AP 5b. Bijlage Memo beoordelingsaspecten Bus op het transferium

Memo beoordelingsaspecten Bus op het transferium Opgesteld door: Datum:

Projectorganisatie Stationsomgeving 19/04/2021

Inleiding Binnen het project verbetering stationsomgeving is gevraagd een gedegen onderbouwd onderzoek te doen naar de (on)mogelijkheden van verplaatsing van bushaltes op het stationsplein naar het Veluwe Transferium. Goudappel heeft in opdracht van de gemeente zich gericht op de locatie busstation en beschouwt vier varianten. De huidige situatie, de situatie als voorgelegd in het ontwerp de in december 2020 is vastgesteld (hierna DO), het DO met een keerlus achter het P+R terrein en de vestiging van het busstation op het Veluwe Transferium. Het onderzoek van Goudappel richt zich voorts op een viertal aspecten, 1. Impact op wegniveau 2. Reistijden 3. Ruimtebeslag 4. Verkeersveiligheid en (omgevings)kenmerken. Door de projectorganisatie zijn daar nog een vier aspecten aan toegevoegd, deze zijn nader toegelicht in deze memo en gaan over: 5. Planningsprocedures 6. Investeringskosten 7. Exploitatiekosten (bus) 8. Effect op Regio Deal

5. Planning/procedures Met het vestigen van het busstation op het Veluwe Transferium wordt een element toegevoegd aan het project waarmee tot op heden geen rekening is gehouden. De optie is in de werkateliers, werk- en klankbordgroepen aan de orde geweest en heeft toen niet kunnen rekenen op draagvlak en is verder buiten beschouwing gebleven. Deelnemers aan de werkgroep Veluwe Transferium hebben ook nadrukkelijk gekozen voor het handhaven en uitbreiden van de dagrecreatieve functie. Er zal bij vestiging van en busstation opnieuw in overleg getreden moeten worden met de belanghebbenden en stakeholders. Veluwe Transferium In het proces tot op heden (onderzoeksfase, uitwerkingsfase, relalisatiefase) is steeds uitgegaan dat voor het Veluwe Transferium het bestaande beleid zal worden door ontwikkelt. Stakeholders hebben steeds belangrijke rol als ‘natuur-transferium’ benadrukt. De resultaten daarvan zijn als volgt samen te vatten: - Vastgesteld is dat de oorspronkelijke uitgangspunten van het Veluwe Transferium nu nog steeds gelden; - Vastgesteld is dat met de voorgenomen ontwikkeling van het hele Stationsgebied deze uitgangspunten een bredere basis krijgen. Er is - mede ten gevolge van de nieuwe onderdoorgang voor langzaam verkeer en de opgang naar het perron - sprake van een potentiele versterking.

- Uit consultatie van belangrijke stakeholder Staatsbosbeheer in het gebied blijkt dat zij hechten aan de huidige visie op het gebied. - Staatsbosbeheer heeft bovendien in het tweede deel van 2018 samen met het Outdoor centrum verder gewerkt aan een verdere ontwikkeling van het bestaande informatiepunt en het Natuur Activiteiten Centrum (NAC). Zij handhaven daarmee hun ruimtelijke claim uit 2012. - De gemeente heeft in een eerder stadium al in het coalitieakkoord opnieuw bevestigd dat zij dit initiatief voor een Klimbos in samenhang met het NAC toejuicht. Deze ontwikkeling levert eveneens een versterking op voor het informatiepunt en de oorspronkelijke rol van het Transferium.

-

Uitkomst van het onderzoek naar de verbetering van de Stationsomgeving is dat de Veluwe het dorp ingetrokken moet worden en niet andersom. Dit uitgangspunt brengt met zich mee dat er sterk gehecht wordt aan de groene beleving op en rond het Transferium (De groene entree van Nunspeet).

Bestemmingsplan Een busstation past niet binnen de kaders van het huidige planologische regime voor het Veluwe Transferium en het daaraan ten grondslag liggende beleid. Het busstation zal moeten worden verantwoord in het concept bestemmingsplan voor de stationsomgeving. Een aantal belangrijke stakeholders uit de werkgroep Veluwe Transferium heeft inmiddels met een brief bij de raad aangekondigd zich te verzetten tegen de komst van een busstation. Hiermee bestaat de kans dat het opnemen van dit onderdeel in het bestemmingsplan serieuze vertraging kan opleveren voor het project als geheel. Kabels en Leidingen Hangende het besluit rond de verplaatsing van het busstation is afgesproken geen onomkeerbare beslissingen te nemen. Eén van de belangrijke onderdelen van het project is het verleggen van de kabels en leidingen. Het verleggen van de kabels en leidingen is een stap die als één van de eerste moet worden gezet. Bij de voorbereiding hiervan is de exacte ligging van wegen, de maaiveldhoogte en de inrichting van de bovengrond van belang. Op dit moment worden op dit onderdeel geen beslissingen genomen.

6. Investeringskosten De aanleg van het busstation op het Veluwe Transferium heeft naar verwachting beperkt invloed op de financiën. Het Veluwe Transferium zal met de aanleg van de nieuwe fietsverbinding ter hoogte van het geprojecteerde busstation sowieso worden heringericht. De aanleg van een keerlus heeft wel financiële gevolgen. De keerlus maakt geen onderdeel uit van het projectgebied. Binnen het project is derhalve geen rekening gehouden met de aanleg van een keerlus. Bij de keuze voor een keerlus zal naar verwachting in kader van nieuwe beleid dekking moeten worden gevonden. Daar waar de kosten voor verplaatsing van het busstation naar het Veluwe Transferium naar verwachting binnen de huidige projectbegroting passen geldt dit niet voor de aanleg van de keerlus. Onderzoek toont aan dat er voldoende ruimte is op het terrein ten oosten (achter) de P+R om een voorziening te maken om de bussen in de toekomst te laten keren. Hierbij moet worden aangetekend dat de gronden eigendom zijn van Rail InfraTrust B.V. Of de gronden ook voor dit doel door ProRail ter beschikking kunnen worden gesteld voor een keerlus moet nader worden bekeken. De werkdruk bij de vastgoed afdeling van ProRail is op dit moment zodanig hoog dat vanuit ProRail te kennen is gegeven dat antwoord op vragen als onderhavige een lange doorlooptijd hebben.

Dit is op zich geen probleem omdat de aanleg pas speelt op moment dat herinrichting van stationsplein heeft plaats gevonden. Immers gelet op de huidige positionering van het busstation op de kop van de Enkweg, kan de keerlus in de huidige situatie geen verlichting brengen op de Enkweg. In de nieuwe situatie kan met de keerlus het aantal bussen door de Enkweg tot nul worden gereduceerd. De aanleg van een keerlus valt buiten het projectgebied. Binnen het project is geen rekening gehouden met de aanleg van een keerlus. Bij de keuze voor een keerlus zal naar verwachting in kader van nieuwe beleid dekking moeten worden gevonden. Los van het verwerven van het gebruiks/eigendomsrecht worden de aanlegkosten voor een keerlus geraamd tussen de €100.000 en €200.000,-.

7. Exploitatiekosten (bus) De kosten van het busvervoer worden uitgedrukt in dienstregelingsuren (kosten bus + chauffeur per uur). Deze kosten nemen door het per saldo toenemen van de dienstregelingsuren toe. Hierbij moet wel worden aangetekend dat de gemeente niet degene is deze kosten in eerste instantie draagt. De vervoerder zal uiteraard hier wel naar kijken, hetgeen gevolgen kan hebben voor de lijnvoering en halteplaatsen.

Het is goed om even stil te staan bij de rolverdeling om te komen tot goed openbaar vervoer met de bus. De provincie verleent middels een aanbestedingsprocedure de vervoersconcessie. Zij geeft in de aanbesteding aan welk niveau van openbaar vervoer moet worden geboden. Het is vervolgens aan de vervoerder om middels een vervoersplan de lijnen en halte plaatsen concreet in te vullen. Hierbij heeft de vervoerder de nodige vrijheid. De gemeente is aan zet bij het faciliteren van het busvervoer (haltevoorzieningen) en kan het meer of minder aantrekkelijk maken voor de vervoerder. Jaarlijks wordt gekeken of het vervoersplan moet worden aangepast. Dit kan enkel en alleen als dat nodig is of als NS besluit haar dienstregeling aan te passen. Om de aansluiting trein/bus te optimaliseren moet de OV-busvervoerder zich immers ook aanpassen. Bij een gemeentelijke wens om een busstation te verplaatsen vinden bij het opstellen van het vervoersplan voor het betreffende jaar eerst verkennende gesprekken plaats met concessieverlener. Er wordt een verkenning gedaan van mogelijke gevolgen voor de routes, de rijtijden, de wachttijden, het aantal haltes, overstaptijden et cetera. Gemeente De gemeente is aan zet bij het faciliteren van het busvervoer (verantwoordelijk voor halte voorziening) en bepaalt daarmee het niveau van het busvervoer dat zij wil bieden aan haar inwoners.

De mate waarin zij dat doet draagt bij aan de lijnvoering en halteplaatsen die worden opgenomen. De gemeente heeft tot op heden het busvervoer zodanig gefaciliteerd dat het aanbod op niveau is. Provincie De rol van provincie is dat zij concessies verleent voor het openbaar vervoer. Vanuit de provincie is kenbaar gemaakt dat van uit openbaar vervoerder het huidige busstation is aangeduid als knooppunt voor meerdere lijnen en overstap naar andere vormen van transport (hub) en gezien wordt als een goede locatie. De provincie heeft dit ook bestuurlijk bevestigd aan de gemeente door zowel gedeputeerde van de Meer (OV) als van de Wal (verkeer). Laat onverlet dat de gemeente toch kan aangeven dat zij het busstation wil verplaatsen. Hierover kan in kader van concessieverlening of het jaarlijkse vervoersplan het gesprek worden aangegaan. Busvervoerder Voor de busvervoerder geldt dat het Veluwe Transferium minder geschikt is als haltelocatie bij het station. Deze locatie past minder goed in de huidige lijnvoering, geeft per saldo langere routes, extra rijtijd en leidt derhalve tot extra kosten. Samengevat zal bij een besluit het busstation te verplaatsen een traject moeten worden opgestart in het kader van aanpassing van het vervoersplan. De uitkomst van dit overleg kan moeilijk worden voorspeld, maar is gelet op vorenstaande niet zonder risico’s voor het niveau van het busvervoer.

8. Effect op Regio Deal De samenwerkende partners op de Veluwe (o.a. gemeenten, provincie, terrein beherende organisaties, Recron/Hiswa, KHN, grote attracties enz.) hebben met het Rijk een Regiodeal afgesproken. Kern van de deal is de intentie om samen te investeren in een groot aantal ontwikkelingen op de Veluwe. De VeluweAgenda vormt hiervoor de basis. Een van de ontwikkellijnen is het inrichten van vier grote ontvangstlocaties (Poorten naar de Veluwe) om van daaruit het publiek naar die plekken te leiden waar de natuur dat goed kan hebben. Op andere plekken zal juist gekeken worden waar de natuur ontlast moet worden. Gebruik maken van duurzaam vervoer is in de regiodeal een belangrijk aandachtspunt. Ook wordt gewerkt aan thematisering op de verschillende delen van de Veluwe via het project Belevingsgebieden. De uitvoering van de projecten binnen de Regiodeal Veluwe moet plaatsvinden tussen nu en 2024. De totale investering in de Veluwe bedraagt 25 miljoen, waarvan 12,5 miljoen voor rekening van het Rijk komt en 12,5 miljoen als cofinanciering door de gebiedspartners opgebracht zal worden.

Met betrekking tot de aanmelding voor de RegioDeal is in het raadsbesluit van 28 mei 2020 om te komen tot realisatie van de onderdoorgangen het volgende besluitpunt opgenomen: dat raad van oordeel is dat de gemeentelijke middeleninzet voor de stationsomgeving, met onder andere de realisatie van de langzaam verkeer verbinding met een directe opgang naar het perron

tussen Stationsplein en Veluwe Transferium alsmede aanpassingen op het Veluwe Transferium zelf, kunnen dienen als cofinanciering van de zijde van de gemeente voor de Regiodeal Veluwe (Ontvangstlocaties). Het Veluwe Transferium is gericht op de Veluwe. Het provinciale en gemeentelijke beleid zijn hier ook steevast op gericht. In kader van de RegioDeal Veluwe is en wordt ingezet op de recreatieve dagfunctie van het Veluwe Transferium. De RegioDeal gaat in het realiseren van ‘Ontvangst-locatie op de Veluwe ervan uit dat er minimaal 200 parkeerplaatsen op de ontvangstlocatie worden gerealiseerd. In de huidige situatie is er sprake van ruim 181 parkeerplaatsen (Veluwe Transferium 165, Stationshuisje 10 en Natuur Activiteiten Centrum 6). De busvervoerder stelt eisen aan opstelruimte bij de halte en aan de halte zelf. De inpassing van deze haltes gaat ten koste van de parkeerplaatsen (circa 205) als opgenomen in het DO. Per saldo zakt bij verplaatsing van het busstation het aantal parkeerplaatsen terug naar 176 parkeerplaatsen. Voor de zomer moet de aanmelding voor Nunspeet in kader van de RegioDeal worden ingediend. Hiertoe is onlangs een projectleider aangetrokken. Nunspeet is vanwege het feit dat er reeds een Veluwe Transferium aanwezig is nadrukkelijk in beeld om één van de vier grote ontvangstlocaties op de Veluwe te worden.

Geoordeeld moet worden of een busstation op gespannen voet staan met de kernwaarde van het gebied: entree van de Veluwe in een stevige groene setting. Het toevoegen van een functie die ook in de avond functioneert strookt niet met de kernwaarde van dit gebied. Vanwege de Veluwefunctie zoals neergelegd in het bestemmingsplan zou deze beperkt moeten blijven tot de aan dagrecreatie ondergeschikte functie. Bij het combineren van een recreatiefunctie en een OV-locatie moet de belevingswereld van de verschillende doelgroepen goed in de gaten gehouden worden en het liefst worden deze dan ook zoveel mogelijk van elkaar gescheiden. De reiziger en buschauffeur hebben haast terwijl de recreant juist ontspannen zijn weg aan het zoeken is. Als gekeken wordt vanuit natuur, recreatie en toerisme en de RegioDeal mag worden geconcludeerd dat het Veluwe Transferium van uit dat gezichtspunt geen geschikte locatie is voor vestiging van een busstation.

Samenvattend In lijn met het rapport laten deze punten zich als volgt samenvatten: Consequenties:

Planningsprocedures Investeringskosten Exploitatiekosten (bus) Effect op Regio Deal

Huidig met kleine aanpassingen

DO ontwerp

DO + keerlus

Transferium