AP 12. Raadsvoorstel Uitvoering klimaatadaptatie

RAADSVOORSTEL 0302126085

Agendapunt Nr. Datum college Raadsvergadering Datum commissie Commissie Portefeuillehouder Onderwerp

12. 353. 16 november 2021. 16 december 2021 6 december 2021 Ruimte en Wonen M.W. Storteboom. Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie.

Voorstel Het uitvoeringsplan Klimaatadaptatie vaststellen.

Geachte raad, In 2018 is het Deltaplan ruimtelijke adaptatie (DPRA) vastgesteld. In dit deltaplan wordt door het rijk een roadmap vastgelegd wat gemeenten moeten volgen om in 2050 het hele land klimaatbestendig ingericht te hebben. In het Deltaplan worden de volgende stappen aangehouden: 1. Inventariseren van knelpunten (stresstest). Dit is uitgevoerd in 2019. 2. Discussie aangaan met stakeholders (Risicodialogen). Dit is uitgevoerd in 2020. 3. Opstellen van een uitvoeringsagenda 4. Uitvoering van de maatregelen uit het werkplan Dit uitvoeringsplan is dus de volgende stap in het voldoen aan de eisen die het rijk aan gemeentes stelt. Met het vaststellen van dit uitvoeringsplan kunnen we ook aanspraak maken op subsidies vanuit het rijk. Voor de gemeente Nunspeet gaat dit voor de periode tot 2026 om een subsidiebedrag van maximaal €502.000 op basis van cofinanciering. Op woensdag 14 april 2021 is in een informele bijeenkomst de raad geïnformeerd over de stappen in aanloop naar de totstandkoming van dit uitvoeringsplan. Op 13 juli 2021 is dit plan aan het college aangeboden. In deze vergadering is besloten om besluitvorming over dit werkplan aan te houden en het plan in een bijeenkomst toe te laten lichten. De presentatie heeft plaatsgevonden op 5 oktober 2021.

Op basis van de input uit de diverse bijeenkomsten is het voorliggende collegevoorstel en het daaraan gekoppelde uitvoeringsplan klimaatadaptatie opgesteld. Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie Het voorliggende uitvoeringsplan bestaat uit 3 delen. Het eerste deel is het document dat u als bijlage bij dit advies aantreft. Het tweede deel is een interactieve online kaart waarop de huidige situatie en de knelpunten inzichtelijk zijn gemaakt. Ook is op deze website een lijst te vinden met mogelijke oplossingsrichtingen voor deze knelpunten. Bovendien wordt gekeken hoe deze oplossingen presteren op de verschillende aspecten van klimaatadaptatie (hitte, droogte, wateroverlast, biodiversiteit) alsmede het effect op de energietransitie. De interactieve kaart is te vinden onder: https://storymaps.arcgis.com/stories/84ac19820f994680b103e2dc373c3ed4. De kaart is een levend document die periodiek wordt bijgewerkt op basis van uitgevoerde werkzaamheden en nieuwe inzichten. De kaart is op dit moment volledig gebaseerd op de modellering die is uitgevoerd in het kader van het opstellen van het basis rioleringsplan (BRP) van de gemeente Nunspeet. In de komende maanden wordt een eerste verfijning gemaakt van de kaart aan de hand van de ervaringen en gebiedskennis van werknemers bij verschillende afdelingen in de gemeente Nunspeet. De ambities toegelicht

-2-

Nr. 353

De ambities zijn verdeeld over 4 thema’s, namelijk Hitte, Droogte, Wateroverlast en Biodiversiteit. We streven naar de gestelde ambities. Het is een inspannings- en geen resultaatsverplichting. De volgende ambities voor 2050 zijn in het plan opgenomen: Hitte 1. We streven naar een groene bedekking van 85% van het openbaar gebied in alle kernen in 2050. Groen zorgt niet voor schaduw, maar heeft ook vele andere voordelen op het gebied van gezondheid. Op dit moment geldt voor de openbare ruimte al een gemiddeld percentage van 75% groene bedekking binnen onze kernen. 2. In 2050 streven we naar hittebestendige gebouwen. Een belangrijk deel van de negatieve gezondheidseffecten van hitte komt door verstoorde nachtrust. Door in te zetten op passieve koeling zoals bijvoorbeeld zonnewering en isolatie zullen mensen minder snel geneigd zijn om een airco of andere soort actieve koeling aan te zetten. Dit heeft een groot effect op de energievraag, en maakt dus de energietransitie overzichtelijker. 3. Bij kwetsbare instellingen streven we ernaar dat in 2050 de hittestress niet is toegenomen. Bij instellingen zoals bijvoorbeeld verzorgingshuizen en scholen willen we extra zorg dragen om zo kwetsbare groepen te beschermen tegen de negatieve effecten van hitte.

We streven ernaar dat in 2050 kan vanaf elke locatie binnen de bebouwde kom binnen een straal van 200 meter een koele plek in de buitenruimte gevonden kan worden. Op hete dagen is het van belang dat mensen af en toe af kunnen koelen. Door op beloopbare afstand koele rustpunten te creëren geven we gelegenheid hiertoe. Dit is niet alleen van belang voor onze inwoners, maar ook voor toeristen en bij evenementen is dit van cruciaal belang. Droogte 1. We streven ernaar dat in 2050 90% van het gemeentelijk groen aangepast is op het veranderende klimaat. Door het veranderende klimaat heeft veel van de bestaande beplanting het zwaar. Dit heeft tot gevolg dat er onder andere meer gesproeid moet worden wat bij droge periodes niet wenselijk is. Door andere soorten aan te planten die beter bestand zijn tegen het nieuwe klimaat blijft de openbare ruimte ook in drogere periodes goed te onderhouden. 2. We streven naar het volledig natuurbrandpreventief ingericht zijn van de natuurterreinen in 2035. Tevens streven we naar het “firewise” zijn van alle dorpen en recreatieterreinen waar natuurterreinen aan grenzen. Door ons grote areaal aan natuur is natuurbrand binnen onze gemeente een belangrijk risico. Er wordt op het moment al aan gewerkt om de natuurterreinen zodanig in te richten dat de risico’s van natuurbrand zoveel mogelijk beperkt worden.

Hiernaast is het van belang om aan de randen van de kernen ook maatregelen te treffen om te voorkomen dat eventuele branden overslaan op de bebouwing. 3. We streven naar een natuurlijk situatie voor de infiltratie van het hemelwater in 2050. Om verdroging van de Veluwe tegen te gaan is het van belang dat het regenwater zoveel mogelijk infiltreert als het zou doen als er op die locatie geen bebouwing zou zijn. Dit is niet alleen van belang voor de beplanting, maar ook voor de drinkwaterwinning. Daarnaast scheelt het ook veel kosten als het water niet via de riolering wordt afgevoerd naar de rioolwaterzuivering. 4. De gemeente Nunspeet werkt waar mogelijk samen met Waterschap Vallei en Veluwe aan de doelen omtrent droogte die het waterschap heeft gesteld voor 2050. Het waterschap heeft een blauwe omgevingsvisie (BOVI) opgesteld. Daarnaast hebben we met alle overheden binnen het werkgebied van het waterschap een regionaal adaptatie plan (RAP) opgesteld. Dit RAP is op 3 november 2020 vastgesteld in uw college en op 4 december regionaal bekrachtigd tijdens de regionale klimaattop. Door mee te werken aan de doelen in deze stukken kunnen we de knelpunten die een gemeentegrensoverschrijdende schaal hebben goed aanpakken. Wateroverlast

-3-

Nr. 353

1. We streven ernaar dat bij een extreme regenbui die eens in de 100 jaar valt (70 mm/h) de hoofdinfrastructuur en gezondheidscentra bereikbaar blijven. In het deltaplan is een bui van 70mm per uur opgenomen als maatgevende bui waartegen de bebouwde omgeving bestand moet zijn. Het is van belang dat bij deze bui de hoofdwegen en gezondheidscentra ten allen tijde bereikbaar blijven om in geval van calamiteiten de hulpdiensten vrije toegang te geven. Bij onderliggende wegen accepteren we wel dat deze bij een extreme bui tijdelijk niet begaanbaar zijn. 2. We streven ernaar dat bij een extreme regenbui die eens in de 100 jaar valt (70 mm/h) geen schade ontstaat aan stroomvoorzieningen. Bij de maatgevende bui dient ook de stroomvoorziening stand te houden. Hiervoor dienen de locaties van onder andere deelstations goed ingericht te worden. Bij deze inrichting dient ook gekeken te worden naar koeling om te voorkomen dat op een hete dag de stroom uitvalt. 3. We streven ernaar dat bij een extreme regenbui die eens in de 100 jaar valt (70 mm/h) nauwelijks schade ontstaat in woningen, winkels en overige panden. Schade aan overige gebouwen dient bij de maatgevende bui tot een minimum beperkt te worden. De gemeente doet in de openbare ruimte binnen redelijkheid alles eraan om deze schade te voorkomen, maar vooral de inrichting van privéterrein is een bepalende factor in deze schade.

Door communicatietrajecten en financiële prikkels proberen we onze inwoners te overtuigen de tuinen groen en klimaatbestendig in te richten.

4. We streven ernaar dat bij een extreme regenbui die eens in de 100 jaar valt (70mm/h) geen vuil rioolwater op straat of in de woningen komt. Vuil rioolwater op straat of in woningen zorgt niet alleen voor stankoverlast, maar is ook een gezondheidsrisico. We streven ernaar om te voorkomen dat dit voorkomt, zelfs bij een extreme bui. Biodiversiteit 1. We streven ernaar dat in 2050 binnen de kernen de diversiteit in flora en fauna substantieel vooruitgegaan is ten aanzicht van de 0-meting van 2020-2022. De biodiversiteit is van groot belang voor onze gezondheid. Zo zijn insecten onmisbaar in de bevruchting van onze voedingsmiddelen, en bomen en planten verzorgen zuurstof en verkoeling. Door meer ruimte te geven voor natuur in onze kernen streven we er naar om de vermindering van biodiversiteit om te keren en er voor te zorgen dat we weer meer soortenrijkdom krijgen.

2. We streven ernaar dat in 2050 buiten de kernen de diversiteit in flora en fauna minstens gelijk gebleven is ten aanzicht van de 0-meting van 2020-2022. Op de natuurterreinen scoren we al goed op gebied van biodiversiteit. Hierdoor is het voldoende om ervoor te zorgen dat er geen achteruitgang plaatsvindt. Rondom de agrarische landen is nog wel ruimte voor verbetering, en hier willen we dan ook op inzetten door onder andere landschappelijke inpassing en herstellen van historische structuren. 3. Invasieve soorten worden actief bestreden, zowel binnen als buiten de bebouwde kom Door het veranderende klimaat zullen steeds meer exotische soorten in onze gemeente voorkomen. Deze soorten verstoren het natuurlijke ecosysteem, en brengen soms schade en gezondheidsrisico’s met zich mee. De gemeente zet zich in om deze soorten zo veel mogelijk te bestrijden.

-4-

Nr. 353

Projecten Via het bestaande Actieplan Duurzaamheid worden nu al in ieder geval de volgende projecten uitgevoerd. Integrale aanpak uitvoeringsplannen openbare ruimte Overkoepelend wordt een integrale procesaanpak voor wijkuitvoeringsplannen opgesteld. In dit geval gaat het om de thema’s wegen, riolering, klimaat, biodiversiteit en energie (warmtetransitie en laadpalen). Het product van dit proces wordt een plan van aanpak voor de komende jaren, een uitvoeringsprogramma met projecten in openbare ruimte met een financiële onderbouwing. Hierin vindt afstemming plaats tussen het klimaatadaptatieplan, het beleidsplan wegen, het BRP, het AWKP, het groenbeleidsplan, transitievisie warmte en het nog op te stellen laadinfra-beleid. Vergroenen schoolpleinen Elk jaar worden 3 schoolpleinen vergroend. We helpen de scholen door toekenning van een subsidie en door kennisdeling. Nieuwe schoolpleinen worden verplicht te streven naar de groene bedekkingsgraad van 85% in de uiteindelijke situatie. Dit wordt vastgelegd in beleid. Stimuleringsregeling Door de stimuleringsregeling kunnen we inwoners verleiden om hun terreinen groener in te richten. Vanwege groot succes van de regeling wordt het subsidieplafond verhoogd. Inventarisatie huidig stand van biodiversiteit Er is een 0-meting nodig om de huidige stand van zaken in beeld te krijgen.

Buiten de bebouwde kom is dit grotendeels inzichtelijk via de bestaande lijn van het beheer van de natuurterreinen van de gemeente. Voor binnen de bebouwde kom is dit inzicht er niet. Er wordt een 0-meting uitgevoerd die op de lange termijn (5 a 10 jaar) makkelijk te herhalen is. Daarnaast heeft de commissie Ruimte en wonen in haar vergadering van 6 december het college geadviseerd over keuze en prioritering uit de lijst met diverse klimaatadaptatie projecten (opgenomen in bijlage 5) die kunnen worden uitgevoerd in de periode van 2022 tot 2025. Deze adviezen zijn genotuleerd in de besluitenlijst van de betreffende vergadering. Het college zal een definitief voorstel over keuze en prioritering van deze actiepunten voorleggen in het in begin 2022 te herijken Programma Duurzaamheid. Aan de hand van deze definitieve projectenkeuze en prioritering zal er ook een financiële uitwerking worden opgesteld. Ook deze zal zijn beslag krijgen in het definitieve voorstel voor de uit te voeren projecten wat zal worden opgenomen in het in begin 2022 te herijken Programma Duurzaamheid.

-5-

Nr. 353

Standpunt commissie Dit onderwerp is in de commissie Ruimte en Wonen tijdens haar vergadering van 6 december 2021 aan de orde geweest. Bijlage(n)

1. Uitvoeringsplan Klimaatadaptatie ADIC

Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris, de burgemeester, mr. A. Heijkamp

B. van de Weerd