AP 4a. Bijlage meded. brief weth. Elskamp Notitie bestuursuur Leerlingen en jeugdwetvervoer ViaVe

NOTITIE Aan:

Portefeuillehouders Doelgroepenvervoer ViaVé

Van:

ViaVé Beheer

Datum:

14-11-2024

Onderwerp:

Leerlingen- en jeugdwetvervoer

Naar aanleiding van het portefeuillehoudersoverleg van 7 november jongstleden ontvangt u hierbij een notitie over het leerlingen- en jeugdwetvervoer in de huidige situatie ten opzichte van de start van de overeenkomst in 2023. Hierbij heeft u gevraagd om een toelichting op de vraag of de situatie op het moment van de aanbesteding wezenlijk afwijkt van de huidige situatie. Aanbesteding De aanbesteding van het gehele doelgroepenvervoer van ViaVé heeft plaatsgevonden in 2022. Binnen deze aanbesteding was er sprake van de inkoop van het leerlingenvervoer, jeugdwetvervoer en Wmo-vervoer voor de gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten. De overeenkomsten zijn ingegaan op 1 januari 2023. In de aanbesteding is tevens het leerlingen- en jeugdwetvervoer meegenomen voor de gemeente Zeewolde met als aansluitingsmoment de start van het schooljaar 2023-2024. In de aanbesteding zijn alle, op dat moment actuele vervoersstromen, van de reizigers beschikbaar gesteld (ca. 850 inclusief Zeewolde). De opdracht is verdeeld in vier percelen, waarbij bleek dat Willemsen- de Koning op alle percelen de inschrijver was met de beste prijs-kwaliteit verhouding. Dit betekent dat de contractant voor het gehele leerlingen- en jeugdwetvervoer Willemsen-de Koning is.

Problemen in de uitvoering Zoals in eerdere notities is aangegeven is de chauffeurscapaciteit een actueel en blijvend probleem. Dit heeft tot gevolg dat er klachten zijn over met name lange reistijden, wisselende/ late ophaaltijden en wisselende chauffeurs. Bij de aanbesteding is een uitgebreid Programma van Eisen opgesteld. Dit document dient als basis voor de overeenkomst die met Willemsen- de Koning is afgesloten. De volgende kwaliteitseisen uit het Programma van Eisen zijn relevant in het licht van de huidige problematiek: - De inzet van maximaal twee vaste chauffeurs per rit. Hier is ook een boeteclausule aan gekoppeld. - Een vastgelegde maximale individuele reistijd per reiziger. - De vervoerder is gedurende de looptijd van de overeenkomst verplicht het vervoer te verzorgen, zonder zich te kunnen beroepen op belemmeringen (ziekte/tekort personeel of mankementen/tekort materieel). Gegevens leerlingen- en jeugdwetvervoer Ten tijde van de aanbesteding is kenbaar gemaakt wat de inschrijver kon verwachten met betrekking tot de omvang van het vervoer. Hierbij is tevens de kanttekening gemaakt dat gedurende de looptijd van de overeenkomst – door allerlei omstandigheden – het aantal reizigers en bestemmingen kan fluctueren.

1

Het Programma van Eisen is voorzien van een compensatieregeling voor situaties waarbij de omzet aanzienlijk afneemt door volumedaling (zoals bij een pandemie). Op basis van deze beschikbaar gestelde informatie heeft de inschrijver een inschatting kunnen maken van de benodigde capaciteit. In de onderstaande tabel wordt inzage gegeven in het verloop van de aantallen leerlingen en jeugdigen in de loop van de tijd: Periode Aantal Aantal leerlingenvervoer jeugdwetvervoer Totaal Aanbesteding (ter indicatie 770 80 850 voor de inschrijvers) Januari 2023 (start 664 57 721 overeenkomst) Oktober 2023 (inclusief 741 101 842 Zeewolde) Juni 2024 757 91 848 Oktober 2024 760 91 851 Deze informatie geeft het beeld dat de vervoerder gedurende het contract tot nu toe het aantal reizigers vervoert dat ook was verwacht. Wel valt op dat het aantal jeugdigen gedurende de tijd fluctueert. Naast het aantal reizigers zijn er meer factoren relevant die van invloed zijn op de benodigde capaciteit, zoals indicaties (individueel vervoer, kleinschalig vervoer), afwijkende tijden en de bestemmingen. Ten opzichte van de aanbesteding zien we een gedurende de tijd een lichte afname van het aantal reizigers met een indicatie.

De grootste stijging zien we bij het aantal bestemmingen (bestemmingspostcodes) en daarmee het aantal routes: Periode Aanbesteding (ter indicatie voor de inschrijvers) Januari 2023 (start overeenkomst) Oktober 2023 Juni 2024 Oktober 2024

Aantal verschillende bestemmingspostcodes 110

Aantal routes

136

128

138 156 131

153 160 219

-

Sinds de aanbesteding zijn het aantal bestemmingen procentueel sneller gegroeid dan in het verleden waardoor er naar meer verschillende locaties wordt gereden. Er is ten opzichte van de aanbesteding geen sprake van chauffeurstekorten, maar van teveel routes waardoor meer chauffeurs nodig zijn. Met name binnen het jeugdwetvervoer maar soms ook binnen het leerlingenvervoer is er sprake van bestemmingen waardoor het vervoer niet gecombineerd kan worden met andere reizigers. Hierbij is belangrijk om aan te geven dat het niet alleen gaat om de aantallen bestemmingen, maar ook waar deze bestemmingen liggen.

2

Bij aanvang van de aanbesteding hebben we als aanbestedende gemeenten een groot aantal bestemmingen opgenomen. Dit aantal is gedurende de afgelopen jaren wel flink gegroeid en bestemmingen verderweg én buiten de ViaVé-regio gelegen zijn, zoals Wierden en Zandepol. Dit leidt ertoe dat veel ritten niet kunnen worden gecombineerd en leidt tot extra druk op het gehele leerlingen- en jeugdwetvervoer. Verantwoordelijkheden vervoerder Zoals contractueel is vastgelegd ligt de verantwoordelijkheid voor het beschikbaar hebben van voldoende capaciteit en het tijdig uitvoeren van het vervoer bij de vervoerder. De volgende verantwoordelijkheden en acties liggen bij Willemsen-de Koning: - Het vervoeren van alle aangemelde reizigers. - Continue werving en zorgdragen voor behoud van chauffeurs. - Continue zoeken naar mogelijkheden om chauffeurs beschikbaar te stellen, bijvoorbeeld door de inzet van Wmo-chauffeurs en/of de inzet van onderaannemers. - Bij ziekte van een chauffeur kan het voorkomen dat routes moeten worden gecombineerd of nagereden. Communicatie (en liefst zo tijdig mogelijk) is hierbij cruciaal. Gezien de ontwikkelingen en het belang dat alle leerlingen en jeugdigen op de benodigde locatie aankomen is tot op heden nog geen gebruik gemaakt van de mogelijkheid om een boete op te leggen voor het niet naleven van de eis met betrekking tot de inzet van vaste chauffeurs.

Met betrekking tot de duurzaamheid is deze wel opgelegd, waarbij voor de afgelopen zomerperiode de afspraak is gemaakt dat de boete niet wordt opgelegd, maar moet worden ingezet voor werving van personeel. Dit heeft bij de start van het schooljaar geleid tot ca. 10 extra chauffeurs. Door zieke chauffeurs is de krapte echter weer zichtbaar. Invloed gemeenten De gemeenten hebben maar beperkt invloed op de aanvragen die binnenkomen voor het leerlingen- en jeugdwetvervoer. Vanuit de gemeenten kan wel invloed worden uitgeoefend op de factoren die van de invloed kunnen zijn op de capaciteit van het vervoer bij afwijkende toekenningen, zoals afwijkende tijden, afwijkende (verre) bestemmingen, afwijkende ophaallocaties en/of indicaties. Bij een verlaging van het aantal bestemmingen en daarmee het aantal routes, wordt het aantal benodigde chauffeurs ook minder. Vanuit het beheerbureau proberen wij hier zoveel mogelijk in te faciliteren. Er worden rapportages (inmiddels separaat leerlingenvervoer en jeugdwetvervoer) beschikbaar gesteld aan de gemeenten, zodat er inzage is in de ontwikkelingen, de gevolgen en dit leidt tot meer bewustwording. Daarnaast worden jaarlijks workshops georganiseerd vanuit het beheerbureau om met alle gemeenten samen naar de ontwikkelingen en feiten te kijken. Gemeenten leren hier ook van elkaar.

De ervaring heeft inmiddels geleerd dat dit heeft geleid tot een vermindering van het aantal indicaties individueel vervoer in het leerlingenvervoer. Op dit moment wordt gewerkt aan een regionale werkwijze om de samenredzaamheid van ouders en leerlingen te stimuleren. Deze werkwijze is gericht op de eigen kracht van ouders/verzorgers en leerlingen en moet een basis worden voor een andere denk- en werkwijze binnen de gemeenten en bij de ouders/verzorgers. De verantwoordelijkheid moet weer daar komen waar deze hoort. Deze omslag moet op termijn leiden tot een minder aantal leerlingen in het leerlingenvervoer, het leerlingenvervoer voor die leerlingen is waar het echt voor nodig is en er geen sprake meer is van een druk op de chauffeurscapaciteit. Een ander aspect is de informatievoorziening en het contact met de reguliere basisscholen. Bij het vaststellen of een leerling vanuit het reguliere basisonderwijs naar bijvoorbeeld speciaal

3

onderwijs moet, is er nu geen directe betrokkenheid vanuit de gemeenten. Een goede informatievoorziening is hierbij belangrijk, bijvoorbeeld via een IB’er van de basisschool. Een goede afstemming en duidelijke verwachtingsmanagement kan mogelijk leiden tot een beperking van het aantal bestemmingen en afwijkingen. Dit geldt ook voor de indicaties die gesteld worden door de CJG’s. Een kritische blik op het Jeugdwetvervoer, waar de jeugdverlening plaatsvindt en wat ouders hier zelf in kunnen is noodzakelijk om deze groeiende groep een halt toe te roepen. Invloed scholen Een factor waar zowel vervoerders als gemeenten geen directe invloed op hebben, zijn schooltijden. Waar mogelijk worden scholen gecombineerd, zodat de bezetting in het voertuig zo optimaal mogelijk is (binnen de kaders die zijn gesteld met betrekking tot de reistijd). Op het moment dat de scholen gelijke begin- en/of eindtijden hebben wordt het kunnen combineren lastiger. Wij zien met name bij de scholen in Zwolle dat dit invloed heeft op de capaciteit. Wanneer de scholen met verschillende begin- en eindtijden zouden gaan werken heeft dit direct een positieve invloed op de benodigde capaciteit. Conclusie Binnen het leerlingenvervoer is er geen sprake van significante afwijkingen in de aantallen reizigers ten opzichte van de aanbesteding, wel in de bestemmingen.

Binnen het jeugdwetvervoer gaat het om zowel het aantal reizigers, aantal bestemmingen en de afstand (verre bestemmingen). Binnen de huidige situatie ligt voor alle betrokkenen een (eigen) rol om bij te dragen aan een verbeterslag voor het leerlingenvervoer en jeugdwetvoer. Willemsen-de Koning heeft de verplichting te voldoen aan de gestelde voorwaarden en wordt hier ook op aangesproken vanuit het beheerbureau en de gastheergemeente. De veelheid aan bestemmingen en reisafstanden zijn echter niet verwijtbaar aan Willemsen-de Koning. Hier moeten de gemeenten (en bijvoorbeeld een CJG) kritisch op zijn bij het indiceren, met name als het gaat om de (verre) bestemmingen voor de jeugdzorg en het leerlingenvervoer.

4