AP 4a. Mededelingenbrief commissie M&M Wethouder J.M. Elskamp inzake inburgering

Markt 1 Postbus 79 8070 AB Nunspeet Telefoon (0341) 25 99 11 Internet www.nunspeet.nl E-mail gemeente@nunspeet.nl IBAN NL05 BNGH 0285 0135 21 Datum 2 december 2024

Ons kenmerk 1163792

De leden van de commissie Maatschappij en Middelen

Collegebesluit

Behandeld door P.N. Kokkes

Bijlage

Onderwerp: Mededelingen met betrekking tot inburgering Geachte commissie, Stand van zaken Uitvoeringsplan inburgering Hierbij informeren wij u over de stand van zaken rondom het uitvoeringplan inburgering binnen onze gemeente. In december 2021 is het uitvoeringsplan vastgesteld. Bij de invoering van de Nieuwe wet inburgering 2021 is aangegeven dat het een lerend stelsel is. Het uitvoeringsplan is daarom een dynamisch plan, waarbij we leren, blijven ontwikkelen en aanpassen waar nodig. Uitvoeringsplan De nieuwe wet inburgering is per 1 januari 2022 in werking getreden. Met de nieuwe wet krijgen gemeenten meer en intensievere taken opgelegd in de begeleiding van inburgeringsplichtigen. Dit houdt onder andere in dat gemeenten de regie hebben gekregen over de inburgeringstrajecten. Het biedt gemeenten de kans om inburgeringsplichtigen beter en persoonlijker te begeleiden met een maatwerktraject waardoor ze sneller en volwaardiger mee kunnen doen in de maatschappij, het liefst met betaald werk. Het uitvoeringsplan richt zich met name op statushouders. Gezinsmigranten hebben ook een inburgeringsplicht, maar hebben zelf de vrijheid om een taalschool te kiezen. Sinds de invoering van de nieuwe wet inburgering is er rondom asiel en vluchtelingen veel gebeurd. We hebben in de gemeente opvang voor Oekraïners en de COA-opvang voor alleenstaande minderjarige asielzoekers (AMV).

Deze doelgroepen vallen buiten de nieuwe wet inburgering. De nieuwe wet inburgering heeft twee belangrijke pijlers: taal en werk/participatie. Het idee is dat de beide onderdelen elkaar versterken. Op die manier kunnen de statushouders zo snel mogelijk volwaardig meedoen in de maatschappij. De inburgeringswet is verdeeld in 3 routes, namelijk de Onderwijsroute, B1-route en Z-route. Onderwijsroute De onderwijsroute (O-route) is bedoeld voor statushouders tot 27 jaar. Zij volgen een intensief traject bij een MBO (Deltion) of HBO (Windesheim) instelling. Na het behalen van de O-route kunnen statushouders door naar een vervolgopleiding op MBO, HBO of WO niveau. De ervaringen met de onderwijsinstellingen met betrekking tot kwaliteit en communicatie zijn positief.

-2-

B1-route De B1-route is bedoeld voor statushouders die Nederlands op B1-niveau kunnen halen. Binnen de inburgeringstermijn van 3 jaar moeten zij hun examens hebben gedaan op B1-niveau. Naast de taallessen volgen de statushouders trajecten voor participatie/werk. Deze leerwerk-trajecten worden in de meeste gevallen ingezet bij Inclusief Groep. Doel van de trajecten is het voorbereiden op en klaar maken voor de arbeidsmarkt. Dit gebeurt onder andere door aandacht voor taal op de werkvloer, aanleren van Nederlandse werknemersvaardigheden, kennis van de Nederlandse arbeidsmarkt, digitale vaardigheden en empowerment. Zelfredzaamheidroute De Zelfredzaamheidroute (Z-route) is bedoeld voor statushouders die niet in staat zijn om Nederlands op B1 te leren. De verwachting is dat zij Nederlands op maximaal A2 niveau kunnen leren. Naast de taallessen is er de verplichting tot 800 uren participatieactiviteiten (of werk waar dit haalbaar is). Deze participatie-uren worden gecoördineerd door St. Present. Door de lokale samenwerking en doordat St. Present de lokale mogelijkheden goed kent, kunnen statushouders passende en diverse participatieactiviteiten doen. Aantal deelnemers per route in gemeente Nunspeet Route 2022 2023 B1-route 3 7 Z-route 0 4 O-route 0 6 Totaal 3 17

2024 24 4 7 35

Totaal 34 8 11 55

Onderdelen Nieuwe Wet Inburgering Voorinburgering Voordat de statushouders kunnen starten bij de taalschool, is er in Nunspeet de ‘voorinburgering’. In de bibliotheek zijn twee ochtenden in de week informele taallessen, waardoor de statushouders na huisvesting direct kunnen starten met het leren van de taal en ontmoeten van andere mensen. Deze voorinburgeringslessen helpen mensen om actief te blijven en hun sociale netwerk uit te breiden. Maatschappelijke begeleiding Vluchtelingenwerk voert de eerste negen maanden de maatschappelijke begeleiding uit. Zij helpen de statushouder met veel praktische zaken die geregeld moeten worden. Ook maken zij, samen met de statushouder, contact met de directe buren. Tijdens het spreekuur kunnen statushouders hun vragen stellen. Het doel van de maatschappelijke begeleiding is dat statushouders zo veel mogelijk zelfredzaam worden. Om dit beter te monitoren is Vluchtelingenwerk in de loop van 2024 begonnen met een meetwijzer. Waar nodig wordt door middel van driegesprekken met Vluchtelingenwerk, statushouder en consulent van de gemeente, de situatie van de statushouder besproken. Zo kan de consulent beter zien wat er nodig is en waar nodig afspraken in de PIP aanpassen, zodat we als gemeente een zo passend mogelijk traject aanbieden binnen de verplichtingen van de wet inburgering.

-3-

Financieel ontzorgen Financieel ontzorgen is een nieuwe taak van de gemeente in de nieuwe wet inburgering. Dit bestaat uit twee pijlers, namelijk het beheer van inkomsten en uitgaven geheel of gedeeltelijk uit handen nemen om schulden te voorkomen, en het vergroten van financiële zelfredzaamheid. Charis is de lokale partij die het financieel ontzorgen uitvoert. Naast het doorbetalen van de vaste lasten (huur, gas/water/licht en zorgpremie) vanuit de bijstandsuitkering, maken zij de statushouders wegwijs met het Nederlandse financiële stelsel door maandelijkse coach gesprekken. Als blijkt dat een statushouder na 6 maanden nog niet voldoende financieel zelfredzaam is, dan kan een persoon langer begeleiding krijgen. Dit blijkt weinig nodig te zijn. Door de overdracht naar Vluchtelingenwerk en de consulent van de gemeente en doorverwijzing naar voorzieningen zoals het Financieel Trefpunt, zijn statushouders voldoende in staat om bij vragen de weg naar financiële ondersteuning te vinden. Gezondheid Door extra aandacht aan gezondheid van statushouders te besteden, kunnen we vroegtijdig signaleren, doorverwijzen en ondervangen van psychische en/of lichamelijke klachten. Dit draagt bij aan een goede inburgering. In 2024 zijn gezondheidstrainingen van de GGD ingezet voor statushouders.

In de informatiemap die statushouders bij de start krijgen, staat informatie over het zorgsysteem, bijvoorbeeld over de huisarts. Vluchtelingenwerk gaat mee naar het eerste kennismakingsgesprek bij de huisarts. De huisarts kan gratis gebruik maken van de tolkentelefoon. In Nunspeet is vooralsnog plek bij de huisartsen. Aandachtspunten voor de komende tijd Taal Door middel van een regionale aanbesteding zijn er met diverse onderwijsinstellingen contracten afgesloten voor het taalonderwijs voor de verschillende routes. De taalscholen voor de B1-, en Z-route kampen met personeelstekort. De lange wachtlijsten die daardoor ontstonden zijn in 2024 grotendeels opgelost. Er blijven aandachtspunten over de kwaliteit van het onderwijs, bijvoorbeeld rondom de inzet van online lessen bij de start van trajecten. We zijn intensief in gesprek met contractmanagement om aandacht te houden voor de kwaliteit van het onderwijs. Wij zullen u op de hoogte houden van belangrijke ontwikkelingen. Werk en participatie Bij de routes ligt in het begin de focus op taal en daarna verschuift de focus naar participatie en werk naast de taallessen. Het uitgangspunt van het uitvoeringsplan is de richtlijn regulier werk, tenzij dit niet mogelijk is. Hiermee bedoelen we dat ontwikkeltrajecten zoveel mogelijk bij reguliere werkgevers worden vormgegeven.

In de praktijk blijkt de combinatie van taallessen en (regulier) werk weerbarstig. In de landelijke monitor van KIS naar de uitvoering van de wet inburgering1 wordt dit ‘roosterpuzzel’ genoemd. Het blijkt een hele puzzel om alle wettelijke verplichte activiteiten en ook randvoorwaarden, zoals kinderopvang, goed te combineren met werk. Een ander obstakel is dat werkgevers in de huidige arbeidsmarkt om werknemers vragen, die zo snel mogelijk ingezet kunnen worden. De 1 Zie Monitor gemeentelijk beleid arbeidstoeleiding en inburgering statushouders en gezinsmigranten 2024 |

KIS

-4-

tijd voor de extra begeleiding, die de statushouder nodig heeft om goed ingewerkt te worden, is niet altijd beschikbaar. Ook willen werkgevers vaak dat werknemers minimaal 24 uur per week werken. Dit blijkt naast de inburgeringsverplichtingen moeilijk in te passen. Om statushouders sneller aan het werk te krijgen, maken we (naast de lokale inzet van de jobcoach van de gemeenten en trajecten bij Inclusief Groep) gebruik van initiatieven vanuit de arbeidsmarktregio. Die zijn erop gericht om werkgevers meer voorlichting te geven over de wettelijke verplichtingen van inburgering en over de voordelen van inclusief- en cultuursensitief werken. Dit gebeurt onder andere door trainingen, banenmarkten en sectortafels. Voor de toekomst zijn er plannen om de doelgroep statushouders specifiek aandacht te geven in het regionale werkcentrum (in oprichting). Daarnaast worden werkgevers ingelicht over landelijke initiatieven, zoals het platvorm gevluchttalent.nl, waarop werkgevers informatie kunnen vinden over het in dienst nemen van statushouders. Nieuwe inclusieagenda Een aanbeveling vanuit de inclusieagenda is om sleutelpersonen in te zetten. Zij kunnen een brugfunctie vormen tussen de Nederlandse cultuur en de cultuur uit het land van herkomst. Dit ondersteunt een succesvolle inburgering.

Daarom willen we als gemeente inzetten op het gebruik maken van sleutelpersonen, voor bijvoorbeeld informatie overdracht of empowerment.

Wethouder voor de commissie Maatschappij en Middelen,

J.M. Elskamp