AP 5a. Bijlage Startnotitie WWZ Samen thuis in gemeente Nunspeet
Tekst van het document
Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
nunspeet.nl
Inhoudsopgave 1. Inleiding
3
2. Wat willen we bereiken?
4
3. Afbakening
5
4. De context
7
5. Link met bestaand beleid
8
6. Inhoudelijke kaders
9
7. Participatie- en communicatieproces
10
8. Middelen/financiële kaders
11
9. Proces en planning
12
Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
2
1. Inleiding In de landelijke programma’s Een thuis voor iedereen en Wonen en zorg voor ouderen is afgesproken dat gemeenten integrale, regionaal afgestemde woonzorgvisies opstellen. Met de invoering van de Wet Versterking Regie Volkshuisvesting, gepland voor 1 januari 2026, wordt daarnaast van gemeenten verwacht dat zij over een omgevingsprogramma Volkshuisvesting beschikken. Onderdeel van dit programma is een visie op wonen, welzijn en zorg, gericht op de huisvesting van hieronder genoemde aandachtsgroepen en ouderen en hun zorg- en ondersteuningsbehoefte in relatie tot wonen. De voorliggende startnotitie Wonen, Welzijn en Zorg (WWZ) beschrijft voor de periode van 2025- 2035 de opgave van de gemeente Nunspeet daar waar wonen, welzijn en zorg elkaar raken.
Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
3
2. Wat willen we bereiken? We werken toe naar een eindproduct dat zal bestaan uit verschillende onderdelen: 1.
Een WWZ-visie voor de gemeente Nunspeet. Deze visie zal een stip op de horizon definiëren en de kwantitatieve en kwalitatieve opgaven beschrijven voor de doelgroepen (zie 1.3), gecombineerd met de maatschappelijke trends die er zijn.
2.
Een beeld van de WWZ-voorzieningen die er al zijn dan wel aanvullend nog nodig zijn.
3.
Een checklist voor de (her)inrichting van de openbare ruimte van een wijk.
4.
Samenwerkingsafspraken tussen gemeente, woningcorporatie, welzijnspartijen en zorgorganisaties over ieders rol in en bijdrage aan de opgave.
Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
4
3. Afbakening Onderdeel 1: WWZ-visie Het programma Een thuis voor iedereen benoemt naast ouderen een aantal aandachtsgroepen (zie tabel). We kunnen daarin onderscheid maken tussen mensen die naast huisvesting ook zorg en ondersteuning nodig hebben, en mensen die alleen op zoek zijn naar woonruimte. Het regionale plan van aanpak voor aandachtsgroepen richt zich op mensen die naast huisvesting ook zorg en ondersteuning nodig hebben (de eerste zes groepen). We stellen voor om deze aanpak te volgen voor onze WWZ-visie en daarnaast te focussen op de aandachtsgroepen waarvoor in onze gemeente een opgave bestaat. 1. (Dreigend) dak- en thuisloze mensen 2. Sociaal en/of medisch urgenten (waaronder mensen met een psychische, lichamelijke, verstandelijke of zintuiglijke beperking)
3. Uitstromers uit instellingen 4. Ernstig en chronisch zieken 5. Mantelzorgverleners en – ontvangers 6. Dakloze mensen in een opvangvoorziening 7. Arbeidsmigranten 8. Woonwagenbewoners 9. Studenten 10. Statushouders (via taakstelling) 11. Personen die uitstromen uit detentie > 3 maanden 12. Stoppende sekswerkers
Voorstel om wel op te nemen in deze startnotitie, omdat het gaat om vraag naar zowel huisvesting als zorg en er een opgave is in onze gemeente. Sociaal: voorstel om niet op te nemen in deze startnotitie, omdat het (vooral) een huisvestingsvraag betreft en deze mensen met hun urgentie voorrang krijgen op een sociale huurwoning. Medisch: voorstel om wel op te nemen in deze startnotitie, omdat het gaat om vraag naar zowel huisvesting als zorg en er een opgave is in onze gemeente. Voorstel om wel op te nemen in deze startnotitie, omdat het gaat om vraag naar zowel huisvesting als zorg en er een opgave is in onze gemeente. Voorstel om wel op te nemen in deze startnotitie, omdat het gaat om vraag naar zowel huisvesting als zorg en er een opgave is in onze gemeente. Voorstel om niet op te nemen in deze startnotitie, omdat er al voldoende beleid is in onze gemeente en huisvesting via die route geregeld kan worden. Voorstel om wel op te nemen in deze startnotitie, omdat er zowel een huisvestings- als zorgvraag is en er een opgave is in onze gemeente. Voorstel om niet op te nemen in deze startnotitie, omdat er geen huisvestingopgave voor deze groep is in onze gemeente. Voorstel om niet op te nemen in deze startnotitie, omdat er geen huisvestingopgave voor deze groep is in onze gemeente.
Voorstel om niet op te nemen in deze startnotitie, omdat in onze gemeente geen MBO, hogeschool of universiteit gevestigd is. Voorstel om niet op te nemen in deze startnotitie, omdat huisvesting verloopt via de gemeentelijke taakstelling. Voorstel om niet op te nemen in deze startnotitie, omdat deze groep een urgentiecategorie vormt binnen de huisvestingsverordening en huisvesting via die route geregeld kan worden. Voorstel om niet op te nemen in deze startnotitie, omdat deze groep een urgentiecategorie vormt binnen de huisvestingsverordening en huisvesting via die route geregeld kan worden.
Voor de groep ouderen gaat het om vraag naar zowel huisvesting als zorg en is er een opgave in onze gemeente. Daarnaast zijn er regionale afspraken gemaakt in het afsprakenkader ouderenhuisvesting. We stellen voor om de doelgroepen voor de WWZ-visie als volgt samen te vatten: 1. Ouderen 2. Mensen met een zorgbehoefte 3. (Dreigend) dak- en thuisloze mensen 4. Uitstromers uit intramurale instellingen De voorlopige opgaven voor deze vier doelgroepen worden beschreven in bijlage A, evenals een korte beschrijving voor de overige groepen inclusief een onderbouwing waarom we deze niet verder opnemen. Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
5
Onderdeel 2, 3 en 4: voorzieningen, checklist openbare ruimte en samenwerkingsafspraken Waar we de WWZ-visie afbakenen voor specifieke doelgroepen, gaan onderdelen 2 t/m 4 over het goed vormgeven van wonen, welzijn en zorg voor alle inwoners. Voor goed wonen en leven in de gemeente Nunspeet zijn diverse beleidsterreinen van belang, denk aan: arbeidsmarkt, bestaanszekerheid, economie, duurzaamheid, mobiliteit, sport, onderwijs, cultuur, veiligheid en groen. De focus ligt echter op wonen, welzijn en zorg. Dat betekent: voor het in kaart brengen van de voorzieningen, het ontwikkelen van een checklist voor (her)inrichting van de openbare ruimte en het maken/in kaart brengen van samenwerkingsafspraken richten wij ons op dat wat te maken heeft met WWZ. Ter illustratie, in bijlage D is een voorbeeld van kengetallen voor maatschappelijke voorzieningen opgenomen – bij het uitwerken van onderdeel 2 zullen wij van dit voorbeeld in ieder geval de voorzieningen op het gebied van zorg en welzijn in ogenschouw nemen.
Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
6
4. De context Nederland staat voor grote uitdagingen op het gebied van huisvesting en gezondheidszorg. Dat geldt ook voor onze gemeente. Relevante onderliggende maatschappelijke ontwikkelingen zijn: •
Dubbele vergrijzing. Dubbel betekent: niet alleen het aantal ouderen neemt toe, maar de groep ouderen leeft gemiddeld ook langer.
•
Stijgende zorgvraag en -kosten. Vanaf 2027 nemen de zorguitgaven een recorddeel van het bbp in beslag1. Ook de vraag naar zorg neemt steeds verder toe. Dit komt voor een belangrijk deel door de vergrijzing – wanneer we ouder worden, hebben we meer zorg nodig.
•
Personeelstekort. Nu al komen we landelijk 50.000 mensen tekort in de zorg, in 2030 is dat naar verwachting meer dan verdubbeld. Deze mensen zijn er echter niet; de beroepsbevolking krimpt en de uitstroom is de komende jaren groter dan de instroom. Ook het beroep op mantelzorg neemt toe.
•
Extramuralisering. Mensen met een zorgvraag wonen langer en vaker zelfstandig thuis. Intramuraal is alleen plek voor mensen met een zeer intensieve zorgvraag; landelijk is afgesproken dat er geen plekken bij komen.
•
Decentralisatie. Gemeenten hebben vanuit de landelijke overheid meer taken gekregen op het gebied van (jeugd)zorg en ondersteuning. Ook is er een beweging van gaande centrumgemeenten naar individuele gemeenten voor bepaalde taken, zoals voor beschermd wonen (zie ook Bijlage B: Begrippen en Afkortingen)
•
Woningtekort. In de gemeente Nunspeet is de vraag naar woningen groter dan het aanbod. Veel ouderen en mensen met een zorgvraag willen zo lang mogelijk thuis wonen, al dan niet met hulp. Dit kan met (mantel)zorg aan huis en inzet van domotica, maar is niet altijd passend, bijvoorbeeld wanneer vereenzaming op de loer ligt. Ook neemt de druk op de vrijkomende huurvoorraad van woningcorporaties toe. Verder daalt het aantal inwoners per huishouden, waardoor er meer kleinere woningen nodig zijn.
•
Samenredzaamheid en verschuiving van zorg naar welzijn. Willen we professionele hulp vanuit zorg en welzijn beschikbaar houden voor wie dat echt nodig heeft, is het belangrijk om meer te kijken naar wat inwoners zelf kunnen, samen met hun omgeving en hoe organisaties hierin kunnen helpen.
•
Andere kijk op gezondheid. We werken volgens het gedachtegoed van positieve gezondheid 2: het vermogen om met fysieke, emotionele en sociale uitdagingen in het leven om te gaan en zo veel mogelijk eigen regie te voeren.
1 Nationale Zorggids (2023). CPB: zorguitgaven eisen vanaf 2027 recorddeel van bbp op. Beschikbaar via: https://www.nationalezorggids.nl/zorgverzekering/cpb-zorguitgaven-eisen-vanaf-2027-recorddeel-van-bbp-op/ 2 Institute for Positive Health. Positieve Gezondheid voor iedereen. Beschikbaar via: https://www.iph.nl/ Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
7
5. Link met bestaand beleid In de gemeente Nunspeet bestaat nog geen WWZ-beleid. Wel werken we in onze gemeente doorlopend aan het toekomstbestendig houden van zorg, welzijn en ondersteuning, evenals de huisvesting en woonkwaliteit voor onze inwoners. Binnen de WWZ-aanpak nemen we lokale, regionale en landelijke ontwikkelingen en activiteiten in overweging (zie bijlage C). In het bijzonder zijn het woonbehoefteonderzoek van KAW, de regionale analyse van aandachtsgroepen in opdracht van provincie Gelderland, het onderzoek over de lokale woonzorgopgave van Companen en de inzichten over inclusieve wijken van de Adviesraad Sociaal Domein Nunspeet, veel gebruikt als input.
Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
8
6. Inhoudelijke kaders In het collegeprogramma 2022-2026 staat een aantal relevante uitgangspunten beschreven: •
Een woningaanbod dat aansluit bij de behoefte van onze inwoners.
•
We zetten in op het behouden/creëren van een gezonde fysieke en sociale leefomgeving.
•
We zorgen dat een laagdrempelig, goed toegankelijk en goed bereikbaar vangnet beschikbaar is voor inwoners die in sociaal opzicht buiten de boot (dreigen te) vallen.
•
We maken inclusief wonen in de wijk mogelijk voor inwoners die uitstromen vanuit beschermd wonen.
•
We stellen een notitie/ plan van aanpak op rondom het thema ‘langer thuis’. We stellen een toekomstbestendige aanpak op voor een dementievriendelijke gemeente.
•
Een woonbeleid met als uitgangspunten ‘passend wonen voor passende prijzen’ en ‘bouwen naar behoefte’ en met de nadruk op de eigen inwoners en o.a. senioren.
Voorstel is dat de gemeente Nunspeet haar rol op het gebied van WWZ als volgt gaat invullen: •
Verbinden. We zorgen dat de juiste partijen zijn aangehaakt (en blijven).
•
Regie voeren. We stellen kaders en handhaven beleid. Daarbij stellen we de leefwereld centraal en niet de systeemwereld.
•
Participatie. We betrekken inwoners en stimuleren dat mensen meedoen.
•
Samenwerken in de regio en daarbuiten. Veel van de opgaven reiken verder dan onze gemeentegrenzen. Dit vraagt om samenwerking met partners, regio, provincie en het Rijk.
•
Geen woningbouw. Dat doen corporaties en ontwikkelaars. Wel is de gemeente verantwoordelijk voor het realiseren van voldoende woningen en (deels) voor voldoende beschikbare zorg en ondersteuning. Dit vullen we in door het opstellen van beleid (woningbouwprogramma, ruimtelijk beleid en inkoopbeleid zorg).
Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
9
7. Participatie- en communicatieproces We vinden het belangrijk om onze partners (woningcorporaties, zorg- en welzijnspartijen) en inwoners te betrekken. Daarvoor zoeken we bij voorkeur de koppeling met bestaande gremia en trajecten. Voor participatie stellen we voor: •
Voor ouderen geven we participatie vorm met het Actieplan Waardig Ouder Worden, waarbinnen ‘langer thuis’ een van de thema’s is, en met Integraal Zorgakkoord (IZA)-thema Samenredzame Gemeenschappen. Hierbij werken we samen met welzijnspartijen, Seniorencoalitie en Nederland Zorgt Voor Elkaar.
•
Voor de andere doelgroepen onderzoeken we hoe we participatie vorm kunnen geven. Een mogelijkheid hiervoor is via brancheverenigingen zoals Valente of MIND.
•
Op basis van de uitkomsten op bovenstaande punten kunnen er onderwerpen worden toegevoegd aan regulier behoefteonderzoek zoals de burgerpeiling.
•
Voor het betrekken van onze partners proberen we zo veel mogelijk aan te sluiten bij bestaande overleggen, waarvoor een koppeling met het platformoverleg WWZ passend lijkt. Dit overleg vindt twee keer per jaar plaats; eerstvolgende is op 6 november 2025.
Het doel hiervan is ophalen welke behoeften en knelpunten inwoners en partners ervaren rondom WWZ – nu en in de toekomst. Hierbij denken we aan het voorleggen van de trends en opgaven geschetst in bijlage A. Voor communicatie-activiteiten sluiten we aan bij de regionale bewustwordingscampagne die opgezet gaat worden vanuit het regioplan IZA. Dit wordt een meerjarige campagne die zich richt op gedragsverandering op drie niveaus - organisatie, professionals en inwoners: “De noodzaak is helder: ons huidige zorgstelsel is niet houdbaar. We bewegen naar een samenleving waarin gezondheid en gedrag, en niet langer ziekte en zorg, centraal staan. Dit vraagt om een fundamenteel andere manier van denken en doen en om nieuwe rollen voor inwoners, professionals en organisaties. Inwoners zullen meer eigen regie moeten nemen over hun leven en gezondheid en zich meer verbonden moeten voelen met hun omgeving. Professionals worden uitgedaagd om de zorgreflex los te laten en eerst te kijken naar wat mensen zelf kunnen, eventueel samen met hun netwerk of buurt. Beide groepen moeten toegerust worden met de juiste kennis, vaardigheden en houding om deze verandering te kunnen dragen.” Verder zullen participatie- en communicatieactiviteiten projectmatig plaatsvinden, bij zowel nieuwbouw als herinrichting (dit zijn reguliere vormen van inspraak bij ruimtelijke ontwikkelingen).
Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
10
8. Middelen/financiële kaders Voor vervolgstappen en activiteiten verwachten we €80.000 aan financiering nodig te hebben: 1.
Onderdeel 1: opstellen van de WWZ-visie. Inschatting kosten €30.000.
2.
Onderdeel 2: in kaart brengen van WWZ-voorzieningen. Inschatting kosten €25.000.
3.
Onderdeel 3: ontwikkelen van een checklist (her)inrichting openbare ruimte. Inschatting kosten €25.000.
4.
Onderdeel 4: maken/in kaart brengen van samenwerkingsafspraken. Dit valt onder reguliere werkzaamheden, daarom geen kosten verwacht.
De raad wordt voorgesteld een bedrag van € 80.000,- ter beschikking te stellen voor de verdere uitwerking en hiervan een bedrag van € 15.000,- te dekken uit het transformatiebudget WMO 2025 en het resterende bedrag van € 65.000,- uit aan te vragen nieuw beleid 2026 voor het Omgevingsprogramma Volkshuisvesting, onder voorbehoud van vaststelling door de raad van de Programmabegroting 2026-2029. Een integrale visie op wonen, welzijn en zorg is één van de vier onderdelen van het Omgevingsprogramma Volkshuisvesting.
Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
11
9. Proces en planning Voor het vervolg zien wij in ieder geval de volgende stappen voor ons: •
Het vaststellen van deze startnotitie door het college en de raad (Q4 2025).
•
Het doorontwikkelen van deze notitie naar een WWZ-visie, het in kaart brengen van WWZ-voorzieningen, het ontwikkelen van een checklist voor de (her)inrichting van de openbare ruimte en het maken/in kaart brengen van samenwerkingsafspraken (onderdeel 1 t/m 4; opleveren Q3 2026).
•
Het afstemmen met relevante gremia en ontwikkelingen (doorlopend; zie bijlage C).
•
Na vaststelling van de WWZ-visie werken we deze uit tot concrete acties en projecten: een toekomstbestendig uitvoeringsprogramma (vanaf Q4 2026).
Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
12
Gemeente Nunspeet Markt 1 8071 GJ Nunspeet T (0341) 25 99 11 E gemeente@nunspeet.nl nunspeet.nl
Samen thuis in gemeente Nunspeet Startnotitie Wonen, Welzijn & Zorg 2025-2035
13