AP 5b. Bijlage 5a. Vervolgonderzoek vleermuizen 2601

Onderzoek beschermde soorten

Tongerenseweg 1 Vierhouten

Het Laar 30d 6733BZ Wekerom 0318 655 626 ecologie@deslijpkruik.nl www.deslijpkruik.nl

Colofon Titel

Onderzoek beschermde soorten Tongerenseweg 1 Vierhouten

Betreft

Soortgericht onderzoek

Locatie

Tongerenseweg 1/1a te Vierhouten

Auteurs

J. Mossink en M. IJmker

Contactpersoon

J. Mossink (mossink@deslijpkruik.nl)

Opdrachtgever

Fam. Tiemens

Datum

03-11-2025

Status

Versie 1

Projectcode

P25-0069

Aansprakelijkheid Dit onderzoek is uitgevoerd conform de toepasselijke en van kracht zijnde natuurwet- en regelgeving (Omgevingswet). Garanties over aan-/afwezigheid van planten en dieren zijn echter niet te geven. De inventarisaties zijn momentopnames en het is niet mogelijk om bij het onderzoek rekening te houden met de dynamische aspecten van natuur, zoals migratie en kolonisatie door soorten en veranderingen in terreingebruik en –beheer. Ook dient er rekening te worden gehouden met veranderingen in wet- en regelgeving. De geldigheidsduur van de rapportage bedraagt voor de zwaarder beschermde soorten maximaal 3 jaar. De Slijpkruik Ecologie BV is niet aansprakelijk voor beslissingen die de opdrachtgever neemt naar aanleiding van het door De Slijpkruik Ecologie BV uitgevoerde onderzoek. Daarnaast is De Slijpkruik Ecologie BV niet aansprakelijk voor gevolgschade, of voor schade welke voortvloeit uit toepassingen van de resultaten van uitgevoerde onderzoeken door De Slijpkruik Ecologie BV. © De Slijpkruik Ecologie B.V. (2025) Niets uit dit rapport mag openbaar worden gemaakt of gepubliceerd door middel van; druk, fotokopie of anderzins, zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van De Slijpkruik Ecologie B.V. of de opdrachtgever. Wijze van citeren: Mossink, J., & IJmker, M., 2025. Onderzoek beschermde soorten Tongerenseweg 1 Vierhouten, De Slijpkruik Ecologie BV.

Omslagfoto: Impressie van het plangebied. Bronvermelding; foto’s zijn door de auteur gemaakt tenzij anders aangegeven.

1. Aanleiding en doel Voorliggende rapportage beschrijft de resultaten van een aanvullend onderzoek naar beschermde verblijfplaatsen van vleermuizen, uitgevoerd bij het pand aan Tongerenseweg 1/1a te Vierhouten. De onderzoekslocatie betreft een perceel met een hotel en bijgebouwen (Tongerenseweg 1) en een bedrijfswoning (Tongerenseweg 1a). De initiatiefnemer wil de bestaande bebouwing van het hotel slopen. De bedrijfswoning wordt omgezet naar een reguliere woning, waarna 9 woningen op het perceel gerealiseerd kunnen worden. Zie afbeelding 1.1 en 1.2 voor een impressie van het plangebied. In november 2024 heeft adviesbureau De Slijpkruik Ecologie een quickscan uitgevoerd. Uit de quickscan is gebleken dat voor de voorgenomen activiteiten vervolgonderzoek noodzakelijk is naar verblijfplaatsen van vleermuizen. De voorgenomen werkzaamheden kunnen leiden tot aantasting of vernieling van jaarrond beschermde verblijfplaatsen van vleermuizen. Dit zou een overtreding van de Omgevingswet (Ow) betekenen. Een soortgericht vervolgonderzoek is uitgevoerd om vast te stellen of de voorgenomen werkzaamheden leiden tot overtredingen ten opzichte van de Ow waarvoor vervolgstappen in de vorm van mitigerende/compenserende maatregelen en/of een omgevingsvergunning nodig zijn.

In dit rapport volgt een beschrijving van de werkwijze, gevolgd door resultaten en advies ten aanzien van de te nemen vervolgstappen.

2. Methode Vleermuisonderzoek Uit de quickscan is gebleken dat onder de kantpannen aan de kopgevels van het hotel en onder de houten gevelbekleding donkere, tochtvrije ruimtes aanwezig zijn. Deze ruimtes kunnen gebruikt worden als verblijfplaatsen voor diverse vleermuissoorten. Vleermuizen kunnen aan verticale muren hangen, waardoor deze ruimtes allemaal geschikt zijn als vleermuisverblijf. Vanuit de quickscan is gebleken dat in de omgeving waarnemingen bekend zijn van verschillende soorten; franjestaart, gewone dwergvleermuis, ruige dwergvleermuis, gewone grootoorvleermuis, laatvlieger, rosse vleermuis en watervleermuis. Van deze soorten is de bebouwing geschikt voor dwergvleermuizen, laatvlieger en in mindere mate gewone grootoorvleermuis. Te onderzoeken functies zijn zomer-, kraam- (m.u.v. ruige dwerg), paar- (m.u.v. laatvlieger) en massawinterverblijfplaats (alleen gewone dwerg). Om vast te stellen of vleermuizen daadwerkelijk gebruik maken van de bebouwing binnen het plangebied als verblijfplaats is gericht onderzoek uitgevoerd naar vaste rust- en verblijfplaatsen conform de richtlijnen van het Vleermuisprotocol 2021 (opgesteld door o.a. Netwerk Groene Bureaus en Zoogdiervereniging). Het onderzoek betreft 6 gerichte, nachtelijke veldbezoeken (zie tabel 2.1) in geschikte periodes (15 mei -15 juli en 15 augustus- 1 december).

Hierbij worden in de periode 15 mei- 15 juli 3 ronden uitgevoerd om de functie van zomer-/kraamverblijfplaats te onderzoeken. Tijdens deze periode zijn 2 avondronden uitgevoerd vanaf zonsondergang tot 2,5 uur na zonsondergang. Verder is in deze periode 1 ochtendronde uitgevoerd tussen 3 uur voor zonsopkomst en zonsopkomst. In de periode 15 augustus – 30 september zullen ook 3 onderzoeksronden worden uitgevoerd. 2 van 2 uur die gericht zijn op paarverblijfplaatsen waarvan er 1 rond middernacht zal worden uitgevoerd en de andere ook in de nachtelijke uren. Daarnaast zal er in deze periode een onderzoeksronde worden uitgevoerd tussen 1 augustus en 10 september waarbij gericht gekeken wordt naar indicaties van een massawinterverblijfplaats. Deze 2 uur durende ronde vindt plaats vanaf middernacht. De inventarisaties zijn uitgevoerd door ecologen en tevens vleermuisdeskundigen van De Slijpkruik Ecologie. Om het plangebied genoeg te kunnen overzien (minimaal 75%) volgens de richtlijnen van het protocol, zijn de inventarisaties uitgevoerd met twee vleermuisdeskundigen

3

Soortgericht vervolgonderzoek Tongerenseweg 1 Vierhouten

3 november 2025

Afbeelding 1.1: Ligging plangebied (blauwe stip) in de bebouwde kom van Vierhouten. Bron: Pdok Viewer BRT achtergrondkaart (app.pdok.nl/viewer).

Afbeelding 1.2: Luchtfoto van de projectlocatie, met de onderzochte panden behorend tot het hotel in rood omlijnd kader. Het geel omkaderde gebouw betreft een woning waar geen ingrepen aan plaatsvinden. Bron: Pdok viewer luchtfoto (app.pdok.nl/viewer)

4

Soortgericht vervolgonderzoek Tongerenseweg 1 Vierhouten

3 november 2025

per ronde. tijdens de voorjaarsinventarisaties De onderzoeken naar paarverblijfplaatsen en massawinterverblijfplaatsen zijn uitgevoerd door één persoon per ronde. Tijdens het onderzoek is de bebouwing getoetst op het voorkomen van verblijfplaatsen van vleermuizen. Ook is de omgeving getoetst op het voorkomen van essentiële foerageergebieden van vleermuizen. Voor het vleermuisonderzoek is gebruik gemaakt van een zogenaamde batdetector met opnamefunctie (Elekon Batlogger M of Anabat Scout), warmtebeeldcamera (Hikmicro Lynx Pro LH15), verrekijker en zichtwaarnemingen. Tabel 2.1: Overzicht inventarisaties vleermuizen Tongerenseweg Vierhouten. Datum

Periode-Temp-Weer

zonsondergang/ Aantal -opkomst personen

24-06-2025

22:00-00:35, 17 °C, bewolkt, 2-3 Bft

22:03

2

15-07-2025

02:30-05:31, 14 °C, bewolkt, 1 Bft

05:31

2

14-07-2025

06-08-2025 22-08-2025

24-09-2025

21:50-00:25, 15 °C, bewolkt, 1-2 Bft 00:00-02:00, 17-15 °C, helder, 2 Bft

00:00-02:00, 15-14 °C, bewolkt, 2 Bft 23:50-01:50, 12-10 °C, helder, 3 Bft

21:54

06:03/21:20

06:29/20:47 07:24/19:31

2 1 1 1

doel inventarisatie vleermuizen = VL zomer-/kraam = Z/K paar = P massawinter = MW VL: Z+K VL: Z+K VL: Z+K VL: MW

VL, MW+P VL, P

3. Resultaten inventarisaties 3.1 Verblijfplaatsen vleermuizen Samenvatting bevindingen verblijfplaatsen Tijdens de inventarisaties zijn de soorten gewone dwergvleermuis, laatvlieger en rosse vleermuis waargenomen. Van deze soorten zijn een kraamverblijf van gewone dwergvleermuis, 2 zomerverblijfplaatsen en 1 paarterritorium van gewone dwergvleermuis vastgesteld in het plangebied. De paarverblijfplaats komt overeen met één van de zomerverblijfplaatsen. Van de andere vleermuissoorten zijn geen verblijfplaatsen aangetroffen. Inventarisaties zomer- en kraamverblijfplaatsen Tijdens de inventarisatierondes naar zomer- en kraamverblijfplaatsen zijn maximaal 86 uitvliegers waargenomen uit het overstek van het houten gedeelte van de bebouwing, noordelijk van het gedeelte met pannendak. Daarnaast zijn 2 zomerverblijfplaatsen in voorste deel onder het pannendak vastgesteld: hier werden tijdens de eerste avondronde op één plek 2 uitvliegers waargenomen en op 1 andere plek 1 uitvlieger. Bij de eerste avondronde was uiteraard nog niet bekend dat het een kraamverblijf betrof, waardoor toen mogelijk enkele exemplaren gemist zijn. Tijdens de tweede avondronde is specifiek gelet op deze locatie. Bij de eerste avondronde betrof het 53 uitvliegende exemplaren en bij de tweede avondronde 86.

Bij de ochtendronde kon het exacte aantal niet goed worden vastgesteld, omdat zwermende exemplaren ook de gevel aantikten en/of weer kort uitvlogen. Maar ook toen ging het om vele tientallen exemplaren. Veruit de meeste uitvliegende exemplaren (>90%) vlogen in oostelijke richting weg na het uitvliegen. Bij het terugkeren naar de verblijfplaats was dit veel meer verdeeld over verschillende windrichtingen, hoewel het merendeel nog steeds uit oostelijke richting terugkeerde. Naast deze waarnemingen werden bij de avondrondes regelmatig rosse vleermuizen gehoord, maar niet dichtbij de bebouwing. Laatvliegers werden ook tijdens beide avonden al relatief vroeg na zonsondergang (vanaf circa 15-20 minuten erna) gehoord, met name langs de Tongerenseweg passerend en ook enkele keren foeragerend ten noordwesten van het plangebied. Net als rosse vleermuizen werden ook de laatvliegers niet in de directe omgeving van de bebouwing gezien of

5

Soortgericht vervolgonderzoek Tongerenseweg 1 Vierhouten

3 november 2025

gehoord. Los van de hierboven beschreven verblijfplaatsen ven gewone dwergvleermuis zijn geen andere verblijfplaatsen vastgesteld, ook niet van andere soorten. Inventarisaties paar- en massawinterverblijfplaatsen Tijdens de inventarisatierondes naar paar- en massawinterverblijfplaatsen werd één territorium van gewone dwergvleermuis vastgesteld rond de te slopen bebouwing. Tijdens beide inventarisaties van paarverblijfplaatsen werd met name rond het gedeelte met pannendak, de tuin aan de westkant en het terras ten zuiden van het gebouw gebaltst. Tijdens de ronde op Twee keer werd ingevlogen en vervolgens weer uitgevlogen op ongeveer dezelfde plek waar in de voorzomer een zomerverblijfplaats werd vastgesteld. Er werd geen zwermgedrag of ander gedrag vastgesteld dat in de richting van een massawinterverblijfplaats wijst. Ruige dwergvleermuis werd enkele keren gehoord, foeragerend langs de bomen nabij de inrit vanaf de Tongerenseweg. Er werd geen sociale roep of balts van ruige dwergvleermuizen gehoord. Ook van grootoren of andere soorten werd geen gedrag vastgesteld dat op een paarverblijfplaats duidt. Paarverblijfplaatsen van andere soorten dan gewone dwergvleermuis zijn daarom uitgesloten.

3.2 Foerageergebied en vliegroutes vleermuizen Zoals in de quickscan reeds benoemd is op voorhand geen sprake van essentieel foerageergebied gezien de relatieve kleinschaligheid van het plangebied en de vele alternatieven in de omgeving. Gezien de aanwezigheid van een kraamkolonie is in dit geval wél sprake van een vliegroute van en naar de kolonieverblijfplaats. Het overgrote deel vliegt in oostelijke richting uit, vliegt tussen de naastgelegen bebouwing door om vervolgens via de bomen langs de Tongerenseweg verder te vliegen. De voorgenomen ontwikkelingen leiden niet tot aantasting van deze vliegroute. Vanuit de verblijfplaats wordt slechts enkele meters over het terrein van het plangebied gevlogen, op een plek waar het plangebied alleen uit halfverharding bestaat. Van effecten op vliegroutes is derhalve geen sprake. Vanuit de zorgplicht dient lichtverstoring van niet-essentieel foerageergebied voorkomen te worden. Effecten van lichtverstoring kunnen redelijkerwijs voorkomen worden door uitsluitend overdag te werken of door geen gebruik te maken van bouwverlichting. Of door uitstraling van kunstlicht richting boomkronen of andere opgaande groenstructuren te vermijden. In de toekomstige gebruiksfase is, voor zover bekend, geen sprake van een toename van buitenverlichting ten opzichte van de bestaande situatie.

4. Conclusie en advies 4.1 Verblijfplaatsen vleermuizen • In de te slopen bebouwing zijn 1 kraamverblijf 2 zomerverblijfplaatsen en een paarterritorium van gewone dwergvleermuis vastgesteld. De paarverblijfplaats komt overeen met één van de zomerverblijfplaatsen. De voorgenomen sloop leidt daarom tot vernieling van beschermde verblijfplaatsen van vleermuizen en er is dan sprake van overtreding van de omgevingswet, artikel 5.1, lid 2g ten aanzien van vleermuizen. Voor deze overtreding moet een omgevingsvergunning ‘flora- en fauna-activiteit’ worden aangevraagd bij de provincie Gelderland. Een onderdeel van een vergunningsaanvraag is een activiteitenplan waarin mitigerende en compenserende maatregelen worden beschreven waarmee negatieve effecten op aanwezige beschermde soorten zoveel mogelijk worden voorkomen of beperkt. • De sloop van de bebouwing leidt niet tot verstoring of vernieling van verblijfplaatsen van andere soorten vleermuizen. Er zijn daarom geen vervolgacties nodig ten aanzien van verblijfplaatsen van andere vleermuissoorten.

6

Soortgericht vervolgonderzoek Tongerenseweg 1 Vierhouten

3 november 2025

ca. 90% vliegt deze richting uit vanuit kraamverblijf

Balts gewone dwergvleermuis

Afbeelding 3.1: Aanwezigheid van vleermuizen in 2025, met het plangebied in lichtblauw kader. Bron ondergrond: Pdok viewer luchtfoto (app.pdok.nl/viewer).

Legenda gewone dwergvleermuis (GD) zomerverblijf paarverblijf kraamverblijf foerageer-/ leefgebied vliegroute passeerlocatie

7

Soortgericht vervolgonderzoek Tongerenseweg 1 Vierhouten

3 november 2025

4.2 Foerageergebieden en vliegroutes vleermuizen • De voorgenomen ontwikkeling en bijbehorende (sloop)werkzaamheden leiden niet tot het verstoren van essentieel foerageergebied of vliegroutes van vleermuizen. Wel dient vanuit de zorgplicht onnodige lichtverstoring te worden voorkomen: voorkom een toename van uitstraling van verlichting richting de omgeving. Met name uitstraling richting omliggende boomkronen dient voorkomen te worden. Hieraan kan redelijkerwijs voldaan worden door voornamelijk overdag te werken of bij gebruik van kunstlicht deze niet op bomen te richten.. 4.3 Overige soorten • Uit de ecologische quickscan is gebleken dat aanwezigheid van jaarrond beschermde nestplaatsen van vogels of andere verblijfplaatsen en functies van beschermde soorten, zoals verblijfplaatsen van marters op voorhand zijn uitgesloten. Bij de veldbezoeken zijn ook geen aanwijzingen of omstandigheden aangetroffen die hierin een ander beeld schetsen. Er zijn geen vervolgstappen, zoals een activiteitenplan en omgevingsvergunning noodzakelijk ten aanzien van overige soorten, anders dan hierboven beschreven. 4.4 Natuurinclusief ontwerp • We adviseren om natuurinclusief te ontwerpen, zeker op deze dorpse locatie met potentie voor bijvoorbeeld huismussen, gierzwaluw en verschillende soorten vleermuizen.

5. Wettelijk kader In Nederland is de wetgeving omtrent de bescherming van natuurwaarden gesplitst in soortbescherming en gebiedsbescherming. Op 1 januari 2024 is de Omgevingswet in werking getreden. Onder de Omgevingswet zijn verschillende beschermingsregimes te onderscheiden: soorten van de Vogelrichtlijn (VR), soorten van de Habitatrichtlijn (HR) en overige beschermde soorten genoemd in bijlage IX van de Omgevingswet. Daarnaast hebben provincies de vrijheid om voor bepaalde soorten uit de laatste categorie vrijstelling te verlenen bij ruimtelijke ontwikkeling en inrichting en bestendig beheer en onderhoud. Gedetailleerde informatie over het onderdeel soortenbescherming, inclusief lijsten van beschermde soorten, is onder meer te vinden op de website van de Rijksoverheid. Meer informatie over de Omgevingswet is onder andere terug te vinden op de websites van de Rijksoverheid en de verschillende provincies.

8

Soortgericht vervolgonderzoek Tongerenseweg 1 Vierhouten

3 november 2025