beperkte ruimtelijke impact. Met de nieuwe onderdoorgang onder het station worden Stationsplein en transferium aan elkaar gekoppeld wat de bereikbaarheid van beide gebieden verbeterd.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
21
Recreatiegebruik transferium. Het hoofddoel van het transferium is het faciliteren van een ontvangstplek voor recreatie op de Veluwe. Hierbij moet de omgeving uitstralen dat mensen hier verblijven. Met het toevoegen van een busstation komt daar de functie stromen bij. Deze functies staan haaks op elkaar en daarom is het toevoegen van stroomfuncties op het transferium altijd nadelig voor het verblijfskarakter.
Basiskenmerken ETW. In Nederland kennen we binnen de bebouwde kom twee soorten wegen, erftoegangswegen (30km/h) en gebiedontsluitingswegen (50 of 70km/h). Per wegcategorie zijn er een aantal basiskenmerken en deze zijn o.a. beschreven in de ASVV 2012. Deze basiskenmerken beschrijven bijvoorbeeld kenmerken over verhardingsbreedte en type bestrating. Maar ook over het soort voertuigen en de plek die zij op de weg hebben. In de basiskenmerken wordt beschreven dat (lijn)bussen langer dan 8m niet thuishoren op een ETW (erftoegangsweg). Een erftoegangsweg heeft als functie het ontsluiten van bestemmingen, hierbij hebben voetgangers en fietsers een belangrijke rol. Het massa en snelheidsverschil tussen bussen en voetgangers/fietsers is erg groot. Om langzaam verkeer een veilige plek op de weg te geven wordt aangeraden om op een ETW deze modaliteiten zoveel als mogelijk te scheiden. Een GOW (gebiedsontsluitingsweg) heeft als hoofddoel een stroomfunctie. Hier horen grotere aantallen verkeer bij en is er de ruimte voor grote voertuigen zoals vrachtwagens en bussen. De Molijnlaan, Nijverheidsweg en Elsperweg zijn de gebiedsontsluitingswegen binnen het plangebied. Deze zijn er op ingericht om grote voertuigen aan te kunnen. De Enkweg, Plesmanlaan en Veluwe transferium zijn met een snelheidsregiem van 30km/h beide een ETW. Hier horen in de basis dus geen (lijn)bussen te rijden.
Alleen in de variant DO+keerlus wordt voldaan aan het basiskenmerk. De andere varianten hebben de Enkweg of de Plesmanlaan en het transferium nodig.
(Sociale) veiligheid. De variant transferium kent een aantal risico’s die binnen de bestaande ruimte lastig zijn op te lossen. De combinatie van recreëren en OV-reizigers blijft hier de grootste uitdaging en is eigenlijk alleen op te lossen door de groepen fysiek uit elkaar te halen. Bij een busstation aan de Molijnlaan zijn de groepen wel fysiek van elkaar gescheiden. Naast de verkeersveiligheid heeft het busstation aan de Molijnlaan ook het voordeel dat de sociale veiligheid hier beter is. Met het centreren van alle OVfuncties en de drukke Molijnlaan en Elspeterweg zijn hier altijd mensen aanwezig in de omgeving. Het transferium heeft met zijn recreatiefunctie vooral drukte overdag. In de late avond en ochtend is dit een rustige en afgelegen plek. Door het toevoegen van een bushalte op het transferium komen hier wel meer mensen maar
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
22
er is beperkt sociale controle wanneer je op de bus staat te wachten (bijvoorbeeld van voorbijrijdende auto’s). Zeker in de rustigere perioden van de avond en ochtend kan dit een onaangename plek worden waar mensen zich niet veilig voelen.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
23
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
24
5. Conclusie Met de herontwikkeling van de stationsomgeving in Nunspeet worden een groot aantal van de huidige knelpunten opgelost. Echter blijven er een aantal uitdagingen bestaan. Met het verplaatsen van de huidige bushaltes naar de Molijnlaan ontstaan er kansen om het stationsgebied anders in te richten. Hierbij krijgen voetgangers en fietsers een prominentere rol en gaat de omgeving van erg verkeerskundig naar een veel verblijfsvriendelijkere uitstraling. Door de her ontwikkeling krijgen de busroutes een andere route. Buslijn C1 Dalfsen hoeft hierbij helemaal geen gebruik meer te maken van de Enkweg. De buslijnen 111 en 112 blijven in het ontwerp wel gebruik maken van de Enkweg. Om dit knelpunt op te lossen is er in dit onderzoek gekeken of het verplaatsen van het busstation naar het transferium een goede mogelijkheid is. Hiervoor zijn twee varianten uitgewerkt waarbij de variant met een bushalte in de noordoosthoek de meest kansrijke lijkt. Daarnaast is een variant op het DO ontwerp met een keerlus aan de Molijnlaan ter hoogte van de P+R meegenomen als mogelijke variant op het huidige ontwerp. Het verplaatsen van het busstation naar het transferium kent een aantal voordelen. Helaas zijn er ook een groot aantal nadelen die moeilijk op te lossen zijn zonder grote ruimtelijke impact.
De doelgroepen van het transferium en busstation staan qua kenmerken en gebruik van de openbare ruimte haaks op elkaar. Om een OVfunctie en recreatiefunctie op een verkeersveilige manier van hetzelfde gebied gebruik te laten maken moeten deze zoveel mogelijk fysiek van elkaar gescheiden worden. Het probleem in het DO ontwerp dat bussen over de Enkweg rijden, en dan met name de afwijking op het basisprincipe dat (lijn)bussen niet op een ETW thuishoren wordt met het verplaatsen van het busstation verschoven naar de Plesmanlaan en het Veluwe transferium. Hiermee is het probleem niet opgelost maar alleen verplaatst. Daarnaast ondervindt lijn C1 Dalfsen een groter negatief effect dan dat er voor de lijnen 111 en 112 een positief effect is. Een busstation op het transferium is wel mogelijk maar dan moeten de veiligheidsaspecten uit hoofdstuk 2 worden opgelost. Bij de verkeerskundige afweging tussen de verschillende locaties is het transferium niet perse een verbetering ten opzichten van het DO ontwerp. Uit de verkeerskundige afweging komt de variant DO met een keerlus aan de Molijnlaan als beste naar voren. Deze variant heeft de minst grote impact op de omgeving en op de gebruikers.
Verplaatsen busstation naar het transferium - 15 april 2021
25
Goudappel BV werkt vanuit Amsterdam, Den Haag, Deventer, Eindhoven en Leeuwarden Snipperlingsdijk 4
Postbus 161
+31(0) 570 666 222
BTW NL 0072 11 879 B01
7417 BJ Deventer
7400 AD Deventer
info@goudappel.nl
KVK
The Netherlands
The Netherlands
www.goudappel.nl IBAN NL09 INGB 2746 32 - 15 april 2021 Verplaatsen busstation naar het0001 transferium
3801 7479
26