AP 4a. Bijlage Jaarverslag duurzaamheid
Tekst van het document
Jaarverslag duurzaamheid ‘25/26 Een goed begin nunspeet.nl
Inhoudsopgave 1. Inleiding
3
2. Energietransitie
4
2.1
Uitvoeringsagenda
4
2.2
Energiecoaches
4
2.3
Lokale Aanpak Isolatie (LAI)
4
2.4
Toekomstbestendig Wonen Lening
5
2.5
Aanvullende maatregelen
3. Circulaire economie
5 6
3.1
Uitvoeringsagenda
6
3.2
Inkoopanalyse
6
3.3
Grondstoffen en scheiding
4. Biodiversiteit
6 7
4.1
Uitvoeringsagenda
7
4.2
Versterken natuur en natuureducatie
7
4.3
Monumentale bomen
5. Klimaatadaptatie
7 8
5.1
Uitvoeringsagenda
8
5.2
Afkoppelen hemelwater op riolering
8
5.3
Schaduwplekken
8
5.4
Stimuleringsregeling klimaatadaptieve maatregelen
8
6. Samenwerking
9
7. Doorkijk 2026 en verder
10
7.1
Energie
10
7.2
Natuurherstelverordening
10
7.3
Klimaatadaptatie
10
Jaarverslag duurzaamheid ‘25/26 Een goed begin
2
1. Inleiding In 2025 heeft Nunspeet stevige stappen gezet richting een duurzamere, toekomstbestendige gemeente. Het afgelopen jaar stond in het teken van uitvoeringskracht: plannen zijn omgezet in concrete projecten, inwoners en partners zijn betrokken en de basis is gelegd voor verdere versnelling. Of het nu gaat om het isoleren van woningen, het versterken van de natuur of het voorbereiden van de leefomgeving op extremer weer; in alle pijlers is vooruitgang geboekt. Met dit jaarverslag geven we een overzicht van de belangrijkste ontwikkelingen en resultaten. Het laat zien waar we staan, welke keuzes zijn gemaakt en hoe we bouwen aan een duurzaam Nunspeet. Een belangrijke mijlpaal was de herlancering van het online duurzaamheidsloket Nunspeetleeftnatuurlijk.nl. Via dit platform vinden inwoners praktische informatie, rekentools, subsidies, lokale acties en directe toegang tot energieen tuincoaches. Het loket is een laagdrempelig startpunt voor iedereen die zijn woning of tuin wil verduurzamen. Gemiddeld bezoeken zo’n 300 inwoners per maand de website. Tijdens de Klimaatweek en de warmtescanactie liep dat op tot 1.200 bezoekers, wat laat zien dat inwoners actief op zoek gaan naar ondersteuning wanneer er concrete acties worden aangeboden.
Jaarverslag duurzaamheid ‘25/26 Een goed begin
3
2. Energietransitie 2.1 Uitvoeringsagenda In 2025 is binnen de pijler energietransitie belangrijke vooruitgang geboekt. Met de vaststelling van de Uitvoeringsagenda Energietransitie hebben wij een duidelijke uitvoeringsgerichte koers bepaald en ligt er een stevig fundament voor de komende jaren. 2.2 Energiecoaches De energiecoaches vormen het hart van de praktische ondersteuning. Het team bestaat inmiddels uit 10 coaches. Zij hebben het afgelopen jaar een degelijke opleiding gevolgd en vijf coaches zijn verder opgeleid om warmtescans uit te voeren. Hierdoor konden de coaches in de wintermaanden veel inwoners helpen. Resultaten •
111 energiecoachgesprekken
•
148 warmtescans
•
Energie Inloop: 9 bijeenkomsten in Nunspeet (27 gesprekken) en 7 in Elspeet (4 gesprekken)
De Energie-inloop blijft een laagdrempelige manier om vragen te stellen. In Elspeet bleek de belangstelling echter te laag om hiermee door te gaan. Daarom kiezen we voor een nieuwe aanpak: aanwezigheid bij grote evenementen zoals de Boerenmarkt. Soortgelijke acties zetten we ook in Vierhouten en Hulshorst op, zodat alle kernen worden bediend. Een eerste enquête onder deelnemers laat zien dat de inzet van de coaches wordt gewaardeerd: •
Gemiddelde waardering: 9,3
•
63% kan dankzij het advies verder met isoleren
•
50% weet beter welke subsidies beschikbaar zijn
2.3 Lokale Aanpak Isolatie (LAI) Met de Lokale Aanpak Isolatie (LAI) werken wij aan het verbeteren van de energetische kwaliteit van 390 woningen. Voor de eerste tranche is € 698.000 beschikbaar gesteld, hiervan is ruim de helft reeds als subsidie toegekend. Voortgang Tranche 1 •
248 aanvragen behandeld
•
172 afgerond
•
76 in behandeling
•
63% van de doelstelling behaald
•
€ 351.885 aan subsidie toegekend
De effecten van de uitgevoerde isolatiemaatregelen zijn duidelijk merkbaar: •
65.788 m³ minder aardgasverbruik per jaar
•
€ 82.236 jaarlijkse besparing voor bewoners
•
118.420 kg CO₂-reductie
Daarnaast is er een eenvoudige tool (LAI-checker) ontwikkeld waarmee inwoners snel en eenvoudig kunnen controleren of zij in aanmerking komen voor subsidiegelden. De inzet van de LAI-checker heeft het afgelopen kwartaal voor een duidelijke versnelling gezorgd. Ondertussen worden tranche 2 en 3 voorbereid met de ambitie om de opzet en administratie zoveel mogelijk in eigen beheer uit te voeren.
Jaarverslag duurzaamheid ‘25/26 Een goed begin
4
2.4 Toekomstbestendig Wonen Lening Naast subsidiegelden is de Toekomstbestendig Wonen Lening (TBWL) een belangrijk instrument voor inwoners die willen investeren in duurzaamheid, levensloopbestendigheid of asbestsanering. Stand van zaken (maart 2026) •
321 aanvragen, waarvan 249 leningen verstrekt
•
62% investeerde in zonnepanelen
•
Goed voor 747.364 kWh zonnestroom per jaar (213 huishoudens)
•
23% investeerde in warmtepompen
•
17% in isolatieglas en -kozijnen
•
5% in thuisaccu’s
In 2025 werd € 424.000 aan nieuwe leningen verstrekt en € 153.000 afgelost. Het uitstaande bedrag bedraagt inmiddels bijna € 1,6 miljoen. 2.5 Aanvullende maatregelen Naast de grote programma’s zijn ook andere initiatieven voortgezet: •
De witgoedregeling kende een derde en laatste tranche, waarmee nog eens 269 energiezuinige apparaten zijn verstrekt aan minima. In totaal zijn nu 671 apparaten vervangen en is de regeling geëindigd.
•
Samen met Omnia Wonen zijn energiebespaarboxen beschikbaar gesteld aan huurwoningen met een slecht energielabel.
•
Op bedrijventerrein De Kolk is het onderzoek ‘Energietransitie op bedrijventerreinen’ (ESTAB) afgerond en is een rekenmodel ontwikkeld dat toekomstige keuzes rond een energyhub ondersteunt.
Jaarverslag duurzaamheid ‘25/26 Een goed begin
5
3. Circulaire economie 3.1 Uitvoeringsagenda Ook binnen de pijler Circulaire Economie is vooruitgang geboekt. Met de vaststelling van de Uitvoeringsagenda Circulaire Economie hebben wij namelijk een duidelijke koers bepaald voor het verminderen van afvalstromen en het stimuleren van hoogwaardig hergebruik van grondstoffen. 3.2 Inkoopanalyse Een van de eerste stappen is het uitvoeren van een uitgebreide inkoopanalyse, die momenteel wordt uitgevoerd. Deze geeft inzicht in waar de grootste klimaatimpact binnen onze organisatie ontstaat. De eerste resultaten laten zien dat vooral de GWW-sector en afvalverwerking relatief zwaar drukken op de CO₂-uitstoot. In 2026 worden gerichte maatregelen voorbereid om deze impact te verlagen en circulariteit nadrukkelijker mee te nemen in inkoop en aanbestedingen. 3.3 Grondstoffen en scheiding Daarnaast is het onderzoek naar de inzameling van grondstoffen afgerond. Dit heeft geleid tot het raadsbesluit om Diftar in te voeren, een belangrijke stap richting afvalreductie en beter scheiden aan de bron. Parallel hieraan loopt een onderzoek naar de mogelijkheden voor een milieustraat, eventueel gecombineerd met een circulair ambachtscentrum en repaircafé, zodat hergebruik en reparatie een grotere plek krijgen in de lokale keten.
Met deze ontwikkelingen staat de pijler Circulaire Economie stevig gepositioneerd voor verdere uitwerking en uitvoering in 2026.
Jaarverslag duurzaamheid ‘25/26 Een goed begin
6
4. Biodiversiteit 4.1 Uitvoeringsagenda Op dit moment wordt er gewerkt aan het opstellen van een uitvoeringsagenda biodiversiteit. De basis hiervan is een natuurkansenkaart, die de ecologische potenties binnen onze gemeente inzichtelijk maakt. Dit vormt de inhoudelijke basis voor de uitvoeringsagenda biodiversiteit en helpt om gerichte keuzes te maken voor herstel, versterking en verbinding van natuurgebieden. 4.2 Versterken natuur en natuureducatie Binnen de pijler Biodiversiteit is in 2025 gewerkt aan het versterken van een groene en gezonde leefomgeving. Verschillende initiatieven hebben bijgedragen aan meer bewustwording en betrokkenheid van inwoners. Zo is de geboortebomenactie een laagdrempelige manier om inwoners te verbinden met de natuur in hun eigen omgeving. Daarnaast is stevig ingezet op natuureducatie, door het realiseren van vier voedselbosjes op schoolpleinen en een voedselbosje bij een kinderdagopvang. 4.3 Monumentale bomen Een belangrijk onderdeel van het werk in 2025 was de afronding van een meerjarig traject rondom de monumentale bomen in de gemeente. Alle bomen met een verdichte groeiplaats zijn behandeld met een speciale bodemverbeterende techniek. Hierdoor ontstaat een duurzame bodemstructuur die 10 tot 12 jaar effect heeft. Dit vergroot het waterbergend vermogen, stimuleert diepere wortelgroei en versterkt de vitaliteit en stabiliteit van de bomen.
Jaarverslag duurzaamheid ‘25/26 Een goed begin
7
5. Klimaatadaptatie 5.1 Uitvoeringsagenda Op dit moment wordt er gewerkt aan het opstellen van een uitvoeringsagenda klimaatadaptatie. De basis van deze uitvoeringsagenda is het in kaart brengen van hitte, droogte en wateroverlast in onze gemeente. 5.2 Afkoppelen hemelwater op riolering Op het gebied van klimaatadaptatie zijn in 2025 duidelijke en tastbare resultaten geboekt. In het buitengebied is inmiddels 99,22% van het hemelwater succesvol afgekoppeld van het rioleringssysteem. Een uitzonderlijk hoge score. Dit vermindert de hoeveelheid regenwater die in de riolering terechtkomt, waardoor het rioolstelsel minder wordt belast en de kans op overstorten aanzienlijk afneemt. 5.3 Schaduwplekken Daarnaast zijn er 15 nieuwe schaduwplekken binnen onze kernen gerealiseerd, zodat inwoners tijdens warme dagen makkelijker een koele plek kunnen opzoeken. 5.4 Stimuleringsregeling klimaatadaptieve maatregelen Sinds 1 maart 2026 is de Stimuleringsregeling Klimaatadaptieve maatregelen van kracht. Met deze regeling kunnen inwoners tot 50% van hun investering in klimaatadaptieve maatregelen in eigen tuin vergoed krijgen. Via het duurzaamheidsloket is er veel positieve respons op deze regeling gekomen en komen de eerste aanvragen al binnen.
Jaarverslag duurzaamheid ‘25/26 Een goed begin
8
6. Samenwerking We hebben ingezet op samenwerking met lokale partners om de duurzaamheidsambities van Nunspeet verder te brengen. De samenwerking met NunspeetEnergie is intensiever geworden en samenwerking met SWN en Het Venster wordt verkend. Ook lokale ondernemers en organisaties droegen zichtbaar bij door actief aanwezig te zijn tijdens de Klimaatweek met inspirerende stands. Een belangrijke mijlpaal kwam voort uit de samenwerking met Parkmanagement De Kolk. Op basis van hun gezamenlijke inspanningen heeft het college in december besloten om in principe € 45.000 beschikbaar te stellen voor de ontwikkeling van een energyhub op het bedrijventerrein. Daarmee kan het parkmanagement in 2026 vervolgstappen zetten richting een toekomstbestendige en efficiënte energievoorziening voor het gebied. Tot slot is een onderzoek naar (energie) samenwerking gestart op bedrijventerreinen Lepelingen en Feithenhof.
Jaarverslag duurzaamheid ‘25/26 Een goed begin
9
7. Doorkijk 2026 en verder 7.1 Energie Energie is niet langer vanzelfsprekend. Door netcongestie en de dreigende aansluitstop van Tennet, is de beschikbare netcapaciteit een harde randvoorwaarde geworden voor woningbouw, bedrijvigheid en maatschappelijke voorzieningen. Energie moet daarom expliciet worden meegenomen in ruimtelijke ordening: waar we bouwen, wat we bouwen en wanneer we bouwen. Tegelijk blijft het verminderen van de energievraag de meest directe en betaalbare manier om ruimte op het net te creëren. Besparing is daarbij de sleutel: het verlaagt het energieverbruik, vermindert piekbelasting en helpt inwoners hun woonlasten te verlagen. Het voortzetten en opschalen van isolatieprogramma’s blijft daarom essentieel. Een randvoorwaarde voor een succesvol isolatieprogramma is een Soorten Management Plan (SMP), waaraan gewerkt wordt. 7.2 Natuurherstelverordening Daarnaast treedt nieuwe Europese regelgeving (natuurherstelverordening) in werking. Deze verordening vraagt om het beschermen en herstellen van natuur. Groen en biodiversiteit worden daarmee een vaste randvoorwaarde in ruimtelijke keuzes. 7.3 Klimaatadaptatie Tot slot worden klimaatadaptieve maatregelen steeds urgenter. Hitte, wateroverlast en droogte vragen om gerichte keuzes per wijk en per kern. Dit betekent dat we moeten bepalen waar vergroening, waterberging en schaduw de hoogste prioriteit krijgen.
Jaarverslag duurzaamheid ‘25/26 Een goed begin
10