AP 4a Raadsinformatiebrief asiel- en Oekraïneopvang commissie AB 12 september 2024

Markt 1 Postbus 79 8070 AB Nunspeet Telefoon (0341) 25 99 11 Internet www.nunspeet.nl E-mail gemeente@nunspeet.nl IBAN NL05 BNGH 0285 0135 21 Datum 2 september 2024

Ons kenmerk 1163788

De leden van de commissie Algemeen Bestuur

Collegebesluit

Behandeld door P.N. Kokkes

Bijlage

Onderwerp: Raadsinformatiebrief asiel- en Oekraïneopvang Geachte commissie, Inleiding Met deze raadsbrief informeert het college (wij) uw raad inzake het thans geldende beleid over de asielopgave waarvoor onze gemeente met de invoering van de Spreidingswet staat, hoe ons college invulling aan deze opgave wil geven, welk proces wij hierin doorlopen en hoe ons college uw raad hierin betrekt. Wij zijn ons ervan bewust dat het nieuwe kabinet mogelijk met nieuw beleid komt. Er is ook een nieuw ministerie verantwoordelijk voor asiel en migratie. Tevens informeren wij u over: • De huidige acute opvangsituatie; • De stand van zaken en ontwikkelingen in de opvang van ontheemden uit Oekraïne waarop ook onze gemeente een inspanning levert; • De status van huisvesting statushouders die gekoppeld zijn aan de gemeente Nunspeet. De Spreidingswet en de (indicatieve) asielopgave Op 31 januari jl. is de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen in werking getreden, in de volksmond bekend als de Spreidingswet. Hiermee hebben gemeenten de wettelijke taak gekregen om asielopvangvoorzieningen mogelijk te maken. De colleges van B&W zijn sindsdien aanspreekbaar op de asielopgave die aan de gemeenten is toebedeeld.

Tevens is bij de inwerkingtreding van de wet de bijbehorende tweejaarlijkse capaciteitsraming, provinciale opvangopgave en indicatieve verdeling per gemeente gepubliceerd1. Hierin is op basis van de landelijke asielopgave (96.000 opvangplaatsen) en de provinciale opgave (11.704 opvangplaatsen), de (indicatieve) asielopgave voor gemeente Nunspeet vastgesteld op 167 opvangplaatsen, waarvan 14 opvangplaatsen geschikt voor alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv’ers). Thans worden er in de gemeente Nunspeet 100 amv’ers opgevangen aan de Elspeterweg 44. Voor onze gemeente betekent dit dat wij voor uiterlijk 1 juli 2025 een of meerdere opvangvoorzieningen aan het COA beschikbaar moeten stellen die voorzien in het definitieve aantal opvangplaatsen dat in het verdeelbesluit van de minister van J&V voor onze gemeente wordt vastgesteld. Verderop in deze brief lichten wij het proces en de bijbehorende planning toe.

1

Staatscourant 2024, 3320 | Overheid.nl > Officiële bekendmakingen (officielebekendmakingen.nl)

-2-

N.B. In de Meerjarenproductieprognose (MPP) bij de TK-brief van de Staatssecretaris J&V van 5 april jl.2 wordt een prognose gegeven van de landelijke asielopgave per 1 januari 2026. Deze prognose wijst op een verdere toename van de asielopgave (133.500 opvangplaatsen) en overstijgt daarmee de huidige vastgestelde capaciteitsraming. De verwachting is dat deze prognose zal leiden tot een tussentijdse bijstelling van de capaciteitsraming en zal doorwerken in de asielopgave waarvoor onze gemeente nu staat. Provinciale Regietafel Migratie en Integratie (PRT) In Spreidingswet is een belangrijke rol toebedeeld aan de Provinciale Regietafel Migratie en Integratie (PRT): daar maken vertegenwoordigers van de colleges van B&W en het COA – onder voorzitterschap van de commissaris van de Koning– concrete afspraken over de invulling van de indicatieve opgaven van alle Gelderse gemeenten samen (de zgn. Provinciale opgave). Ook vindt vanaf september 2023 binnen de PRT bestuurlijke afstemming plaats over de aanpalende opgaven van opvang van ontheemden uit Oekraïne en de huisvesting van statushouders. Omdat Gelderland 51 colleges van B&W telt, zijn onder de PRT zeven subregionale overlegtafels gevormd.

Aan deze tafels maken gemeenten binnen elke subregio onderling afspraken over de invulling van de subregionale opgave (optelsom van alle indicatieve opgaven van gemeenten die deelnemen aan het subregionale overleg). Ons college- vertegenwoordigd door de Burgemeester - neemt deel aan het subregionaal overleg van de regio Veluwe Noord. De indicatieve opgave voor Veluwe Noord is als volgt:

Uitgangspunt is dat elke subregio en daarbij elke gemeente de eigen indicatieve opgave realiseert. Wel kunnen gemeenten zogenaamde ‘uitruilafspraken’ met elkaar maken waarbij de ene gemeente meer en de andere gemeente minder opvangplaatsen voor asielzoekers beschikbaar stelt dan de eigen indicatieve opgave beschikbaar stelt en dat een andere gemeente meer asielopvangplaatsen realiseert dan zij zou moeten. In ruil daarvoor zal de ene gemeente dan bijvoorbeeld voor een bepaalde periode meer statushouders huisvesten dan zij verplicht is te doen of meer ontheemden uit Oekraïne opvangen. Eventuele uitruilafspraken moeten bestuurlijk zijn vastgelegd en eenduidig in het op te stellen subregionale plan worden opgenomen. In de Spreidingswet is bepaald dat de commissaris van de Koning in een tweejarige cyclus voor 1 november van het kalenderjaar (2024) een verslag stuurt aan de minister van Justitie en Veiligheid over de invulling van de provinciale asielopgave. Bij dit verslag wordt een provinciaal plan meegestuurd dat wordt opgesteld op basis van de zeven subregionale plannen. Hierin 2

TK Brief Actuele situatie asielketen en Oekraïense ontheemden

-3-

worden de gemaakte afspraken tussen gemeenten opgenomen, inclusief eventuele ‘uitruilafspraken’, de opvang van ontheemden uit Oekraïne en de huisvesting van statushouders. Op basis van de verslagen van de commissarissen van de Koning en onderliggende provinciale plannen neemt de minister van J&V vóór 31 december van het kalenderjaar (2024) een verdeelbesluit, waarin het definitieve aantal te realiseren asielopvangplaatsen per gemeente is bepaald. Acute opvangsituatie Al geruime tijd is er sprake van een acute situatie in de opvang van asielzoekers. Het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers (COA) is dan ook dagelijks in de weer om bestaande opvanglocaties langer open te houden en nieuwe opvanglocaties te vinden om te kunnen voorzien in voldoende opvangplaatsen. Als gevolg van de aanhoudende migratiestroom, het daardoor overlopen van de opvangcapaciteit in het aanmeldcentrum in Ter Apel, stagnatie in de uitstroom van asielzoekers met een verblijfsvergunning (statushouders) naar een huurwoning en het sluiten van meerdere tijdelijke opvanglocaties in verschillende gemeenten blijft de opvangbehoefte onverminderd hoog. Dit betekent dat we op weg naar een stabiel en duurzaam opvanglandschap voorlopig nog te maken hebben met aanhoudende verzoeken om te voorzien in (crisis-)noodopvang.

Het college zal acute opvang in de overbruggingsperiode tot 1 juli 2025 alleen in overweging nemen indien er adequate opvangmogelijkheden zijn. Opvang Oekraïense ontheemden Gelet op de aanhoudende oorlogssituatie in het oosten van Oekraïne is de opvangopgave Oekraïne landelijk opgehoogd naar 120.000 opvangplaatsen.3 De instroom blijft onverminderd doorgaan en lijkt niet op korte termijn te wijzigen. Tegelijkertijd groeit de beschikbare capaciteit onvoldoende mee. Met als gevolg dat ontheemden niet kunnen doorstromen vanuit een hub of crisisnoodopvang (cno) naar gemeentelijke opvanglocaties. Hierdoor is de centrale HUB in Utrecht gesloten. De gemeente Nunspeet heeft een inspanningsverplichting van 221 ontheemden vanaf januari 2025. De huidige inspanningsverplichting is 170. De gemeente Nunspeet heeft een capaciteit van 256 bedden en vangt op het moment bijna 190 Oekraïners op in gemeentelijke opvang en ongeveer 10 in particuliere opvang. De gemeente kijkt actief naar het optimaliseren van de opvangcapaciteit, daarbij rekening houdende met de context (opvang in chalets) en andere omstandigheden. De Oekraïense inwoners van Nunspeet zijn geïnformeerd over de toenemende druk op de opvang. De tijdelijke wet opvang ontheemden Oekraïne is op 27 juni 2024 in werking getreden. In deze wet worden gemeenten langer belast met de opvang van ontheemden uit Oekraïne.

De wet introduceert geen aanvullende of andere taken of bevoegdheden ten opzichte van het huidige, tijdelijke noodwettelijke kader. Wel wordt de verantwoordelijkheid van deze opvangtaak overgedragen van de burgemeester aan het college van burgemeester en wethouders.

Brief Staatssecretaris van J&V inzake de opvang van asielzoekers (middellange termijn), Oekraïense ontheemden en taakstelling huisvesting statushouders 2024-II d.d. 25 april 2024. 3

-4-

Ook is er een nieuwe aanmeldprocedure waarbij de gemeente waar de ontheemde zich meldt verantwoordelijk is voor de opvang. De nieuwe aanmeldprocedure is als volgt:

De wet voorziet tevens in een aantal wijzigingen die moeten bijdragen aan het bevorderen van de zelfredzaamheid en participatie van ontheemden in de Nederlandse samenleving. Dit betekent onder meer dat ontheemden die inkomsten hebben een eigen bijdrage gaan betalen. Dit zal voor 1 januari 2025 worden geïmplementeerd in onze gemeente. Het intrekken van leefgeld bij afwezigheid is gewijzigd. Ontheemden mogen 28 dagen per kalenderjaar afwezig zijn uit de opvang voordat hun leefgeld mag worden ingetrokken. Dat is op dit moment 28 dagen aaneengesloten. Zo sluit de regeling beter aan op de Participatiewet. Ook wordt het vanaf 1 juli 2024 voor gemeenten verplicht het leefgeld in te trekken van ontheemden met inkomsten. De tijdelijke bescherming voor ontheemden op grond van de RTB is verlengd tot 4 maart 2026. Huisvesting Statushouders De gemeente Nunspeet heeft in 2024 de volgende taakstelling:

Het college is aan het onderzoeken hoe deze opgave in samenhang met andere opgaves ingevuld kan worden. Voorgestelde invulling van onze gemeentelijke asielopgave Het college is voornemens de opgave van de spreidingswet te honoreren. De gemeente biedt al een duurzame opvang voor vijf jaar aan 100 amv’ers aan de Elspeterweg 44. Conform de

-5-

spreidingswet onderzoekt het college de mogelijkheid om 67 extra amv’ers op te vangen in de gemeente. Tevens wordt onderzocht onderwijsvoorzieningen voor de amv’ers binnen de gemeente te realiseren in samenwerking met de internationale Schakelklas (ISK) in Harderwijk waar de amv’ers nu naar toe gaan. Proces en planning Ons college overlegt samen met de regiogemeenten aan de subregionale overlegtafel Noord Veluwe over de invulling van de subregionale asielopgave. De voorzitter van deze tafel brengt hiervan tussentijds verslag uit aan de PRT. In gezamenlijkheid werken we toe naar een subregionaal plan dat mede namens onze gemeente zal worden ingediend bij de commissaris van de Koning als voorzitter van de PRT ten behoeve van het opstellen van het provinciaal plan en het uitbrengen van het verslag aan de minister van J&V (voor 1 november 2024). Zie onderstaande procesplanning

Een concept plan voor Noord-Veluwe is eind juni 2024 besproken tijdens de Regionale Regietafel Noord Veluwe. Elke subregio levert vervolgens uiterlijk 1 september 2024 in concept het subregionale plan aan bij de PRT zodat – op basis van de zeven subregionale plannen – het provinciale plan worden opgesteld. Een concept van dit provinciaal plan wordt besproken in de PRT van 19 september, waarna het provinciale plan in de PRT van 17 oktober definitief wordt vastgesteld. Dit houdt in dat wij (op hoofdlijnen) moeten aangeven hoe ons college de asielopgave per 1 januari 2025 wil gaan invullen en welke noodzakelijke acties, bijvoorbeeld t.a.v. van een locatieonderzoek, vergunningverlening, participatie en/of bestuurlijk besluitvorming hiervoor nodig zijn om uiteindelijk op 1 juli 2025 het definitief vastgestelde aantal asielopvangplaatsen beschikbaar te kunnen stellen aan het COA. Eerder in deze raadsbrief hebben wij aangegeven hoe ons college momenteel voorstelt invulling te geven aan onze gemeentelijke asielopgave en in afstemming met uw raad tot verdere besluitvorming te komen.

-6-

Wij zullen uw raad middels een periodieke raadsbrief integraal informeren over de ontwikkelingen in de totale asiel- en migratieketen binnen onze gemeente.

Namens het college van burgemeester en wethouders, Burgemeester van Nunspeet, C.W.J. Blom