AP 5b. Bijlage Masterplan kunstgras gemeente Nunspeet 2021

Masterplan kunstgras Gemeente Nunspeet

Projectnummer: S1344G1 | Datum: 03-05-2021 | Revisie: 2.0

Masterplan kunstgras Gemeente Nunspeet

Projectnummer: S1344G1 | Datum: 03-05-2021 | Revisie: 2.0

Opdrachtgever Gemeente Nunspeet

Auteurs Patrick van der Weide

Status

Controle

Datum controle

Definitief

Sander Akkerman

03-05-2021

Inhoudsopgave 1

Inleiding

4

2

Werkwijze en uitgangspunten

5

2.1

Werkwijze

5

2.2

Uitgangspunten

6

3

Keuze voor kunstgras 2008

7

3.1 3.1.1 3.1.2 3.1.3

Algemeen Voor- en nadelen Normen en richtlijnen Trends en ontwikkelingen in 2008

7 7 7 7

3.2 3.2.1 3.2.2 3.2.3 3.2.4

Gemeente Nunspeet Waarom is gekozen voor kunstgras? Welke uitgangspunten zijn gehanteerd? Welke financiële kaders zijn toegepast? Welke voorwaarden waren van toepassing?

8 8 8 8 9

4

Kunstgras en natuurgras anno 2021

10

4.1 4.1.1 4.1.2 4.1.3 4.1.4 4.1.5

Algemeen Normen FIFA/KNVB Milieu en volksgezondheid Sporttechnisch Beheer en multifunctionaliteit Financieel

10 10 10 12 12 13

4.2 4.2.1 4.2.2 4.2.3 4.2.4

Gemeente Nunspeet Sporttechnisch Beheer en multifunctionaliteit Open sportparken Financieel 2021

13 13 14 14 14

4.3 4.3.1 4.3.2

Alternatieven Natuurgras Hybride

15 15 15

5

Toekomstmodellen

17

1

5.1

Uitgangspunten

17

5.2

Scenario’s

19

6

vv Nunspeet

22

6.1 6.1.1 6.1.2

Algemeen Huidige situatie Toekomst

22 22 22

6.2 6.2.1 6.2.2 6.2.3

Behoefte en capaciteit Huidig Behoefte wedstrijdvelden 2016 - 2021 Conclusie behoefte en capaciteit

23 23 23 23

6.3

Scenario 1: Handhaven bestaande situatie: renovatie toplaag kunstgrasveld

24

6.4

Scenario 2: kunstgrasveld ombouwen naar natuurgrasveld(en)

25

6.5

Financieel

26

6.6

Advies vv Nunspeet

27

7

vv Elspeet

29

7.1

Accommodatie

29

7.2 7.2.1 7.2.2 7.2.3

Behoefte en capaciteit Huidig Behoefte wedstrijdvelden 2016 – 2021 Conclusie behoefte en capaciteit

29 29 30 30

7.3

Scenario’s algemeen

30

7.4

Scenario 1. Ombouwen kunstgrasveld naar natuurgras

30

7.5

Scenario 2. Handhaven huidige situatie met kunstgrasveld

31

7.6

Scenario 3. Handhaven huidige situatie met kunstgrasveld en na 10 jaar ombouwen naar

7.7

natuurgras

31

Financieel

32

2

7.8

Advies vv Elspeet

33

8

vv Hulshorst

34

8.1

Accommodatie

34

8.2 8.2.1 8.2.2 8.2.3

Behoefte en capaciteit Huidig Toekomst Conclusie behoefte en capaciteit

34 34 35 35

8.3

Scenario 1. Handhaven huidige situatie met kunstgrasveld

35

8.4

Scenario 2. Ombouwen kunstgrasveld naar natuurgras

36

8.5

Financieel

36

8.6

Advies vv Hulshorst

39

9

Voorkeursvarianten en meerjarenperspectief

40

9.1 9.1.1 9.1.2 9.1.3

Voorkeursvarianten vv Nunspeet vv Elspeet vv Hulshorst

40 40 40 41

9.2

Meerjarenperspectief

42

9.3

Alternatief scenario

43

Bijlage 1: Behoefte – en capaciteit vv Nunspeet

45

Bijlage 2: Behoefte – en capaciteit vv Elspeet

46

Bijlage 3: Behoefte – en capaciteit vv Hulshorst

47

Bijlage 4: Kengetallen vv Nunspeet

48

Bijlage 5: Kengetallen vv Elspeet

49

Bijlage 6: Kengetallen vv Hulshorst

50

3

1

Inleiding Begin 2008 heeft de gemeenteraad van Nunspeet besloten drie kunstgrasvoetbalvelden te realiseren. Deze velden zijn in de zomerperiode van 2008 aangelegd bij vv Nunspeet, vv Elspeet en vv Hulshorst. Drie verenigingen met een eigen identiteit en verschillend van omvang. Inmiddels zijn de toplagen van de kunstgrasvelden toe aan vervanging. Binnen de gemeente Nunspeet is het gesprek gaande over de nut en noodzaak van kunstgras. Om een gedegen afweging te kunnen maken over het wel of niet vervangen van de kunstgrasvelden, heeft de gemeente Nunspeet PLANN ingenieurs gevraagd een Masterplan kunstgras op te stellen. In dit plan worden de volgende onderzoeksvragen beantwoord: •

Verleden: Waarom is destijds gekozen voor kunstgras?

•

Heden: Hoe functioneert het kunstgras en welke alternatieven zijn er voorhanden? Hierbij wordt gekeken naar de onderdelen financiën, sporttechniek, gebruik en multifunctionaliteit.

•

Toekomst: Welke scenario’s zijn denkbaar voor de verschillende voetbalaccommodaties? Hierbij wordt per vereniging gekeken naar de onderdelen financiën, sporttechniek, gebruik en multifunctionaliteit.

4

2

Werkwijze en uitgangspunten

2.1

Werkwijze Voor het opstellen van het Masterplan is de volgende werkwijze gehanteerd: •

Projectvoorbereiding. o Het verzamelen en beoordelen van basisgegevens; o Interviews van 18 maart 2021 van betrokken afdelingen binnen de gemeente Nunspeet: ▪ Jan Carlo Bos en Sandra Uijlenhoed: beleid; ▪ Derjan Heuver: uitvoering, beheer en onderhoud; ▪ Ferdinand ten Cate en Jan Veldkamp: financiën. ▪ Analyse kunstgras in 2008.

•

Algemeen: o Voor- en nadelen; o Normen en richtlijnen; o Trends en ontwikkelingen;

•

Gemeente Nunspeet: o Waarom is gekozen voor kunstgras; o Welke uitgangspunten zijn gehanteerd; o Welke financiële kaders zijn toegepast; o Welke voorwaarden waren van toepassing;

•

Kunstgras en natuurgras anno 2021. o Algemeen: ▪ Normen en richtlijnen; ▪ Trends en ontwikkelingen; ▪ Discussie infill; ▪ Welke alternatieven zijn er op het gebied van sportvelden; o Gemeente Nunspeet: ▪ Hoe functioneren de sportvelden (kunstgras en natuurgras) in de gemeente: ▪ Financieel inzicht in kapitaallasten en afschrijving; ▪ Sporttechnisch. Inzicht in de technische staat, de wedstrijd- en trainingscapaciteit; ▪ Gebruik. Inzicht in gebruik, eventuele klachten, medegebruik;

•

Toekomstmodellen per voetbalvereniging. Per vereniging zijn minimaal twee toekomstmodellen geschetst. Deze varianten zijn vervolgens technisch en financieel onderbouwd. Tevens is gekeken naar het beheer en onderhoud en de mogelijkheden voor multifunctioneel gebruik.

Afstemming met de betreffende voetbalverenigingen vindt plaats na besluitvorming over het Masterplan in het college.

5

2.2

Uitgangspunten Bij het opstellen van het Masterplan kunstgras zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •

Uitkomsten interviews;

•

Raadsvoorstel kunstgras, raadsvergadering 28-02-2008;

•

Omvang verenigingen en het aantal wedstrijdteams: gegevens aangeleverd door de gemeente aangevuld met gegevens van voetbal.nl en de websites van de verenigingen;

•

Financiële gegevens met gehanteerde afschrijving en kapitaallasten voor de velden in 2008;

•

Kengetallen voor de nieuwe situatie zijn afgeleid van de investerings- en exploitatieraming van de Wiltsangh 2021.

6

3

Keuze voor kunstgras 2008

3.1

Algemeen

3.1.1

Voor- en nadelen Kunstgras voor voetbal is ontwikkeld om gedurende het hele speelseizoen op een vlak, stabiel en droog veld te kunnen spelen. Kunstgrasvelden kunnen meer uren worden bespeeld dan natuurgrasvelden. In feite is de beschikbare tijd de beperkende factor bij de belasting van kunstgras, terwijl een natuurgrasplant na een bepaald aantal uren (250 – 350 uur) wordt uitgespeeld. Daarnaast is een kunstgrasveld voor zowel wedstrijden als trainingen te gebruiken. Met name in een stedelijke omgeving, waar de beschikbare ruimte beperkt en kostbaar is, is dit het grootste voordeel van kunstgras gebleken. Bijkomend voordeel is dat trainingen op kunstgras vrijwel altijd doorgang vinden. Nadeel van kunstgras zijn de hoge investering en de hoge afschrijvingskosten. Het onderhoud van kunstgras is in de beginjaren onderschat; de maatregelen zijn eenvoudiger dan natuurgras, maar het onderhoud is zeker niet minder tijdrovend (en kostenbesparend) gebleken.

3.1.2

Normen en richtlijnen In 2008 werden kunstgrasvelden in Nederland aangelegd volgens de normen en richtlijnen van de KNVB. Destijds gold de zogenaamde KNVB-standaard klasse voor de breedtesport, en de KNVB-plus klasse voor de topsport. Daarnaast werd in aanlegbestekken vaak een garantie geëist waarbij meerdere jaren voldaan moest worden aan de KNVB-standaard klasse. Om aan deze eisen te voldoen dienden de velden bij aanleg te voldoen aan de KNVB-plus klasse om vervolgens te kunnen terugvallen in de KNVB Standaard klasse; een relatief hoog instapniveau om langer aan de gestelde eisen te kunnen voldoen. Alle kunstgras wedstrijdvelden die in Nederland in deze periode zijn aangelegd zijn gekeurd door een KNVB erkend keuringsinstituut. Er bestond (nog) geen gebruiksnorm of iets gelijkwaardigs.

3.1.3

Trends en ontwikkelingen in 2008 Kunstgrasvelden voor voetbal waren in 2008 nog relatief nieuw. In 2001 is in Nederland het eerste kunstgrasveld gecertificeerd voor wedstrijdgebruik. Vanaf 2001 is het aantal kunstgrasvoetbalvelden in Nederland snel gestegen. Vanaf 2005 zijn er jaarlijks circa 200 velden aangelegd. In veel gevallen werden kunstgrasvelden vanwege capaciteitsproblemen aangelegd, maar kunstgras werd ook meer en meer een mode- of luxeproduct.

7

3.2

Gemeente Nunspeet In februari 2008 heeft de gemeenteraad van Nunspeet besloten kunstgrasvelden aan te leggen bij vv Nunspeet, vv Hulshorst en vv Elspeet. In het onderliggende raadsvoorstel was uitgegaan van de aanleg van kunstgras bij vv Nunspeet en vv Hulshorst in 2008 en om het kunstgrasveld bij vv Elspeet in 2011 aan te leggen. Besloten is om in 2008 de drie velden tegelijk te realiseren. Tevens is besloten alle kunstgrasvelden ter plaatse van het hoofdveld aan te leggen. NB. In 2018 is in Vierhouten een hybrideveld aangelegd. Door het beperkte gebruik en de natuurlijke omgeving is in Vierhouten niet voor kunstgras gekozen.

3.2.1

Waarom is gekozen voor kunstgras? Kunstgras bleek (technisch) noodzakelijk:

3.2.2

•

vv Nunspeet: kwaliteitsverbetering (hoofd)speelveld, verruiming speelcapaciteit en het verbeteren van de trainingsfaciliteiten;

•

vv Hulshorst: capaciteitsprobleem wedstrijdruimte, uitbreiding sportpark met extra veld bleek niet haalbaar;

•

vv Elspeet: slechte kwaliteit trainingsveld en capaciteitsprobleem vanwege een groeiend aantal jeugdleden. Inmiddels is het trainingsveld van vv Elspeet voorzien van een volautomatische beregeningsinstallatie.

Welke uitgangspunten zijn gehanteerd? Uitgangspunten aanleg kunstgrasvelden:

3.2.3

•

Programma van Eisen Adviesburo De Meent:

•

Aanleg kunstgrasvelden op de hoofdvelden;

•

Afmetingen: 100 x 64 m plus 4 m uitloop rondom;

•

Op alle accommodaties is hetzelfde type kunstgrasmat aangelegd;

•

Gekozen is voor een 100% monofilament-vezel en SBR instrooimateriaal;

•

Sportfunctionele eisen voldoen minimaal aan de door NOC*NSF opgelegde normen;

•

Specifieke eisen aan terrein- en veldinrichting.

Welke financiële kaders zijn toegepast? In het raadsvoorstel is een bedrag opgenomen voor de aanleg van de drie kunstgrasvelden van € 1.320.000 exclusief BTW (€ 1.590.000 inclusief BTW) en exclusief eventuele te behalen bezuinigingen (zie voorwaarden 3.2.4) voor de aanleg van drie kunstgrasvelden in 2008. Het werk is aanbesteed voor een totaalbedrag van € 1.365.000 inclusief BTW (= € 455.000 per veld), inclusief begeleiding en uitvoeringskosten. Door diverse omstandigheden zijn de uiteindelijke kosten voor

8

de aanleg van de velden uitgekomen op € 1.203.229 inclusief BTW. Er is in de uitvoering bespaard op een aantal onderdelen. Er zijn bijvoorbeeld zandsleuven in plaats van drainage toegepast. Daarnaast is gedurende de uitvoering een korting gegeven door technische problemen met de kunstgrasmatten in Nunspeet en Elspeet. Het aanbestedingsbedrag is opgenomen voor het berekenen van de kapitaallasten van de velden. Hierbij zijn de volgende afschrijvingstermijnen gehanteerd:

3.2.4

•

Toplaag, 15 jaar voor een bedrag van € 204.750:

€ 13.650 per veld per jaar;

•

Onderbouw, 30 jaar voor een bedrag van € 250.250:

€ 8.342 per veld per jaar.

Welke voorwaarden waren van toepassing? Voorwaarden voor de realisatie van de kunstgrasvelden: •

Het instellen van een inspanningsverplichting voor de voetbalvereniging voor het leveren van een maximale bijdrage om het bedrag van de investering naar beneden bij te stellen.

Om bovenstaande te bewerkstelligen is een werkgroep ingericht om de bezuinigingen door te voeren op de volgende wijzen: •

Versobering van de raming;

•

Zelfwerkzaamheid;

•

Hergebruik van materialen.

Uiteindelijk zijn alle verenigingen er in geslaagd een kostenbesparing door te voeren op bovengenoemde onderdelen. In totaal is door de verenigingen gezamenlijk een bezuiniging van € 51.277 bij de aanleg van de velden gerealiseerd ten opzichte van de oorspronkelijke budgetraming.

9

4

Kunstgras en natuurgras anno 2021

4.1

Algemeen

4.1.1

Normen FIFA/KNVB In 2010 (2 jaar na aanleg van de velden in Nunspeet) heeft de KNVB de gebruiksnorm voor kunstgrasvoetbalvelden geïntroduceerd. Deze gebruiksnorm houdt in dat velden gedurende een periode van minimaal 8 jaar dienen te voldoen aan bepaalde sporttechnische eigenschappen, bijvoorbeeld balstuit en schokabsorberend vermogen. Na 8 jaar geldt een verplichte keuring waarbij een veld wordt getoetst aan de gebruiksnorm. Voldoet een veld niet aan deze norm dan is het veld niet meer te gebruiken voor KNVB wedstrijden. Ook trainingsgebruik wordt dan afgeraden. Garantievoorwaarden en afschrijvingstermijnen voor de toplaag worden tegenwoordig vaak gekoppeld aan deze periode van 8 jaar, waarbij vaak wordt uitgegaan van een verlenging van 2 jaar. Afschrijvingstermijnen van 10 jaar op de toplaag zijn tegenwoordig meer regel dan uitzondering. Een afschrijvingstermijn van 30 jaar op de onderbouw is nog steeds zeer gebruikelijk. Daarnaast zijn de geldende normen voor de aanleg van kunstgrasvelden een aantal keren gewijzigd. Deze wijzigingen zijn vaak gericht op de veiligheid en sporttechnische eigenschappen van de velden. Deze aanpassing in de normen hebben in een aantal gevallen elders in Nederland geleid tot aanpassing van de constructie en onderbouw, waardoor de onderbouw versneld moest worden afgeschreven.

4.1.2

Milieu en volksgezondheid Afvoeren kunstgrasmat In Nederland worden elk jaar circa 200 kunstgrasvelden gerenoveerd. Tot 2018 bleek de Nederlandse afvalverwerkingsindustrie niet in staat deze afvalberg op een goede manier te kunnen verwerken. In 2019 is door diverse marktpartijen (oa GBN, Antea, Edel Grass, CSC Sport, DOMO, Ten Cate, Greenfields) de GBN Artificial Grass Recycling (GBN-AGR) opgericht. Door deze oprichting zijn leveranciers en opdrachtgevers verzekerd van een transparante, circulaire en verantwoorde afvoer van oude kunstgrasmatten. In 2020 is een nieuwe recylingfabriek geopend in Amsterdam. De kosten voor het afvoeren en de verwerking van oude kunstgrasmatten inclusief infill zijn de laatste jaren wel sterk gestegen.

Discussie infill De laatste jaren is er veel discussie over de toegepaste instrooimaterialen (infill) bij kunstgrasvelden. Infill is benodigd om te kunnen voldoen aan de sporttechnische eisen die aan kunstgrasvelden worden gesteld. De discussie was voornamelijk gericht op de toepassing van gemalen autobanden (SBR) als infill. Deze discussie is tweeledig: enerzijds de volksgezondheid en anderzijds de milieubelasting. De laatste tijd is de discussie uitgebreid naar ‘alle polymeric infill’, waarbij de verspreiding van microplastics centraal staat.

10

Volksgezondheid Uit onderzoek van het RIVM is gebleken dat het gebruik van SBR als instrooimateriaal niet schadelijk is voor de volksgezondheid.

Milieu Het gebruik van SBR heeft in een aantal gevallen wel geleid tot (lichte) verontreiniging van de omliggende bermen of onderbouw van kunstgrasvelden. Als rubbergranulaat buiten een kunstgras veld terechtkomt bestaat de kans dat de omliggende bodem wordt vervuild. De eigenaar, opdrachtgever, aannemer en/of beheerder van een kunstgrasveld is verantwoordelijk voor het naleven van de zorgplicht in het kader van de Wet Bodembescherming tijdens de aanleg, het onderhoud en de renovatie van een kunstgrasveld. Het bevoegd gezag beoordeelt of sprake is van een juiste invulling van de zorgplicht. Bovenstaande houdt in dat wanneer infill op het veld blijft, wordt voldaan aan de zorgplicht. In de praktijk blijkt dit zonder maatregelen niet haalbaar. Infill verdwijnt van het veld door onderhoudsmaterieel, spelers en door wind, bespeling of onderhoud ‘onder de afrastering door’. Maatregelen als ‘het opsluiten’ van het veld met kantplanken, het schoonmaken van onderhoudsmateriaal, het gebruiken van een vuilsluis en het toezien op het gebruik zijn noodzakelijk om dit enigszins in de hand te houden. Het verdwijnen van infill is echter niet alleen van toepassing bij SBR, maar ook bij de alternatieve instrooimaterialen. Dit heeft geleid tot een discussie over de toepassing van infill/microplastics op Europees niveau.

ECHA Binnen ECHA (Europees Agentschap voor chemische stoffen) zijn twee adviescommissies belast met de microplastics discussie, de RAC (Risk Assessment Committee) en de SEAC (Socio-Economic Analysis Committee). De RAC is een soort technische commissie. Zij hebben een heel duidelijk standpunt: stoppen met polymeric infill. Dit houdt in dat alle ‘kunstmatige’ infill verboden zal worden. Natuurlijke infill, zoals kurk en geo-infill vallen hier niet onder. De SEAC heeft (nog) geen duidelijk standpunt en kunnen leven met beide alternatieven (stoppen of doorgaan). Een definitief besluit werd eind 2020 verwacht door ECHA. Nadat het standpunt van RAC was ingebracht bij ECHA heeft ECHA een aanvullende vraag bij beide commissies neergelegd om te bepalen of een uitzonderingsregel kan worden vastgelegd tegen een totaalverbod. Deze uitzonderingsregel betreft het beperken van het verlies van infill vanaf de velden te maximaliseren. Daarnaast is de commissies gevraagd te onderzoeken of de reeds getroffen maatregelen rond de velden effect hebben. De Europese Commissie (EC) zal dit onderwerp naar verwachting in 2021 gaan behandelen. De EU lidstaten moeten hier uiteindelijk over beslissen. Indien er een besluit wordt genomen over ‘a total ban of polymeric infills’ dan mag na een (overgangsperiode van 6 jaar (2028) er geen infill meer verkocht worden.

11

De kunstgrasvelden die in 2008 in Nunspeet zijn aangelegd moeten op korte termijn gerenoveerd. De gemeente is voor deze velden genoodzaakt vooruitlopend op de behandeling in de EC een besluit te nemen over deze velden. Samengevat is de kans aanwezig dat er een ‘total ban’ op kunstmatige infill komt over 6 jaar.

Klimaatadaptatie Uit onderzoek van de WUR is gebleken dat de temperatuur op kunstgrasvelden onder zomerse omstandigheden flink hoger ligt dan bij natuurgrasvelden. Dit geldt voornamelijk voor velden die zijn ingestrooid met SBR. Bij alternatieve infill is het temperatuurverschil kleiner. Daarnaast heeft de BSNC samen met Plantum een onderzoek gedaan naar de meerwaarde van natuurgras op het gebied van klimaat, gezondheid en duurzaamheden. Uit dit onderzoek is naar voren gekomen dat natuurgras een aantoonbare meerwaarde heeft aan de beleving van de omgeving op bovenstaande aspecten, ook buiten de tijden dat de velden worden bespeeld. Opgemerkt moet worden dat dergelijke positieve effecten voornamelijk spelen in een stedelijke omgeving.

4.1.3

Sporttechnisch In Nederland liggen naar schatting op dit moment circa 2.200 kunstgras voetbalvelden. Kunstgras is voor de breedtesport een uitstekend alternatief gebleken. Vooral de hogere bespeelbaarheid gedurende het hele speelseizoen en de ruimtebesparing (in stedelijk gebied) zijn duidelijke voordelen. Bijkomend voordeel is dat bij aanwezigheid van natuurgrasvelden, deze velden veel minder schade oplopen en langer bespeelbaar blijven en trainingsactiviteiten vrijwel altijd kunnen plaatsvinden. Kunstgras is in het amateurvoetbal niet meer weg te denken en zal naar verwachting, ondanks de sterke afname in het betaald voetbal, een vaste positie houden. De verwachting is wel dat groei van het aantal velden zal afnemen, mede door de financiële aspecten. In de specifieke gevallen waar kunstgras als ‘mode’ is aangelegd en waar amateurverenigingen zelf hebben geïnvesteerd in kunstgras is de kans aanwezig dat kunstgras op termijn weer zal plaatsmaken voor natuurgras, omdat gebleken is dat de exploitatie van kunstgrasvelden hoger is dan vooraf verwacht.

4.1.4

Beheer en multifunctionaliteit Het beheer en onderhoud van kunstgrasvelden richt zich voornamelijk op het schoonhouden van de kunstgrasmat en het ‘open houden’ van de infill. Veel van deze relatief eenvoudige onderhoudstaken (schoonhouden en slepen kunstgrasmat) liggen vaak bij de vereniging of eindgebruiker. Het specialistisch onderhoud (dieptereiniging of decompacteren) is vaak weggezet bij de aannemer van het veld, een specialistisch bedrijf of de gemeentelijke onderhoudsdienst. De laatste jaren is de onderhoudsinspanning groter geworden door hogere sporttechnische eisen en het ‘verbod’ op het gebruik van chemische middelen bij de bestrijding van alg, mos en onkruid. In de Green Deal Sport is afgesproken geen gebruik meer te maken van chemische bestrijdingsmiddelen bij het beheer en onderhoud van sportvelden.

12

De Green Deal Sport is een samenwerkingsovereenkomst tussen diverse partijen (oa ministeries van Infrastructuur & Milieu en Economische Zaken, NOC*NSF, VSG en BSNC) met als doel vanaf 2020 geen gewasbeschermingsmiddelen meer te gebruiken op sportvelden. Na het aflopen van de Green Deal eind 2020 is een overgangsperiode ingesteld, waarbij wordt voorgesorteerd op een algeheel verbod op chemische bestrijdingsmiddelen buiten de landbouw vanaf 1 januari 2023. Een officieel besluit moet nog worden genomen. Geadviseerd wordt voor sportvelden rekening te houden met een algeheel verbod vanaf 1 januari 2023. Voor natuurgrasvelden, maar ook voor kunstgrasvelden heeft dit grote consequenties voor de toe te passen maatregelen en bijbehorende financiën, bijvoorbeeld de omliggende verharding en de randen van de velden. Kunstgrasvelden worden in de basis gebruikt door de betreffende sportverenigingen en daarnaast veel ingezet in het bewegingsonderwijs. Afhankelijk van de toegankelijkheid en de openheid van de sportpark worden kunstgrasvelden ook veel gebruikt buiten de ‘normale’ gebruiksuren van de verenigingen. De speelseizoenen zijn langer geworden door de introductie van kunstgras. In zowel de winterperiode als in de zomerperioden kunnen kunstgrasvelden gebruikt worden voor toernooien en dergelijke.

4.1.5

Financieel Door de discussies omtrent de instrooimaterialen, gewijzigde normen en milieuproblematiek zijn veel kunstgrasvelden bij een toplaagrenovatie omgebouwd naar een andere type. Hierdoor is in veel gevallen de sporttechnische laag aangepast of vervangen, waardoor deze lagen versneld moeten worden afgeschreven. Daarnaast is een toplaag met andersoortige infill duurder in aanschaf dan een veld met SBR infill en ligt in Nederland de afschrijvingstermijn van een toplaag tegenwoordig gemiddeld op 10 jaar, waardoor de investering en kapitaalslasten hoger zijn geworden. Om de infill ‘op de plek’ te houden zijn in Nederland veel kunstgrasvelden voorzien van extra kantplanken, schoonloopvoorzieningen ed. Hierdoor zijn door veel beheerders extra onvoorziene kosten gemaakt.

4.2

Gemeente Nunspeet

4.2.1

Sporttechnisch Sporttechnisch gezien hebben de kunstgrasvelden goed gefunctioneerd. De huidige kwaliteit van de velden wordt in grote bepaald door de bespelingsdruk/het gebruik door de jaren heen. Het veld in Nunspeet wordt relatief het zwaarst belast, gevolgd door het veld in Hulshorst. Het veld in Elspeet is door de jaren heen het minst belast. In Nunspeet zijn er de laatste jaren relatief veel klachten vanuit de vereniging over de staat van het veld. De klachten gaan voornamelijk over de hardheid van het veld en blessures die door de vereniging worden toegeschreven aan het kunstgrasveld. In 2018 is bij vv Nunspeet een extra kunstgrasveld aangelegd. Vanzelfsprekend is de kwaliteit van het nieuwe veld een stuk beter dan het oude veld. Voor alle drie in 2008 gerealiseerde velden geldt dat de toplaag (na 13 jaar) aan op korte termijn vervanging toe is.

13

4.2.2

Beheer en multifunctionaliteit Het beheer en onderhoud van de kunstgrasvelden ligt voor een groot deel bij de verenigingen. De gemeente heeft bij de aanleg van de velden aan elke vereniging een kleine tractor en borstel ter beschikking gesteld. De verenigingen verzorgen het dagelijks (schoonhouden) en periodiek onderhoud (loshouden en egaal houden instrooilaag met behulp van een borstel). Daarnaast stelt de gemeente instrooimateriaal beschikbaar voor het bijvullen van de penaltystippen, doelmonden en dergelijke. Het specialistisch onderhoud (dieptereiniging en decompacteren) wordt verzorgd door de aannemer die de velden heeft aangelegd. Het specialistisch onderhoud (voor een periode van 8 jaar) maakte destijds onderdeel uit van de aanbesteding van de velden. De aannemer heeft na deze periode het specialistisch onderhoud voortgezet. Er zijn geen grote aanvullende of onvoorziene (onderhouds)werkzaamheden aan de velden uitgevoerd. De velden zijn en worden voornamelijk door de verenigingen gebruikt. De laatste jaren is er meer sprake van medegebruik. Dit betreft voornamelijk gebruik voor het bewegingsonderwijs bij vv Nunspeet en in mindere mate bij vv Hulshorst. Het veld bij vv Nunspeet wordt ook gebruikt voor ‘wijkvoetbal’ vanuit de wijk Nunspeet-Oost. Bij Elspeet wordt het veld gebruikt door de school uit Uddel en is de laatste tijd meer combinatiegebruik vanuit de sporthal.

4.2.3

Open sportparken Sportpark De Wiltsangh is primair voor het aanbieden van de sport, maar tegelijkertijd ook bedoeld om te fungeren als sportief en maatschappelijk hart van de kern Nunspeet. Er wordt gebouwd aan een open en vitaal sportpark voor multifunctioneel gebruik in combinatie met binnensportvoorzieningen. Het sportpark heeft de ambitie de ontmoetingsplek voor leden van de sportclubs, bezoekers en buurtbewoners te worden, dat wordt gekenmerkt door functiemenging, ruimtelijke integratie, sportieve en maatschappelijke benutting, openheid en bestuurlijke vitaliteit. In de praktijk zien we dat de velden, waaronder de velden van vv Nunspeet, worden gebruikt als ontmoetingsplek voor jongeren buiten het verenigingsgebruik. Dit willen we als gemeente blijven faciliteren, omdat we zien dat er behoefte aan is. De aanwezige sportparkmanager werkt nauw samen met sportverenigingen op Sportpark De Wiltsangh en zal goede afspraken maken zodat de investering en het maatschappelijk rendement optimaal ingezet worden.

4.2.4

Financieel 2021 Bij de aanleg is gerekend met een afschrijvingstermijn van 15 jaar voor de toplaag van de velden. Indien de toplaag eerder moet worden vervangen zal de toplaag in het vervangingsjaar versneld moeten worden afgeschreven. In 2015 heeft de gemeente de boekwaarden voor de velden afzonderlijk opnieuw berekend. Hierbij zijn de toplaag en onderbouw opgesplitst. In de volgende tabel zijn de boekwaarden en afschrijvingsbedragen per 2015 opgenomen. Bij de renovatie van de velden wordt geadviseerd voor de toplaag een nieuwe afschrijvingstermijn van 10 jaar te hanteren in plaats van de huidige 15 jaar.

14

Sinds de aanleg van de velden zijn er geen onverwachte kosten geweest.

4.3

Boekwaarde toplaag (2015)

Boekwaarde onderbouw (2015)

Afschrijving (per jaar) toplaag (tot 2023)

Afschrijving (per jaar) onderbouw (tot 2038)

vv Nunspeet

€ 176.103

€ 144.084

€ 22.013

€ 6.265

vv Hulshorst

€ 165.407

€ 135.333

€ 20.676

€ 5.884

vv Elspeet

€ 171.932

€ 140.671

€ 21.491

€ 6.116

Alternatieven Door de voordelen heeft kunstgras een prominente plek gekregen in het totaal areaal aan sportvelden. Ontwikkelingen zijn dan ook vaak gericht op kunstgras. Door de hoge kosten en de discussies omtrent de infill komen de alternatieven ‘natuurgras’ en ‘hydride’ steeds vaker weer in beeld.

4.3.1

Natuurgras De ontwikkelingen met betrekking tot natuurgrasvelden richten zich enerzijds op de kwaliteit van de grasmat en anderzijds op de in de constructie/toplaag gebruikte materialen. Grasrassen worden steeds meer resistent tegen ziekten, plagen en droogte. Toegepaste bemesting en andere onderhoudsmaatregelen hebben er toe geleid dat natuurgrasvelden een hogere bespelingsgraad krijgen. Daarnaast worden (natuurlijke) materialen aan de toplaag/constructie toegevoegd om water snel af te voeren en velden stabieler te houden. Het gaat hier echter om een relatief beperkte winst in het aantal bespelingsuren. Waar in de regel een maximale bespeling van 250 uur werd gehanteerd gaan we tegenwoordig uit van 300 – 400 uur. Het exacte aantal is sterk afhankelijk van onder andere ligging, onderhoud en gebruik. Opgemerkt moet worden dat door de droge zomers van de afgelopen meer inzet nodig was om de kwaliteit van de velden op peil te houden. De natuurgrasvelden bij vv Nunspeet en vv Elspeet zijn in verband met bovenstaande problematiek inmiddels voorzien van een automatische beregeningsinstallatie.

4.3.2

Hybride Een ander alternatief zijn zogenaamde hybridevelden. Een hybrideveld is een versterkt natuurgrasveld. Het bestaat uit een combinatie van gras en kunstgrasvezels. Voordeel van dit type velden is een stevige goed doorlatende grasmat die langer dan gewoon gras goede speeleigenschappen behoudt. Het onderhoudsniveau ligt echter wel een stuk hoger dan bij natuurgras. De levensduur van de verschillende systemen (toplaag en onderlaag) ligt ver uit elkaar en is sterk afhankelijk van de totale constructie, het gebruik en het onderhoudsniveau. Ook voor dit type veld geldt dat een grasplant maximaal 400 uur kan worden bespeeld. Na deze periode zal de grasplant worden uitgespeeld. Dergelijke constructies worden voornamelijk in het betaalde voetbal toegepast en in specifieke gevallen ook voor de breedtesport.

15

In Vierhouten is in 2018 een hybrideveld aangelegd. In Vierhouten was geen mogelijkheid voor uitbreiding van het sportpark, waardoor de vereniging kan beschikken over 1 veld voor zowel wedstrijden als trainingen. Het totaal aantal gebruiksuren lag op een dermate laag niveau dat kunstgras niet aan de orde was. Daarnaast was kunstgras niet gewenst in een dergelijke natuurlijke omgeving. Uit de ervaringen blijkt dat een hybride veld zeer intensief is in onderhoud. Door de ‘steriele’ toplaag is het veld gevoelig voor viltvorming, waardoor de waterafvoer (tijdelijk) stagneert. Indien deze viltlaag niet jaarlijks wordt verwijderd wordt het veld snel als glad ervaren. Vanuit beheer en onderhoud zijn de ervaringen in de gemeente Nunspeet met betrekking tot het veld in Vierhouten niet positief. Mede door de ligging van het veld (schaduw, bladafval, vocht en vervilting) droogt het veld niet snel op. Hierdoor is ook het maaien van het veld vaak een probleem.

16

5

Toekomstmodellen

5.1

Uitgangspunten Bij het opstellen van de toekomstmodellen zijn de volgende uitgangspunten gehanteerd: •

Omvang verenigingen en het aantal wedstrijdteams: gegevens aangeleverd door de gemeente aangevuld met gegevens van voetbal.nl en de websites van de verenigingen.

•

Toekomstverwachting op basis van de door de gemeente aangeleverde regionale prognose 20202050 van de bevolkingsontwikkeling uit 2018. Uit de bevolkingsprognose blijkt een lichte stijging van het totaal aantal inwoners in de gemeente Nunspeet tot 2040. Daarna neemt de bevolkingsgroei licht af;

•

Kengetallen voor de nieuwe situatie zijn afgeleid van de investerings- en exploitatieraming van de Wiltsangh 2021;

•

De verenigingen behouden hun eigen identiteit. Er worden geen nieuwe samenwerkingen verwacht met andere verenigingen.

•

Bij de vervanging van de toplaag is onderscheid gemaakt in SBR, TPE en kurk als infill. Bij de voorbereiding op de renovatie van het kunstgrasveld van vv Hulshorst is de huidige constructie sporttechnisch en milieukundig onderzocht. Bij een nieuwe toepassing van SBR is het daarnaast noodzakelijk (geadviseerd vanuit de zorgplicht) de restwaarde van het zinkaborberend vermogen van de sporttechnische laag te bepalen. Uit het onderzoek is gebleken dat de restwaarde niet toereikend is om SBR bij de bestaande constructie toe te passen. Dit houdt in dat de sporttechnische laag moet worden vervangen of een ander type infill moet worden toegepast. Omdat de drie kunstgrasvelden op dezelfde wijze zijn opgebouwd is de verwachting dat bovenstaande ook van toepassing is op de velden bij vv Nunspeet en vv Elspeet. Geadviseerd wordt uit te gaan van een ander type infill, waarbij TPE op dit moment in Nederland het meest wordt toegepast. Bij de financiële onderbouwing zijn we ervan uitgegaan dat de onderbouw van de kunstgrasvelden geschikt is voor een constructie met TPE en kurk infill. Bij de huidige velden is lava gebruikt als fundatie. Doorgaans is deze fundatie geschikt voor een toplaagconstructie met TPE of kurk. Wel wordt bij gebruik van TPE een schokabsorberende laag aangelegd. Ook bij kurk wordt geadviseerd deze laag aan te brengen.

Opgemerkt moet worden dat bij een totaalverbod door de EU vanaf 2028 op het gebruik van kunstmatige infill bij kunstgrasvelden de extra investering voor het aanpassen van de constructie mogelijk teniet wordt gedaan. Dit laatste geldt niet voor natuurlijke infill, waar kurk onder valt. Het zogenaamde ‘non-infill’ is in deze rapportage buiten beschouwing gelaten. De eerste officiële non-infill-velden zijn in Nederland in 2018 aangelegd. Deze velden zijn echter niet volledig goedgekeurd door de KNVB. In 2021 is een pilot gestart waarbij alleen wedstrijdgebruik t/m de JO-12 is toegestaan. De verwachting is dat de komende jaren de sporttechnische kwaliteit van noninfillvelden zal verbeteren en daarna ook door de KNVB zal worden goedgekeurd.

•

Overcapaciteit. Zoals vastgesteld in de ‘Kadernota sportaccommodaties 2018’ hanteert de gemeente als uitgangspunt voor zowel de binnen- als buitensport, dat het streeft naar een goede aansluiting van vraag en aanbod op gemeenteniveau; dus de accommodatie-omvang past bij de behoefte. De afstemming per kern wordt daarbij meegewogen. Bij de buitensport zijn de planningsrichtlijnen van bonden richtinggevend.

17

Bij een structurele overcapaciteit van (door de gemeente gefinancierde) accommodaties, zal de gemeente haar beleid heroverwegen en motiveren of een accommodatie wenselijk/nodig is. In de ‘Kadernota sportaccommodaties 2018’ is geconstateerd dat bij vv Nunspeet geen overcapaciteit is volgens de planningsrichtlijnen en bij Elspeet en Hulshorst wel. VV Elspeet heeft na aanleg van het kunstgrasveld 1 wedstrijdveld en een trainingsveld (0,6 veld) teveel volgens de planningsrichtlijnen. Bij Hulshorst is sprake van 1 veld teveel. •

Afschrijvingstermijnen: Bij het opstellen van de scenario’s zijn de volgende afschrijvingstermijnen gehanteerd: o Kunstgras: o Toplaag: 10 jaar; o Sporttechnische laag: 20 jaar; o Zandonderbouw: 40 jaar; o Overige inrichting (doelen, ballenvangers, hekwerken ed.): 20 jaar. o Natuurgras: o Toplaag: 15 jaar; o Onderbouw: 30 jaar; o Beregening: 20 jaar; o Overige inrichting (doelen, ballenvangers, hekwerken ed.): 20 jaar.

•

Jaarlijkse onderhoudskosten: Bij het opstellen van de scenarios zijn de volgende onderhoudskosten meegenomen: o Kunstgras: ▪ SBR: € 7.500; ▪ TPE: € 8.000; ▪ Kurk: € 14.000. De laatste jaren is het imago van kurk verslechterd in verband met diverse kwaliteitsaspecten. Hierdoor zijn de onderhoudskosten sterk opgelopen dat € 14.000 per jaar en zijn ook structureel minder velden met kurk gerealiseerd. De kwaliteit van kurk dat gebruikt wordt als infil is sinds 2020 sterk verbeterd. De verwachting is dat door deze kwaliteitsimpuls de onderhoudskosten voor de nieuwe velden circa € 10.000 bedragen en dat kurk weer een volwaardig alternatieve infill zal worden; o Natuurgras: ▪ Standaard onderhoud: € 10.000. In de onderhoudskosten is (nog) geen rekening gehouden met de invloed van de Green Deal Sport met betrekking tot chemievrij beheer. De verwachting is dat de onderhoudskosten na definitieve invoering 10 – 20% hoger zullen liggen;

•

Rente: 1% (2021).

18

5.2

Scenario’s Bij het bepalen van de toekomstscenario’s zijn per vereniging de volgende onderdelen onderzocht: •

Huidig aantal wedstrijd- en trainingsvelden;

•

Behoefte- en capaciteitsberekening aan de hand van het huidig aantal wedstrijdteams;

•

Inschatting ontwikkeling aantal wedstrijdteams aan de hand van de bevolkingsprognose van de gemeente en afzonderlijke dorpskernen.

Op basis van bovenstaande onderdelen is vervolgens een afweging gemaakt in de verschillende scenario’s voor de verenigingen. Hierbij zijn de volgende opties meegenomen en gewogen: •

Handhaven kunstgras: o SBR. Gemalen auto- en vrachtwagenbanden. Dit materiaal is gebruikt bij de kunstgras voetbalvelden die in 2008 zijn aangelegd; o TPE. TPE (thermoplastische elastomeer) betreft een synthetische rubber (kunstrubber) en is in deze vorm speciaal vervaardigd als infill voor kunstgras. Kurk wordt veelal gebruikt in combinatie met een shockpad of foamlayer. Eigenschappen: ▪ Nagenoeg geurleus bij warme dagen; ▪ Nagenoeg geen extra warmteontwikkeling bij warme dagen; ▪ Kwaliteit van het product lastig te toetsen. Door toenemende vraag komen er steeds meer aanbieders op de markt. Volksgezondheid en milieu: ▪ Materiaal voldoet aan de Europese consumenten gebruiksnorm (REACH); ▪ Materiaal betreft een kunststof die door bespeling en onderhoud buiten het veld terecht kan komen. Maatregelen zijn noodzakelijk om verspreiding van microplastics tegen te gaan; ▪ Materiaal is recyclebaar. Materiaal is grotendeels (circa 80%) her te gebruiken na 1 levenscyclus van de mat; o Kurk. Kurk is een 100% natuurlijk product afkomstig van de schors van de kurkeik en wordt in hoofdzaak geïmporteerd vanuit Portugal. Kurk wordt veelal gebruikt in combinatie met een shockpad of foamlayer. Eigenschappen: ▪ Nagenoeg geurleus bij warme dagen; ▪ Nagenoeg geen extra warmteontwikkeling bij warme dagen; ▪ Kwaliteit van het product loopt sterk uiteen.

In sommige gevallen beperkte slijt- en vormvastheid. De kwaliteit van het product wordt de laatste jaren beter; ▪ Doordat het erg licht materiaal is, spoelt en waait het makkelijk naar de omgeving weg; ▪ Hogere onderhoudsinspanning en -kosten; ▪ Door vochthoudend vermogen bevriest de infill, waardoor het veld tijdens (strenge) vorst sneller onbespeelbaar is;

19

Volksgezondheid en milieu: ▪ Materiaal voldoet aan de Europese consumenten gebruiksnorm (REACH); ▪ Materiaal betreft een kunststof die door bespeling en onderhoud buiten het veld terecht kan komen. Maatregelen zijn noodzakelijk om verspreiding van microplastics tegen te gaan. Kurk wordt ondanks dat het een natuurlijke grondstof is ook als ‘bodemvreemd’ materiaal beschouwd; ▪ Materiaal is recyclebaar. •

Ombouwen kunstgras naar natuurgras.

Onderstaand zijn voor bovengenoemde opties de algemene voor- en nadelen opgenoemd. Deze voor- en nadelen gelden voor alle verenigingen. Deze voor- en nadelen worden meegenomen in het uiteindelijke advies voor de betreffende verenigingen. In de volgende hoofdstukken wordt daarnaast specifiek ingegaan op de afzonderlijke gevolgen voor de afzonderlijke verenigingen. Handhaven kunstgras (algemeen). Voordelen: •

Het gebruik van de velden wijzigt niet. Multifunctioneel gebruik van de velden blijft goed mogelijk;

•

Onderhoudskosten blijven nagenoeg gelijk;

•

Geen versnelde afschrijving (deel) van de onderbouw.

Nadelen: •

Hoge vervangings-/renovatiekosten;

•

Hogere jaarlasten. Geadviseerd wordt een afschrijvingstermijn van 10 jaar te hanteren op de toplaag;

•

Extra beheermaatregelen noodzakelijk om infill op het veld te houden, bijvoorbeeld kantplanken.

Handhaven kunstgras (SBR). Voordelen: •

Goedkoper ten opzichte van TPE;

•

Sporttechnische eigenschappen van de velden wijzigen niet;

•

Bij een EU-besluit waarbij microplastics als infill verboden wordt, is het handhaven van SBR financieel voordeliger ten opzichte van alternatieve infill. Een foamlayer is niet nodig, waardoor geen sprake is van versnelde afschrijving.

Nadelen: •

Negatief imago SBR;

•

Vervanging sporttechnische laag noodzakelijk in verband met zinkadsorptie;

20

Handhaven kunstgras (ombouw naar TPE). Voordelen: •

Sporttechnische laag kan worden gehandhaafd in de constructie;

•

Geen negatief imago omtrent infill.

Nadelen: •

Bij een EU-besluit waarbij microplastics als infill verboden wordt, is het toepassen van TPE financieel nadelig ten opzichte van de huidige infill. Een foamlayer is nodig, waardoor wellicht sprake is van versnelde afschrijving, afhankelijk van toekomstige constructies.

Handhaven kunstgras (ombouw naar kurk). Voordelen: •

Sporttechnische laag kan worden gehandhaafd in de constructie;

•

Geen negatief imago omtrent infill;

•

Natuurproduct;

•

Bij een EU-besluit waarbij microplastics als infill verboden wordt, is het toepassen van kurk (nog steeds) toegestaan.

Nadelen: •

Onderhoudsniveau ligt naar verwachting hoger dan bij SBR;

•

Het materiaal spoelt (of waait) gemakkelijker weg in de omgeving;

•

Door vochtvasthoudend vermogen bevriest de infill, waardoor het veld tijdens (strenge) vorst sneller onbespeelbaar is.

Ombouw kunstgras naar een natuurgrasveld. Voordelen: •

Geen milieubelasting;

•

Lagere jaarlasten.

Nadelen: •

(Deels) versnelde afschrijving van de onderbouw. Sporttechnische laag moet worden afgevoerd, zandonderbouw kan deels worden gehandhaafd.

•

Hogere onderhoudskosten en – inspanning;

•

Multifunctioneel gebruik is vrijwel niet mogelijk in verband met de beperkte belastbaarheid van natuurgras;

•

Trainingscapaciteit neemt af. Gebruik is afhankelijk van de weers- en terreinomstandigheden, afgelastingen van trainingen behoren weer tot de mogelijkheden;

•

Door de ligging van de velden, toenemende kans op engerlingen en/of emelten met hogere onderhoudskosten door biologische bestrijding.

21

6

vv Nunspeet

6.1

Algemeen

6.1.1

Huidige situatie vv Nunspeet is gevestigd op sportpark De Wiltsangh. In 2018 is gestart met de revitalisering van het sportpark. De sporthal en het zwembad krijgen een plek op het sportpark. De revitalisering omvat meerdere fases. In de 1e fase zijn de buitensportaccommodaties op orde gebracht. Hierbij is voor de voetbalvereniging een extra kunstgrasveld aangelegd. Tevens is naast het bestaande hockeyveld een natuurgras wedstrijdveld aangelegd. In de huidige situatie heeft vv Nunspeet beschikking over 2 kunstgrasvelden, 3 natuurgraswedstrijdvelden en een natuurgras oefenhoekje. De bouw van het de sporthal en het zwembad zijn op dit moment in voorbereiding.

Toelichting: 1: kunstgrasveld 2008 2: kunstgrasveld 2018 3: natuurgras wedstrijdveld 4: natuurgras wedstrijdveld 5: natuurgras wedstrijdveld

5

4 3

2

1

Overzicht sportpark De Wiltsangh Nunspeet

6.1.2

Toekomst Door de revitalisering van het sportpark is het sportpark toekomstbestendig gemaakt. Groei van de voetbalvereniging is op te vangen doordat ter plaatse van het huidige hoofdveld (en trainingshoek) ruimte is voor twee velden. Een en ander is in het revitaliseringsproject opgenomen als ‘toekomstmodel’ (zie schets scenario 2 op pagina 24).

22

6.2

Behoefte en capaciteit

6.2.1

Huidig In de huidige situatie heeft de vereniging in totaal 49 wedstrijdteams: •

Mannen senioren:

8;

•

Mannen 35+:

6;

•

JO-19:

2;

•

JO-17:

5 (4 jongens, 1 meisjes);

•

JO-15:

5 (4 jongens, 1 meisjes);

•

JO-13:

7 (6 jongens, 1 meisjes);

•

JO-11:

9 (7 jongens, 2 meisjes);

•

JO-9:

6;

•

JO-7:

1.

Bovenstaande situatie is met behulp van de rekentool van de KNVB doorgerekend. In bijlage 1 is deze berekening opgenomen. Uit de berekening blijkt dat de vereniging in de huidige situatie behoefte heeft aan 4,3 (= 5) wedstrijdvelden en 2 trainingsvelden.

6.2.2

Behoefte wedstrijdvelden 2016 - 2021 Onderstaand een korte opsomming van het aantal benodigde wedstrijdvelden op basis van het aantal wedstrijdteams in de periode van 2016 – 2021.

6.2.3

•

Behoefte en capaciteit 11-03-2016: 4,4 wedstrijdvelden (43 teams);

•

Behoefte en capaciteit 20-11-2017: 4,4 wedstrijdvelden (43 teams);

•

Behoefte en capaciteit 25-10-2018: 4,3 wedstrijdvelden (45 teams);

•

Behoefte en capaciteit 18-03-2021: 4,3 wedstrijdvelden (49 teams).

Conclusie behoefte en capaciteit In de ‘Kadernota sportaccommodaties 2018’ is gebleken dat bij vv Nunspeet geen sprake was overcapaciteit. In de huidige situatie wordt deze conclusie bevestigd. Uit de behoefte- en capaciteitsanalyse blijkt dat vv Nunspeet wat betreft omvang en benodigde wedstrijdvelden de laatste jaren vrijwel gelijk is gebleven. De nieuwbouw woonwijk Molenbeek heeft vrijwel geen invloed gehad op de omvang van de vereniging. De verwachting is dat de vereniging in omvang de komende jaren stabiel blijft. In de huidige situatie met de aanwezigheid van kunstgras- en natuurgrasvelden beschikt de vereniging over voldoende wedstrijd- en trainingsvelden. Indien de vereniging niet over kunstgras zou beschikking, is er een behoefte van 5 wedstrijdvelden en 2 trainingsvelden, in totaal 7 velden.

23

6.3

Scenario 1: Handhaven bestaande situatie: renovatie toplaag kunstgrasveld Toelichting: 1: kunstgrasveld 2008 2: kunstgrasveld 2018 3: natuurgras wedstrijdveld 4: natuurgras wedstrijdveld 5: natuurgras wedstrijdveld

5

4 3

2

1

Overzicht sportpark (DO) De Wiltsangh Nunspeet Het handhaven van het bestaande kunstgrasveld betekent voor vv Nunspeet dat de bestaande situatie (lay-out) van het sportpark gehandhaafd kan worden. Het veld kan relatief eenvoudig worden omgebouwd naar veld met TPE infill.

24

6.4

Scenario 2: kunstgrasveld ombouwen naar natuurgrasveld(en) 4 3

Toelichting: 1: kunstgrasveld 2008 2: kunstgrasveld 2018 3: natuurgras wedstrijdveld 4: natuurgras wedstrijdveld 5: niet op deze tekening

2

1

Overzicht draaiing velden ter plaatse van huidige veld 1 In de variant waarbij het bestaande kunstgrasveld (veld 1) wordt omgebouwd naar natuurgras heeft vv Nunspeet direct een extra veld nodig. In het toekomstmodel voor de revitalisering van het sportpark is voorzien in de ‘draaiing’ van het huidige hoofdveld, waardoor ruimte ontstaat voor 2 velden. Dit toekomstmodel is echter bedoeld om eventuele groei van vv Nunspeet in de toekomst op te kunnen vangen. In de huidige situatie heeft vv Nunspeet het extra veld dan direct nodig volgens de behoefte- en capaciteitsberekening. Bij de draaiing en de aanleg van het extra veld moeten de bestaande tribune en bestaande kleedkamers direct wijken voor de nieuwe velden, terwijl de nieuwe clubaccommodatie inclusief tribune nog niet gereed zijn. Bij de ombouw van kunstgras naar natuurgras dient in de situatie van vv Nunspeet rekening te worden gehouden dat de kwaliteit van de velden niet het hele jaar gegarandeerd kan worden. De bestaande trainingsstrook tussen veld 1 en veld 3 komt te vervallen, waardoor de totale beschikbare trainingsruimte afneemt. Daarnaast zal het multifunctioneel gebruik van het sportpark teruggebracht moeten worden.

25

Natuurgras is structureel minder belastbaar dan kunstgras. Dit staat echter haaks op de huidige revitalisering waar gebouwd wordt aan een open en vitaal sportpark voor multifunctioneel gebruik in combinatie met binnensportvoorzieningen. Daarnaast moet worden opgemerkt dat bij voortzetting van de keuze van ombouw van kunstgras naar natuurgras bij de renovatie van veld 2 in 2028 het sportpark volledig op slot zit. Uitbreiding naar een 7 e veld is niet mogelijk binnen de huidige contouren van het sportpark.

6.5

Financieel In bijlage 4 is een overzicht gegeven met de gebruikte kengetallen en bijbehorende jaarlasten voor de komende 6 jaar, waarbij een opsplitsing is gemaakt in benodigde investeringen, versnelde afschrijvingen en onderhoud. Onderstaand zijn de kosten samengevat voor de verschillende scenario’s.

Scenario

Kosten

af

2021

2022

2023

Investering

248.725

DIV

21.436

23.709

23.494

Onderhoud

7.500

S

7.500

7.500

7.500

Afschrijving huidige toplaag

I

44.026

Afschrijving huidige onderbouw

I

106.497

Afvoeren huidige toplaag/onderbouw/infill

I

67.275 246.734

31.209

30.994

1A. VERVANGING TOPLAAG (SBR)

Totaal

1B. VERVANGING TOPLAAG (TPE)* Investering

286.650

DIV

25.448

28.060

27.805

Onderhoud

8.000

S

8.000

8.000

8.000

Afschrijving huidige toplaag

I

44.026

Afvoeren huidig toplaag/infill

I

43.875 36.060

35.805

Totaal

121.349

26

1C. VERVANGING TOPLAAG (KURK)* Investering

263.250

DIV

23.108

25.509

25.278

Onderhoud

10.000

S

10.000

10.000

10.000

Afschrijving huidige toplaag

I

44.026

Afvoeren huidig toplaag/infill

I

43.875 121.009

35.509

35.278

TOTAAL

2. OMBOUW TWEE NATUURGRASVELDEN Investering

400.725

DIV

24.473

28.235

27.990

Onderhoud

20.000

S

20.000

20.000

20.000

Afschrijving huidige toplaag

I

44.026

Afschrijving onderbouw

I

106.497

Afvoeren huidige toplaag/onderbouw/infill

I

76.050 48.235

47.990

TOTAAL

271.046

* Versnelde afschrijving van de onderbouw is niet nodig bij TPE en kurk in verband met de keuze voor een alternatieve infill. De zinkadsorptie is niet van toepassing bij een alternatieve infill.

Uitgangspunten:

6.6

•

Aanleg/renovatie in 2021;

•

Natuurgras: inclusief beregening en exclusief verlichting;

•

Bedragen in Euro en exclusief BTW.

Advies vv Nunspeet Uit de behoefte en capaciteitsberekening blijkt dat vv Nunspeet 5 wedstrijdvelden en 2 trainingsvelden nodig heeft. Bij een ombouw naar natuurgras moet een extra veld worden gerealiseerd. Op basis van de voor- en nadelen en de financiële analyse wordt geconcludeerd dat scenario 2 voor vv Nunspeet niet realistisch is. De ombouw van het veld naar natuurgras is de duurste optie en is tevens op korte termijn niet haalbaar, omdat het clubgebouw met nieuwe tribune nog niet gerealiseerd is. Daarnaast levert de ombouw een kwaliteitsvermindering op van voornamelijk de trainingsruimte en is multifunctioneel gebruik zeer beperkt mogelijk.

27

Geadviseerd wordt het kunstgrasveld op korte termijn te vervangen. Aan de hand van de interviews wordt geadviseerd het veld van vv Nunspeet als 1e te renoveren gelijktijdig met het veld van vv Hulshorst (afhankelijk van de uiteindelijke keuze). In de financiële onderbouwing is ervan uitgegaan dat de onderbouw bij handhaving van SBR als infill moet worden vervangen, overeenkomstig het veld van vv Hulshorst. Uit het sporttechnisch onderzoek zal blijken of een dergelijke vervanging daadwerkelijk noodzakelijk is. Geadviseerd wordt in de nieuwe situatie uit te gaan van een alternatieve infill, waarbij TPE op dit moment in Nederland het meest gebruikt wordt. Kurk is daarbij een goed alternatief, waarbij alvast voorgesorteerd wordt op een negatief besluit van de EU met betrekking tot de toepassing van kunstmatige infill. Opgemerkt moet worden dat de constructie ook bij de toepassing van TPE en kurk zeer waarschijnlijk toekomstbestendig is.

28

7

vv Elspeet

7.1

Accommodatie vv Elspeet maakt gebruik van sportpark ‘Op de Heide’. Het sportpark bestaat uit 1 kunstgrasveld, 2 natuurgras wedstrijdvelden en een natuurgras trainingsveld. Toelichting: 1: kunstgrasveld 2008 2: natuurgras wedstrijdveld 3: natuurgras wedstrijdveld 4: natuurgras trainingsveld

2

4

1 3

Overzicht sportpark ‘Op de Heide’ Elspeet

7.2

Behoefte en capaciteit

7.2.1

Huidig In de huidige situatie heeft de vereniging in totaal 14 wedstrijdteams: •

Senioren:

6 (5 mannen, 1 vrouwen);

•

JO-17:

1;

•

JO-15:

1;

•

JO-13:

2;

•

JO-11:

2;

•

JO-9:

2.

29

Bovenstaande situatie is met behulp van de rekentool van de KNVB doorgerekend. In bijlage 2 is deze berekening opgenomen. Uit de berekening blijkt dat de vereniging in de huidige situatie behoefte heeft aan 1,7 (= 2) wedstrijdvelden en 1 trainingsveld.

7.2.2

Behoefte wedstrijdvelden 2016 – 2021 Onderstaand is een korte opsomming gegeven van het aantal benodigde wedstrijdvelden op basis van het aantal wedstrijdteams in de periode van 2016 – 2021.

7.2.3

•

Aantal teams seizoen 2016-2017: 19;

•

Aantal teams seizoen 2017-2018: 22;

•

Aantal teams seizoen 2018-2019: 18;

•

Aantal teams seizoen 2019-2020: 17;

•

Aantal teams seizoen 2020-2021: 14.

Conclusie behoefte en capaciteit In de ‘Kadernota sportaccommodaties 2018’ is gebleken dat bij vv Elspeet sinds de aanleg van het kunstgrasveld sprake is van overcapaciteit. In de huidige situatie wordt deze conclusie bevestigd. Uit behoefte- en capaciteitsbepaling blijkt dat vv Elspeet wat betreft omvang de laatste jaren kleiner is geworden. Het betreft voornamelijk een afname in het aantal jeugdteams. De verwachting is dat de vereniging de komende jaren wat betreft omvang redelijk stabiel blijft. Op basis van de behoefte en capaciteitsberekening is bij vv Elspeet sprake van een overcapaciteit van 1 wedstrijdveld en 1 trainingsveld.

7.3

Scenario’s algemeen Bij het opstellen van de scenario’s is ervan uitgegaan dat een vervanging of ombouw plaatsvindt in 2023. Om een goed financieel vergelijk te kunnen maken is dit jaartal voor alle varianten voor Elspeet aangehouden. Voor het bepalen van het exacte vervangingsjaar wordt geadviseerd een inspectie van het kunstgrasveld uit te voeren, waarbij de verwachte levensduur wordt bepaald.

7.4

Scenario 1. Ombouwen kunstgrasveld naar natuurgras Bij de ombouw van het kunstgrasveld naar een natuurgrasveld ontstaat geen capaciteitsprobleem voor de vereniging. Voorwaarde is een goede kwaliteit van de overige beschikbare wedstrijdvelden en het trainingsveld. Geadviseerd wordt de ombouw van het veld uit te voeren na technische afschrijving van de kunstgrasmat. In de financiële uitwerking is uitgegaan van ombouw in 2023.

30

7.5

Scenario 2. Handhaven huidige situatie met kunstgrasveld Bij vv Elspeet is in de huidige situatie sprake van overcapaciteit. In de huidige situatie wordt de beschikbare capaciteit niet volledig benut. De laatste jaren is het gebruik van het sportpark uitgebreid met medegebruik door de school uit Uddel en medegebruik vanuit gebruikers van de sporthal. Indien de huidige situatie met een kunstgrasveld wordt gehandhaafd, blijft er sprake van overcapaciteit. Geadviseerd wordt de renovatie van het veld uit te voeren na technische afschrijving van de kunstgrasmat. In de financiële uitwerking is uitgegaan van ombouw in 2023.

7.6

Scenario 3. Handhaven huidige situatie met kunstgrasveld en na 10 jaar ombouwen naar natuurgras Voor de ombouw van het kunstgrasveld naar een natuurgrasveld is sprake van een versnelde afschrijving van de onderbouw. Een alternatief is het veld na afschrijving van de sporttechnische laag alsnog om te bouwen naar natuurgras. Hierbij wordt het kunstgrasveld eenmalig gerenoveerd en vervolgens na 10 jaar omgebouwd naar een natuurgrasveld. Geadviseerd wordt het kunstgrasveld te renoveren na technische afschrijving van de kunstgrasmat. In de financiële uitwerking is uitgegaan van renovatie in 2023 en ombouw van het veld in 2033.

31

7.7

Financieel In bijlage 5 is een overzicht gegeven met de gebruikte kengetallen en bijbehorende jaarlasten voor de komende 6 jaar, waarbij een opsplitsing is gemaakt in benodigde investeringen, versnelde afschrijvingen en onderhoud. Onderstaand zijn de kosten samengevat voor de verschillende scenario’s. Scenario

Kosten

af

2023

2024

2025

Investering

248.725

DIV

21.436

23.709

23.494

Onderhoud

7.500

S

7.500

7.500

7.500

Afschrijving huidige onderbouw

I

91.743

Afvoeren huidige toplaag/onderbouw/infill

I

67.275 187.954

31.209

30.994

1A.VERVANGING TOPLAAG (SBR)

Totaal

1B.VERVANGING TOPLAAG (TPE)* Investering

286.650

DIV

25.448

28.060

27.805

Onderhoud

8.000

S

8.000

8.000

8.000

I

43.875 77.323

36.060

35.805

Afvoeren huidig toplaag/infill Totaal

1C.VERVANGING TOPLAAG (KURK)* Investering

263.250

DIV

23.108

25.509

25.278

Onderhoud

10.000

S

10.000

10.000

10.000

I

43.875 35.509

35.278

Afvoeren huidig toplaag/infill Totaal

76.983

32

2. OMBOUW NATUURGRAS (HOOFDVELD) Investering

160.875

DIV

9.750

11.261

11.164

Onderhoud

10.000

S

10.000

10.000

10.000

Afschrijving huidige onderbouw

I

91.743

Afvoeren huidig toplaag/onderbouw/infill

I

76.050 21.261

21.164

Totaal

187.543

* Versnelde afschrijving van de onderbouw is niet nodig bij TPE en kurk in verband met de keuze voor een alternatieve infill. De zinkadsorptie is niet van toepassing bij een alternatieve infill.

Uitgangspunten:

7.8

•

Aanleg/renovatie in 2023 (=na financiële afschrijving van toplaag);

•

Natuurgras: inclusief beregening en exclusief verlichting;

•

Bedragen in Euro en exclusief BTW.

Advies vv Elspeet Op basis van de technische en financiële analyse is het scenario van de ombouw naar een natuurgrasveld een haalbare optie. Wel geldt dat een deel van de onderbouw versneld moet worden afgeschreven. Uit de behoefte- en capaciteitsbepaling is gebleken dat kunstgras niet noodzakelijk is voor de vereniging. Voorwaarde is wel dat de kwaliteit van de overige velden goed is en goed blijft. Daarnaast dient geaccepteerd te worden dat trainingen door slechte weers- en terreinomstandigheden afgelast kunnen worden. Ook het medegebruik moet worden afgeschaald. Geadviseerd wordt, aansluitend aan de besluitvorming, in 2021 de technische staat van het veld te onderzoeken, waarbij de verwachte restlevensduur van het veld in kaart wordt gebracht. In de financiële analyse voor de varianten is uitgegaan van een renovatie of ombouw van het veld nadat het veld financieel is afgeschreven. Op basis van de technische en financiële analyse wordt geadviseerd het veld om te bouwen naar natuurgras. Geadviseerd wordt het veld om te bouwen wanneer het technisch is afgeschreven. Opgemerkt moet worden dat het huidige veld bijna 13 jaar in gebruik is. In Nederland bedraagt gemiddelde renovatietermijn van de toplaag van kunstgras voetbalvelden 10 tot 13 jaar. In de financiële uitwerking is uitgegaan van vervanging in 2023, dus na 15 jaar.

De verwachting is dat een toplaagvervanging niet langer kan worden gerekt. Door het uitvoeren van een jaarlijkse inspectie kan de kwaliteit jaarlijks worden vastgelegd en het vervangingsjaar beter worden bepaald.

33

8

vv Hulshorst

8.1

Accommodatie vv Hulshorst is gevestigd op sportpark De Eendracht in Hulshorst. Het sportpark bestaat uit 1 kunstgrasveld en 2 natuurgras wedstrijdvelden. De gemeente heeft recent de naastgelegen camping aangekocht. De gemeente is voornemens het terrein te reserveren voor sportdoeleinden, bijvoorbeeld de aanleg van een 4e veld voor vv Hulshorst. In het Masterplan is rekening gehouden met deze mogelijkheden.

Toelichting: 1: kunstgrasveld 2008 2: natuurgras wedstrijdveld 3: natuurgras wedstrijdveld 1

2

3

Overzicht sportpark De Eendracht Hulshorst

8.2

Behoefte en capaciteit

8.2.1

Huidig In de huidige situatie heeft de vereniging in totaal 23 wedstrijdteams: •

Mannen senioren:

4;

•

Vrouwen senioren:

1;

•

Mannen 35+:

1;

•

JO-19:

1;

•

JO-17:

1;

•

JO-15:

2;

•

MO-15:

1;

34

•

JO-13:

4;

•

JO-11:

3;

•

JO-9:

4;

•

JO-7:

1.

Bovenstaande situatie is met behulp van de rekentool van de KNVB doorgerekend. In bijlage 3 is deze berekening opgenomen. Uit de berekening blijkt dat de vereniging in de huidige situatie behoefte heeft aan 2,3 (= 3) wedstrijdvelden en 1 trainingsveld.

8.2.2

Toekomst Bij de ‘Kadernota Sportaccommodaties 2018’ bleek bij de vereniging een behoefte van 2 (2,0) wedstrijdveld en 1 trainingsveld. In 2020 is bij de uitgevoerde onderzoeken ter voorbereiding op de renovatie een behoefte- en capaciteitsanalyse uitgevoerd. Hieruit bleek een behoefte van 3 (2,3) wedstrijdvelden en 1 trainingsveld.

8.2.3

Conclusie behoefte en capaciteit In de ‘Kadernota sportaccommodaties 2018’ is gebleken dat bij vv Hulshorst sprake was van een overschot van 1 veld. In de huidige situatie is echter geen sprake van overschot. Het aantal wedstrijdteams dat door de vereniging is aangeleverd schommelt licht in de afgelopen jaren. Het theoretisch aantal benodigde velden schommelt hierdoor tussen 2 en 3 wedstrijdvelden en 1 trainingsveld. De verwachting is dat het aantal wedstrijdteams van de vereniging de komende jaren vrij stabiel blijft. Geadviseerd wordt in de toekomst uit te gaan van 3 benodigde wedstrijdvelden en 1 trainingsveld.

8.3

Scenario 1. Handhaven huidige situatie met kunstgrasveld In 2020 is de voorbereiding voor de renovatie van het bestaande kunstgrasveld gestart. Uit de resultaten van het vooronderzoek is gebleken dat het zinkabsorberend vermogen van de bestaande sporttechnische laag niet voldoende is voor handhaving in een nieuwe constructie met SBR. Hierdoor moet de sporttechnische laag worden vervangen of moet er gekozen worden voor een alternatieve infill.

35

8.4

Scenario 2. Ombouwen kunstgrasveld naar natuurgras Toelichting: 1: kunstgrasveld 2008 2: natuurgras wedstrijdveld 3: natuurgras wedstrijdveld 4: mogelijke contour 4e veld 1 4 2

3

Overzicht sportpark De Eendracht Hulshorst Bij de ombouw van het kunstgrasveld naar een natuurgrasveld ontstaat direct een capaciteitsprobleem voor de vereniging. Dit scenario is alleen haalbaar bij structurele krimp van de vereniging. Voor de uitbreiding van het sportpark is een extra variant doorgerekend, waarbij de vereniging beschikking krijgt over 3 natuurgras wedstrijdvelden en 1 natuurgras trainingsveld. Het extra veld wordt hierbij gerealiseerd ter plaatse van de voormalige camping aan de oostzijde van het sportpark. De camping is recent door de gemeente aangekocht met als doel deze ruimte in te richten voor sport- en recreatiedoeleinden, bijvoorbeeld voor uitbreiding van het voetbalpark. Opgemerkt moet worden dat de technische haalbaarheid voor de aanleg van het extra veld nog moet worden onderzocht. Hierbij valt te denken aan diverse bodemonderzoeken, landmeetkundige werkzaamheden ed. Daarnaast zal ook een bestemmingsplanwijziging moeten worden doorgevoerd met diverse benodigde onderzoeken. Op basis van de verkenning van de luchtfoto is de verwachting dat een extra veld inpasbaar is ter plaatse van de voormalige camping. Dit masterplan heeft alleen betrekking op de eventuele uitbreiding van het voetbalpark en niet op de andere ambities van de gemeente voor de inrichting van het aangekochte terrein.