AP 10. Raadsvoorstel regio Zwolle

Raadsvoorstel 819423 Agendapunt: Nummer: Datum college: Raadsvergadering: Commissie Datum commissie: Portefeuillehouder: Onderwerp:

10 507 23 mei 2023 29 juni 2023 Algemeen Bestuur 14 juni 2023 C.W.J. Blom Meerjarige Agenda Regio Zwolle 20242028

Voorstel 1. Instemmen met de meerjarige agenda van de Regio Zwolle ‘Regio Zwolle stapt door’ (20242028); 2. De basisbijdrage voor deelname in Regio Zwolle structureel verwerken in de Programmabegroting 2024 en verder; 3. De bijdragen voor opgavegericht werken in alle actielijnen meerjarig incidenteel opnemen in de Programmabegroting voor 2024-2027. 4. In samenspraak met Regio Zwolle, en eventueel de andere gemeenten in Kop van de Veluwe, komen tot een werkbare set indicatoren passend bij de verantwoordingsdocumenten die Regio Zwolle jaarlijks oplevert. Om aan de hand hiervan de komende vier jaar te kunnen monitoren wat het effect is van deelname aan de actielijnen in de Meerjarige Agenda.

Geachte raad, Inleiding Regio Zwolle is een samenwerking van 22 gemeenten, 4 provincies, ondernemers, maatschappelijke organisaties en onderwijsinstellingen. Voor u ligt een nieuwe Meerjarige Agenda 2024-2028 ‘Regio Zwolle stapt door’, waarin de partners vanuit het perspectief van Brede Welvaart gezamenlijke ambities hebben geformuleerd. Deze ambities zijn zowel op het gebied van Economie en arbeidsmarkt (o.a. continuering Human Capital Agenda) als op het gebied van ruimtelijke ontwikkeling (o.a. vitale kernen en bereikbaarheid). De hoofdsporen Economie en Ruimte zijn onderverdeeld in vier 'actielijnen': I. Duurzame en wendbare economie (o.a. ondernemersdienstverlening en Kennispoort) II. Toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt (o.a. continuering HCA) III. Klimaatbestendige inrichting van onze regio (o.a. ontwikkelopgave rond woningbouw en bedrijvigheid) IV. Duurzame bereikbaarheid van en in de regio (o.a. mobiliteitstransitie) De diverse opgaven in deze actielijnen worden in de komende maanden uitgewerkt tot een Uitvoeringsplan 2024-2025. Regio Zwolle wil opgavegericht werken, waarbij elke partner kan kiezen aan welke opgave zij wil bijdragen. Daarnaast wordt van alle partners een bijdrage gevraagd voor de basisstructuur, wat bedoeld is voor kennisontwikkeling en onderzoek, public affairs, communicatie en ondersteuning van de netwerksamenwerking (het Regio Zwolle Bureau).

-2-

Met het realiseren van de opgaven in de Meerjarige Agenda wordt beoogd het bevorderen van de brede welvaart, door samen met de regionale partners invulling te geven aan grote transitievraagstukken en het realiseren van gezamenlijke ambities.

Argumenten/overwegingen 1. Uw raad wordt voorgesteld in te stemmen met de Meerjarige Agenda van de Regio Zwolle, ‘Regio Zwolle stapt door’, 2024-2028. a. Deze Meerjarige Agenda geeft antwoord op de vraag hoe de samenwerkingspartners grote opgaven in Regio Zwolle willen oppakken. Met de Meerjarige Agenda borduurt Regio Zwolle voort op de keuze in 2018 om, naast economie, ook thema’s als arbeidsmarkt, leefomgeving en bereikbaarheid regionaal op te pakken. De Regio staat voor grote transitieopgaven op het gebied van woningbouwontwikkelingen, mobiliteitstransitie, klimaat robuust ontwikkelen. Deze komen in de agenda aan bod en hier wordt in de betreffende actielijn uitvoering aan gegeven. Het betreffen tevens opgaven die het Rijk bij regio’s heeft belegd (denk aan Sponsstrategie of Mobiliteitsstrategie). b. Deze agenda is ook een opmaat naar nieuwe samenwerkingsarrangementen met het Rijk en Europa, zoals een nieuwe (5e) RegioDeal en de uitvoering van het NOVEX-gebied Regio Zwolle. Regio Zwolle werkt als partner met het Rijk aan de uitvoering van het NOVEX-programma. Dit is onderdeel van de ruimtelijke puzzel die het Rijk samen met provincies en regio’s moet leggen voor een duurzame en klimaatrobuuste ruimtelijke inrichting van ons land.

Regio Zwolle heeft een en ander al opgesteld in haar Verstedelijkingsstrategie, waarbij afspraken zijn vastgelegd tussen Rijk- en Regio over klimaatadaptieve groei. Onderdeel van deze aanpak zijn onder andere een regionale mobiliteitsstrategie en sponsstrategie. Ook maakt bijvoorbeeld het programma Vitale kernen hier onderdeel vanuit. Een ander partnerschap met het Rijk kan plaatsvinden via een zogeheten RegioDeal. Regio Zwolle heeft als ambitie om voor de 5e tranche weer een aanvraag in te dienen. Deze Meerjarige Agenda is daarvoor de inhoudelijke én financiële basis: cofinanciering voor de RegioDeal is door het toezeggen van de gevraagde bijdragen van de kant van de Regio geborgd. Dit brengt naar verwachting een multiplier op voor de regionale inzet. c.

De meerjarige agenda Regio Zwolle heeft samenhang met de Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe De Kop van de Veluwe, de samenwerking van het Gelderse deel van de Regio Zwolle, is op dit moment bezig met het opstellen van een Samenwerkingsagenda. De Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe sluit inhoudelijk aan op de doelstellingen en ambities van Regio Zwolle zoals verwoord in de Meerjarige Agenda. Met de Samenwerkingsagenda kijkt de Kop van de Veluwe echt twee (drie voor Heerde en de Stedendriehoek) kanten op en verbindt daarmee haar lokale en subregionale opgaven met die van de provincie Gelderland en de Regio Zwolle.

d. Looptijd van de agenda is vier jaar, elke twee jaar een tweejarenplan Door in te stemmen met de Meerjarige Agenda, stemt uw raad in met de doelen, ambities en de opgavegerichte aanpak zoals Regio Zwolle dit voorstelt. De looptijd van de agenda is vier jaar, waarbij er elke twee jaar een ‘twee jaren werkplan’ wordt opgesteld met de begroting voor de komende twee boekjaren, inclusief focus en activiteiten van Regio Zwolle.

-3-

2. De basisinfrastructuur zoals die wordt voorgesteld is smal en efficiënt; het financiële zwaartepunt ligt in de uitvoering van inhoudelijke opgaven. De basisbijdrage bedraagt € 2,37 per inwoner per jaar. Dit is lager dan de huidige bijdrage van € 2,45 per inwoner. Gevraagd wordt om deze bijdrage structureel op te nemen in de gemeentelijke begrotingen. In 2024-2025 ligt de basisbijdrage lager dan in 2026-2027 door de inzet van reserves in budget uit voorgaande jaren. Er is rekening gehouden met een meerjarige inflatiecorrectie van 4% en een groeipercentage van 1% voor het inwonertal. De basisbijdrage wordt ingezet voor kennisontwikkeling en onderzoek, public affairs en communicatie en de kosten voor het Regio Zwolle Bureau. 3. Opgavegericht werken biedt partners de mogelijkheid om deel te nemen op actielijn-niveau en daarmee inhoudelijke en financiële focus aan te brengen. In de Meerjarige Agenda worden de opgaven in de volgende vier actielijnen vertaald: I. Duurzame en wendbare economie (o.a. ondernemersdienstverlening en Kennispoort) II. Toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt (o.a. continuering HCA) III. Klimaatbestendige inrichting van onze regio (o.a. ontwikkelopgave rond woningbouw en bedrijvigheid, IV. Duurzame bereikbaarheid van en in de regio (o.a.

mobiliteitstransitie) Iedere actielijn is uitgewerkt aan de hand van programmatische uitwerking op hoofdlijnen, betrokken partners, de wijze waarop het bijdraagt aan de Sustainable Development Goals (SDG’s). Uitvoering gebeurt door ‘belanghebbende’ deelnemers, zogenoemde ‘coalitions of the willing’. Meedoen aan een actielijn is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Deelnemers stappen in per actielijn, niet per project. 3a.

De actielijnen sluiten aan bij de grote opgaven in onze regio. Uw raad wordt voorgesteld om deel te nemen aan alle actielijnen. I. Duurzame en wendbare economie Deze actielijn is in grote lijnen een continuering van de economische activiteiten in Regio Zwolle, daar waar de samenwerking in Regio Zwolle ooit mee begon. Denk hierbij aan investeren in innovatieclusters, Kennispoort en ondernemersdienstverlening. Voor lokale ondernemers is het aanbod in de Regio Zwolle relatief goed bereikbaar en inmiddels bekend. In het verleden heeft de provincie Overijssel een groot deel van de kosten gedragen, in de Meerjarige Agenda wordt nu van de gemeenten ook een incidentele bijdrage gevraagd. Daarnaast wordt er komende jaren gewerkt aan een ruimtelijke-economische visie, die als input dient voor regionale ontwikkelprogramma’s (bijv. verstedelijkingsstrategie) en lokale en provinciale programma’s voor de ontwikkeling van werklocaties. Het is wenselijk om dit op DUSregio niveau te doen, om grote provinciale verschillen te voorkomen en aan te sluiten bij de realiteit van ondernemers, voor wie provinciale grenzen een minder grote rol spelen. Voor de Kop van de Veluwe gemeenten geldt dat het nuttig is om het vraagstuk werklocaties in samenhang met grensgemeenten te bezien. II.

Toekomstbestendige en flexibele arbeidsmarkt Deze actielijn is het meest omvangrijk en is een continuering van de succesvolle Human Capital Agenda welke dit jaar ten einde loopt. In deze actielijn wordt ingezet op een leven lang ontwikkelen, door onder andere het Ontwikkelfonds te continueren. Vanuit dit fonds zijn de afgelopen jaren veel ondernemers, werknemers en werkzoekenden (via Upgrade Jezelf!) geholpen met arbeidsmarktvraagstukken. Aan de sectortafels werken werkgevers samen met onderwijsinstellingen aan het versterken van de leercultuur en strategisch personeelsbeleid. Er is een doorontwikkeling van werkgeversdienstverlening en voor werkzoekenden, al dan niet met een ontwikkelvraag, wordt een Regionaal Werkcentrum opgericht.

-4-

III. Klimaatbestendige inrichting van onze regio Regio Zwolle is aangemerkt als NOVEX-gebied, met als centrale opgave ‘klimaatadaptief groeien’. Dat houdt in dat hoewel er een forse ontwikkelopgave is in ons gebied, rond wonen, werken en mobiliteit, dit tevens klimaatbestendig en met oog voor de leefomgeving moet gebeuren. Op ruimtelijk gebied lopen er al veel processen, bij het Rijk, provincies, waterschappen en gemeenten. De schaal van de Regio Zwolle kent als basis het ‘daily urban system’, wat aansluit bij de leefwereld van onze inwoners. Inwoners die dagelijks van- en naar Zwolle fietsen of rijden, voor onderwijs of werk. Of inwoners die vanuit de stad juist naar ons gebied verhuizen voor een prettig woonklimaat. Op regionale schaal werken we aan de uitwerking van de verstedelijkingsstrategie, met daarin onder andere de regionale sponsstrategie (over het klimaatrobuust maken van ons gebied) en het programma vitale kernen, waarin gekeken wordt naar de implementatie van de ontwikkelprincipes van de Verstedelijkingsstrategie. Voor ons als Kop van de Veluwe gemeente is aandacht voor vitale kernen een belangrijk aspect van de verstedelijkingsopgave van de gehele Regio Zwolle. IV. Duurzame bereikbaarheid van en in de regio In deze actielijn werken we aan een mobiliteitstransitie en de verbetering van de doorstroming op ons regionale wegennet.

Het is ten dele een continuering van de huidige regionale inzet op dit thema, welke ook al tot de toekenning van verscheidene rijksmiddelen heeft geleid. In het bijzonder is er in deze actielijn aandacht voor fiets- en OV-netwerken. Het programma Karakteristieke stationsomgeving maakt optioneel onderdeel uit van deze actielijn. Duurzame bereikbaarheid heeft bovendien raakvlakken met een klimaatbestendige inrichting. De actielijnen III en IV hangen met elkaar samen en maken beiden onderdeel uit van het ruimtelijke spoor. 3b. Bijdragen voor de inhoudelijke opgaven zijn meerjarig incidenteel Hoewel van de basisbijdrage gevraagd wordt deze structureel beschikbaar te stellen, is de financiering van deelname aan de actielijnen meerjarig incidenteel. Gevraagd wordt om deze voor 4 jaar te reserveren in de gemeentebegrotingen. Deelname aan een actielijn is vrijwillig, maar niet vrijblijvend. Tussentijds vindt wel een evaluatie plaats, maar er wordt nu voor vier jaar inhoudelijk en financieel commitment gevraagd. Kanttekeningen 1. Gemeenteraad heeft nog niet ingestemd met de Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe Op dit moment wordt er ambtelijk en bestuurlijk de laatste hand gelegd aan de Samenwerkingsagenda Kop van de Veluwe, welke na het zomerreces ter besluitvorming wordt aangeboden aan de gemeenteraden van de Kop van de Veluwe-gemeenten.

Gezien de gevraagde reactietermijn van de Regio Zwolle, voor 15 juli 2023, is besluitvorming over de Meerjarige Agenda van Regio Zwolle in samenhang met de Samenwerkingsagenda van de Kop van de Veluwe niet mogelijk. Ambtelijk en bestuurlijk wordt dit echter wel in samenhang bezien en is dit voorstel ook in relatie met de inhoudelijke opgaven op de Kop van de Veluwe opgesteld. 2a. Basisbijdrage is voor 4 jaar bekend De basisbijdrage is voor 2024 gesteld op € 2,37 per inwoner. Er wordt jaarlijks geïndexeerd (4%) en gerekend met een 1% inwonerstijging. De bijdragen zijn gedurende de looptijd van de Meerjarige Agenda (tot en met 2027) bekend. Omdat er wel om een structurele bijdrage wordt gevraagd, ramen we vanaf 2028 een bedrag van € 85.000 per jaar, waarmee we rekening houden met een continuering van de trend (inflatiecorrectie + inwonergroei).

-5-

2b. Cofinanciering van andere partners is nog onbekend In de voorliggende Meerjarige Agenda is het financieel kader voor gemeenten expliciet gemaakt, met als doel financiering alvast mee te nemen in de besprekingen van gemeentelijke kader- en perspectievennota’s. Er is echter op dit moment nog onduidelijk wat andere partners, zoals de provincies en het Rijk, kunnen en gaan bijdragen. Die ongelijke planning legt niet alleen druk op de andere partners, maar maakt ook dat het op dit moment nog onduidelijk is in welke mate de ambities zoals verwoord in de Meerjarige Agenda, gerealiseerd kunnen worden. Het is de verwachting dat wanneer in het najaar het Uitvoeringsplan 2024-2025 gereed is, hier meer duidelijkheid over is. 3a. Opgavegericht werken is nog steeds een vrij grofmazige manier van werken in coalities Regio Zwolle heeft een lange traditie van een lichte netwerksamenwerking, waar de uitvoering vooral in coalities gebeurt. Voorbeelden (uit het verleden) zijn onder andere het agri-foodcluster, regionale acquisitie, de Human Capital Agenda en een aantal RegioDeal projecten. In de nieuwe Meerjarige Agenda lezen we wel het gedachtegoed van werken in coalitions of the willing terug, of cafetariamodel zoals het nu ook wel genoemd wordt, maar gebeurt dit op het niveau van actielijnen. Dat houdt in dat je als partner meedoet (en betaalt) aan de hele actielijn.

Differentiatie binnen die lijn is dus niet mogelijk, terwijl er binnen een actielijn meerdere programma’s zijn, die wellicht in meer- of mindere mate aansluiten bij de lokale opgaven en ambities. De keuze in hoeverre je als partner dus participeert in en bijdraagt aan Regio Zwolle wordt hiermee op een hoger abstractieniveau, en tegen hogere kosten, gemaakt.

3b.

Tussentijdse evaluatie leidt tot inhoudelijke en financiële bijsturing, maar deelname aan actielijn is niet vrijblijvend Regio Zwolle vraagt gemeenten om zich voor vier jaar te committeren aan deelname aan een actielijn. Elke deelnemer aan een opgave krijgt inbreng op het resultaat en heeft de verplichting middelen te leveren in de vorm van geld en/of uitvoeringskracht. Meedoen is niet vrijblijvend. Om de twee jaar worden uitvoeringsprogramma’s geëvalueerd. De aanpak wordt vervolgens voor de daaropvolgende twee jaar bijgesteld. In het najaar 2023 wordt het tweejarenplan 20242025 verwacht, in 2025 dat voor 2026-2027.

Financiën De financiële paragraaf van de Meerjarige Agenda bestaat uit twee pijlers: de basisbijdrage en de bijdrage voor het opgavegericht werken. De bijdragen voor 2024-2025 zijn lager dan de jaren daarna, door de inzet van reserves in budget uit voorgaande jaren. Er is rekening gehouden met een meerjarige inflatiecorrectie van 4% en een doorgerekend groeipercentage van 1% voor het inwonertal. De basisbijdrage wordt structureel opgenomen, waarbij we voor de komende vier jaar rekening houden met de onderstaande bedragen. Vanaf 2028 reserveren we structureel € 85.000 hiervoor, rekening houdend met eventuele verdere inflatie en stijgingen van het inwonertal. De bijdragen voor opgavegericht werken worden uit incidentele middelen gedekt. Uw raad wordt voorgesteld om voor 2024-2027 de middelen voor de vier actielijnen beschikbaar te stellen, dit betekent € 129.589 in 2024 en oplopend tot € 171.074 in 2027. Voor de gemeente Nunspeet betekent dat het volgende: Nunspeet basis opgaven

structureel incidenteel

2024 € 66.999 € 129.589

2025 € 76.511 € 146.304

2026 € 82.616 €162.476

2027 € 84.816 € 171.074

-6-

Op dit moment is in de begroting opgenomen een structurele bijdrage van € 2,45 per inwoner en voor de opgave Human Capital Agenda (HCA) incidenteel tot en met 2023 € 1,80 per inwoner. De basisbijdrage is in 2024 € 2,37. Dit levert voor 2024 dus een klein voordeel op. Vanaf 2025 is de basisbijdrage hoger dan nu in de begroting is opgenomen. Voor de jaren vanaf 2025 moet dus structureel extra middelen beschikbaar worden gesteld. De incidentele bijdrage voor HCA is alleen in 2023 nog beschikbaar. Voor deelname aan de opgaven moet daarom vanaf 2024 de volledige bijdrage meerjarig incidenteel beschikbaar worden gesteld. Communicatie en participatie De gemeenten worden gevraagd om in te stemmen met de Meerjarige Agenda en de financiële gevolgen te verwerken in hun begrotingen. Hierover dient voor 15 juli 2023 uitsluitsel te worden gegeven aan het Regio Zwolle Bureau. Indien uw raad instemt met deze voorstellen zullen we het Regio Zwolle Bureau hierover informeren, met het bekende voorbehoud dat toekenning van de financiële middelen pas bevestigd kan worden na vaststelling van de Programmabegroting 2024, medio november 2023. Uitvoering In de periode van april tot september 2023 werkt het Regio Zwolle Bureau door aan de ontwikkeling van het Uitvoeringsplan voor 2024 en 2025.

Daarin wordt een concretisering op ambitie, doelen, activiteiten, betrokken partners en beoogde mijlpalen verwacht. Uw raad ontvangt dit jaarplan t.z.t. ter kennisgeving. Onderdeel van deze uitwerking is ook het voorstel om te komen tot een goed werkend netwerk en bijbehorende sturingsprincipes (netwerksturing) met een zorgvuldige afweging om te komen tot de juiste representatie van alle betrokken partners.

Evaluatie Op dit moment zijn nog geen indicatoren bepaald om het effect van deelname in de samenwerking Regio Zwolle te meten. Indicatoren zullen in overleg met de beleidsmedewerkers én in samenspraak met Regio Zwolle bepaald moeten worden. De indicatoren moeten immers aansluiten bij de verantwoordingsdocumenten die Regio Zwolle jaarlijks oplevert. Wellicht bestaat in de andere gemeenten binnen de Kop van de Veluwe eveneens behoefte aan het meetbaar maken van de effecten van deelname aan de actielijnen. Dit hebben wij nog niet kunnen inventariseren. Wij stellen daarom voor in samenspraak met Regio Zwolle, en eventueel de andere gemeenten in Kop van de Veluwe, te komen tot een werkbare set indicatoren, passend bij de verantwoordingsdocumenten die Regio Zwolle jaarlijks oplevert. Om aan de hand van deze indicatoren en voortgangsrapportages van Regio Zwolle de komende vier jaar te kunnen monitoren wat het effect is van deelname aan de actielijnen in de Meerjarige Agenda.

Standpunt commissie Dit onderwerp is in de commissie Algemeen Bestuur tijdens haar vergadering van woensdag 14 juni 2023 aan de orde geweest. Naar aanleiding van vragen uit de commissie is uitgezocht wat de gevolgen zijn wanneer andere deelnemers van Regio Zwolle besluiten om niet of minder financieel bij te dragen. De begroting bij de Meerjarige Agenda 2024-2028 heeft betrekking op het gezamenlijke regiobudget van gemeenten voor de regionale samenwerking. Wanneer een of meerdere gemeenten besluiten niet langer mee te doen in de samenwerking, of besluiten om in een bepaalde actielijn niet mee te doen, heeft dit geen gevolgen voor de bijdrage van de overige deelnemende gemeenten. De bijdrage voor de gemeenten blijft zoals gepresenteerd in de Meerjarige Agenda.

-7-

De begroting bestaat voornamelijk uit uitvoeringsbudgetten van programma’s en projecten ten behoeve van inwoners en ondernemers. De bijdrage is berekend op een gelijkwaardige en aanvullende bijdrage van provincies. Onderwijs- en kennisinstellingen als ondernemers en de EBRZ leveren een bijdrage in kind via projecten voor inwoners en ondernemers. Met aanvullende bijdragen van provincies, Rijk en EU kan het uitvoeringsprogramma worden uitgebreid met bij de ambities passende projecten en activiteiten. De bijdragen van provincies in Regio Zwolle is op dit moment nog niet bekend. Hierop kan nu niet worden vooruitgelopen. De effecten van de provinciale bijdragen worden zichtbaar in het Uitvoeringsplan. Dit wordt na de zomer 2023 opgesteld. Uw raad zal hierover in het najaar 2023 worden geïnformeerd. In de Meerjarige Agenda zijn vier actielijnen geformuleerd. Dit betekent dat het alleen mogelijk is voor de gehele periode (2024 – 2028) te kiezen voor deelname aan deze actielijnen. De Meerjarige Agenda en het nog op te stellen Uitvoeringsplan vormen de basis voor de actielijnen.

Wanneer binnen de looptijd van de Meerjarige Agenda aanleiding ontstaat, bijvoorbeeld op grond van tussentijdse evaluaties of nieuwe ontwikkelingen, om actielijnen uit te breiden met extra opgaven of extra actielijnen te formuleren of in bestaande actielijnen te heroverwegen, komt het college eerst bij de raad terug voordat er een besluit genomen wordt.

Stukken ter inzage geen Bijlage(n)  Meerjarige Agenda Regio Zwolle 2024-2028  Overzicht (per gemeente in Kop van de Veluwe) van gevraagde financiële bijdragen aan Regio Zwolle in 2024-2028 SvK

Burgemeester en wethouders van Nunspeet, de secretaris, de burgemeester, mr. A. Heijkamp

C.W.J. Blom