AP 12 Opdrachtmemo onderzoek Dorpshuizen en dorpsverenigingen

Opdrachtmemo onderzoek duurzame dorpshuizen en dorpsverenigingen1

instandhouding

Aanleiding en doel Raadsakkoord gemeente Nunspeet 2022-2026: “Wijkontmoetingscentra, dorpshuizen en dorpsverenigingen vervullen een belangrijke rol als het gaat om de centrale ontmoetingsplekken met activiteiten in de kernen. We zullen onderzoek doen naar duurzame instandhouding van de dorpsverenigingen in relatie tot de dorpshuizen, met maatwerk voor elke kern. We willen meer centrale aansturing vanuit de kern. Het is onze insteek meer inspraak vanuit de kern te stimuleren. Met bijvoorbeeld dorpsplannen kunnen verschillende budgetten in de begroting - waaronder het burgerfonds vitale kernen - voor dit doel bij elkaar gebracht worden.” Wat willen we bereiken? Duurzame instandhouding van de dorpsverenigingen in relatie tot de dorpshuizen. Wat gaan we er ervoor doen? Er wordt onderzoek gedaan naar de duurzame instandhouding van de dorpsverenigingen in relatie tot de dorpshuizen, met maatwerk voor elke kern. Door samen op te trekken en vanuit meerdere invalshoeken de dorpshuizen en dorpsverenigingen te ondersteunen, is duurzame instandhouding mogelijk. Naast het Burgerfonds vitale kernen liggen er kansen om samen op te trekken vanuit bijvoorbeeld de visie Sociaal Domein, het integraal beleidsplan Sociaal Domein, de Nota Vastgoedbeleid, het inwonersonderzoek Sociale Basis 2022 en de enquêtes m.b.t. het burgerparticipatiebeleid.

Uitdaging De vier kernen van de gemeente Nunspeet hebben verschillende wensen en behoeften. Ook hebben alle vier de kernen van de gemeente verschillende constructies qua dorpshuis en dorpsvereniging. Daarnaast is er de wens om de huurtarieven te herijken en meer inzicht te krijgen in de exploitatie en bezettingsgraad van de dorpshuizen.

Centrale vraag en deelvragen Om de opdracht, doelen en verwachtingen voor dit onderzoek helder te krijgen is deze opdrachtmemo geschreven. Centrale vraag Hoe kunnen wij de dorpshuizen duurzaam in stand houden? En wat is hierbij de rol van de dorpsverenigingen en de gemeente? Deelvragen 1. Wat verwachten de dorpshuizen en dorpsverenigingen van de gemeente? Wat hebben ze nodig? En wat is de toegevoegde waarde voor inwoners?

1 Voor "dorpsvereniging" kan ook worden gelezen: "buurtvereniging" of "dorpsgemeenschap"

-2-

2. Wat verwachten wij als gemeente van de dorpshuizen en dorpsverenigingen

3. 4. 5. 6. 7.

(rollen, activiteiten en verantwoordelijkheden)? En wat is de toevoegde waarde voor de gemeente? Wat is de rol van de gemeente in de samenwerking met de dorpsverenigingen en dorpshuizen? Met welke verenigingen in de kern kan door het dorpshuis en dorpsvereniging worden samengewerkt? En hoe ziet die samenwerking er dan uit? Zien we de huidige exploitatiemodellen van de dorpshuizen als wenselijk? En wat betekenen deze modellen ten aanzien van het perspectief van de dorpshuizen? Wat is de functie van dorpshuizen en dorpsverenigingen? En welke rollen zijn er te onderscheiden? Welke geldstromen en subsidies zijn er gemoeid bij de dorpshuizen en dorpsverenigingen?

Scope onderzoek De dorpsverenigingen en dorpshuizen zijn betrokken bij een scala aan onderwerpen gemeente breed. In de kern Nunspeet kennen we geen dorpsvereniging die de gehele kern Nunspeet vertegenwoordigt, zoals in de andere kernen. In de kern Nunspeet zijn kleinere verenigingen actief. De Veluvine heeft daarentegen ook een regionale functie wat betreft cultuur. De betrokken dorpshuizen en dorpsverenigingen: Nunspeet Veluvine

Elspeet Dorpsvereniging Elspeet Stichting Dorpshuis Elspeet, dorpshuis Elspeet

Vierhouten Vereniging Dorpsgemeenschap Vierhouten Dorpshuis Horsterhoek Vierhouten

Hulshorst Vereniging Dorpshuis de Wieken Hulshorst Buurtvereniging Hulshorst

Het Burgerfonds, dat is ingesteld voor lokale burgerinitiatieven in de kernen die een waardevolle bijdrage leveren aan de leefbaarheid en sociale samenhang van onze samenleving, valt binnen de scope van dit onderzoek. Evenals de bestuurlijke overleggen met de betrokkenen zoals vermeld in de tabel en de integraliteit in relatie tot de dorpshuizen en dorpsverenigingen binnen de diverse teams van de gemeente Nunspeet. Vanuit een wijk- en kerngericht aanpak is de gemeente begonnen met de nieuwjaarsreceptie elk jaar in een andere kern te houden. In het onderzoek wordt aandacht besteed aan het gebruik van de dorpshuizen door de gemeente. We willen de posities van dorpshuizen en dorpsverenigingen versterken. Zodoende zijn zij straks ook volwaardige gesprekpartners bij bijvoorbeeld het opstellen van een woonvisie, verkeersplan, etc. Op dit moment loopt ook het proces van de dorpenvisie en de WOC’s, waar we afstemming mee zoeken.

Planning en financiën Week 7 (12-16 feb) Week 10 (4-8 mrt) Week 11 (11-15 mrt) Week 12 (18-22 mrt)

: Bespreking/ besluit college : Advies commissie Maatschappij en Middelen : Advies commissie Ruimte en Wonen : Besluit raad

-3-

Nadat de opdrachtmemo door de raad is vastgesteld volgt een startnotitie met een participatieplan en financieel overzicht. Er is € 10.000,- beschikbaar gesteld bij de programmabegroting 2024-2027. De startnotie omvat diverse scenario's voor de kernen, waarbij we ingaan op verschillende alternatieven, kanttekeningen en risico's. De startnotitie zal eveneens een praktische uitvoeringsagenda bevatten.

Participatie De centrale vraag en deelvragen zijn per e-mail voorgelegd aan de betrokkenen zoals genoemd onder het kopje 'scope onderzoek' alsmede aan de Adviesraad Sociaal Domein Nunspeet. Tevens is aangegeven dat we per kern graag aan de hand van de volgende vragen (na vaststelling van de opdrachtmemo) met betrokkenen in gesprek gaan: 1. Wat is het doel en de rol van de dorpsverenigingen en dorpshuizen? 2. Weerspiegelt de dorpsvereniging de bewoners in de kern en kennen de inwoners de dorpsvereniging/ dorpshuis? 3. Hoe verloopt de samenwerking met de gemeente? 4. Wat heeft de dorpsvereniging/ dorpshuis nodig? 5. Wat is de impact van de dorpsvereniging/ dorpshuis? Concreet is aan de betrokkenen het volgende uitgevraagd: 1. Voorzien de onderwerpen van de deelvragen en de participatievragen in jullie behoeften? 2. Hoe zouden jullie graag willen worden betrokken bij dit project? Welke rol zouden jullie graag willen spelen? Samenvatting reacties op vraag 1: In het algemeen voorzien de onderwerpen van de deelvragen en de participatievragen in de behoeften en geven ze voldoende ruimte om in gesprek te gaan. Het wordt belangrijk gevonden om per kern in gesprek te gaan omdat de kernen van elkaar verschillen. Er wordt aandacht gevraagd voor de draagkracht dan wel de behoefte van inwoners/ gemeenschap ten aanzien van het in standhouden van de dorpsverengingen en dorpshuizen.

In het verlengde daarvan wordt genoemd dat er behoefte is aan een betere of intensievere samenwerking met andere verenigingen in de kern. Waardoor bijvoorbeeld vrijwilligers efficiënter samenwerken en bestuursfuncties eerder aanvaarden. Ook wordt gevraagd naar de kwetsbaarheden van dorpshuizen en dorpsverenigingen en wat de positie is van WOC's (Wijk ontmoetingscentra). Ook wordt gevraagd om naast de deelvragen nog een kopje "opmerkingen" op te nemen, zodat men eventuele zaken die niet in de vragen 1 t/m 6 aan de orde komen hier kan invullen. Naar aanleiding van de reacties is deelvraag 4 extra toegevoegd: met welke verenigingen in de kern kan door het dorpshuis en dorpsvereniging worden samengewerkt? En hoe ziet die samenwerking er dan uit? Aanvullend daarop is het van belang dat de verenigingen en stichtingen in de kern elkaar versterken.

-4-

Zoals genoemd in het raadsakkoord: "Wijkontmoetingscentra, dorpshuizen en dorpsverenigingen vervullen een belangrijke rol als het gaat om de centrale ontmoetingsplekken met activiteiten in de kernen". Met betrekking tot de WOC's wordt momenteel een proces uitgeschreven om een visie op de WOC's in de gemeente te ontwikkelen. Vanwege de omvang van dit proces en het onderzoek (duurzame instandhouding van dorpshuizen en dorpsverenigingen) lopen deze processen parallel aan elkaar. Beide processen worden integraal benaderd en daar waar zaken samen opgepakt kunnen worden, bijvoorbeeld in het participatieproces, zal dat worden gedaan. In de uitwerking van de deelvragen zal dus aandacht zijn voor de WOC's. Ook zal er aandacht zijn voor de kwetsbaarheden van dorpshuizen en dorpsverenigingen. En er wordt ruimte gegeven om tijdens de uitvoering nog andere onderwerpen aan te dragen. Na vaststelling van de opdrachtmemo wordt er samen met de adviseur bewonersparticipatie een participatieplan opgesteld. Hierin worden de reacties op vraag 2 meegenomen. Naast een gesprek per kern met de dorpsverenigingen en dorpshuizen en een gesprek met de ASDN betrekken we ook inwoners. We werken vanuit de behoefte van inwoners.

Betrokkenen opdrachtmemo Bij de totstandkoming van deze opdrachtmemo zijn team Samenleving en team Ruimtelijke Ordening en Volkshuisvestiging betrokken. Mede naar aanleiding van advies over participatie door Proparte Advies is de opdrachtmemo voorgelegd aan betrokken partijen. Bij het opstellen van de startnotitie worden ook andere teams binnen de gemeente betrokken zoals team Publiek.