AP 14. Bijlage Eindrapport Koersplan Onderwijshuisvesting Nunspeet
Tekst van het document
Ruimte voor talent
Koersplan Onderwijshuisvesting Gemeente Nunspeet Eindrapport | 11 april 2023
Voorwoord Voor u ligt het Koersplan Onderwijshuisvesting voor de
Onze dank gaat uit naar de betrokken schoolbestuurders voor
gemeente Nunspeet. Een koersplan waar we als
hun coöperatieve opstelling en het zich committeren aan de
schoolbesturen en gemeente trots op kunnen zijn.
bestuurlijke opdrachten die zijn meegegeven in dit Koersplan.
We vinden het belangrijk dat iedereen in Nunspeet mee kan doen, zich kan ontwikkelen en ondersteuning krijgt als dat nodig is. Zo hebben we het verwoord in onze visie Sociaal Domein. Ieder kind en iedere jongere moet toegang hebben tot onderwijs dat aansluit bij zijn of haar ontwikkeling. Die uitdaging gaan we gezamenlijk aan.
Bij passend onderwijs horen passende schoolgebouwen. Schoolgebouwen die bijdragen aan de ontwikkeling van onze kinderen. Schoolgebouwen waarin ruimte is voor de begeleiding en ondersteuning die nodig is. Waar ruimte is om
Onze dank gaat ook uit naar Martijn en Ellen-Jane van bureau
HEMM. Zij hebben het proces om te komen tot dit Koersplan zorgvuldig in goede banen geleid. Rest mij nog op te merken dat dit Koersplan een dynamisch document is. We kunnen niet in de toekomst kijken. Het Koersplan bevat plannen voor de periode 2023 tot 2039. Als er ontwikkelingen komen die vragen om een bijstelling, dan is mijn verwachting dat we die uitdaging samen aangaan, met als gezamenlijke verantwoordelijkheid de ontwikkeling van onze kinderen.
samen te komen en elkaar te ontmoeten. Met schoolpleinen waar ruimte is om te spelen en te leren. En ook een werkomgeving die motiverend is voor alle medewerkers in
onze scholen. In dit koersplan kijken we als gemeente en schoolbesturen vooruit. We hebben afspraken gemaakt over de fasering van de huisvestingsprojecten en over cofinanciering. Samen pakken we de handschoen op om te waarborgen dat
ook in de toekomst ieder kind in onze gemeente tot ontwikkeling kan komen in een passende onderwijsomgeving.
Jennifer Elskamp Wethouder Sociaal Domein en Onderwijs Gemeente Nunspeet
Inhoud 1. Ambitie
4
2 . Ve ra n t w o o rd i n g
7
3. Uitgangssituatie
12
4. Karakterisering
20
5. Uitdagingen
23
6. Speerpunten
26
7 . Pe r s p e c t i e v e n
57
8. Routeplan
78
9. Financieel
81
1 Ambitie
4
‘Ruimte voor Nunspeets talent’
Kansrijke leeromgeving
Aantrekkelijk leer- en werkklimaat
Inclusief onderwijs
We vinden het belangrijk dat iedereen in Nunspeet
Leerlingen, leerkrachten en onderwijsondersteuners
Waar mogelijk en verantwoord gaan Nunspeetse
mee kan doen. Dat begint bij het bieden van
functioneren in een aantrekkelijk leer- en
kinderen naar het regulier onderwijs. Tegelijkertijd is
dezelfde kansen aan alle kinderen en jongeren om
werkklimaat. Gestreefd wordt naar gebouwen die
er het besef dat het beste onderwijs voor sommige
zich te ontwikkelen en te ontplooien op een manier
functioneel, veilig, gezond en duurzaam zijn. Voor
kinderen niet altijd per se het meest dichtbij is. We
die bij hen past. De gemeente Nunspeet en de
specifieke doelgroepen (zoals hoogbegaafden)
blijven inzetten op verbetering van de samenwerking
schoolbesturen zien het als een gezamenlijke opgave
wordt in samenspraak met alle besturen bekeken op
tussen kinderopvang, scholen, jeugdhulp en
dat alle kinderen in de gemeente in een veilige en
welke wijze ‘plusklassen’ georganiseerd worden.
gemeente. Het ene kind ontwikkelt zich binnen het
kansrijke omgeving kunnen opgroeien. Ieder kind in
We werken vanuit onze gezamenlijke belofte aan het
reguliere schoolprogramma, terwijl de ander extra
de gemeente heeft toegang tot goed onderwijs,
Nunspeetse kind, waarin we aan alle kinderen in
hulp en ondersteuning nodig heeft binnen het
waarbij recht wordt gedaan aan de talenten en
Nunspeet beloven dat hun belang voorop staat in de
speciaal onderwijs. We willen inclusief en passend
behoefte van leerlingen.
keuzes die we maken. Dat betekent dat we kinderen
onderwijs voor alle kinderen en jongeren, zo
een stem geven en een betrouwbare
thuisnabij mogelijk. Dit stelt eisen aan de huisvesting
samenwerkingspartner zijn voor kinderen en hun
van scholen, zoals bijvoorbeeld aan aanwezigheid
ouders.
van voldoende ruimten voor individuele begeleiding en onderwijsondersteuners.
5
5
‘Ruimte voor Nunspeets talent’
Eigenheid en diversiteit
Vorming kindcentra
Binnen de gemeente wordt een breed palet onderwijs
Het streven is gericht op de vorming van kindcentra, waarbij
aangeboden, variërend van basisonderwijs, speciaal
het doel is om één pedagogische en educatieve omgeving
basisonderwijs, speciaal onderwijs, voortgezet onderwijs
te realiseren voor 0 tot 13 jarigen. Daarbij hoort een
tot speciaal voortgezet onderwijs.
naadloze aansluiting tussen kinderopvang, scholen en
Gemeente en schoolbesturen hechten waarde aan de
mogelijk jeugdhulpverlening. De vorming van kindcentra
eigenheid van scholen op het gebied van signatuur en
komt primair voor de verantwoordelijkheid van de
onderwijsconcept, zolang de samenleving hierom vraagt
schoolbesturen en de instellingen zelf. De gemeente ziet
en de kwaliteit en betaalbaarheid van het onderwijs niet
wel een rol voor zichzelf bij het faciliteren van ruimten voor
in het geding komen. De diversiteit van het
de kinderopvang, binnen de kaders van de Wet Markt en
onderwijsaanbod biedt ouders en leerlingen de vrijheid
Overheid.
om te kiezen tussen denominaties en onderwijsconcepten. De gemeente acht het van belang dat het openbaar onderwijs en het speciaal (voortgezet) onderwijs in de gemeente vertegenwoordigd blijven.
6
6
2 Verantwoording
7
Scheiding van taken
Bouwheerschap
Gemeente en schoolbesturen hebben beide hun specifieke
Volgens Wet op het Primair Onderwijs (WPO), de Wet op
formele taken qua onderwijshuisvesting:
het Voortgezet Onderwijs (WVO) en de Wet op de expertisecentra (WEC) heeft het schoolbestuur in beginsel
De gemeente is verantwoordelijk voor de aanwezigheid
de regie bij het realiseren dan wel renoveren van
van voldoende onderwijscapaciteit. De gemeente
schoolgebouwen. De gemeente Nunspeet wil vasthouden
bekostigt nieuwbouw en uitbreiding van
aan de wettelijke lijn dat het bouwheerschap bij de
schoolgebouwen. Met een nieuwe wetsvoorstel wordt
schoolbesturen ligt.
renovatie van schoolgebouwen daar in de nabije toekomst aan toegevoegd.
De schoolbesturen zijn verantwoordelijk voor de kwaliteit van het onderwijs, het oprichten, opheffen en fuseren van scholen en het onderhouden, aanpassen, beheren en exploiteren van schoolgebouwen.
8
Juridische verantwoording
Convenant vorig plan
Koersplan onderwijshuisvesting
Het vorige Koersplan (het zogeheten Strategisch
Alle lokale afspraken, ambities en voorgenomen
Huisvestingsplan) is destijds bekrachtigd via een convenant
maatregelen rondom onderwijshuisvesting worden
tussen schoolbesturen en gemeente. Doel van dit
opgenomen in dit Koersplan Onderwijs. Het plan vormt een
convenant was om alle betrokken partijen te binden aan de
gedeelde ambitie van schoolbesturen en de gemeente
plannen in het huisvestingsplan. Omdat nu sprake is van
Nunspeet om tot uitvoering van maatregelen in de
een volledig nieuw Koersplan (en geen herijking) zal bij
onderwijshuisvesting te komen op korte, middellange en
vaststelling van het nieuwe Koersplan onderwijshuisvesting
lange termijn.
het oude convenant komen te vervallen. Het nieuwe Koersplan is leidend voor de maatregelen en fasering van
Gentle agreement
huisvestingsmaatregelen. Het is daarmee niet de bedoeling
Het Koersplan heeft weliswaar geen formele afdwingbare
om buiten dit Koersplan om tot indiening van
juridische rechtskracht, maar is ook niet geheel vrijblijvend.
huisvestingsaanvragen over te gaan, tenzij het hier gaat om
Gemeente en schoolbesturen hebben hiermee beide een
aanvragen die niet in dit Koersplan benoemd staan (zoals
‘inspanningsverplichting’ om tot realisering van dit plan te
uitbreidingsaanvragen of constructiefouten).
komen.
9
Besluitvorming
Looptijd koersplan
Besluitvorming per project
Dit Koersplan heeft een looptijd tot 2038. Redenen voor het
Voor ieder afzonderlijk project uit dit Koersplan vindt los van
hanteren van deze tijdsspanne zijn:
dit plan nog afzonderlijke bestuurlijke besluitvorming plaats door College en gemeenteraad, op grond van een uit te
Hiermee wordt voldaan aan de aankomende wettelijke
voeren haalbaarheidsstudie per project.
verplichting om een meerjarenplan voor minimaal 16 jaar op te stellen.
Inspanningsverplichting
Het stelt gemeenten en schoolbesturen in staat tijdig
Met het vaststellen van het Koersplan nemen de gemeente
middelen te reserveren voor het vastgoed.
en schoolbesturen een financiële inspanningsverplichting
Het geeft betrokken partijen de mogelijkheid tijdig te
op zich om de in het plan opgenomen projecten tot
kunnen anticiperen op maatschappelijke en ruimtelijke
uitvoering te brengen.
ontwikkelingen. Het vormt voor schoolbesturen een strategische onderlegger voor sturing op exploitatie, onderwijskundige vernieuwingen, onderhoud en aanpassingen in het gebouw. Het biedt de mogelijkheid te anticiperen op de
klimaatdoelstellingen uit het Akkoord van Parijs.
10
Dynamisch document
Verordening als vangnet
Het is lastig om exact te voorspellen welke ontwikkelingen
In plaats van het jaarlijks indienen aanvragen voor
zich de komende 16 jaar zullen voordoen. Gemeente en
onderwijsvesting, gelden de afspraken zoals die in dit
schoolbesturen blijven daarom structureel met elkaar in
Koersplan zijn gemaakt.
gesprek over de aansluiting van dit plan op de praktijk:
In de ‘Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs’
van de gemeente Nunspeet staan de formele regels Eenmaal per vier jaar worden de visie en
opgenomen die gelden voor de toetsing van aanvragen
beleidsuitgangspunten van dit plan herijkt.
en processen rondom voorzieningen in de
Jaarlijks worden uitvoerende onderdelen uit dit plan
onderwijshuisvesting. De gemeente blijft deze
geactualiseerd, zoals indexering en eventuele effecten
verordening als ‘formeel vangnet’ hanteren voor alle
vanuit leerlingenontwikkelingen.
vraagstukken die niet via dit Koersplan worden opgelost.
Minimaal eenmaal per jaar organiseert de gemeente een
Denk hierbij aan herstel van constructiefouten,
Op Overeenstemming Gericht Overleg (OOGO) tussen
uitbreidingsaanvragen, spoedaanvragen en het verzoek
alle schoolbesturen en de gemeente. Hierbij worden
om huisvesting van een nieuw te vestigen school.
informatie over de voortgang van projecten en actuele
Eventuele afwijkingen op dit plan worden altijd in
ontwikkelingen binnen onderwijshuisvesting gedeeld.
samenspraak tussen de gemeente en alle schoolbesturen
Tevens wordt bekeken wat de voortgang in de
besproken tijdens een OOGO.
verschillende projecten is en of dit aanleiding geeft om tot aanpassingen in de fasering van de projecten te komen.
11
3 Uitgangssituatie
12
Leerlingprognoses speciaal onderwijs (Pronexus 2022, oktobertellingen)
Leerlingen 300 Toelichting De prognoses hiernaast zijn door Pronexus opgesteld
volgens de systematiek zoals
SO Dr. A. Verschoorschool
250
200
die is opgenomen in de gemeentelijke Verordening
150
Voorzieningen Huisvesting Onderwijs. Deze prognoses
100
worden geactualiseerd wanneer hier aanleiding toe is.
SBO De Arend
50
VSO De Wingerd SO De Wingerd
0 2022
2025
13
2030
2040
13
Leerlingprognoses voortgezet onderwijs (Pronexus 2022, oktobertellingen)
Leerlingen Toelichting
600
De prognoses voor het Nuborgh College zijn door
Pronexus opgesteld volgens de systematiek zoals die is opgenomen in de gemeentelijke Verordening Voorzieningen Huisvesting
500 400 300 200
Onderwijs. Deze prognoses worden geactualiseerd
100
wanneer hier aanleiding toe is.
0 2020
2025
14
2030
2035
2040
14
Leerlingprognoses basisonderwijs (Pronexus 2022, oktobertellingen)
Leerlingen
Toelichting Deze prognoses voor het basisonderwijs zijn door Pronexus opgesteld volgens de systematiek zoals die is opgenomen in de gemeentelijke Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs. Deze prognoses worden geactualiseerd wanneer hier aanleiding toe is.
3.000 2.500 2.000 1.500 1.000 500 0 2020
2025
15
2030
2035
2040
15
Leerlingprognoses basisonderwijs (Pronexus 2022, gebaseerd oktobertellingen)
Toelichting Deze prognoses zijn door
1-10-2021
1-10-2024
1-10-2029
1-10-2039
Eben Haëzer
209
222
231
214
Sint Franciscus
194
199
207
204
Prinses Beatrix
109
117
118
115
Verordening Voorzieningen
Boaz Jachin
211
225
234
217
Huisvesting Onderwijs. Deze
Ds. A. van Stuijvenbergschool
216
224
234
230
prognoses worden geactualiseerd
De Ontdekkking
65
68
72
71
wanneer hier aanleiding toe is.
Ds. C. de Ridderschool
264
267
277
273
Da Costa Elspeet
121
129
134
123
Da Costa Nunspeet
136
150
160
157
Immanuëlschool
262
260
269
266
Petraschool
264
267
277
274
De Morgenster
180
209
228
224
De Bron
358
373
391
386
Aventurijn
17
17
17
17
2.606
2.727
2.849
2.771
Pronexus opgesteld volgens de systematiek zoals die is opgenomen in de gemeentelijke
Omdat basisschool Aventurijn in schooljaar 2021-2022 is gestart in Nunspeet, zijn voor deze school volgens de regels voor het opstellen van prognoses nog geen gegevens beschikbaar. De school
Totaal
verwacht zelf via aanwas van onderaf (instroom van 4-jarigen) elk jaar te groeien.
16
16
Overzicht gebouwen (boekwaarden per 31 december 2022) School
Bouwjaar
Leeftijd
Boekwaarde
Omvang
Ds. A. Van Stuijvenbergschool
1950
73
€ 532.724
1.470 m²
Immanuëlschool
1950
73
€ 252.180
1.115 m²
Eben Haëzer
1950
73
€ 397.382
1.370 m²
De Bron dependance
1955
68
€ 194.832
940
Dr. A. Verschoorschool
1956
67
€ 578.012
1.428
St. Franciscus
1964
59
€ 347.298
1.477
Da Costa hoofdlocatie
1965
58
€ 156.232
1.309
Petraschool
1968
55
€ 122.289
1.653
De Morgenster hoofdlocatie
1975
48
€ 201.290
1.029
Junior College (vml gebouw SBO De Arend)
1978
45
€ 466.086
1.268
Aventurijn
1979
44
€ 97.162
999
Ds. C. de Ridderschool
1981
42
€ 497.409
1.458
Exclusief 128 m² in nevengebouw
De Ontdekking
1981
42
€ 84.847
856
Exclusief 186 m² noodgebouw
De Morgenster dependance
1985
38
€ 139.378
865
De Wingerd SO
1986
37
€ 702.892
816
De Wingerd VSO
1988
35
Zie hierboven
1.072
De Bron hoofdlocatie
1988
35
€ 309.387
1.042
Prinses Beatrix
1989
34
€ 435.844
1.005
Nuborgh College
2011
11
€ 5.382.000
Boaz Jachin (gerenoveerd)
2020
3
€ 2.006.238
Da Costa dependance
2020
3
€ 3.227.087
17
Toelichting
Inclusief 267 m² in nevengebouw en exclusief 57 m² noodlokaal
1.526
17
Normatief ruimtesaldo basisonderwijs Toelichting
Ruimtetekort m² bvo
Hiernaast is de normatieve ruimtebehoefte van scholen vergeleken
Ruimteoverschot m²
met de beschikbare capaciteit. Dit leidt tot een ruimteoverschot of ruimtetekort. Momenteel zijn alle scholen normatief passend
Aventurijn
gehuisvest, op een klein tekort bij De Bron na. Via medegebruik
De Bron
van leegstand is er gemeentebreed echter voldoende capaciteit
De Morgenster
beschikbaar. Overige opmerkingen:
Petraschool
Immanuëlschool
Ds. C. de Ridderschool Capaciteit exclusief 128 m² in nevengebouw
Da Costa Nunspeet Da Costa Elspeet
Petraschool
Ds. De Ridderschool
Capaciteit inclusief 267 m² nevengebouw en exclusief 57 m² noodlokaal
De Ontdekkking De Ontdekking
Ds. A. van Stuyvenberg
Capaciteit exclusief 186 m² noodbouw
Boaz Jachin Prinses Beatrix
Immanuëlschool en Aventurijn
Sint Franciscus
De Immanuëlschool gebruikt ruim 600 m² op de voormalige locatie De Schakel,
Eben Haezer -100
waar ook Aventurijn zit. Deze meters van de dislocatie zijn verdisconteerd in de 0
100
200
300
400
500
600
700
800
900
capaciteit van de Immanuëlschool. De rest van het gebouw (399 m²) is in het overzicht toegerekend aan Aventurijn. Afgesproken is dat de Aventurijn de komende jaren gaat ‘ingroeien’ in het gebouw met een lokaal per jaar, uiteraard afhankelijk van de feitelijke groei van de school.
18
Leeftijd (In jaren)
Leeftijdsopbouw portefeuille Toelichting Het komende decennium is ruim 90% van de onderwijspanden ouder dan veertig jaar.
80
Voor vastgoed wordt uitgegaan van een afschrijvingstermijn van veertig jaar. In de
70
regel lopen de veroudering van een pand en
de veranderende eisen dan zover uiteen, dat
60
onderhoud niet meer volstaat. Om verdere verschraling van de kwaliteit van
50
40
accommodaties te voorkomen, is in dat geval Theoretische afschrijvingsduur
een levensduurverlenging van het gebouw gewenst via bijvoorbeeld verduurzaming,
nieuwbouw, vernieuwbouw of renovatie. 30
In veruit de meeste gevallen komt levensduurverlenging voort uit een lokale onderwijsambitie en niet uit de wettelijke
20
zorgplicht (zie hoofdstuk 6). De theoretische afschrijving van een gebouw
10
biedt geen automatisch ‘recht’ op levensduurverlenging. Per geval wordt
0
Schoolgebouwen
afgewogen of ingrepen noodzakelijk, verantwoord en haalbaar zijn.
19
4 Karakterisering
20
Kwetsbaarheid onderwijshuisvesting gemeente Nunspeet
A. Verouderde portefeuille
B. Gebrek aan transparantie
C. Trage implementatie
Afgelopen decennia is veel energie gestoken in het
Gemeente en schoolbesturen hebben op
De uitvoering van projecten rondom
conserveren van bestaande panden, zonder dat dit
onderdelen behoefte aan meer transparantie
onderwijshuisvesting verloopt de afgelopen jaren
bestand is vernieuwd. De ‘theoretische
rondom onderwijshuisvesting. Denk hierbij aan:
ronduit traag. Zonder uitputtend te zijn, zijn hiervoor meerdere redenen aanwezig, zoals:
afschrijvingsduur’ van 40 jaar is inmiddels bij driekwart van de schoolgebouwen overschreden. De
Inhoudelijke visievorming rondom kindcentra,
leeftijdsopbouw van de portefeuille is hiermee
inclusief onderwijs en plusklassen.
Het ontbreken van heldere spelregels rondom
behoorlijk verouderd, terwijl de eisen en wensen
Een doorkijk op lange termijn inclusief financiële
bijvoorbeeld het verduurzamen van
voor deze gebouwen ook nog eens flink zijn
consequenties voor gemeente en schoolbesturen.
schoolgebouwen.
veranderd op het gebied van techniek,
Open communicatie rondom bijvoorbeeld de
Wisselende strategische visies van
functionaliteit, binnenklimaat en verduurzaming.
toewijzing van scholen in nieuwbouwwijken en
schoolbesturen, waardoor gezamenlijke
Zonder ingrijpen dreigt een verdere verschraling van
verschuivingen in de fasering van projecten.
huisvesting van scholen in bijvoorbeeld Elspeet en
het kwaliteitsniveau van de gebouwen.
Helderheid in spelregels rondom de
Nunspeet-Oost niet van de grond is gekomen.
verduurzaming van schoolgebouwen.
21
21
Kracht onderwijshuisvesting gemeente Nunspeet
A. Stabiele leerlingverdeling
B. Gezonde volumes
C. Fraaie vernieuwingen
De verdeling van de leerlingen over de scholen in de
Nunspeet kent van oudsher veel schoolgebouwen,
Op de plekke waar recent vernieuwing in de
gemeente Nunspeet laat in algemene zin al jarenlang
op veel grondposities en met hoge exploitatiekosten,
onderwijshuisvesting heeft plaatsgevonden
een behoorlijk stabiel beeld zien. Vanuit het
Vanuit het vorige Koersplan zijn al de eerste
(renovatie Boaz-Jachin en nieuwbouw van Da Costa
perspectief van huisvesting is dat prettig, omdat
voorzichtige stappen ingezet om tot een
Elspeet) is dit op een fraaie wijze en naar
hiermee een stevige basis aanwezig is voor het
verantwoorde volumevergroting van het aantal
tevredenheid van schoolbesturen ingevuld.
plannen van een passende capaciteit en
schoolgebouwen te komen, waardoor het aantal
uitbreidingen en tijdelijke huisvesting
panden naar de toekomst toe wordt verminderd.
geminimaliseerd kunnen worden.
Vanuit meerdere perspectieven is dit toe te juichen, waaronder vanuit het perspectief van investering, exploitatie, beperken van het aantal grondposities, volumes voor de kinderopvang en een flexibele opvang van groei en krimp van leerlingenaantallen.
22
22
5 Uitdagingen
23
Uitdagingen onderwijshuisvesting gemeente Nunspeet
In het vorige hoofdstuk zijn de kwetsbaarheden en kracht van onderwijshuisvesting in de gemeente Nunspeet benoemd. Om naar de toekomst toe de kwetsbaarheden te beperken en de kracht verder uit te bouwen, voorzien we een drietal uitdagingen voor de onderwijshuisvesting in de gemeente Nunspeet
om de ambitie uit het eerste hoofdstuk (‘Ruimte voor Nunspeets talent’) te kunnen bereiken: A. Planmatige aanpak stuwmeer B. Transparante beleidsvoering C. Samen de schouders eronder
24
24
Uitdagingen onderwijshuisvesting gemeente Nunspeet
A. Planmatige aanpak stuwmeer
B. Transparante beleidsvoering
C. Samen de schouders eronder
Een planmatige aanpak van de vernieuwing van
Beleid en keuzes rondom onderwijshuisvesting
De forse opgave voor onderwijshuisvesting
schoolgebouwen is de enige wijze waarop het
komen vanaf nu op een geheel transparante
enerzijds en de beperkte financiële middelen
‘stuwmeer’ aan verouderde gebouwen kan
wijze tot stand. Vanuit een gezamenlijk
anderzijds bij zowel gemeente als
worden aangepakt. Handelen is gewenst,
opgesteld Koersplan worden eventuele
schoolbesturen, leidt ertoe dat een
omdat passiviteit leidt tot een verdere
wijzigingen op dit plan altijd in samenspraak
eendrachtige samenwerking tussen gemeente
verschraling van het vastgoed en het
tussen gemeente en schoolbesturen genomen
en schoolbesturen noodzakelijk is om
doorschuiven van ‘de hete aardappel’ naar een
via een gezamenlijk overleg (OOGO).
onderwijshuisvesting te voorzien van een structurele kwaliteitsimpuls.
volgende generatie.
25
25
6 Speerpunten
26
Overzicht speerpunten
De uitdaging voor onderwijshuisvesting uit het vorige hoofdstuk wordt opgepakt door het formuleren van acht speerpunten voor onderwijshuisvesting. Achtereenvolgens komen aan de orde: Typen maatregelen
Verduurzamen Binnenklimaat Levensduurverlenging Omvang scholen Kindcentra Wederkerige inspanning
Inclusie en passend onderwijs
27
27
Typen maatregelen
28
Overzicht mogelijke maatregelen
Onderhouden
Verduurzamen
Binnenklimaat
Renoveren
Vernieuwbouw
Nieuwbouw
Uitbreiden
Afstoten
Verplaatsen
29
Toelichting maatregelen
Onderhouden
Binnenklimaat
Het onderhouden van een schoolgebouw betreft sinds 2015
Het gaat hierbij bijvoorbeeld om maatregelen ter
een verantwoordelijkheid van de schoolbesturen zelf. Veelal
verbetering van de temperatuur, het binnenklimaat en de
wordt hierbij gewerkt met meerjarenonderhoudsplannen.
akoestiek binnen een gebouw. Binnen het onderwijs
spreken we dan ook wel van ‘frisse scholen’. Vaak gebeurt
Verduurzamen
een aanpak van het binnenklimaat in combinatie met
Hierbij kan worden gedacht aan manieren waarop kan
verduurzaming, zodat de stijgende energielasten van
worden gewerkt aan het reduceren van energiegebruik en
installaties gecompenseerd kan worden. De
het opwekken van energie, zoals isoleren, WKO, LED en
verantwoordelijkheidsverdeling rondom het verbeteren van
zonnepanelen. Vaak gebeurt verduurzaming in combinatie
het binnenklimaat van een schoolgebouw is diffuus. De
met een verbetering van het binnenklimaat. De
gemeente Nunspeet is op grond van dit Koersplan bereid
verantwoordelijkheidsverdeling rondom verduurzaming van
om hier zelf ook in bij te dragen. Later dit hoofdstuk wordt
schoolgebouwen is diffuus. De gemeente Nunspeet is op
dit nader toegelicht.
grond van dit Koersplan bereid om hier zelf ook in bij te dragen. Later dit hoofdstuk wordt dit nader toegelicht.
30
30
Toelichting typen ingrepen
Renoveren
Vernieuwbouw
Het renoveren van een schoolgebouw is een
Bij vernieuwbouw wordt een bestaand gebouw op
levensduurverlengende operatie voor meestal 25 jaren. In
nieuwbouw-niveau gebracht. Het betreft een combinatie
geval van een renovatie blijft de hoofdstructuur van een
van gedeeltelijke sloop, uitbreiding en renovatie van een
gebouw in tact en wordt de focus gelegd op het verbeteren
gebouw. Vernieuwbouw kan aan de orde zijn bij een
van de kwaliteit op een gericht aantal elementen, zoals
gebouw die op de goede plek ligt, op onderdelen
functionaliteit, uitstraling, binnenklimaat en verduurzaming.
intrinsieke kwaliteit heeft maar bijvoorbeeld een ongunstige
Het gebouw voldoet na renovatie in ieder geval aan de
gebouwstructuur, zoals bijvoorbeeld een het ontbreken van
bepalingen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving
een ‘centraal hart’ in de school, meerdere installaties in
(BENG, Frisse Scholen Klasse C voor temperatuur, licht en
diverse ‘aangeplakte’ gebouwdelen en/of een eenzijdige
geluid, Frisse Scholen Klasse B voor energie en
gangenstructuur. Vernieuwbouw wordt net als nieuwbouw
luchtkwaliteit).
afgeschreven in 40 jaar. Qua eisen gelden dezelfde eisen als bij nieuwbouw.
Nieuwbouw Nieuwbouw betreft het volledig nieuw realiseren van een voorziening. Nieuwbouw wordt afgeschreven in een
periode van 40 jaar. Het gebouw voldoet na nieuwbouw in ieder geval aan de bepalingen uit het Besluit bouwwerken leefomgeving (BENG, Frisse Scholen Klasse B).
31
31
Afweging type maatregel of ingreep Afweging type maatregel
Brede blik per opgave
Via het opstellen van een projectplan wordt per
Waar sprake is van een renovatie of nieuwbouw van
schoolgebouw een afweging gemaakt tussen verduurzamen
schoolgebouwen, wordt altijd bekeken welke andere
en aanpak binnenklimaat, renovatie en (ver)nieuwbouw.
ontwikkelingen in de betreffende kern of wijk spelen
Elementen die hierbij worden geanalyseerd zijn:
waarop mogelijk geanticipeerd moet worden, zoals:
Levensvatbaarheid voorziening
Ontwikkelingen bij andere scholen
Geschiktheid qua omvang
Ruimtelijke ontwikkelingen
Ligging
Stedenbouwkundige ontwikkelingen
Boekwaarde
Maatschappelijke ontwikkelingen
Uitbreidingen en eerdere renovaties
Ontwikkelingen sport, welzijn, cultuur en jeugdzorg
Verduurzaming Gebouwkwaliteit en gebouwpotentieel
Afstemming met lokale partners
Investeringskosten en jaarlasten
Schoolbestuur en gemeente maken per project afspraken
Exploitatielasten
over welke lokale partners betrokken worden bij het project.
Tijdelijke huisvesting
Denk hierbij aan partijen als kinderopvanginstellingen en
Herontwikkelingspotentie
jeugdzorg.
Combinaties andere scholen Combinaties andere functies Beschikbaarheid financiële middelen Beschikbaarheid alternatieve locatie
32
32
Verduurzamen
33
Verduurzamingsstrategie
Duurzaamheidstaakstelling
2. Verduurzamingsplan bestaande scholen
Met het klimaatakkoord van Parijs als grondslag is het zaak
Voor gebouwen die op leeftijd zijn, maar nog wel tien tot
om voor 2050 tot 95% afbouw van de uitstoot van CO2 te
vijftien jaar door geëxploiteerd worden, is de gemeente
komen ten opzichte van het niveau in 1990. Voor 2030
bereid om -vanuit cofinanciering met schoolbesturen en
betreft dit 55%.
waar mogelijk het rijk- mee te werken aan een verduurzamingsslag. Voor deze schoolgebouwen is of
Verduurzamingsstrategie
wordt een concreet Verduurzamingsplan opgesteld
Gemeente en schoolbesturen beogen op verschillende
door een extern deskundige. Hierin worden ook
manieren tot verduurzaming van scholen te komen:
binnenklimaatmaatregelen meegenomen. Deze verduurzamingsplannen zijn richtinggevend, niet
1. Maatregelen schoolbesturen zelf
bindend. Op basis van deze plannen bepalen gemeente
Diverse schoolbesturen hebben hun schoolgebouwen al
en schoolbestuur gezamenlijk welke maatregelen per
verduurzaamd, bijvoorbeeld via isolatie en het
schoolgebouw genomen worden. Hierbij wordt onder
aanbrengen van zonnepanelen en LED-verlichting.
meer gekeken naar de noodzaak en het effect van een maatregel en het toekomstperspectief van het schoolgebouw.
34
34
Verduurzamingsstrategie
3. Renovatie en (ver)nieuwbouw
4. Warmteplannen
Momenten van renovatie en (ver)nieuwbouw zijn bij
Mogelijk kunnen scholen in de toekomst aanhaken op
uitstek geschikt om de vastgoedportefeuille grondig te
lokale initiatieven om tot verduurzaming te komen, zoals
verduurzamen. Vanuit dit Koersplan hebben de
wijk- en dorpswarmteplannen.
gemeente en de schoolbesturen de lokale ambitie om (ver)nieuwbouw en renovatie -indien haalbaar- te realiseren op het niveau van ENG (Energie Neutrale Gebouwen), waarbij BENG (Bijna Energie Neutrale Gebouwen) momenteel wettelijk de norm zijn. Voor de haalbaarheid van de mate van verduurzaming wordt
altijd een businesscase opgesteld, waarbij vanuit een TCO (Total Cost of Ownership) inzichtelijk wordt gemaakt welk verduurzamingsniveau haalbaar is, inclusief kosten voor onderhoud, schoonmaak en vervanging.
35
35
Realistische benadering verduurzaming
Het belang van verduurzamen wordt breed onderschreven.
(B) Onzekerheid perspectief
Tegelijkertijd is het omwille van verschillende redenen van
Wanneer onzekerheid bestaat over de
belang met een ‘nuchtere blik’ te blijven kijken naar
leerlingenontwikkeling van een school, kan bewust worden
verduurzaming. Hieronder is een aantal redenen
overwogen om op korte termijn voor een ‘suboptimale
beschreven om verduurzaming zowel ambitieus als
oplossing’ te kiezen, met de mogelijkheid om voor 2050
realistisch te benaderen.
mogelijk alsnog de sprong naar energieneutraal gebouw te maken.
(A) Groeimodel De tijd en kosten die zijn gemoeid met verduurzaming in
(C) Voortschrijdend inzicht
relatie tot de financiële mogelijkheden bij gemeente en
Innovaties rondom verduurzaming gaan razendsnel. Wat
schoolbesturen, maken het onmogelijk de volledige
vandaag vernieuwend is, is morgen verouderd. Denk
portefeuille op korte termijn te transformeren in een
bijvoorbeeld aan de mogelijke introductie van waterstof die
volledig verduurzaamd bestand. We kiezen daarom voor
de energievoorziening volledig op z’n kop zou kunnen
een groeimodel waarbij gemeente en schoolbesturen
zetten en bestaande gebouwen in één klap energieneutraal
gezamenlijk de schouders eronder zetten om de komende
zouden kunnen maken. Deze innovaties zijn een reden
decennia een volledige verduurzaming van de portefeuille
bewust te kiezen voor een spreiding in de verduurzaming
mogelijk te maken.
van de portefeuille en niet alleen te koersen op de technologie van nu, maar juist ook ruimte in te bouwen voor toekomstige innovaties.
36
36
Realistische benadering verduurzaming
(D) Meer dan verduurzaming alleen
(F) Afstemmen op levensduur
Er kunnen redenen zijn om bestaande –niet volledig
De afschrijvingstermijn van verduurzamings-maatregelen
energieneutrale- schoolgebouwen juist te handhaven,
moet in verband staan met de inverdieneffecten van de
bijvoorbeeld vanwege de intrinsieke kwaliteit van
betreffende investeringen. Zo maak je een schoolgebouw
gebouwen of een monumentale waarde.
normaal gesproken niet volledig gasloos wanneer de planvorming erop gericht is om het gebouw over vijftien
(E) Total Cost of Ownership (TCO)
jaar compleet te vervangen. En bij onzekerheid over het
Om een goede afweging te maken bij het uitvoeren van
voortbestaan van een voorziening is het verstandig het
verduurzamingsmaatregelen, is het zinvol om niet alleen
investeringspatroon hierop af te stemmen en eventuele
naar investeringen en opbrengsten op de korte termijn te
desinvesteringen te voorkomen.
kijken, maar ook naar de gevolgen gedurende de totale verwachte levensduur van een schoolgebouw. Wat kost het
(G) Beperken van stenen
onderhoud van installatie? Wanneer moeten installaties
Het wordt soms wel eens vergeten in het geweld van alle
worden vervangen? Wat is het effect als de saldering van
verduurzamingsmaatregelen, maar de meest duurzame
energieopbrengsten per 2023 door het rijk wordt
vierkante meter gebouw is nog altijd de niet-gebouwde
afgebouwd? Wat als de materiële bekostiging voor
vierkante meter. Kortom: kijk hoe de omvang van
schoolbesturen wijzigt?
schoolgebouwen op verantwoorde wijze kan worden beperkt, bijvoorbeeld door passend en flexibel te bouwen en gedeeld gebruik van ruimten waar mogelijk te stimuleren.
37
Binnenklimaat
38
Binnenklimaataanpak
Versterkte aandacht binnenklimaat
1. Acute knelpunten rondom het binnenklimaat zijn al
Zaken als de opwarming van de aarde, de warme zomers en
verholpen door de schoolbesturen zelf.
de Corona-crisis hebben de aandacht voor een goed
2. Via de ‘verduurzamingsplannen’ van de extern
binnenklimaat alleen maar versterkt. Een goed
deskundige wordt ingezoomd op verbetering van zowel
binnenklimaat draagt bij aan een veilig, gezond en goed
de duurzaamheid als het binnenklimaat, voor
leer- en werkklimaat op scholen.
schoolgebouwen die nog een tijd in exploitatie blijven. Deze verduurzamingsplannen zijn richtinggevend, niet
Maatregelen binnenklimaat
bindend. Op basis van deze plannen bepalen gemeente
Op drie manieren wordt gewerkt aan een goed
en schoolbestuur gezamenlijk welke maatregelen per
binnenklimaat binnen de schoolgebouwen:
schoolgebouw genomen worden. Hierbij wordt onder
meer gekeken naar de noodzaak en het effect van een maatregel en het toekomstperspectief van het schoolgebouw. 3. Momenten van renovatie en (ver)nieuwbouw zijn bij uitstek gelegenheden om gebouwen geschikt te maken als ‘Frisse Scholen’.
39
39
Levensduurverlenging
40
Toetsing levensduurverlenging
Vanuit dit Koersplan komen schoolgebouwen potentieel voor (ver)nieuwbouw of renovatie in aanmerking wanneer: De afschrijvingstermijn is verstreken.
De integrale kwaliteit van het gebouw aanleiding geeft voor een verbeteringsslag. Er sprake is van een levensvatbare situatie qua leerlingenaantallen, onderwijskwaliteit en exploitatie. Schoolbesturen in het verleden hun verantwoordelijkheid hebben genomen bij onderhoud en aanpassingen en
geen sprake is van achterstallig onderhoud. Geen afwijkende afspraken zijn gemaakt tussen de gemeente en het schoolbestuur.
41
41
Theoretische levenscyclus onderwijsgebouwen Levensduurcyclus als planningsbasis
Na de levensduurverlegengde ingreep kan het gebouw dan
Op de volgende pagina is de ‘theoretische levensduur’ van
weer op verantwoorde wijze in stand worden gehouden tot
een object weergegeven, zoals die in de vastgoedpraktijk
een volgende impuls.
gangbaar is. Op grond van deze levensduur kunnen geen rechten worden ontleend, want het blijft theorie. Maar door
Kwaliteitsniveau’s
deze cyclus vanaf nu als basis te nemen voor de
De vraag is wat nog in de ogen van de gemeente de
vernieuwing van onderwijshuisvesting in de gemeente, kan
gewenste kwaliteit van een gebouw is. Om de keuze hierin
via planning en budgettering worden geanticipeerd op de
toe te lichten zijn in de grafiek drie ambitieniveaus
veroudering van gebouwen. Hierdoor kan de kwaliteit van
weergeven voor de kwaliteit van onderwijshuisvesting:
het vastgoed structureel op orde blijven en kunnen stuwmeren naar de toekomst worden voorkomen.
Nieuwbouwkwaliteit (groene stippellijn): Dit is het integrale kwaliteitsniveau van een gebouw direct na
In de kern komt de cyclus erop neer dat een schoolgebouw
ingebruikname van (ver)nieuwbouw.
circa 40 jaar (dikke groene lijn) meegaat, voordat het
Lokale ondergrens (oranje stippellijn): Hierbij wordt de
mogelijk in aanmerking komt voor een
gebouwkwaliteit breder opgevat dan techniek alleen,
levensduurverlengende ingreep via:
maar maken binnenklimaat, functionaliteit en
Verduurzamen en verbeteren binnenklimaat
verduurzaming integraal deel uit van de kwaliteitswaarde
(afschrijven in 15 jaar)
van een gebouw.
Renoveren (afschrijven in 25 jaar)
Wettelijke ondergrens (rode stipperllijn): Dit is het
Nieuwbouw (afschrijven in 40 jaar).
kwaliteitsniveau waarbij de gemeente -op grond van de
huidige wetgeving- verplicht is om tot (ver)nieuwbouw, of renovatie van een gebouw over te gaan vanwege ‘algehele onomkeerbare technische veroudering’.
42
42
Theoretische levenscyclus vastgoed Integrale gebouwkwaliteit
Nieuwbouwkwaliteit
100%
Bandbreede lokale ambitie gemeente Nunspeet Lokale ondergrens
Wettelijke ondergrens
Jaar 0
Jaar 40
Jaar 55
Jaar 65
Jaar 80
Leeftijd gebouw
43
Lokale kwaliteitsambitie huisvesting
De gemeente Nunspeet en de schoolbesturen
Tijdig anticiperen op de veroudering van
streven in dit plan om een aantal redenen een
schoolgebouwen voorkomt verdere verschraling
integrale kwaliteitsambitie na van de gebouwen,
van het voorzieningenniveau. Tijdig ingrijpen
waarbij dus breder wordt gekeken dan de minimale
voorkomt dit dat toekomstige generaties worden
zorgplicht die de gemeente heeft op grond van de
belast met een verouderde gebouwenvoorraad.
wetgeving rondom onderwijshuisvesting: Investeringen in schoolgebouwen door
Goede onderwijsvoorzieningen ondersteunen het
schoolbesturen zijn aan restricties verbonden.
welbevinden, de leerprestaties, het werkklimaat, de leefbaarheid en een aantrekkelijk
Levensduurverlengende ingrepen in
vestigingsklimaat zoals geformuleerd in de
schoolgebouwen dragen bij aan de intrinsieke
inhoudelijke beleidsambitie ‘Ruimte voor
milieudoestellingen en het behalen van de
Nunspeets talent’.
taakstellingen op het gebied van CO2-reductie.
Bouwtechniek vormt slechts een deel van de integrale kwaliteit van een schoolgebouw. De kwaliteit van een schoolgebouw wordt mede bepaald door het binnenklimaat, de functionaliteit en de mate van verduurzaming van gebouwen.
44
44
Omvang scholen
45
Omvang van scholen Landelijke en lokale normen
Nadelen en risico’s kleine scholen
De minimale omvang van een school in Nederland bedraagt
Kleine scholen zijn niet per definitie slechter dan grote
23 leerlingen. Voor nieuw te vestigen scholen hanteert het
scholen. Wel zitten in de regel meer risico’s en nadelen
rijk een minimale norm van 200 leerlingen. De gemiddelde
verbonden aan een kleine school:
schoolgrootte in Nederland bedraagt 220 leerlingen. De gemeentelijke opheffingsnorm voor scholen in de
Onderzoek van de Onderwijsraad heeft aangetoond dat
gemeente Nunspeet bedraagt 60 leerlingen.
de kosten voor kleine scholen -om dezelfde
onderwijskwaliteit te leveren als grotere scholen- fors
Kleine scholentoeslag
hoger zijn. Daarnaast scoren kleine scholen gemiddeld
Scholen met minder dan 145 leerlingen ontvangen een
gezien minder goed op onderwijskwaliteit dan grotere
zogeheten ‘kleine scholentoeslag’ van het rijk, bestaande uit
scholen, hebben kleine scholen in de regel meer moeite
extra financiële middelen oplopend tot meer dan een ton
met het organiseren van kinderopvang en is het lastiger
per jaar. Op deze wijze kunnen kleine scholen potentieel
om goed gekwalificeerd personeel te vinden.
dezelfde huisvestingskwaliteit leveren als grotere scholen.
Het risico dat een kleine school zijn deuren gaat sluiten vanwege een gewijzigde bestuursvisie en/of lastige
Definitie kleine scholen
exploitatie- is groter dan bij een school die ruimer in de
In navolging op de kleine scholentoeslag worden scholen
leerlingen zit.
met minder dan 145 leerlingen in dit Koersplan aangemerkt
Het is onbekend of en hoe lang de generieke kleine
als ‘kleine school’.
scholentoeslag in de huidige vorm blijft bestaan. Aanpassing van deze toeslag gaat naar verwachting aanzienlijke consequenties hebben.
46
46
Fysieke ingrepen
De mogelijke risico’s en nadelen van kleine scholen betekenen niet dat deze kleine scholen niet van waarde zijn voor de gemeente Nunspeet. Met het oog op deze risico’s en de betaalbaarheid, wordt
voor de huisvesting wel gestreefd naar een scholenlandschap met ‘stevigere’ volumes: Solitaire (ver)nieuwbouw van kleine scholen is in principe niet aan de orde, tenzij geen adequate alternatieven aanwezig zijn voor de school.
Bij voorkeur maken kleine scholen deel uit van gezamenlijke huisvesting met andere scholen waarbij –naast een eigen thuisbasis- gezamenlijk gebruik gemaakt kan worden van gedeelde ruimten zoals een schoolplein, speellokaal, spreekkamers en handvaardigheidslokaal.
Bij het renoveren van een bestaand gebouw wordt bekeken of de ruimte gedeeld kan worden met een andere school of functie, wanneer er sprake is van een evidente overmaat in het gebouw.
47
47
Kindcentra
48
Van scholen naar kindcentra
Van school naar kindcentra
Het stelsel moet eenvoudiger en begrijpelijker worden voor
Er is landelijk in toenemende mate sprake van een
ouders en verzorgers. Vanaf januari 2025 wil het Rijk 96
verbinding tussen onderwijs en opvang, waarbij sprake is
procent betalen van de zogeheten maximum uur prijs in de
van doorlopende leerlijnen. Het voornemen van de
kinderopvang. Daarmee wordt de opvang voor veel ouders
rijksoverheid voor een breed toegankelijke ‘gratis’
bijna gratis. De verwachting is dat de stelselherziening zal
kinderopvang lijkt concreet te worden. Als gevolg hiervan is
leiden tot een toename van de vraag naar kinderopvang. Dit
een stijging van de vraag naar kinderopvangplaatsen te
betekent dat de sector als geheel zal moeten groeien. Deze
verwachten.
ontwikkeling zal waarschijnlijk ook invloed hebben op de vraag naar huisvesting.
Belang kindcentra De gemeente Nunspeet en de schoolbesturen voor het
Geen dogma
primair en speciaal onderwijs onderschrijven het belang van
Het heeft de voorkeur om kindfuncties te integreren in de
de ontwikkeling van scholen tot brede kindvoorzieningen
schoolgebouwen. Maar het betreft geen recht of plicht:
voor 0 tot 13-jarigen. Landelijk zien we ook de ontwikkeling
soms is het qua bedrijfsvoering/volumes niet haalbaar om
van de voorschool.
deze commerciële functie te organiseren en soms kunnen gebouwen in de nabijheid van de school deze kindfuncties
Financieringsstelsel kinderopvang
ook op een goede wijze huisvesten. De huisvesting van
De plannen zijn dat dit kabinet het financieringsstelsel
kindfuncties is hiermee altijd maatwerk.
rondom de kinderopvang fundamenteel gaat herzien.
49
49
Ruimtelijke facilitering kindcentra
Kindcentra in of bij bestaande gebouwen
Kindcentra & renovatie
Schoolbesturen en kinderopvangorganisaties zelf zijn
Bij het renoveren van schoolgebouwen worden afspraken
verantwoordelijk voor de kindcentra. Voor zover leegstand
gemaakt met de aanbieder van kindvoorzieningen over de
in schoolgebouwen niet nodig is voor de scholen zelf, kan
wenselijkheid en financiering van de renovatie van het door
deze met instemming van het College worden verhuurd aan
de aanbieder gehuurde gebouwdeel.
bijvoorbeeld de kinderopvang. De gemeente kan aan deze toestemming voorwaarden meegeven, zoals het betalen
Kindcentra en (ver)nieuwbouw
van een vergoeding voor de kosten die de gemeente heeft
In geval van nieuwbouw van een school, geldt als vertrekpunt
voor het betreffende deel van het schoolgebouw.
onderstaande beleidslijn ten aanzien van het realiseren en
Schoolbesturen maken zelf afspraken met de kinderopvang
exploiteren van de ruimte voor kinderopvang.
over een vergoeding van de exploitatiekosten.
Beleidslijn voorfinanciering kinderopvang Wanneer scholen in bestaande gebouwen een kindcentrum
1. De gemeente financiert ruimten voor kinderopvang voor.
willen vormen en hiervoor in het bestaande gebouw geen
2. De kinderopvang betaalt minimaal de kostprijsdekkende
ruimte is en de locatie wel mogelijkheden biedt om uit te
huur aan de gemeente.
breiden, kan worden bekeken of het haalbaar is voor de
3. Huurcontract geldt voor een minimale periode om de
gemeente om (mede afhankelijk van het perspectief van het
exploitatierisico’s voor de gemeente te beperken.
schoolgebouw) ruimte voor kinderopvang voor te
4. Exploitatielasten worden direct verrekend tussen
financieren. Zie hiervoor de formulering onder ‘beleidslijn
kinderopvang en schoolbestuur.
voorfinanciering kinderopvang’.
50
50
Wederkerige inspanning
51
Inspanning gemeente
De gemeente (lees: de gemeenschap) spant zich in voor het scheppen van structurele condities voor
gezonde onderwijshuisvesting voor de Nunspeetse leerlingen door organisatorische kracht en financiële middelen beschikbaar te stellen. Hiermee kunnen de projecten zoals genoemd in dit plan voorbereid en uitgevoerd worden. Qua ambitie gaat de gemeente hierin verder dan de minimale wettelijke zorgplicht.
52
52
Inspanning schoolbesturen
Eigen inspanning
Flexibel opvangen groei en krimp
Schoolbesturen spannen zich in voor het bieden van
In dit huisvestingsplan wordt -vanuit het oogpunt van het
kwalitatief goed onderwijs, constructief samenwerken
efficiënt en duurzaam benutten van ruimte, stenen en
met andere partners (schoolbesturen, kinderopvang en
gemeenschapsgeld- het uitgangspunt gehanteerd dat
zorgpartners op onder andere een sluitend educatief
groei en krimp van scholen binnen zoveel mogelijk
programma, gezonde plusklassen en een efficiënte inzet
onderling wordt opgevangen, door ‘aan de voorkant’ te
van ruimten) en het zorgdragen voor adequaat
sturen op aanmeldingen dan wel door verwijzing naar
onderhoud voor hun eigen gebouwen.
leegstand.
Voorkomen desinvesteringen
Voorkomen tijdelijke huisvesting
Waar het gaat om investeringen in schoolgebouwen van
Tijdelijke huisvesting tijdens upgrading, renovatie en
gemeentezijde, spreken schoolbesturen de intentie uit
vernieuwbouw wordt zoveel mogelijk beperkt vanuit het
om de betreffende onderwijsvoorziening ook minimaal
oogpunt van kostenbeheersing, verduurzaming en
gedurende de periode van afschrijving in stand te
esthetiek. Bekeken wordt werkzaamheden in vakanties
houden. Dit in verband met het voorkomen van
verricht kunnen worden, of het eigen gebouw of andere
desinvesteringen en het aan de gemeente terugvallen
leegstaande gebouwen mogelijkheden bieden voor
van gebouwen met een hoge resterende boekwaarde.
overbrugging. Dit kan in de praktijk leiden tot een vertraging in de uitvoering van een project.
53
53
Bestuurlijke opdrachten Een inhoudelijk breed gedragen visie is een belangrijk
waarin werd ingezet op IKC-vorming met het reguliere
fundament voor investeringen in huisvesting die voor een
onderwijs. Om voor deze wijziging brede draagkracht te
lange periode worden gedaan. Het college van B&W
garanderen, wenst het College nadere inhoudelijke
formuleert daarom een viertal bestuurlijke opdrachten om
visievorming op dit onderwerp. Zie voor een verdere
gezamenlijk tot visieontwikkeling te komen. De uitwerking van
toelichting pagina 56.
deze bestuurlijke opdrachten is voorwaardelijk voor het
Specifieke doelgroepen
uitvoering van projecten in de huisvesting.
Op dit moment is de huisvesting voor specifieke
Openbaar onderwijs
doelgroepen (de ‘plus- en klusklassen’) gecentreerd op
Al langere tijd heeft het openbaar onderwijs in Nunspeet
een enkele plek in Nunspeet. De gemeente wil graag
een kwetsbaar leerlingaantal (70 tot 80 leerlingen) dat
zien dat voor deze specifieke doelgroepen een
onder de stichtingsnorm voor scholen (200 leerlingen) ligt.
gezamenlijke visie door de schoolbesturen wordt
Het gesprek over het openbaar onderwijs in Nunspeet
ontwikkeld, inclusief een visie op de wijze waarop de
wordt open met elkaar gevoerd. In het Bestuurlijk Overleg
huisvesting van deze doelgroepen wordt gepositioneerd.
Onderwijs van 31 januari 2023 heeft Aurora een oproep gedaan aan de andere schoolbesturen om mee te denken
Projectplannen
over randvoorwaarden om groei van het openbaar
Voorafgaande aan ieder (ver)nieuwbouw- en renovatieplan,
onderwijs in Nunspeet mogelijk te maken. Nadere
stellen schoolbesturen en gemeente in gezamenlijkheid een
discussie en uitwerking van dit onderwerp is nodig.
‘projectplan’ op, waarin helderheid wordt geboden over zaken als volume, locatie, samenstelling kindcentrum,
Inclusief onderwijs
stichtingskosten, extra (bijkomende) kosten, investering,
Vanuit de besturen van het SBO en (V)SO is het idee van
effecten op verduurzaming, eigen bijdrage schoolbesturen
een expertisecentrum in dit Koersplan naar voren gebracht.
en de wijze van dekking.
Dit vormt een wijziging ten opzichte van het vorige plan,
54
54
Inclusie en passend onderwijs
55
Inclusie en passend onderwijs Toeslag zorgruimte
(V)SO en SBO
Bij (ver)nieuwbouw en renovatie wordt in dit Koersplan
Schoolbesturen Educare en Volare zijn bezig met
uitgegaan van een toeslag van maximaal 40 m², voor de
initiatieven rondom de vorming van een ‘Integraal Kind en
realisering van een spreekkamer voor zorggerelateerde
Educatie Centrum (IKEC) in Nunspeet voor SBO De Arend,
functies (zoals ambulante begeleiding of schoolarts).
SO De Wingerd, SO Verschoorschool en een deel van VSO
Schoolbesturen zorgen altijd voor een onderbouwing van
De Wingerd. In een IKEC werkt het speciaal onderwijs
deze toeslag. De exploitatieverantwoordelijkheid is voor de
samen met (jeugd)zorgpartners om zo beter aan te sluiten
school zelf.
bij de leefdomeinen van de leerlingen. Een breed gedragen inhoudelijke visie op het specialistisch
Junior College
onderwijs is Nunspeet en de omliggende regio, vormt een
Via het Junior College worden inclusie en kansengelijkheid
belangrijk fundament voor een toekomstperspectief voor
optimaal gestimuleerd. Via dit Koersplan wordt dan ook
de huisvesting. Hiervoor is het zaak eerst een inhoudelijke
ingezet op een ruimtelijke facilitering via een uitbreiding
visie op te stellen in afstemming met de stakeholders
van het Nuborgh College, zodat optimale synergie mogelijk
(schoolbesturen, samenwerkingsverband, gemeente
is op het gebied van onderwijskwaliteit, huisvesting en
Nunspeet, gemeente Harderwijk en zorgpartijen).
personeel.
Financieel wordt in dit Koersplan rekening gehouden met
het vernieuwen van de huisvesting voor het SBO en (V)SO. Het vraagstuk voor het speciaal onderwijs wordt vanuit een regionale aanpak in samenhang en samenspraak opgepakt met het speciaal onderwijs in Harderwijk.
56
56
7 Perspectieven
57
Fasering van projecten
Niet alle maatregelen op het gebied van onderwijshuisvesting
(D) Draagvlak achterban
hoeven en kunnen tegelijkertijd uitgevoerd te worden. Redenen
Zeker in het geval van een mogelijke fusie of verplaatsing van een
om tot een fasering in de projecten te komen:
school, is het zaak om eerst te werken aan voldoende draagvlak onder de achterban (personeel, directie, medezeggenschapsraad)
(A) Druk op organisatie & financiën
alvorens tot uitvoering van maatregelen over te gaan.
De ingrepen in de huisvesting kosten veel geld en organisatorische inzet. Spreiding is nodig om het financieel behapbaar te maken en
(E) Beschikbaarheid locatie
qua personele capaciteit weg te kunnen zetten.
Soms moet gewacht worden op nieuwbouw omdat een locatie nog niet voorhanden is, bijvoorbeeld wanneer deze nog aangekocht
(B) Verschillen in urgentie
moet worden of wanneer de school in een nieuwbouwwijk komt.
Schoolgebouwen dateren uit verschillende jaren. Leeftijd en
kwaliteit geven de mogelijkheid om te faseren. Niet alle knelpunt
(F) Tijdelijke huisvesting
zijn even urgent.
In geval van renovatie of vernieuwbouw is de kans groot dat (dure) tijdelijke huisvesting noodzakelijk is. Om kapitaalvernietiging te
(C) Onzekerheid perspectief
voorkomen kan het nodig zijn te wachten totdat een
Waar sprake is van onzekerheid in het perspectief (wel of niet
schoolgebouw vrij komt.
fuseren? Prognose leerlingen? Een of twee locaties aanhouden?)
kan het zaak zijn om te wachten met de uitvoering van maatregelen
(G) Complexiteit van project
totdat de ontwikkelingen voldoende zijn uitgekristalliseerd.
Het ene project (zoals nieuwbouw) is complexer en tijdrovende dan het andere (zoals verduurzaming). Dat heeft consequenties voor de doorlooptijd.
58
58
Grondslag fasering Koersplan Urgentie
Criterium
1
Wettelijke zorgplicht & Beschikkingen
De fasering zoals die in dit Koersplan
&
wordt gehanteerd is geen resultaat van
Toezeggingen
een ‘wetenschappelijke exercitie’, maar moet wel ‘uitlegbaar’ en begrijpelijk zijn.
2
Oude Koersplan
Een aantal criteria spelen een rol bij de
&
fasering. Op de volgende pagina’s is een
Leeftijd
voorstel voor de fasering opgenomen.
& Overige criteria
59
Toelichting Wettelijke zorgplicht: Het gaat hierbij om alle voorzieningen waarbij de wettelijke zorgplicht van de gemeente in het geding is. In concreto gaat het hier om gebouwen die te maken hebben met een capaciteitstekort dat niet opgevangen kan worden of om gebouwen die vanwege de gebrekkige kwaliteit niet meer geschikt zijn voor onderwijs. Beschikkingen: het gaat hier om beschikkingen die formeel zijn bekrachtigd door College en raad. Toezeggingen gemeente: het gaat hier om toezeggingen over onderwijshuisvesting die zwart op wit zijn gedaan door het College. Op dit moment geldt dit alleen voor De Morgenster en Petraschool.
Oude Koersplan: In het oude Koersplan is een fasering opgenomen, waarvan inmiddels een deel al is uitgevoerd. Voor de projecten die nog niet zijn uitgevoerd wordt bekeken of er omstandigheden zijn die pleiten voor een andere fasering. Om verschillende redenen zijn niet alle schoolgebouwen opgenomen in het oude Koersplan. In dit nieuwe Koersplan worden deze alsnog toegevoegd. Leeftijd: Gebouwen van 40 jaar en ouder komen in principe in aanmerking voor vernieuwing. In de regel geldt hierbij de stelregel ‘hoe ouder het gebouw, hoe eerder het wordt aangepakt’. Hierbij wordt rekening gehouden met het feit dat sommige gebouwen in het verleden al zijn gerenoveerd of uitgebreid. Overige criteria: Tenslotte kan een aantal criteria worden betrokken in de afweging om een project eerder of later in de fasering op te nemen. Denk hierbij aan de volgende (niet-limitatieve) criteria: • Snelheid in ontwikkeling • Integrale gebouwkwaliteit • Beschikbaarheid locatie • Tijdelijke huisvesting (en kosten daarvan) • Herontwikkelingspotentieel • Ontwikkeling nieuwbouwwijk • Combinatiemogelijkheden • Draagvlak achterban • Afspraken gemeente • Herstructureringsplannen
59
Fase 1
60
Fase 1
Junior College
De Morgenster dep.
Kern Nunspeet
Ds. C. De Ridderschool
Verduurzamen / binnenklimaat
De Ontdekking
Uitbreiden Renoveren
Petraschool
Petraschool & De Morgenster
De Morgenster hfd.
Nieuwbouw Komt vrij
De Bron hfd.
Nuborgh College Junior College
Geen actie
(V)SO De Wingerd en SBO De Arend De Bron dep.
Ds. A. van Stuijvenbergschool St. Franciscus
Immanuëlschool hfd.
Immanuëlschool dep. Da Costaschool
Aventurijn
Dr. A. Verschoorschool
Fase 1
Buitendorpen Verduurzamen / binnenklimaat Prinses Beatrix Geen actie
Boaz Jachin
Da Costa dep. Eben Haëzer
62
Uitbreiding Junior College Het huidige gebouw van het Junior College (in het voormalige gebouw van SBO De Arend) is verouderd. Vanuit inclusie, kansengelijkheid en ruimtelijke en organisatorische
synergie gaat de voorkeur uit naar het integreren van het Junior College in het Nuborgh College. De meeste leerlingen van het Junior College kunnen met extra steun toch een diploma voor het reguliere voortgezet onderwijs behalen. Vanuit een eigen kleinschalige thuisbasis kunnen de
leerlingen van het Junior College op een natuurlijke wijze wennen aan het voortgezet onderwijs. De fysieke koppeling aan het schoolgebouw van het Nuborgh College maakt het laagdrempelig om gebruik te maken van de specifieke ruimten, zoals vaklokalen. Specifieke deskundigheid voor (tijdelijke) ondersteuning kan gemakkelijker over en weer
worden ingezet. De uitbreiding was op grond van het oude Koersplan al in voorbereiding. Voor de uitbreiding van het Nuborgh College met een omvang van 785 m² BVO is al een ontwerp beschikbaar, zodat de uitbreiding mogelijk op korte termijn in
uitvoering gebracht kan worden.
63
Nieuwbouw Petra en De Morgenster Vanwege de verouderde huisvesting van de Petraschool en de hoofdlocatie van De Morgenster en een ingezette fusie tussen deze twee scholen, wordt in dit Koersplan ingezet op
vervangende nieuwbouw voor deze twee gefuseerde CNSscholen samen, inclusief ruimte voor kinderopvang. Inmiddels is de locatie Oosteinderweg verworven als plek waarop de nieuwbouw gerealiseerd wordt. De geplande opleverdatum is vooralsnog eind 2025. In het oude Koersplan waren ook openbare basisschool De Ontdekking, SBO De Arend en (V)SO De Wingerd gekoppeld aan dit project. Om verschillende redenen zijn deze partners inmiddels afgehaakt, waarbij in dit plan voor deze partners een alternatieve oplossing wordt geschetst.
64
Renovatie De Ontdekking In het oude Koersplan zou de Eerste Veluwese Montessorischool De Ontdekking meegaan in de nieuwbouwontwikkeling met de Petraschool, De Morgenster,
SBO De Arend en (V)SO De Wingerd. Het schoolbestuur van De Ontdekking is op eigen initiatief uit deze ontwikkeling gestapt. Voorkeur van de school gaat uit naar solitaire huisvesting voor de school zelf, met huisvesting die geschikt is voor het Montessorionderwijs dat de school aanbiedt.
Met een kwetsbaar aantal van 65 leerlingen (oktober 2021) ligt solitaire nieuwbouw niet voor de hand. Via een projectplan wordt bekeken welke locatie via renovatie geschikt kan worden gemaakt voor De Ontdekking of dat combinaties met de huisvesting van andere scholen haalbaar zijn. Vooralsnog wordt in dit plan financieel uitgegaan van renovatie van het huidige gebouw van De Ontdekking, waarbij bij het projectplan ook andere beschikbare of beschikbaar komende locaties als optie onderzocht worden.
Afhankelijk van de uitkomst van de bestuursopdracht over de positionering van het openbaar onderwijs in Nunspeet, wordt een definitief besluit genomen over de huisvesting.
65
Verduurzamen en aanpak binnenklimaat diverse schoolgebouwen Het gaat hier om schoolgebouwen waarvan de functionele en technische kwaliteit nog op aanvaardbaar niveau is en waarvoor op korte termijn geen sprake is (ver)nieuwbouw of renovatie.
Voor deze schoolgebouwen wordt voorzien in een verduurzaming en verbetering van het binnenklimaat, zodat een verantwoorde doorexploitatie voor 10 tot 15 jaar mogelijk is voordat een grootschalige vernieuwing aan de orde is. De verduurzamingsopgaves zijn in de regel minder complex dan volledige renovaties en nieuwbouwprojecten. Gezien de
mogelijkheden om dit op korte termijn uit te kunnen voeren, zijn deze maatregelen in fase 1 opgenomen. Door een extern deskundige is naar aanleiding van het vorige Koersplan in kaart gebracht welke maatregelen genomen kunnen worden om tot energiebesparing en Frisse Scholen te komen. Het gaat hierbij om de volgende scholen: Ds. A. Van Stuijvenbergschool, St.
Franciscus, Prinses Beatrix en Eben Haëzer. Voor de volgende scholen wordt nog een verduurzamingsplan opgesteld: Immanuëlschool, Da Costaschool Nunspeet en De Bron hoofdlocatie. Schoolbestuur en gemeente kijken gezamenlijk welke maatregelen daadwerkelijk uitgevoerd worden, onder meer rekening houden met terugverdientijd en het effect van
de maatregel.
66
Fase 2
67
Fase 2
Junior College
De Morgenster dep.
Kern Nunspeet
Ds. C. De Ridderschool
Renoveren
De Ontdekking
De Bron dep.
Nieuwbouw
Petraschool
Nieuwbouw of vernieuwbouw
Petraschool & De Morgenster
De Morgenster hfd.
Renoveren, vernieuwbouw of nieuwbouw
De Bron hfd.
Komt vrij
Nuborgh College Junior College (V)SO De Wingerd en SBO De Arend
Geen actie
De Bron dep.
Ds. A. van Stuijvenbergschool St. Franciscus
Immanuëlschool hfd.
Immanuëlschool dep. Da Costaschool
Aventurijn
Dr. A. Verschoorschool
68
Prinses Beatrix
Fase 2
Buitendorpen Geen actie
Boaz Jachin
Da Costa dep. Eben Haëzer
69
Vernieuwing huisvesting (V)SO & SBO Schoolbesturen Educare en Volare zitten met elkaar in
De beide schoolbesturen nemen het initiatief om -in
een proces om te komen tot een regionale
samenspraak met de betrokken stakeholders- te
herstructurering van het (V)SO en SBO, waarbij wordt
komen tot een inhoudelijke visie op SBO, SO en VSO.
bekeken wat de gewenste inrichting van het
Deze visie kan rekenen op breed draagvlak en wordt
scholenlandschap is over de gemeenten Harderwijk
voorzien van advies van alle stakeholders
en Nunspeet. Het basisidee is om de faciliteiten
(schoolbesturen, samenwerkingsverband en
dichter bij het woongebied van de leerlingen te
zorgpartners, gemeente Nunspeet en gemeente
brengen. Nu is bijvoorbeeld het overgrote deel van
Harderwijk).
de leerlingen van de Verschoorschool afkomstig uit andere gemeenten dan Nunspeet zelf, wat vanuit het
Om snel te kunnen anticiperen op de toekomstige
oogpunt van nabijheid ongewenst wordt geacht.
vraag, wordt via dit Koersplan op korte termijn
voorzien vernieuwing van de huisvesting van (V)SO en De huidige plannen van Educare en Volare hebben
SBO. Er wordt uitgegaan van start van het
betrekking op de vorming van een ‘Integraal Kind en
huisvestingstraject in 2024, op voorwaarde dat het
Educatiecentrum (IKEC) voor (V)SO en SBO in zowel
inhoudelijk visietraject (conform de geformuleerde
Harderwijk als Nunspeet. De huidige plannen
bestuursopdracht) dan is afgerond.
betekenen een koerswijziging. In het oude Koersplan stond de Verschoorschool alleen opgenomen voor verduurzaming. SBO en SO zouden onderdeel worden van IKC Nunspeet-Oost en West.
70
Nieuwbouw De Bron dependance Rondom de Bron speelt een tweetal ontwikkelingen
Iedere nieuwbouwwijk heeft tijdelijk (gedurende een
die om een oplossing vragen:
periode van tien tot vijftien jaren) te maken met een ‘piek’ in de leerlingenprognoses tijdens de periode
De dependance van de Bron is verouderd.
waarin er relatief veel jonge gezinnen in de wijk
Er sprake van een toenemende druk vanuit de
komen wonen. In de loop van de jaren neemt deze
nieuwbouwwijk, waarbij het merendeel van de
‘piek’ altijd weer af, om uiteindelijk op een structureel
inwoners blijkt te kiezen voor de Bron.
niveau uit te komen. Zaak is dat via de gekozen oplossing wordt geanticipeerd op deze tijdelijke
In het vorige Koersplan is daarom al ingezet op het
groei, zodat sprake is van voldoende capaciteit maar
realiseren van nieuwbouw. In dat plan was de
op termijn geen sprake is van leegstand.
nieuwbouw van de Bron pas op lange termijn (na 2030) voorzien. Gezien de druk vanuit de
Om te voorkomen dat wordt gebouwd voor
nieuwbouwwijk, hebben gemeente en schoolbestuur
leegstand, is het plan om de nieuwbouw te baseren
ingestemd om de vernieuwing van de scholen in
op de structureel te verwachten leerlingenaantallen
Nunspeet-West (Da Costaschool en Immanuëlschool)
voor de gehele Bron, waarbij het hoofdgebouw van
qua fasering om te ruilen met de vernieuwing van de
de Bron wordt aangehouden totdat de piek voorbij is
dislocatie Bron.
en leerlingenaantallen aanleiding geven om deze
locatie in zijn geheel af te stoten. Uiteindelijk is de nieuw te bouwen locatie van de Bron dus de enige locatie die op lange termijn overblijft.