AP 12 Startnotitie economische agenda Nunspeet def
Tekst van het document
Startnotitie Economische uitvoeringsagenda Gemeente Nunspeet
Inhoud 1.
Inleiding........................................................................................................................................... 3 1.1
Aanleiding ............................................................................................................................... 3
1.2
Opgave .................................................................................................................................... 3
1.3
Doel ......................................................................................................................................... 3
2. Context ................................................................................................................................................ 4 2.1
Omgevingsvisie gemeente Nunspeet 2018 ............................................................................ 4
2.2
Brede welvaart ........................................................................................................................ 4
2.3
Meerjarige agenda Regio Zwolle 2024-2028 .......................................................................... 5
2.4
Landelijk beleid ....................................................................................................................... 5
2.5
Provinciaal beleid .................................................................................................................... 6
2.6
Regionaal beleid ...................................................................................................................... 6
2.7
Lokaal beleid ........................................................................................................................... 6
2.8
Samenvattend ......................................................................................................................... 7
3. Economische kenmerken van de gemeente Nunspeet ...................................................................... 8 3.1
Waar staan we nu? ................................................................................................................. 8
3.2
SWOT....................................................................................................................................... 9
4. Inhoudelijke kaders ........................................................................................................................... 10 4.1
Uitgangspunten ..................................................................................................................... 10
4.2
Actielijnen ............................................................................................................................. 11
5. Participatie, planning en financiën ................................................................................................... 12 5.1
Participatie ............................................................................................................................ 12
5.2
Planning................................................................................................................................. 12
5.3
Financiën ............................................................................................................................... 13
Bijlage 1: Economische kerncijfers Nunspeet ....................................................................................... 14 Bijlage 2: Participatieplan ..................................................................................................................... 18
2 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
1. Inleiding Economie is volop in beweging en kenmerkt zich anno 2023 door grote en snelle veranderingen. De Covid 19 pandemie en oplopende energieprijzen zijn van grote invloed geweest op onze lokale economie. En thema’s als digitalisering, de energietransitie en ingrijpende veranderingen op de arbeidsmarkt hebben zowel kwalitatief als kwantitatief grote impact op ondernemers en de arbeidsmarkt.
1.1
Aanleiding
In het raadsakkoord en collegeprogramma 2022-2026 “Samen meer voor elkaar” is de wens opgenomen om aan de slag te gaan met een lokale visie op het gebied van economie. Met onder meer aandacht voor brede welvaart, sociaal domein, omgevingsvisie, arbeidsmarkt, dienstverlening en samenwerking. Daarnaast bouwen we voort op de koers voor recreatie en toerisme: ‘4 seizoenen uit de kunst’. Belangrijk onderdelen zijn ook het onderzoek naar nieuwe werklocaties als vervolg op bedrijventerrein De Kolk en de toekomstmogelijkheden voor agrariërs. Ondernemers zijn belangrijk voor een bloeiende economie en het creëren van werkgelegenheid.
1.2
Opgave
De gemeente Nunspeet kent geen afzonderlijk vastgestelde visie economisch beleid. Wel zijn er op deelgebieden visies en uitvoeringsdocumenten vastgesteld. Ook raakt economie veel andere beleidsthema’s, zoals duurzaamheid, arbeidsmarkt en het sociaal domein. Er is al veel informatie beschikbaar en er zijn vastgestelde of nog in ontwikkeling zijnde beleidsdocumenten die raakvlak hebben met economie. Daarom willen we vooral gebruik maken van wat er al is, de bestaande documenten en visies met elkaar verbinden en deze concretiseren in een agenda, in plaats van een nieuwe abstracte visie. Wij willen de wensen en ideeën van de ondernemers centraal stellen, en als gemeente een faciliterende en stimulerende rol aannemen. Een economische agenda die in samenspraak met ondernemers wordt opgesteld en die zowel voor de gemeente als voor de ondernemers omschrijft waar we samen aan werken om de lokale en regionale economie te versterken.
1.3
Doel
Deze kader stellende startnotitie heeft als doel de uitgangspunten voor de economische agenda en de actielijnen vast te stellen. De gemeenteraad wordt gevraagd met welke kaders en randvoorwaarden rekening gehouden dient te worden bij het opstellen van de agenda. Om tot de juiste uitgangspunten te komen wordt de raad geïnformeerd over de landelijke, provinciale en regionale ontwikkelingen, de al bestaande lokale kaders en de laatste trends en ontwikkelingen.
3 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
2. Context In dit hoofdstuk omschrijven we wat de relatie is met bestaande beleidsdocumenten en welke landelijke, provinciale, regionale en lokale kaders van invloed zijn op de te ontwikkelen economische agenda. De rode draad en kapstok focust zich op onderstaande drietal beleidskaders/principes: ➢ Omgevingsvisie gemeente Nunspeet 2018. ➢ Brede welvaart. ➢ Meerjarige agenda regio Zwolle 2024-2028. Elk van deze kaders lichten we in de volgende 3 paragrafen toe. Naast deze beleidskaders/principes lichten we nog een aantal relevante nationale, provinciale, regionale en lokale kaders uit in de overige vier paragrafen.
2.1
Omgevingsvisie gemeente Nunspeet 2018
In 2018 is door de gemeenteraad de Omgevingsvisie vastgesteld. Een document dat op hoofdlijnen de kwaliteit van de fysieke leefomgeving beschrijft. En dan gaat het niet alleen om ruimtelijke aspecten maar ook ontwikkelingen op het gebied van cultureel erfgoed, energie-infrastructuur, landbouw, landschap, natuur en water. In de omgevingsvisie zijn een aantal thematische speerpunten benoemd, die voor de economische agenda leidend zijn. Het belangrijkste thema is thema 1 ‘Versterken sociaal-economische positionering’. Kernpunten die hierbij genoemd worden zijn: ➢ ➢ ➢ ➢
het behouden van het aantrekkelijk woon- en onderneemklimaat; een rustige uitvalbasis en woonomgeving voor alle doelgroepen en opleidingsniveaus; inzetten op verbeteren kwaliteit woongebieden en van bedrijventerreinen; faciliteren van een goed ondernemingsklimaat, vergroten van de diversiteit hierbinnen; (kansen voor innovatieve maakindustrie, voedselindustrie, ICT, zakelijke dienstverlening en zorg en recreatie oppakken); ➢ aantrekkelijk maken voor nieuwe bedrijvigheid voor hoger opgeleiden, versterken relaties tussen onderwijs en bedrijvigheid.
2.2
Brede welvaart
De agenda wordt verder benaderd vanuit het principe ‘Brede Welvaart’. Brede welvaart gaat over het welvaart en welzijn van inwoners en ondernemers.
Welvaart wordt in deze dus niet alleen bepaald door traditionele, economische indicatoren, maar ook door zaken zoals leefomgeving, het kunnen voorzien in het levensonderhoud, gezondheid, veiligheid, de mogelijkheid tot persoonlijke ontplooiing, het onderhouden van sociale contacten, het behoud van biodiversiteit en rechten voor groepen inwoners waar iemand zelf niet toebehoort. Kortom: alles wat mensen van waarde vinden. Het gaat hierbij niet alleen om het hier en nu, maar het strekt zich uit tot buiten de grenzen van de eigen woonplaats, regio of land en gaat ook over toekomstige generaties.
4 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
2.3
Meerjarige agenda Regio Zwolle 2024-2028
In deze agenda is één perspectief vastgesteld waar we de komende jaren als regio aan werken. Een perspectief dat leidt tot een regio waar het goed wonen, werken, leren en recreëren is en blijft. Waar de brede welvaart blijvend op een hoger niveau ligt. Een basis om als één regio op te trekken naar het Rijk en Europa. We werken aan een duurzame en wendbare economie, een toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt, aan de klimaatbestendige inrichting van onze groei in de regio en duurzame bereikbaarheid van en in de regio.
2.4
Landelijk beleid
Bij het vaststellen van de nieuwe economische agenda zijn diverse landelijke beleidskaders en beleidsstukken van toepassing. Bij het opstellen van de economische agenda is het van belang om deze landelijke beleidskaders te integreren, zodat de gemeente haar beleid af kan stemmen op nationale ontwikkelingen en optimaal gebruik kan maken van beschikbare subsidiemogelijkheden en bestaande initiatieven. Nationale Omgevingsvisie (NOVI) De NOVI is een strategische langetermijnvisie van het Rijk met betrekking tot de toekomstige inrichting van Nederland. Het biedt richtlijnen voor ruimtelijke ontwikkeling, waarbij thema’s als duurzaamheid, leefbaarheid en economische groei hand in hand (moeten) gaan. Nationale Agenda Toekomstgericht Funderend Onderwijs Deze agenda richt zich op het versterken van het funderend onderwijs, waarbij de nadruk ligt op het stimuleren van talentontwikkeling, techniek en ondernemerschap. Het onderwijsbeleid zou de basis moeten leggen voor een goed opgeleide en innovatieve beroepsbevolking passend bij de toekomst. Regionale Innovatie Strategie voor Slimme Specialisatie (RIS3) Dit beleidskader stimuleert regionale samenwerking op het gebied van innovatie en richt zich op het bundelen en benutten van regionale sterke punten. Het benadrukt het belang van het versterken van sectoren waarin de regio uitblinkt.
Daarnaast bevordert het de kennisuitwisseling en samenwerking tussen bedrijven, kennisinstellingen en overheden. Energietransitie en Klimaatakkoord Het landelijke beleid rondom de energietransitie en het Klimaatakkoord heeft grote invloed op de economische agenda van de Gemeente Nunspeet. Het stimuleert de ontwikkeling van duurzame energie, energiebesparing en circulaire economie. Dit biedt kansen voor nieuwe bedrijvigheid en werkgelegenheid maar levert ook uitdagingen op waarin de gemeente moet faciliteren en aanjagen. Arbeidsmarktbeleid Het landelijk beleid gericht op de arbeidsmarkt, zoals de Participatiewet en de Wet arbeidsmarkt in balans (WAB), heeft invloed op de wijze waarop de Gemeente Nunspeet kan bijdragen aan het stimuleren van werkgelegenheid en het bevorderen van een inclusieve arbeidsmarkt.
5 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
2.5
Provinciaal beleid
Provincie Gelderland werkt aan het verbeteren van de kennisinfrastructuur, een aantrekkelijk vestigingsklimaat en een betere aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt. De provincie Gelderland streeft naar meer innovatie in de economie, waarmee wordt bijgedragen aan het oplossen van maatschappelijke vraagstukken zoals energietransitie, gezondheid en landbouw. Thema’s zijn onder andere: ➢ Gelderse gebiedsagenda. ➢ Onderwijs en arbeidsmarkt. ➢ Werklocaties/regionaal plan werklocaties (RPW). ➢ Vestigingsklimaat en innovatie. ➢ Circulaire economie.
2.6
Regionaal beleid
Kijkend naar de regio zijn, naast de meerjarenagenda Regio Zwolle, onderstaande regionale kaders ook van toepassing. Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe 2024-2028 (concept) In de samenwerkingsagenda zijn afspraken gemaakt over de regionale samenwerking in de Kop van de Veluwe rondom het thema economie en menselijk kapitaal. Een sterke regionale economie vormt een belangrijk onderdeel van de gezamenlijke aanpak. De lokale economische agenda sluit hier weer op aan. Veluwe agenda 2030 In de Veluwe agenda 2030 (februari 2020) zijn ambities geformuleerd voor de Veluwe door de Veluwealliantie. Daarin is ook aandacht voor de economische waarde van het gebied. De Veluwe is een gebied waar bijna 940.000 mensen wonen en waar honderdduizenden mensen hun werk vinden. Meer dan 23.000 mensen werken in de sector, een aantal dat blijft groeien. Recreatie en toerisme zijn dan ook een belangrijke pijler voor werkgelegenheid en welvaart op de Veluwe. Regionaal Plan Werklocaties (RPW) 2019 De Provincie Gelderland streeft naar een evenwichtige voorraad van werklocaties die bijdraagt aan een aantrekkelijk en duurzaam vestigingsklimaat. Om regionale economische ontwikkelingen op een adequate manier te kunnen faciliteren zijn voldoende werklocaties van de juiste kwaliteiten en op de juiste locaties gewenst. In 2024 wordt in de Kop van de Veluwe een nieuw RPW opgesteld.
2.7
Lokaal beleid
Als aangegeven willen we met de nieuwe economische agenda vooral gebruik maken van wat er al is en de bestaande documenten en visies met elkaar verbinden. De betreffende documenten en visies lichten we onderstaand toe. Detailhandels- en Centrumvisie gemeente Nunspeet 2030 In deze visie uit 2015 is opgenomen hoe Nunspeet zich in 2030 ontwikkeld wilt hebben. Het centrum van Nunspeet heeft haar regionale positie versterkt en haar lokale positie bestendigd. Het centrum heeft een herkenbaar profiel en is een gezellig en groen dorpscentrum. Nunspeet staat in de regio bekend als Kunstenaarsdorp en bezoekers herkennen dit predicaat zodra zij het dorp binnenkomen. Het thema is vertaald naar “inspiratie” en dat is wat we overal in het centrum van Nunspeet tegenkomen: in de openbare ruimte, in de winkels, de horeca, het museum en op het Marktplein. 6 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
De wisselwerking tussen markt, horeca en detailhandel is verbeterd. De positionering is duidelijk en alle ondernemers dragen dezelfde boodschap uit, namelijk: “In Nunspeet slaag je niet alleen voor de dagelijkse en niet-dagelijkse boodschappen, er is ook vaak wat te beleven en je wordt er vooral geïnspireerd”. Bijna elke zaterdag zijn er activiteiten op het Marktplein, die zich regelmatig door het hele centrum uitstrekken. De Nunspeters zelf spelen hierin vaak een rol. Soms zijn er verrassende en kunstzinnige evenementen, soms interactieve of leerzame demonstraties en workshops. Maar altijd inspirerend. Op het gebied van winkelen, horeca, evenementen, wonen, werken, bereikbaarheid en parkeren hebben gemeente en ondernemers gezamenlijk het product centrum Nunspeet een impuls gegeven. De voorzieningen sluiten goed aan bij de leefstijlen en belevingswerelden van de bevolking. De Nunspeters zijn trots op hun dorp. Nunspeet heeft zich ontwikkeld als een merk en hierdoor haar concurrentiekracht in de regio versterkt. Koersnotitie Nunspeet vier seizoenen uit de kunst (2020) De gemeente Nunspeet biedt een diversiteit in verblijf die je bijna nergens anders vindt: bos, hei, zand en randmeren, winkels & horeca, kunst & cultuur, activiteiten & evenementen en een ‘levende’ oorlogshistorie.
Als Poort van de Veluwe is Nunspeet een toeristisch recreatieve bestemming voor gasten van alle leeftijden die er even uit willen. Zij verblijven graag op de Veluwe om te genieten van een rustige plek waar het hele jaar rond een kwalitatief aanbod is. Nunspeet kenmerkt zich als een gemeente met dorpen die samen sterker, gezellig & gastvrij zijn, waar het water een unieke kans is en waar de gast vier seizoenen een beleving ervaart die “uit de kunst” is. Nunspeet onderscheidt zich op de Veluwe met een breed palet van winkels, horeca, kunst, cultuur en robuuste natuur. Nunspeet: 4 seizoenen ‘uit de kunst’. Kunst en Cultuuraanpak 2023-2027 De nieuwe kunst- en cultuuraanpak wordt in 2023 ontwikkeld via o.a. een participatietraject met culturele partners. Cultuur wakkert creativiteit en daarmee innovatief vermogen aan. Vooral naarmate inwoners zelf actiever met cultuur bezig zijn. Het is een verbindende factor. Het biedt context en connecties en daardoor samenhang in de maatschappij. Voorbeelden hiervan zijn Veluvine, waar cultuur, bibliotheek, sociaal domein en ontmoeting, sport, recreatie en onderwijs bijeenkomen. Ook het Kulturhus/Dorpshuis in Elspeet verbindt het sociaal domein met kunst en cultuur en recreatie. Die samenhang zorgt dat eenieder op een eigen manier, vanuit een gedeeld perspectief kan deelnemen aan cultuur.
Deelnemen betekent ook doen en beleven; dus meemaken, in de dubbele betekenis van het woord. Daarin zijn cultuureducatie en geletterdheid belangrijk. Werklocaties (raadsakkoord) Werklocaties zijn plekken waar mensen werken: waar bedrijven zijn en bedrijvigheid plaatsvindt, zoals bedrijventerreinen, kantoorlocaties of detailhandel (winkels). In het raadsakkoord is opgenomen dat er de komende tijd in elk geval meer ruimte wordt gegeven aan kleinschalige bedrijvigheid in Hulshorst in de zones die daarvoor in het verleden (2017) zijn aangewezen en de realisatie van de bedrijvenstrip in Elspeet.
2.7
Samenvattend
De economische agenda vervangt geen bestaande beleidskaders, maar het vormt een concrete en samenhangende uitwerking daarvan op lokaal niveau. De uitgangspunten van bovengenoemd bestaand beleid vertalen we zoveel mogelijk in acties zodat duidelijk is wat we samen met ondernemers en relevante partijen gaan doen om onze ambities te realiseren.
7 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
3. Economische kenmerken van de gemeente Nunspeet Voordat we de richting kunnen bepalen brengen we eerst in kaart waar we nu staan. In dit hoofdstuk zetten we dit vertrekpunt uiteen. Er worden een aantal feiten over de gemeente uitgelicht, (nationale en lokale) trends en ontwikkelingen worden benoemd en we sluiten af met een analyse van sterktes en zwaktes (SWOT-analyse). Op basis van de analyse gaan we het gesprek voeren met de ondernemers en de stakeholders en vertalen we de kansen in een agenda.
3.1
Waar staan we nu?
Om een beeld te krijgen van de economische situatie van gemeente Nunspeet, maken we gebruik van verschillende parameters zoals het aantal arbeidsplaatsen per sector, het besteedbaar inkomen per huishouden en het werkloosheidspercentage. Voor een grafische weergave van hetgeen in kaart is gebracht en wat de onderliggende bronnen hiervan zijn verwijzen we naar bijlage 1. Een aantal zaken springen in het oog. Structureel laag werkloosheidspercentage De lokale economie van gemeente Nunspeet kenmerkt zich door een laag werkloosheidspercentage ten opzichte van de nationale trend en die van andere gemeentes met een vergelijkbaar inwoneraantal. De werkgelegenheid beweegt zich in lijn met de arbeidsmarktregio Zwolle en is structureel hoger dan gemiddeld. Dit leidt logischerwijs tot een bovengemiddeld aantal openstaande vacatures. De meeste werkgelegenheid in de gemeente Nunspeet zit overduidelijk in de detailhandel. Relatief veel ZZP’ers Opvallend is dat data uitwijst dat gemeente Nunspeet meer een werkgemeente is dan een woongemeente. Een mogelijke verklaring voor dit feit schuilt in het relatief hoge percentage zzp’ers dat staat ingeschreven in de gemeente. Dit is een herkenbaar gegeven en dit effect kan met name veroorzaakt worden door zzp-activiteit in de bouwsector.
Uit de cijfers komt naar voren dat het percentage zzp’ers wat actief is in de bouwsector inderdaad aanzienlijk hoger ligt, wat het stuwende effect hiervan op het algemene zzp-niveau aannemelijk maakt. Recreatie en toerisme heeft een groot aandeel Nunspeet is populair onder toeristen en dus is de recreatiesector een belangrijke economische pijler voor de gemeente. Kenmerkend hiervoor is het effect op het aantal banen in de R&T-sector door bijvoorbeeld de coronapandemie. Dit effect is met name in 2020 beduidend hoger in vergelijking met andere toeristengebieden in en rond de provincie. Hoog gemiddeld besteedbaar inkomen Verder valt op dat sprake is van een bovengemiddeld of zelfs hoog besteedbaar inkomen per huishouden. De cijfers gebruiken we als basis voor een SWOT-analyse welke in paragraaf 3.2 besproken wordt. We kijken daarin ook naar nationale trends en maken het vergelijk met bijvoorbeeld regio Zwolle en de provincie Gelderland. Trends en ontwikkelingen Nunspeet Bij een interne bijeenkomst met vertegenwoordiging vanuit diverse beleidsvelden is een eerste verkenning gedaan van de trends en ontwikkelingen. Centraal stond de vraag: wat zien we gebeuren bij de ondernemers en in het werkveld? Hieronder een korte, niet uitputtende weergave van de
8 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
trends en ontwikkelingen die we in de economische agenda graag terug willen laten komen en willen voorzien van een handelingsperspectief (wat gaan we eraan doen?). ➢ Creativiteit en innovatie zijn nodig om te kunnen ondernemen; ➢ Scheefgroei in vraag en aanbod (locaties); ➢ Bedrijven vertrekken soms door ruimtegebrek; ➢ Netcongestie is een probleem; ➢ Energiehubs ontwikkelen; ➢ Veel ondernemers willen verduurzamen; ➢ Groene mobiliteit wordt steeds belangrijker; ➢ Tekorten op de arbeidsmarkt; ➢ Competenties steeds belangrijker i.p.v. kennis; ➢ Toename anderstaligen (arbeidsmigranten/statushouders); ➢ Samenwerking op diverse gebieden is enorm belangrijk; ➢ Minder vraag om hulpverlening vanuit de BBZ.
3.2
SWOT
Op basis van de in kaart gebrachte parameters en de benoemde trends en ontwikkelingen komen we tot een overzicht van sterktes, zwaktes, kansen en bedreigingen (SWOT). Al met al kunnen we spreken over een sterke lokale economie in de gemeente Nunspeet met een laag werkloosheidspercentage, een hoog aantal openstaande vacatures, veel zzp'ers en een bovengemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden. Het wat beperkter innovatievermogen én de arbeidskrapte maakt de lokale economie ook kwetsbaar.
• •
Positief
• • • •
Interne aspecten
Externe aspecten
STERKTES
KANSEN
Structureel lage werkloosheid • Positief track record m.b.t. (her)integraties • van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt • Bovengemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden Werkgelegenheid in detailhandel, gezondheid, zakelijke dienstverlening en industrie ZZP-activiteiten R&T-sector ZWAKTES
• • •
Beperkt aandeel hoogopgeleiden MKB onvoldoende innovatief Bereidheid om hulp te zoeken of anderen te betrekken bij bedrijfsvoering
Digitalisering/modernisering Integratie van mensen met een migratie-achtergrond in arbeidsproces Functiemengingsindex wonen/werken
BEDREIGINGEN • • •
Negatief
• • •
Krappe arbeidsmarkt/hoog aantal openstaande vacatures Gevolgen van corona-pandemie Landelijk stikstofbeleid en de gevolgen ervan Regionale, nationale en/of globale ontwikkelingen met effect op R&Tsector Netcongestie Balans in woon/werkruimte
9 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
4. Inhoudelijke kaders In dit hoofdstuk beschrijven we via uitgangspunten en actielijnen het inhoudelijke kader oftewel de structuur van de nieuwe economische agenda.
4.1
Uitgangspunten
Aan de hand van een drietal stellingen en een vraag, komen we tot de volgende uitgangspunten. Een gezonde lokale economie draagt bij aan de leefbaarheid en levendigheid in de gemeente.
Dit gaat verder dan alleen inkomen en banen. Een goed (toegankelijk) voorzieningenniveau, geschikte zorg in de buurt voor sociale cohesie door verbinding tussen lokale bedrijvigheid en de samenleving, aandacht voor groepen met een achterstand en tevredenheid over het leven zijn allemaal indirecte effecten van de economie die bijdragen aan het prettig voelen van onze inwoners (jong en oud).
De Nunspeetse lokale economie is onderdeel van een groter economisch ecosysteem op regionaal/(inter)nationaal niveau.
Dit betekent dat er een wisselwerking is tussen de Nunspeetse economie en bedrijven en de regionale/(inter)nationale economie. Hierbij gaat het om een balans in wonen, werken, voorzieningen en toerisme gebalanceerd spreiden (over de regio) en een goed en betrouwbaar mobiliteitssysteem. Ondernemers, onderwijs en overheid moeten samen optrekken om een gewenste beweging in gang te zetten en de verschillende belevingswerelden te overbruggen.
Hierbij is, met respect voor elkaars context en belangen, een duidelijke verdeling van rollen en verantwoordelijkheden belangrijk. De gemeente heeft een rol als aanjager en facilitator. We willen de juiste voorwaarden scheppen als lokale overheid om ondernemers hierbij te ondersteunen. Hoe zorgen we er gezamenlijk voor dat we klaar zijn voor de economie van de toekomst?
Het creëren van duurzame werkgelegenheid staat voorop. Sectoren die het lastig hebben, moeten zich aanpassen aan de omstandigheden en inventief gebruik maken van alternatieve middelen. Nieuwe ontwikkelingen zoals digitalisering en de energietransitie hebben verstrekkende en blijvende gevolgen voor het bedrijfsleven. Dit betekent een sterke, adaptieve rol van de gemeente: inspelen op nieuwe ontwikkelingen, goed en proactief contact hebben met ondernemers en nieuwe trends signaleren en deze tijdig omzetten in actie.
10 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
4.2
Actielijnen
Op basis van de bestaande kaders en actuele thema’s stellen we een aantal actielijnen voor als structuur voor de agenda. Deze actielijnen zijn nauw met elkaar verbonden en dragen bij aan het realiseren van de regionale en lokale beleidsambities. Het geheel moet een werkbaar programma worden voor de gemeente, de ondernemers en andere betrokken partijen. Naar aanleiding van het participatietraject, kunnen de actielijnen nog aangevuld of gewijzigd worden. De actielijnen worden hieronder kort toegelicht. Werken en onderwijs Werken en onderwijs hangen nauw met elkaar samen. Innovatie ontstaat waar het bedrijfsleven en onderwijs met elkaar samenwerken. De aansluiting tussen onderwijs en het bedrijfsleven is mede gezien de huidige krapte op de arbeidsmarkt van groot belang. Beroepen transformeren, waardoor blijvend investeren in het menselijk kapitaal gewenst is. Investeren en begeleiding is eveneens gewenst voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt. Vestigingsbeleid en infrastructuur De bedrijven in de gemeente Nunspeet hebben een goed vestigingsklimaat nodig. Hierbij denken we aan voldoende kwalitatief en kwantitatief bedrijventerreinaanbod, goede bereikbaarheid en een goed woon- en werkklimaat. Het is belangrijk dat de bedrijven in onze gemeente kunnen blijven ondernemen en ruimte hebben voor groei.
Innovatie, kennis en duurzaamheid We stimuleren economische groei op een duurzame wijze. Dit moet uiteindelijk leiden tot schone werkgelegenheid, waarbij rekening wordt gehouden met duurzaamheid en circulariteit Toerisme en recreatie We bouwen voort op de ontwikkel- en uitvoeringsagenda Nunspeet vier seizoenen uit de kunst. Een dynamische agenda van en voor alle partijen in recreatie en toerisme om samen de ambities op te pakken en waar te maken. Agrarische sector en transitie buitengebied We ondersteunen agrarische ondernemers om toekomstbestendig te ondernemen en we zorgen voor de juiste economische activiteiten op de juiste plaats met maatwerk. Ondernemersvriendelijke dienstverlening We zetten in op een goede dienstverlening aan en voor ondernemers. Tijdens het participatieproces wordt bekeken op welke wijze de (economische) dienstverlening nog meer kan aansluiten bij de beleefwereld en behoefte van ondernemers.
11 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
5. Participatie, planning en financiën In dit vijfde hoofdstuk staan we stil bij het belang en de uitvoering van het participatieproces, zetten we de nieuwe economische agenda in de tijd en geven we de financiële kant van het proces weer.
5.1
Participatie
De economische agenda wordt geschreven voor de ondernemers en moet helpen om hen te ondersteunen bij de vraagstukken waar zij tegenaan lopen. Daarom is het essentieel dat we de juiste partijen in beeld hebben en ze op het juiste moment en op de juiste wijze betrekken bij het proces. Het doel is om op basis van input en ervaringen van de ondernemers en stakeholders tot een passende agenda te komen. Hierdoor ontstaat ook inzicht in de keuzes die er gemaakt worden en dat leidt tot een zorgvuldige afweging in de besluitvorming. Het participatietraject heeft drie doelen: ➢ Kennis en ervaringen ophalen bij de ondernemers; ➢ Een zorgvuldige besluitvorming; ➢ Informeren van overige betrokkenen. In bijlage 2 is het participatieplan uitgewerkt. Hierin is opgenomen wie betrokken worden, waarover we in gesprek gaan, wat de invloed van de stakeholder is en op welke wijze de participatie plaatsvindt. Het participatietraject is belangrijk voor de inhoud van de economische agenda. Het uiteindelijke commitment van ondernemers, de organisatie en de gemeenteraad om samen uitvoering te geven aan de actielijnen staat centraal. Indien noodzakelijk worden de stappen en planning aangepast en/of uitgediept na het vaststellen van de startnotitie.
5.2
Planning
Het voorstel is om te beginnen met de analyse en vervolgens in gesprek te gaan met de ondernemers. Een kort maar zorgvuldig traject, waarbij we de diverse thema’s voorleggen aan de ondernemers en relevante partijen. De reacties vormen een belangrijke basis voor het opstellen van de agenda. De inschatting is dat het proces (mede afhankelijk verloop bijeenkomsten en raadsplanning) ongeveer 6-9 maanden duurt. Stap 1
Omschrijving Participatietraject: o.a. organiseren (online) informatiebijeenkomsten voor ondernemers en stakeholders.
Wanneer Q1/Q2 2024
2
Opbrengst van de bijeenkomsten met de ondernemers en stakeholders delen met het college en eerste richting/voorstel voor uitwerking daarvan in de economische agenda. Verwerken reacties en uitwerken notitie. Vaststellen concept agenda in college B&W.
Q2 2024
Publiceren concept agenda voor alle betrokkenen. Gelegenheid voor iedereen om te reageren en input te leveren (bijvoorbeeld online informatiesessie). Verwerken reacties en opleveren definitieve agenda voor bestuurlijke besluitvorming
Q2/Q3 2024
Uitzetten eerste actiepunten uit het uitvoeringsprogramma.
Wanneer gereed
3 4
5 6
Q2 2024
Q3 2024
12 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
5.3
Financiën
Opstellen economische agenda Voor het opstellen van de economische agenda wordt een inzet van de organisatie verwacht van ca. 100 uur. Dit wordt vanuit de bestaande formatie (beleid economie) ingezet. Daarnaast zal er externe expertise en ondersteuning worden ingezet. Dit wordt gefinancierd vanuit de overheveling 2022 voor dit onderwerp. Economische agenda Binnen de begroting zijn voor economie en aanverwante thema’s middelen opgenomen voor de al bestaande activiteiten. Binnen programma 8 zijn er geoormerkte middelen voor de regionale samenwerkingen binnen de Regio Zwolle en de Kop van de Veluwe. Verder is er een budget van € 11.863 beschikbaar waar bestaande activiteiten uit gefinancierd worden. Daarnaast is een bedrag van € 31.975 structureel in de begroting opgenomen, wat voorheen werd ingezet voor regionale samenwerking op de Noord-Veluwe (bijv. bedrijventerreinen en vervoersrelaties). Voorgesteld wordt om deze middelen te benutten voor (nieuwe) activiteiten in de op te stellen economische agenda. Afhankelijk van het participatieproces en daaruit voorvloeiende nieuwe of extra activiteiten zal bekeken moet worden wat de financiële gevolgen zijn en of het budget toereikend is. Dit zal te zijner tijd worden gespecificeerd en worden voorgelegd als beslispunt van de economische agenda.
13 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
Bijlage 1: Economische kerncijfers Nunspeet Werkloosheidspercentage 9% 8% 7% 6% 5% 4% 3% 2%
2011
2012
2013
2014
Nunspeet
4,1%
4,3%
6,6%
Arbeidsmarktregio Zwolle
4,3%
5%
7,3%
Nederland
5%
5,8%
Gemeentes 25K - 50K inwoners
4,3%
4,9%
Nunspeet
2015
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
6,7%
6%
5,5%
4,4%
3,7%
3,4%
3,7%
2,9%
2,6%
7,1%
6,9%
6,5%
5,2%
4,3%
3,9%
4,2%
3,3%
2,9%
8,2%
8,3%
7,9%
7%
5,9%
4,9%
4,4%
4,9%
4,2%
3,5%
7,3%
7,4%
7%
6,2%
5,2%
4,4%
3,9%
4,3%
3,5%
3,1%
Arbeidsmarktregio Zwolle
Nederland
Gemeentes 25K - 50K inwoners
Bijlage figuur 1. Bron: CBS - Arbeidsdeelname regiodata
Aantal banen per 1.000 inwoners 15-75 jaar 800 750 700 650 600 550 500
2016
2017
2018
2019
2020
2021
2022
Nunspeet
683,2
674,7
707,9
713,9
711,2
707,2
733,8
Arbeidsmarktregio Zwolle
691,1
701,1
707,7
720,2
716,3
723,2
741
Nederland
650,4
656,5
667
679,7
679,8
685,9
704
Gemeentes 25K - 50K inwoners
559,5
564,6
574,7
585,4
584
587,2
603,9
Nunspeet
Arbeidsmarktregio Zwolle
Nederland
Bijlage figuur 2. Bron: LISA via waarstaatjegemeente.nl Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
Gemeentes 25K - 50K inwoners
14
Openstaande vacatures per arbeidsmarktregio 18000
600.000
16000 500.000 14000 12000
400.000
10000 300.000 8000 6000
200.000
4000 100.000 2000 0
0 Q1 2021
Q2 2021
Q3 2021
Q4 2021
Stedendriehoek & NW-Veluwe
Zwolle
Q1 2022
Q2 2022
Amersfoort
Q3 2022
Q4 2022
Food Valley
Q1 2023
Flevoland
Q2 2023
Nederland (rechteras)
Bijlage figuur 3. Bron: UWV Werkbedrijf - Uitvoering Werknemers Verzekeringen Werkbedrijf regiodata
Banen per 1.000 inwoners 15-74 jaar Per sector, 2022
160 145 140
123 110
120 100 80 60
94 77 77
106
8893
86
86 86 72
64 61 42
49
40
60
56 40 39
4542 44
2630
35
20
1916 26 1716 17
1011 11 7 9 16
0
Gemeente Nunspeet
Gelderland
Nederland
Bijlage figuur 4. Bron: LISA via KVK regiodata 15 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
0
9 6
Functiemenging (FMI) De FMI is de verhouding tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Bij een waarde van 50 zijn er evenveel woningen als banen. 58
56,8
57
56,1
56,8
56,7
56,7
55,7
55,5
55,6
2019
2020
2021
2022
Gemeentes 25K - 50K inwoners
Gelderland
56,2
55,9
56 55
54,9
54
55,2
55,4
2017
2018
56,1
53 52 51 50 49 48 2016 Nunspeet
Regio Zwolle
Nederland
Bijlage figuur 5. Bron: CBS BAG/LISA - bewerking ABF Research
ZZP'ers per 10.000 inwoners 65-74 jaar 1000 950 900 850 800 750 700 650
1 jan 2021
1 apr 2021
1 jul 2021
1 okt 2021
1 jan 2022
1 apr 2022
1 jul 2022
1 okt 2022
1 jan 2023
1 apr 2023
1 jul 2023
1 okt 2023
Nunspeet
686
696
711
722
726
727
743
759
772
784
799
807
Gelderland
737
752
767
783
785
797
812
828
843
857
872
884
Nederland
800
816
833
849
854
867
884
904
920
938
954
969
Nunspeet
Gelderland
Nederland
Bijlage figuur 6. Bron: Handelsregister Kamer van Koophandel Research 16 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
Gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden, x €1000, 52,4 52
49,7 48
50,2
46,5 45,6 43,8
44
42,4 40,3
40,6
42,1 42,7
39,9
41,7
40
40,3 39,1 36,7
36,9
37,1
2011
2012
2013
36
Nunspeet
2014
38,7 2015
Arbeidsmarktregio Zwolle
2016
2017 Nederland
2018
(2019)
(2020)
(2021)
Gemeentes 25K - 50K inwoners
Bijlage figuur 7. Bron: CBS - Inkomens
Research
17 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
Bijlage 2: Participatieplan Economische uitvoeringsagenda
Project/plan: Datum: Werkgroep: Fase: Versie:
Economische uitvoeringsagenda 9 oktober 2023 Economische uitvoeringsagenda Definitiefase C2
18 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
1.
Waarom gaan we participeren?
De economische agenda wordt geschreven voor de ondernemers en moet helpen om hen te ondersteunen bij de vraagstukken waar zij tegenaan lopen. Om vraaggericht en adaptief te kunnen samenwerken is participatie van de ondernemers in dit proces een must. Het doel is om op basis van input en ervaringen van de ondernemers stakeholders tot een passende agenda te komen die recht doet aan de behoeften en belangen die er zijn bij lokale ondernemers. Hierdoor ontstaat ook inzicht in de keuzes die er gemaakt worden en dat leidt tot een zorgvuldige afweging in de besluitvorming. Tenslotte is het informeren van betrokkenen belangrijk. De drie participatiedoelen zijn dus kennis en ervaringen ophalen bij de ondernemers, een zorgvuldige besluitvorming en het informeren van overige betrokkenen.
2.
Wie gaan we betrekken?
Om alle belanghebbenden in beeld te krijgen is aan de hand van een omgevingsanalyse in een interne sessie met vakspecialisten in beeld gebracht wie er betrokken moeten worden. Grofweg zijn er drie groepen met stakeholders: Groep 1, direct betrokkenen. Dit is de groep ondernemers uit de gemeente Nunspeet die direct belang hebben bij het beleid van de gemeente. Zij werken (en/of wonen) in de gemeente en kunnen de inzichten en ervaringen leveren die nodig zijn voor de totstandkoming van de agenda. Groep 2, overige betrokkenen. De groep die indirect belang heeft bij het beleid van de gemeente Nunspeet. Zij kunnen mogelijk algemene informatie leveren vanuit hun expertise, maar moeten aangehaakt worden omdat zij mogelijk een directe betrokkenheid kunnen hebben bij de acties die voortvloeien uit de agenda. Of omdat zij de link naar een achterban zijn. Groep 3, informanten: De groep die weinig belangen en weinig invloed hebben, de ‘toeschouwers’, die op de hoogte gehouden wil worden. Zij worden actief geïnformeerd.
3.
Waarover gaan we in gesprek?
Onderwerpen waarover we in gesprek gaan: Ondernemersvriendelijke dienstverlening Vestigingsbeleid en infrastructuur Werken en onderwijs Toerisme en recreatie Innovatie, kennis en duurzaamheid Ontwikkelingen agrarische sector/landelijk gebied Vragen die centraal staan: Wat gaat goed? Waar ben je trots op? Welke knelpunten loop je tegenaan? Hoe is de aansluiting op het onderwijs? Welke duurzaamheidsmaatregelen wilt u organiseren? Welke ondersteuningsbehoefte wilt u? Hoe ervaart u de dienstverlening en bereikbaarheid van de gemeente? 19 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
Is de fysieke bereikbaarheid voldoende? Wat is het toekomstperspectief voor uw bedrijf en hoe ziet die er uit? Etc. 4.
Wat is de invloed van betrokkenen? (Participatiestrategie)
Voor dit project gaan we uit van adviseren, raadplegen en informeren. Aan de basis van het plan staat samenwerken met ondernemers en het gebruiken van hun kennis en expertise op de uit te vragen thema’s. De uitkomsten van deze input worden meegenomen in de agenda. (Participatieniveau adviseren.) Als de agenda op basis van de input in concept gereed is, krijgen alle betrokkenen de mogelijkheid om hierop te reageren. Dit moment is tevens een terugkoppeling van datgene wat is opgehaald uit de inventarisatie. (Participatieniveau raadplegen.) Informeren doen we continu. Door goed en regelmatig te informeren zorgen we ervoor dat alle betrokkenen inzicht krijgen in de agenda lokale economie. (Participatieniveau informeren.)
5.
Hoe en wanneer gaan we participeren?
Participatiemomenten: Stap 1: analyse. Deze bestaat uit het ophalen van input bij groep 1, de direct betrokkenen. Dit doen we aan de hand van twee werkwijzen, namelijk door middel van een aantal inloopbijeenkomsten op verschillende locaties en tijdstippen. Deze inloopbijeenkomsten worden gebruikt om persoonlijk in gesprek te gaan met ondernemers over een aantal concrete onderwerpen. Daarnaast wordt een online sessie georganiseerd om de overige betrokkenen en de groep ondernemers te bereiken die niet in de gelegenheid zijn om naar de inloopbijeenkomsten te komen. Tenslotte wordt voor iedereen de mogelijkheid geboden om schriftelijk input te leveren via de website of een digitale brievenbus. Stap 2: Opbrengst van stap 1 delen met het college. Stap 5: concept nota Als alle input uit stap 1 is verwerkt wordt de concept-nota opgesteld. Hierin is terug te vinden wat er met de input uit de inventarisatie is gedaan (terugkoppeling). Iedereen mag reageren op deze concept-nota voordat deze ter vaststelling aan de raad wordt aangeboden. Eventueel kan een (online) bijeenkomst worden georganiseerd om een toelichting te geven op de gemaakte keuzes. (participatieniveau raadplegen.) Stap 7: Bij de uitwerking van de actiepunten uit het programma wordt per punt bepaald of en zo ja hoe de samenwerking met betrokkenen wordt vormgegeven.
20 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet
5. Hoe gaan we dit communiceren? Om de opbrengst zo groot mogelijk te maken gaan we ondernemers benaderen via zoveel mogelijk kanalen, o.a. -
Via de gemeentelijke website; Social media berichten (focus LinkedIn, Facebook); Gemeentepagina Huis aan Huis; Wethouder weblog over laten schrijven en laten delen via eigen socials; Persbericht; Brieven; Vragen aan ondernemersverenigingen en andere bedrijven om bericht(en) te delen via socials, nieuwsbrief, website.
21 Startnotitie – economische uitvoeringsagenda gemeente Nunspeet