AP 10. Motivering BOPA Tongerenseweg Vierhouten 2601

MOTIVERING BOPA

TONGERENSEWEG 1-1A VIERHOUTEN

COLOFON RUIMTELIJKE ONDERBOUWING BOPA TONGERENSEWEG VIERHOUTEN

IBAN: NL84 RABO 0308 1446 51 Btw-nr.: NL001665107B28 KvK nr. : 65329732 P/A Korenbloemstraat 30 8012 XS Zwolle

Opdrachtnemer

Bureau voor Planvorming & Advies BV | Zwolle

Opgesteld door Datum

T. Melenhorst januari 2026

Inhoud 1. Aanleiding en doel .......................................................4 2. Beschrijving huidige situatie........................................5 2.1 Ligging en beschrijving plangebied................................................................................................ 5 2.2 Het omgevingsplan ........................................................................................................................ 7 2.3 Strijdigheid en procedure .............................................................................................................. 8 3. Voorgenomen ontwikkeling ........................................9 3.1 Achtergrond................................................................................................................................... 9 3.2 Toelichting op het programma ...................................................................................................... 9 3.3 Stedenbouwkundige inpassing en verschijningsvorm .................................................................. 9 3.3.1 Stedenbouwkundige inpassing ............................................................................................... 9 3.3.2 Verschijningsvorm ................................................................................................................

11 3.4 Buitenruimte ............................................................................................................................... 12 3.5 Duurzaamheid ............................................................................................................................. 13 3.6 Conclusie ..................................................................................................................................... 14 4. Beleid en regelgeving ............................................... 15 4.1 Rijksbeleid en Rijksregels ............................................................................................................ 15 4.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) ........................................................................................ 15 4.1.3 Conclusie .............................................................................................................................. 17 4.2 Provinciaal beleid en provinciale regels ...................................................................................... 17 4.2.1 Omgevingsvisie ..................................................................................................................... 17 4.2.2 Omgevingsverordening ........................................................................................................

18 4.2.3 Conclusie .............................................................................................................................. 19 4.3 Regionaal beleid .......................................................................................................................... 19 4.3.1. Woondeal Regio Noord - Veluwe ........................................................................................ 19 4.3.2 Water .................................................................................................................................... 19 4.4 Gemeentelijk beleid .................................................................................................................... 20 4.4.1 Omgevingsvisie Nunspeet .................................................................................................... 20 4.4.2 Woonvisie gemeente Nunspeet ........................................................................................... 20 4.4.3 Verordening sociale doelgroepen ........................................................................................ 21 4.5 Conclusie ..................................................................................................................................... 23 5. Fysieke leefomgeving ...............................................

24 5.1 Beschermen van de gezondheid ................................................................................................. 24 5.1.1 Wettelijk kader ..................................................................................................................... 24 2

5.2 Geluid door activiteiten ............................................................................................................... 24 5.3 Kwaliteit van de buitenlucht ....................................................................................................... 27 5.4 Geur ............................................................................................................................................. 28 5.5 Trillingshinder .............................................................................................................................. 29 5.6 Bodemkwaliteit ........................................................................................................................... 29 5.7 Wegen, verkeer en parkeren....................................................................................................... 31 5.8 Omgevingsveiligheid ................................................................................................................... 32 5.9 Natuur ......................................................................................................................................... 33 5.10 Water en watersystemen ..........................................................................................................

35 5.11 Bedrijven en milieuzonering...................................................................................................... 36 5.12 Cultuurhistorie en archeologie .................................................................................................. 37 5.12.1 Cultuurhistorie.................................................................................................................... 38 5.12.2 Archeologie......................................................................................................................... 38 5.13 Spuitzones ................................................................................................................................. 39 5.14 M.e.r.-beoordeling .................................................................................................................... 39 6. Uitvoerbaarheid ....................................................... 42 6.1 Algemeen..................................................................................................................................... 42 6.2 Economische Uitvoerbaarheid .................................................................................................... 42 6.3 Maatschappelijke uitvoerbaarheid ............................................................................................. 42 7.

Belangenafweging en conclusie ............................... 43 Bijlagen ......................................................................... 44 Bijlage 1. Bomen Effect Analyse (BEA) .............................................................................................. 44 Bijlage 2. Onderzoek wegverkeerslawaai .......................................................................................... 44 Bijlage 3. Onderzoek warmtepompen............................................................................................... 44 Bijlage 4. Milieukundig bodemonderzoek ......................................................................................... 44 Bijlage 5. Ecologische quickscan ........................................................................................................ 44 Bijlage 5a. Vervolgonderzoek vleermuizen ....................................................................................... 44 Bijlage 6. Aeriusberekening ............................................................................................................... 44 Bijlage 7. Digitale watertoets ............................................................................................................ 44

3

1. Aanleiding en doel Initiatiefnemer is eigenaar van de gronden en opstallen aan de Tongerenseweg 1 en 1a in Vierhouten (gemeente Nunspeet). Ter plaatse geldt op basis van het tijdelijk deel van het omgevingsplan, bestemmingsplan ‘Vierhouten en Hulshorst’, de bestemming ‘Recreatie’. Op basis van de geldende planologische situatie bevinden zich binnen het plangebied een hotel en een bedrijfswoning. Het plan voorziet in de sloop van bestaande opstallen en het bouwen van 9 woningen, waarvan twee levensloopbestendige woningen (geschakeld (2/1 kap)) en zes seniorenwoningen. Daarvan worden er vier aangeboden in het betaalbare koop/huur-segment. Daarnaast wordt de bestaande bedrijfswoning gewijzigd naar zelfstandige burgerwoning. Per saldo worden er met dit plan planologisch gezien 8 woningen toegevoegd. Op basis van het tijdelijk deel van het omgevingsplan, bestemmingsplan ‘Vierhouten en Hulshorst’, is het niet mogelijk om het voorziene plan te realiseren. In voorliggend geval kan van het omgevingsplan worden afgeweken en medewerking worden verleend via een omgevingsvergunning conform artikel 5.1 lid 1 onder a van de Omgevingswet. Om het voornemen mogelijk te maken, kan een omgevingsvergunning worden verleend voor een buitenplanse omgevingsplanactiviteit (BOPA).

Hiervoor dient op basis van artikel 8.0 lid 2 van het Besluit kwaliteit leefomgeving (Bkl) te worden aangetoond dat de BOPA in overeenstemming is met ‘een evenwichtige toedeling van functies aan locaties’. Voorliggende ruimtelijke onderbouwing voorziet hierin.

4

2. Beschrijving huidige situatie 2.1 Ligging en beschrijving plangebied Het plangebied bevindt zich aan Tongerenseweg 1 en 1a in Vierhouten, nabij de splitsing met de Gortelseweg. Vierhouten is een klein dorp binnen de gemeente Nunspeet, midden op de Veluwe. Het dorp ligt hemelsbreed zo’n vijf kilometer ten zuiden van Nunspeet. Tussen Nunspeet en Vierhouten bevindt zich een groot bosgebied. Het plangebied bevindt zich aan de noordoostzijde van het dorp. Het dorp wordt gekenmerkt door verspreide bebouwing in de vorm van woningen en recreatie. Op de volgende afbeelding is de ligging van het plangebied binnen Vierhouten weergegeven.

Ligging van het plangebied Vierhouten.

Het plangebied wordt aan de oostzijde begrensd door woningen. deze woningen zijn georiënteerd op de Waskolkweg. De achtertuinen grenzen aan het plangebied. Aan de overzijde van de Tongerenseweg bevinden zich weilanden. Ten noorden van het plangebied bevindt zich eveneens agrarisch gebied. Aan de oostzijde bevinden zich enkele woningen. Binnen het plangebied bevinden zich een hotel, een bedrijfswoning en een schuur. Het hotel staat van de weg af. Dat biedt ruimte voor een terras en parkeerplaatsen aan de voorzijde van het hotel. De

5

bedrijfswoning bevindt zich achter het hotel. Op de volgende afbeelding is de indeling van het plangebied weergegeven. Bedrijfswoning

Hotel

Terras en parkeerterrein

Schuur

Bestaande indeling van het plangebied.

Het hotel is bereikbaar vanaf de Tongerenseweg. De woning is bereikbaar vanaf de Gortelseweg. Op de volgende foto zijn de toegang tot het plangebied, het hotel en de schuur (links) zichtbaar.

Zicht op het hotel vanaf de Tongerenseweg.

Het hotel bestaat uit een ‘oud’ deel en een aangebouwd gedeelte. Het aangebouwde gedeelte is naar achteren toe aangebouwd. Op de volgende afbeeldingen is dit weergegeven.

6

Aanbouw van het hotel.

Achter het hotel bevindt zich de bedrijfswoning. Op de volgende afbeeldingen is de bedrijfswoning weergegeven.

Bestaande bedrijfswoning.

2.2 Het omgevingsplan Het projectgebied ligt binnen de begrenzing van het omgevingsplan van de gemeente Nunspeet. Ter plaatse van het projectgebied is sprake van het tijdelijke omgevingsplan zoals deze in werking is getreden op 1 januari 2024. Het tijdelijke omgevingsplan bestaat uit de volgende documenten: -

Bestemmingsplan ‘Vierhouten en Hulshorst’ Bestemmingsplan ‘Welstand 2015’ Parapluplan Parkeren Onzelfstandige bewoning v. woningen/uitsluiten logies t.b.v. arbeidsmigranten 2022 (voorbereidingsbesluit) Parapluplan Bed and Breakfast Parapluplan Onzelfstandige Bewoning en Logies Arbeidsmigranten/Seizoenarbeiders e.a.

Het omgevingsplan bevat in de geldende situatie uitsluitend de regels van de bruidsschat. Bestemmingsplan Vierhouten en Hulshorst Navolgende afbeelding bevat een uitsnede van de verbeelding behorende bij het bestemmingsplan ‘Vierhouten en Hulshorst’. Dit plan is het meest relevant. Hierop is te zien dat voor het projectgebied de functie ‘recreatie’ van toepassing is. Verder bevindt zich op de projectlocatie een bouwvlak en kent de locatie verschillende maatvoeringen.

7

Uitsnede uit het tijdelijk deel van het omgevingsplan, bestemmingsplan ‘Vierhouten en Hulshorst’.

De op de plankaart als ‘recreatie’ aangewezen gronden zijn bestemd voor recreatieve voorzieningen, die zijn aangegeven bij de aanduiding die op de plankaart in het betreffende bestemmingsvlak is aangeduid. Ter plaatse van het plangebied is echter geen aanduiding opgenomen. Bestemmingsplan Welstand De gemeente heeft per gebied bepaald welke welstandscriteria van toepassing zijn. dat is vastgelegd in het tijdelijk deel van het omgevingsplan, Bestemmingsplan Welstand. Ter plaatse van het plangebied gelden op basis van dit bestemmingsplan de dubbelbestemming ‘Waarde – Welstand, uitgebreide toets’ en de gebiedsaanduiding ‘overige zone 6 – dorpen’. Voorliggend plan wordt getoetst aan de geldende welstandscriteria die gelden voor ‘Deelgebied Vierhouten’.

2.3 Strijdigheid en procedure Het plan voorziet in het slopen van alle opstallen en het bouwen van negen woningen. Het bouwen en gebruiken van reguliere woningen is op basis van de geldende planologische situatie niet toegestaan. Op het moment dat een omgevingsplanactiviteit in strijd is met het omgevingsplan kan er worden afgeweken van het omgevingsplan middels een BOPA (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) of kan het omgevingsplan worden gewijzigd ten behoeve van het project. Er is in dit geval gekozen voor een BOPA-procedure, omdat de plannen concreet zijn en omdat deze procedure eenvoudiger en sneller is dan de procedure voor het wijzigen van het omgevingsplan. Om te voldoen aan de gestelde eisen voor een BOPA dient er door middel van een ruimtelijke onderbouwing te worden aangetoond dat het voorgenomen initiatief in overeenstemming is met een ‘evenwichtige toedeling van functies aan locaties’. Voorliggend document vormt deze onderbouwing. 8

3. Voorgenomen ontwikkeling 3.1 Achtergrond De initiatiefnemer is eigenaar van de gronden en gebouwen aan de Tongerenseweg 1 en 1a, een locatie waar al decennialang mensen logeren of tijdelijk verblijven. Deze situatie bestaat al sinds 1909, toen het eerst als pension fungeerde. Vanaf 1935 tot de jaren tachtig dienden de gebouwen als zusterverblijf en Medisch Centrum van de Stichting Philadelphia Voorzieningen. Vanaf 2008 zijn de huidige eigenaren de gastheer en gastvrouw van Hotel Vierhouten, waarbij de historie van een pension werd voortgezet. Vanwege veranderende wensen van gasten zoals luxe, comfort en de afwerking van kamers, voldoen veel huidige kamers niet aan deze eisen. Naast deze wensen zijn de eigenaren genoodzaakt om het hotel sterk te verduurzamen vanwege de enorme stijging van energiekosten. Dit heeft geleid tot het onderzoeken van andere mogelijkheden voor de locatie. In het dorp Vierhouten zijn nauwelijks betaalbare seniorenwoningen op de markt. Deze factoren hebben geleid tot een onderzoek naar de mogelijkheid om de huidige bebouwing te transformeren. Gezien de bouwkundige staat van de bestaande panden is dit vanuit het oogpunt van duurzaamheid en economische haalbaarheid echter niet wenselijk. Daarom is gezocht naar een nieuwe functie voor de locatie. Die is gevonden in de vorm van woningen.

Het plan is om alle bestaande bebouwing van het hotel te slopen en een ‘hofje’ te realiseren met duurzame woningen.

3.2 Toelichting op het programma Het programma bestaat uit zes seniorenwoningen in het binnen gebied, dat kan worden ingericht als een collectief erf. Deze woningen zullen afhankelijk van de totale investering ofwel middeldure koop of huur worden. Daarnaast worden twee levensloopbestendige woningen gepositioneerd in het lint van de Tongerenseweg. Deze woningen vallen in het segment van middeldure koop. Bovendien zal de huidige bedrijfswoning achter op het erf worden omgezet naar een reguliere woning. Door de speelse opzet van de nieuwe bebouwing zal de huidige woning, die momenteel achter het hotel verscholen ligt, ook zichtbaar worden. Bij het kiezen van de doelgroep voor deze woningen heeft de initiatiefnemer bewust gekozen voor senioren. Het doel hiervan is om met zo min mogelijk woningen de kosten van de totale investering te dekken. Deze keuze is mede ingegeven door de context van de locatie. De locatie vraagt niet om een grote toename van het aantal woningen, zoals je zou krijgen als je de investering zou bekostigen met woningen uit het lagere segment. Daarom is er gekozen voor seniorenwoningen met een beperkte bouwhoogte in een hofje. Door deze manier van bebouwing blijft de impact op de omgeving minimaal en wordt er tegelijkertijd voorzien in de behoefte aan woningen voor senioren.

Op deze manier wordt er op een verantwoorde manier ingespeeld op de vraag naar woningen, passend bij de context van de locatie.

3.3 Stedenbouwkundige inpassing en verschijningsvorm 3.3.1 Stedenbouwkundige inpassing Het uitgangspunt is om de huidige panden die momenteel dienstdoen als hotel te slopen. Deze panden, variërend van één laag met een gebroken kap tot een pand met twee bouwlagen en een 9

flauwe kap, zullen verdwijnen. In tegenstelling tot de huidige bebouwing zal nieuwe bebouwing zoveel mogelijk aan de randen van de kavel worden gesitueerd, waardoor er veel ruimte ontstaat voor een collectief erf dat wordt ontsloten op de Tongerenseweg. Binnen het erf is ruimte voor parkeren. Door de verspringende en verdraaide positie van de bouwmassa’s ten opzichte van elkaar ontstaat er een erf met hoekjes en plekken die collectief kunnen worden ingezet, bijvoorbeeld met een jeu de boulesbaan of een hoek waar auto’s verdekt geparkeerd kunnen worden. Op de volgende afbeelding is de indeling van het erf weergegeven. Het gaat om een impressie. Voor een definitieve inrichting en voor definitieve maatvoering wordt verwezen naar de bouwkundige tekeningen behorende bij deze aanvraag.

Impressie van de nieuwe inrichting van het plangebied .

De bouwmassa van de seniorenwoningen op dit erf bestaat uit één laag en een flauwe kap, waardoor deze woningen lager blijven dan de omliggende bebouwing en daardoor ondergeschikt blijven. Mede door de doelgroep en de bouwmassa zal dit eenvoudiger geaccepteerd worden door de omgeving. De twee levensloopbestendige woningen aan de Tongerenseweg zullen qua architectuur en materiaalgebruik overeenkomen met de seniorenwoningen. Door de aanwezigheid van de bestaande bomenrij aan de Tongerenseweg zullen deze woningen verder naar achteren staan dan de 10

naastgelegen bestaande woningen. De bouwmassa van deze woningen bestaat uit anderhalve bouwlaag met een kap, waarbij auto’s op eigen terrein kunnen worden geparkeerd. Door het verdwijnen van de gebouwen van het hotel en de speelse opzet van de nieuwe woningen zal de bestaande woning voor het eerst zicht hebben op de Tongerenseweg en zal het als bouwmassa een onderdeel zijn van het nieuwe ‘hofje’. Bij het bepalen van de positie van de nieuwe massa is rekening gehouden met de posities van bestaande bomen en struiken.

3.3.2 Verschijningsvorm Op de volgende afbeelding is een vogelvlucht van het erf weergegeven. Hierop is te zien dat de bebouwing zich in de vorm van erf ten opzichte van elkaar is gepositioneerd. Ook is zichtbaar dat de seniorenwoningen ondergeschikt zijn aan de omliggende woningen.

Vogelvlucht van de nieuwe situatie.

Entree van het erf vana f de Tongerenseweg.

11

Op de volgende afbeelding is het nieuwe zicht vanaf de Tongerenseweg op het plangebied weergegeven. Hieruit blijkt dat er sprake is van een passende invulling van de nieuwe woningen.

Zicht op het plangebied vanaf de Tongerenseweg.

3.4 Buitenruimte Uitgangspunt van het plan is dat sprake is van een groene uitstraling. Dit draagt bij aan de biodiversiteit, het tegengaan van hittestress en de opvang en afvoer van hemelwater. Uitgangspunt is dat bestaande waardevolle bomen rondom het plangebied behouden blijven. In het kader van dit plan is daarom een Bomen Effect Analyse (BEA) uitgevoerd. De BEA is als bijlage 1 van deze onderbouwing opgenomen. Uitgangspunt van de BEA is om inzichtelijk te maken of alle bomen ondanks de uitvoering van het plan, duurzaam te behouden zijn. Gelet op de resultaten van het uitgevoerde boven - en ondergrondse onderzoek, de toekomstverwachting van de bomen en de verwachte projectinvloed is de conclusie van deze BEA als volgt: -

21 bomen zijn in hun huidige vorm en op hun huidige standplaats duurzaam te behouden . 9 bomen zijn te behouden, mits de juiste boombeschermingsmaatregelen worden toegepast. 4 bomen zijn bij uitvoering van de geplande werkzaamheden niet te behouden.

In de BEA is per boom aangegeven op welke wijze rekening moet worden gehouden bij de planvorming. Voor de 4 bomen die niet te behouden zijn geldt een herplantplicht. Op deze wijze blijft het aantal bomen behouden. Binnen het plangebied worden enkele bomen aangeplant. Ook worden hagen gerealiseerd rondom de parkeerkoffers. De parkeerplaatsen worden uitgevoerd in open bestrating waardoor het groen zichtbaar is en hemelwater goed kan infiltreren. Op de volgende afbeelding zijn impressies weergegeven die het groene karakter van het plangebied laten zien.

12

Groene uitstraling binnen het plangebied.

3.5 Duurzaamheid De nieuwe woningen moeten voldoen aan de eisen voor bijna energieneutrale gebouwen (BENG), waarbij de energiebehoefte voor zowel verwarming als koeling van belang is, ongeacht de aanwezigheid van installaties. Naast thermische isolatie hebben factoren zoals zonoriëntatie en kierdichtheid invloed op dit proces. Tevens wordt er rekening gehouden met een vaste hoeveelheid ventilatielucht. 13

De woningen zullen worden geïsoleerd volgens de voorgeschreven normen. Daarnaast zal, op basis van het BENG-rapport, een keuze worden gemaakt voor zonnepanelen, het type warmtepomp en een vorm van ventilatie. Bovendien wordt met dit plan hittestress voorkomen, zowel bij de inrichting van de woningen, privépercelen als het collectieve erf. De bestaande bomen zijn meegenomen in een nieuw landschappelijk inrichtingsplan van het erf, waarbij is nagedacht over minimale verstening, wateropslag en de integratie van het nieuwe plan in de huidige context. Onderdeel daarvan is het toepassen van ‘groene’ bestrating en het met groen omzomen van de parkeerplaatsen.

3.6 Conclusie In dit hoofdstuk is een toelichting gegeven op het plan voor de sloop en vervangende nieuwbouw aan de Tongerenseweg 1/1a in Vierhouten. Het betreft hier het realiseren van een ‘woonhofje’ waarbij twee levensloopbestendige woningen (geschakeld (2/1 kap)) en zes seniorenwoningen worden gerealiseerd, waarvan er vier worden aangeboden in het betaalbare koop/huur-segment. Woningbouw categorieën waar in Vierhouten behoefte aan is. Ook wordt de bestaande bedrijfswoning omgezet naar een zelfstandige burgerwoning. Met dit plan ontstaat een substantiële ruimtelijke verbetering van omgeving, doordat het bestaande leegstaande horecapand wordt vervangen door woningen. Toekomstige leegstand van het horecapand wordt voorkomen en opgelost. De bestemming recreatie, die ruime bouw- en gebruiksmogelijkheden kent, wordt vervangen door een meer passende woonfunctie, waar auto’s vrijwel uit het beeld zijn verdwenen waardoor het groene beeld kan overheersen vanaf de straat.

14

4. Beleid en regelgeving In dit hoofdstuk wordt het beleidskader dat relevant is voor de activiteit en/of functie toegelicht en wordt de activiteit en/of functie hieraan getoetst.

4.1 Rijksbeleid en Rijksregels 4.1.1 Nationale Omgevingsvisie (NOVI) Met de Nationale omgevingsvisie (NOVI) geeft het Rijk een langetermijnvisie op de toekomst en de ontwikkeling van de leefomgeving in Nederland. Uitgangspunt in de nieuwe aanpak is dat ingrepen in de leefomgeving niet los van elkaar plaatsvinden, maar in samenhang. Om dit te kunnen bewerkstelligen laat het Rijk de inrichting van de fysieke leefomgeving meer over aan de decentrale overheden en komt de gebruiker centraal te staan. Het Rijk blijft verantwoordelijk voor het systeem de fysieke leefomgeving. Daarnaast kan een rijksverantwoordelijkheid aan de orde zijn als: -

-

-

een onderwerp nationale baten en/of lasten heeft en de doorzettingsmacht van provincies en gemeenten overstijgt, bijvoorbeeld het reserveren van ruimte voor militaire activiteiten en het stellen van opgaven in de stedelijke regio’s rondom de mainports, brainports, greenports en valleys; over een onderwerp internationale verplichtingen of afspraken zijn aangegaan, bijvoorbeeld het stimuleren van biodiversiteit, duurzame energie, watersysteemherstel of het beschermen van werelderfgoed; een onderwerp provincie- of landsgrensoverschrijdend is een ofwel een hoog afwentelrisico kent ofwel in beheer bij het Rijk is. Bij dit laatste gaat het bijvoorbeeld om de hoofdnetten van weg, spoor, water en energie, maar ook de bescherming van gezondheid van inwoners is op rijksniveau relevant.

Aan de hand van een toekomstperspectief op 2050 brengt de NOVI de langetermijnvisie in beeld. Op nationale belangen wil het Rijk sturen en richting geven. Die komen samen in vier prioriteiten: 1. 2. 3. 4.

ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie duurzaam economisch groeipotentieel sterke en gezonde steden en regio’s toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied.

De druk op de fysieke leefomgeving in Nederland is zo groot, dat belangen soms botsen. Het streven is om combinaties te maken en win-win situaties te creëren, dit is echter niet altijd mogelijk. In die gevallen dienen belangen te worden afgewogen. Hiervoor gebruikt de NOVI drie afwegingsprincipes: 1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies: in het verleden is scheiding van functies te vaak te rigide gehanteerd. Met de NOVI zoeken we naar maximale combinatiemogelijkheden tussen functies, gericht op een efficiënt en zorgvuldig gebruik van onze ruimte. 2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal: wat de optimale balans is tussen bescherming en ontwikkeling, tussen concurrentiekracht en leefbaarheid, verschilt van gebied tot gebied. Sommige opgaven en belangen wegen in het ene gebied zwaarder dan in het andere.

15

3. Afwentelen wordt voorkomen: het is van belang dat onze samenleving zoveel mogelijk voorziet in mogelijkheden en behoeften van de huidige generatie van inwoners zonder dat dit ten koste gaat van toekomstige generaties.

In de NOVI zijn NOVEX-gebieden aangewezen. De NOVEX-gebieden

Een NOVEX-gebied is een instrument waarbij Rijk en regio meerdere jaren verbonden zijn aan de gezamenlijke uitwerking van de verschillende opgaven in het ruimtelijke domein. De gemeente Nunspeet is onderdeel van NOVEX-gebied Regio Zwolle. Dit gebied, de delta van de IJssel en de Vecht, met natte en droge, hoge en lage gebieden, wordt ook wel ‘Nederland in het klein’ genoemd. In de periode tot 2040 moeten er in deze regio minimaal 50.000 woningen worden gerealiseerd. Het klimaatadaptief accommoderen van deze stedelijke en economische groei van de regio in een dynamische en kwetsbare delta, mét behoud en ontwikkeling van de kwaliteit van de leefomgeving en bereikbaarheid, is een belangrijke integrale opgave voor de regio en vraagt om keuzes in een lange termijnstrategie. Centraal staat het accommoderen van de ontwikkelopgave (woningen en bedrijvigheid), waarbij groen meegroeit, het behoud van de huidige ruimtelijke kwaliteit op basis van een klimaat adaptieve verstedelijkingsstrategie. Een klimaat adaptieve verstedelijking vraagt op alle schaalniveaus, van straat en sloot tot de hele regio; dat we de opgave niet vergroten; en dat we conform nationaal beleid water en bodem leidend laten zijn. Dat geldt niet alleen voor de nieuwe ontwikkelingen, maar ook voor de bestaande. We hebben als regio de ambitie om met de ontwikkelopgave de klimaatopgave vooruit te helpen.

Ladder duurzame verstedelijking

Artikel 5.129g van het Bkl schrijft voor dat, voor zover een omgevingsplan voorziet in een nieuwe stedelijke ontwikkeling, met het oog op het belang van zorgvuldig ruimtegebruik en het tegengaan van leegstand in het omgevingsplan rekening gehouden dient te worden met: 1. De behoefte aan de voorgenomen stedelijke ontwikkeling; 2. Als de voorgenomen stedelijke ontwikkeling is voorzien buiten het stedelijk gebied of buiten het stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van een stedelijk gebied, aangetoond is dat er geen mogelijkheden zijn voor realisatie van de voorgenomen stedelijke ontwikkeling binnen dat stedelijk gebied of stedelijk groen aan de rand van de bebouwing van dat stedelijk gebied. In artikel 5.129g van het Bkl wordt onder lid 1 het relevante begrip 'stedelijke ontwikkeling' en 'bestaand stedelijk gebied' gedefinieerd: Een stedelijke ontwikkeling wordt gedefinieerd als: uitbreiding van een bedrijventerrein, een zeehaventerrein, een woningbouwlocatie, kantoren, een detailhandelvoorziening of een andere stedelijke voorziening en die voldoende substantieel is. ‘Bestaand stedelijk gebied’ wordt als volgt gedefinieerd: het samenstel van bebouwing voor wonen, dienstverlening, bedrijvigheid, detailhandel en horeca, en de daarbij behorende openbare of sociaalculturele voorzieningen en infrastructuur.

Het betreft het samenstel van bebouwing dat in een omgevingsplan of een omgevingsvergunning voor een omgevingsplanactiviteit is toegelaten. 16

Artikel 5.129g Bkl legt geen grens vast wat voldoende substantieel is. In uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State zijn wel lijnen uitgezet. Er is een overzichtsuitspraak (ECLI:NL:RVS:2017:1724) over de Ladder. De Afdeling geeft hierin geen harde ondergrenzen, maar stelt wel 'in beginsel' grenzen. Het gaat er daarbij om dat er sprake is van een nieuwe stedelijke ontwikkeling als er sprake is van meer dan 11 woningen. Omdat daar in voorliggend plan (dat bestaat uit 9 woningen) geen sprake van is, is een toets aan de Ladder niet nodig. In dit hoofdstuk wordt onder gemeentelijk beleid wel aangetoond dat het plan bijdraagt aan een behoefte.

4.1.3 Conclusie Voorliggend plan voorziet in het realiseren van 9 woningen. Het plan draagt hierdoor mee aan de opgave om in het NOVEX-gebied Regio Zwolle ten minste 50.000 woningen te realiseren.

4.2 Provinciaal beleid en provinciale regels 4.2.1 Omgevingsvisie In de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland staan de hoofdlijnen van het provinciale ruimtelijk beleid. De Omgevingsvisie Gaaf Gelderland gaat in de breedte over het beleid van de provincie voor de fysieke leefomgeving. De visie integreert een vijftal beleidsterreinen: ruimte, natuur, water, milieu en verkeer en vervoer. De provincie wil de focus leggen op een duurzaam, verbonden en een economisch krachtig Gelderland. Door daarin te investeren wil de provincie werken aan een gezond, veilig, schoon en welvarend Gelderland centraal. Om dat te bereiken wordt de focus gelegd op zeven ambities op het gebied van energietransitie, klimaatadaptatie, circulaire economie, biodiversiteit, bereikbaarheid, vestigingsklimaat en woon- en leefomgeving. Deze ambities worden hieronder kort samengevat: -

Een versnelde energietransitie, gericht op forse vergroting van het aandeel duurzame energie en passend bij de Gelderse kwaliteiten; Een op de toekomst toegerust beschermend klimaatbeleid; Een voortvarend en innovatief circulair beleid; Een stimulerend en beschermend beleid voor biodiversiteit; Efficiënte, duurzame en innovatieve bereikbaarheid, toegesneden op de veranderende vraag; Een duurzaam, dynamisch en toegankelijk economisch vestigingsklimaat, waar voor ondernemers en inwoners een sterke aantrekkingskracht vanuit gaat; Een duurzaam en divers woon- en leefklimaat, dat steeds weet te anticiperen op ontwikkelingen.

Zoals hiervoor aangegeven integreert de omgevingsvisie vijf beleidsterreinen, waaronder ‘ruimte’. Dat beleidsterrein is op voorliggend plan van toepassing. Het provinciaal belang ligt in het vergroten van de ruimtelijke kwaliteit. De klimaat-bestendigheid wordt vergroot, de mogelijkheden om zonne- en windenergie op te wekken zijn in kaart gebracht en de natuur- en landschappelijke kwaliteit blijft behouden. De provincie zet zich in voor vitale steden en dorpen en voor een duurzame verstedelijking, gericht op versterking van de stedelijke netwerken, gecombineerd met aandacht voor de vitaliteit van kleine kernen en dorpen. De kwalitatieve regionale opgave voor wonen is van provinciaal belang, net als het belang dat bij locaties met een bovenlokaal ontwikkelpotentieel die potenties benut worden. Het beleid voorziet in provinciale kaders voor het terugdringen van leegstand en overcapaciteit in

17

gemeentelijke plannen en voor zorgvuldige locatie-afwegingen op regionaal niveau, waarbij de ladder voor duurzame verstedelijking wordt ingezet. Voor wonen en werken geldt een regionale aanpak die gericht is op een gezonde en veilige woonomgeving, waarin mensen zich met elkaar verbonden voelen en die goed bereikbaar is en goede voorzieningen heeft. Vertaling naar het plan Voorliggend plan sluit aan bij het provinciale ruimtelijke beleid zoals dat is opgenomen in de omgevingsvisie. Een bestaand leegstaand pand wordt gesloopt om in een kleine kern negen woningen te realiseren. Hiermee wordt op een duurzame en efficiënte wijze invulling gegeven aan de woningbehoefte. De manier waarop de ontwikkeling plaatsvindt is ruimtelijk afgestemd op de omgeving en draagt op die manier bij aan de kwalitatieve opwaardering van het gebied.

4.2.2 Omgevingsverordening Uitgangspunt voor de regels in de verordening zijn ambities van de Omgevingsvisie Gaaf Gelderland, de vertaling van die ambities in de Kadernota Gaan voor Gaaf en de maatschappelijke doelen genoemd in artikel 1.3 van de Omgevingswet. De inzet van de verordening als juridisch instrument om de doorwerking van het provinciaal beleid af te dwingen is beperkt tot die onderdelen van het beleid waarvoor de inzet van algemene regels noodzakelijk is om provinciale belangen veilig te stellen of om uitvoering te geven aan wettelijke verplichtingen. Vertaling naar het plan Ter plaatse van het plangebied zijn de volgende instructieregels uit de Omgevingsverordening relevant. Instructieregel 5.44 Beschermen landschap Gelderse Streken: Veluwe Voor zover een omgevingsplan van toepassing is op locaties binnen de Gelderse streek Veluwe wordt bij een nieuwe activiteit of ontwikkeling rekening gehouden met de voor die streek vastgestelde kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen van het landschap als bedoeld in bijlage Kernkwaliteiten en ontwikkeldoelen landschap Gelderse streek Veluwe. Er zijn diverse kernkwaliteiten van de Veluwe benoemd. Niet alle kernkwaliteiten zijn op het plangebied van toepassing. De volgende zijn dat wel: -

-

Reliëfrijk stuwwallencomplex en veruit het grootste aaneengesloten groene en bosrijk gebied van Nederland. Inclusief het spectaculaire ‘steile’ reliëf op de zuidflank van de Veluwe, de zuidrand van de stuwwal. Sterke afwisseling van bos- en natuurgebieden, heidevelden, zandverstuivingen, agrarische enclaves en landgoederen met landgoedstructuren en lanen. Aantrekkelijk en relatief goed ontsloten recreatielandschap, al vanouds een geliefde vakantiebestemming voor Nederland.

De kernkwaliteiten zijn vertaald in ontwikkelingsdoelen. Het algehele doel is dat ruimtelijke ontwikkelingen rekening houden met en zo mogelijk bijdragen aan de kernkwaliteiten van de Veluwe. Een van de doelen is om de recreatieve druk meer dan voorheen te zoneren in drukke, luwe en stille gebieden, inclusief passende recreatieve ontsluiting. Met aandacht voor sluiten van wegen en parkeerplaatsen en uitbreiding onverharde paden. Door het hotel te sluiten wordt hier aan bijgedragen omdat een ‘solitair’ recreatief product verdwijnt.

18

Een ander ontwikkeldoel is om grote terughoudendheid te betrachten bij verdere ontwikkeling van gebouwen en bebouwde terreinen, zowel bij uitbreiding, nieuwvestiging en functieverandering. Zorgvuldig inpassen is noodzakelijk, rekening houdend met natuurwaarden. In voorliggend plan gebeurt dit. Een nieuwe functie wordt op basis van gebiedskenmerken (zowel functioneel in de vorm van woningen als ruimtelijk/landschappelijk) ingepast. Instructieregel 5.85 (klimaatadaptie) Met betrekking tot waterveiligheid en wateroverlast zijn omgevingswaarden vastgesteld met resultaats- en inspanningsverplichtingen voor de waterschappen. Ruimtelijke ontwikkelingen en weersextremen zijn hierop van grote invloed. Het is daarom van belang dat hiermee bij nieuwe, ruimtelijke ontwikkelingen rekening wordt gehouden en dat het waterschap hierbij wordt betrokken. Daarnaast vormen de effecten en gevolgen van droogte en hitte een belangrijke problematiek om rekening mee te houden. ‘De Landelijke Maatlat voor een groene klimaatadaptieve gebouwde omgeving’ kan helpen bij het nadenken over en beschrijven van de maatregelen en voorzieningen die genomen worden. In hoofdstuk 5 wordt aangegeven op welke wijze hier mee wordt omgegaan.

4.2.3 Conclusie Het plan is in lijn met de provinciale omgevingsvisie en omgevingsverordening.

4.3 Regionaal beleid 4.3.1. Woondeal Regio Noord - Veluwe Als overheden staan Rijk, Provincies, Regio en gemeenten gezamenlijk voor een urgente woningbouwopgave met de corporaties en marktpartijen als belangrijke partners om tot uitvoering te komen. Er zijn onvoldoende woningen en de vraag stijgt. Met de Nationale Woon- en Bouwagenda (programma Woningbouw) zet de minister voor Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO) in op de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030. Deze afspraak wordt de ‘woondeal’ genoemd. Hierbij is regionaal een verdeling gemaakt om invulling te geven aan de opgave. De gemeente Nunspeet valt in de woondeal regio Noord Veluwe. Voor de gemeente Nunspeet is een aandeel van 1.380 te realiseren woningen opgenomen in de regionale woondeal. Voorliggend plan, met in totaal 9 woningen, draagt hier aan bij.

4.3.2 Water Samen met de gemeenten Hattem, Oldebroek, Elburg en het Waterschap Vallei en Veluwe heeft de gemeente Nunspeet het beleids- en beheerplan Water en Riolering opgesteld. Dit plan is vastgesteld op 1 juni 2023. De drie zorgplichten van de gemeente – afwaterzorgplicht, hemelwaterzorgplicht en grondwaterzorgplicht – vormen de basis van dit gemeentelijke waterbeleid. Aan de hand van de vier thema’s gezondheid, klimaatadaptatie, communicatie & educatie en energie & grondstoffen wordt inzichtelijk gemaakt waar de komende jaren op gefocust zal worden. Voor (her)ontwikkelingen van nieuw bouw gelden bergingseisen. Voor nieuwbouw wordt aangesloten bij het beleid van Waterschap Vallei en Veluwe. Concreet betekent dat het realiseren van een waterberging met een inhoud van 60 mm voor elke vierkante meter verhard oppervlak. Deze eis moet ook toegepast worden voor bestaand gebied waar herontwikkeling plaatsvindt. Ongeacht de toename van verhard oppervlak wordt er gestreefd naar een inrichting waarin 60 mm waterberging voor elke vierkante meter verhard oppervlak is opgenomen. 19

4.4 Gemeentelijk beleid 4.4.1 Omgevingsvisie Nunspeet In de vergadering van 29 november 2018 heeft de Nunspeetse gemeenteraad de Omgevingsvisie vastgesteld. Een document dat op hoofdlijnen de kwaliteit van de fysieke leefomgeving beschrijft. En dan gaat het niet alleen om ruimtelijke aspecten, maar ook ontwikkelingen op het gebied van cultureel erfgoed, energie-infrastructuur, landbouw, landschap, milieu, natuur en water komen in de visie aan de orde. In de omgevingsvisie is de gemeente opgedeeld in deelgebieden. Vierhouten, waar voorliggend plangebied zich bevindt, ligt in deelgebied 6 ‘Kern en agrarische enclave Vierhouten’. De ambitie van dit gebied is als volgt omschreven: De agrarische enclaves vormen open, duidelijk omkaderde ruimtes, binnen het zeer besloten bosgebied van het Natura 2000 gebied Veluwe. De enclave ademt een landelijke sfeer met dorpsboerderijen, zwaar loofhout en landbouwpercelen. Het kampen- en essenlandschap rondom de kern bestaat uit een open complex van aaneengesloten akkers in een kleinschalige structuur van bosschages, houtwallen, singels en gemengd agrarisch gebruik. We faciliteren de accentverschuiving van agrarisch productiegebied voor klei - ne gemengde bedrijven, naar agrarisch landschapsbeheer. Hoofdfunctie blijft landbouw met recreatief medegebruik.

De enclaves hebben hiervoor veel te bieden met voorzieningen en de directe nabijheid van bos- en heideterreinen. Samen met betrokkenen en de dorpsvereniging zoeken we naar een goede locatie voor kleinschalig, landschappelijk goed ingepaste woningbouw voor starters en ouderen in of aan de oostrand van de kern. Die woningbouw voor starters en ouderen vindt plaats in voorliggend plangebied. De woningen zijn geschikt voor starters en senioren. Conclusie

Met voorliggend plan wordt invulling gegeven aan een van de ambities voor Nunspeet in zijn algemeenheid en Vierhouten in het bijzonder: een kwalitatieve en kwantitatieve bijdrage leveren aan de woningbehoefte. Dit gebeurt op basis van een goede landschappelijke inpassing.

4.4.2 Woonvisie gemeente Nunspeet In februari 2020 heeft de raad van de gemeente Nunspeet de woonvisie ‘Goed wonen in de gemeente Nunspeet’ vastgesteld. In dit document zijn de woonopgaven en woonambities van de gemeente opgenomen. De opgaven zijn kwalitatief en kwantitatief van aard. Er is behoefte aan meer woningen voor diverse doelgroepen. Om de woonopgave te vertalen zijn drie ambities benoemd: -

Betaalbare en passende woningen voor de lokale behoefte (met name voor starters en senioren) Een duurzaam huis (een duurzame woningvoorraad die zich kenmerkt door groen en zuinig energieverbruik, dan wel energieneutraliteit) Zorgzame en inclusieve wijken (goed wonen voor mensen met een zorgbehoefte)

20

Vertaling naar het plan Voorliggend plan ligt in Vierhouten. In de Woonvisie is opgenomen dat de kernen Elspeet, Hulshorst en Vierhouten qua woning- en inwoneraantal te klein zijn voor een statistisch verantwoorde benadering van de behoefte. Dat betekent dat de invulling van de woningbehoefte op basis van concrete signalen maatwerk moet plaatsvinden, maar wel op basis van de uitgangspunten van de beleidsregel ‘Woningbouw op maat’. De beleidsregel Woningbouw op maat (is destijds ingesteld om zuinig om te gaan met de beschikbare ruimte. Door kritisch te kijken naar de woningen die worden toegevoegd op inbreidingslocaties wordt voorkomen dat het groene karakter van Nunspeet verdwijnt. Met dit plan vindt maatwerk plaats in lijn met de beleidsregel Woningbouw op maat. Er is sprake van inbreiding en het plan is in lijn met de behoefte aan woningen voor onder andere ouderen. Hiermee is het plan in lijn met gemeentelijk beleid.

4.4.3 Verordening sociale doelgroepen De Wet ruimtelijke ordening (Wro) bood gemeenten de mogelijkheid om per deelgebied in bestemmingsplannen te eisen dat een percentage van bepaalde categorieën woningen wordt gerealiseerd in nieuwbouwontwikkelingen. Deze categorieën waren vastgelegd in het Besluit ruimtelijke ordening (Bro): -

sociale huur; sociale koop; particulier opdrachtgeverschap; en geliberaliseerde woningen voor middenhuur (ook wel: ‘middeldure huur’).

Vervolgens kan de gemeenteraad de doelgroepen die in aanmerking komen voor voornoemde categorieën woningen in een verordening vastleggen. De verordening vormt daarmee de juridische basis voor het doorvoeren van gemeentelijk woonbeleid in bestemmingsplannen. Deze verordening ziet uitsluitend toe op nieuwbouw van woningen. Om de verordening toe te passen moet dit in het betreffende bestemmingsplan en/of in het bijbehorende exploitatieplan vastgelegd worden. Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet is het Bro komen te vervallen. De bepalingen zoals die in het Bro waren opgenomen zijn opgenomen in het Besluit kwaliteit leefomgeving. Voor de definitie van een sociale koopwoning wordt aansluiting gezocht bij de kostengrens van de Nationale Hypotheek Garantie (NHG). Gemeenten konden op basis van artikel 7ad van Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet deelnemen het aan het experiment sociale koop. Dit experiment, op basis van artikel 7ad van Besluit uitvoering Crisisen herstelwet, geeft gemeenten ruimte voor het bepalen van de grenzen voor sociale koop en deze grenzen afstemmen op de lokale situatie op de woningmarkt. De gemeente Nunspeet heeft deze status aangevraagd omdat met de NHG grens zijnde te toekomstige grens voor sociale koop onvoldoende gestuurd kan worden op de categorie betaalbare woningen.

De gemeente Nunspeet is meegenomen in de vierentwintigste tranche van de Regeling uitvoering Crisisen herstelwet die is gepubliceerd op 11 september 2023 in de Staatscourant (Stcrt. 2023, 24504) wat inhoudt dat de gemeente vanaf 12 september 2023 gebruik kan maken van de experimentregeling.

21

Voor de toepassing van de het experiment sociale koop is voor de indeling van de categorie sociale koop aansluiting is gezocht bij de Woonvisie Goed Wonen in Nunspeet 2020 - 2025. Daarnaast is voor het bepalen van de woningbouw categorieën sociale koop gekeken naar de afspraken die zijn gemaakt in de regionale woondeal Noord Veluwe waarin de verschillende overheden, het Rijk, de provincie en gemeenten de bouw van 900.000 tot 2030 zien als een gezamenlijke opgave. In deze woondeal is opgenomen dat ten minste twee derde van deze nieuwbouwwoningen betaalbaar zijn. De afspraken uit deze woondeals komen onder andere terecht in de Wet versterking regie volkshuisvesting waar op dit moment door het ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening aan wordt gewerkt. In de Verordening sociale doelgroepen definieert de gemeente Nunspeet de doelgroepen voor sociale huur- en koopwoningen en geliberaliseerde woning voor middenhuur door inkomensgrenzen vast te stellen. In de huidige woningmarkt hebben veel huishoudens moeite met het vinden van passende en betaalbare woonruimte. Voorheen zagen de maatregelen vanuit de gemeente met name toe op de behoefte aan woonruimte voor lagere inkomens. Dit kreeg grotendeels vorm in de realisatie van sociale huurwoningen.

Met de huidige woningprijzen is het ook voor huishoudens met een middeninkomen lastig geworden om geschikte woonruimte te vinden en te kunnen betalen. In de verordening worden daarom zowel de sociale (ook wel ‘goedkope’) categorieën woonruimte als de middeldure (ook wel ‘betaalbare’) categorieën woonruimte opgenomen. Hiermee kan bij nieuwe ontwikkelingen worden afgedwongen dat er voor deze doelgroep gebouwd wordt. De doelstelling van de verordening is drieledig:

-

Ervoor zorgen dat woonruimte daadwerkelijk betaalbaar is. Ervoor zorgen dat goedkope en betaalbare woonruimte daadwerkelijk terecht komt bij huishoudens die daar behoefte aan hebben. Ervoor zorgen dat sociale en betaalbare huurwoningen voor langere tijd beschikbaar blijven voor de doelgroep.

Vertaling van het plan Met voorliggend plan wordt invulling gegeven aan de verordening. Het betreft hier het realiseren van een ‘woonhofje’ waarbij twee levensloopbestendige woningen (geschakeld (2/1 kap)) en zes seniorenwoningen worden gerealiseerd, waarvan er vier worden aangeboden in het betaalbare koop/huur-segment. Woningbouw categorieën waar in Vierhouten behoefte aan is. Ook wordt de bestaande bedrijfswoning omgezet naar een zelfstandige burgerwoning. Hiermee wordt een bijdrage geleverd aan de volkshuisvestingwenselijke doelen van de gemeente Nunspeet conform de Doelgroepenverordening woonvisie zoals is vastgesteld in de Notitie Wonen (vastgesteld op 24 mei 2022).

22

4.5 Conclusie Voorliggend plan voorziet in de sloop van een hotel en de bouw van negen woningen. Er is sprake van een inbreidingslocatie waar in lijn met het gemeentelijk woonbeleid wordt gebouwd voor onder andere de oudere doelgroep. Daarnaast is sprake van een goede ruimtelike inpassing, zowel landschappelijk als functioneel. Met dit plan ontstaat een substantiële ruimtelijke verbetering van de omgeving. Het plan is hierdoor in lijn met relevant ruimtelijk beleid.

23

5. Fysieke leefomgeving Naast de regel dat omgevingsvergunningen slechts kunnen worden verleend met het oog op een evenwichtige toedeling van functies aan locaties, gelden de beoordelingsregels in artikel 8.0b tot en met 8.0e van het Bkl. De vraag bij de vergunningverlening is of het initiatief - de gevraagde activiteit leidt tot een situatie, waarbij er sprake is van een evenwichtige toedeling van functies aan de locatie. Daarom wordt het project in dit hoofdstuk getoetst aan ruimtelijke en milieukundige aspecten.

5.1 Beschermen van de gezondheid In deze paragraaf komt aan de orde op welke wijze bij de activiteit rekening wordt gehouden met het aspect gezondheid. Het gaat om: -

-

het beschermen van gezondheid (is er sprake van bijzondere omstandigheden waardoor het verlenen van de vergunning leidt tot ernstige nadelige of mogelijk ernstige nadelige gevolgen voor de gezondheid?) het bevorderen van de gezondheid, zoals bevorderen sport en ontspanning (positieve gezondheid).

5.1.1 Wettelijk kader Volgens artikel 1.3 sub a Omgevingswet is het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit een belangrijk maatschappelijk doel van de Omgevingswet. De aspecten veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit hangen nauw met elkaar samen. Gelet op de centrale rol van het gezondheidsaspect binnen de Omgevingswet moet dit aspect breed worden gemotiveerd. Betrek bij de motivering de maatschappelijke doelen uit artikel 1.3 Omgevingswet en licht toe hoe dit aspect zich verhoudt tot de evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Omdat het bereiken en in stand houden van een gezonde fysieke leefomgeving een belangrijk doel is van de Omgevingswet bevat het Bkl een aantal instructieregels die specifiek de bescherming van de gezondheid en het milieu tot doel hebben. De instructieregels hebben onder andere betrekking tot de aspecten geluid, geur, trillingen, luchtkwaliteit en bodem. Deze aspecten worden in de hiernavolgende paragrafen gemotiveerd.

5.2 Geluid door activiteiten In deze paragraaf komt aan de orde op welke wijze bij de activiteit rekening wordt gehouden met het aspect geluid. Het betreft geluid door activiteiten (wegen, spoorwegen en industrieterreinen e.d.) en specifieke activiteiten (windturbines e.d.). Kader Gemeenten geven met het omgevingsplan voor elke locatie in de gemeente de gewenste geluidskwaliteit vorm. Geluid kan van grote invloed zijn op het woon- en leefklimaat van mensen en op hun gezondheid. Het Bkl bevat geluidsregels die via het omgevingsplan gelden voor individuele bedrijven die geluid voortbrengen. Voor de andere belangrijke geluidsbronnen zoals industrieterreinen, wegen en spoorwegen is regels toegevoegd aan de Omgevingswet en het Bkl. De regels voor geluid hebben een tweezijdige werking om de bescherming tegen geluidsbelasting vorm te geven. Enerzijds bij de aanleg of aanpassing van spoorwegen of industrieterreinen en anderzijds bij 24

het mogelijk maken van nieuwe geluidsgevoelige gebouwen en locaties nabij een geluidsbron. De geluidinhoudelijke doelstellingen zijn: -

het voorkomen van een onbeheerste groei van de geluidsbelasting op en in geluidsgevoelige gebouwen en locaties; het reduceren van geluidbelastingen op en in geluidsgevoelige gebouwen en locaties die blootstaan aan zeer hoge geluidsbelastingen; het bevorderen van bronmaatregelen; het scheppen van een beter toegankelijk en minder complex geheel van regels: het beperken van de lasten bij de uitvoering van de regels.

Geluidproductieplafonds Een geluidsproductieplafond geeft de maximale toegestane productie weer op een vast fictief punt, het referentiepunt, op korte afstand van de geluidsbron. Daarnaast voorziet afdeling 3.5 Bkl in het wettelijk kader omtrent de beheersing van het geluid afkomstig van wegen, spoorwegen en industrieterreinen. In Bijlage XXII Bkl zijn activiteiten aangewezen die in aanzienlijke mate geluid kunnen veroorzaken. Geluidsgevoelige gebouwen De geluidsgevoelige gebouwen worden aangewezen in artikel 3.20 Bkl. Het gaat om gebouwen met een: -

woonfunctie; onderwijsfunctie; gezondheidszorgfunctie met een bedgebied of bijeenkomstfunctie voor kinderopvang met bedgebied.

De geluidsnormen hebben betrekking op het geluid op de gevel van een geluidsgevoelig gebouw en hebben primair als doel het beschermen van de gezondheid door het stellen van eisen aan het geluid op en rond woningen, waar mensen langdurig verblijven en slapen. Hierbij wordt onderscheid gemaakt tussen de voorgevel, zijgevel en achtergevel. Analyse Het plangebied bevindt zich aan de Tongerenseweg 1 in Vierhouten. Het plangebied ligt binnen de invloedssfeer van wegen. Om die reden is onderzoek naar de effecten van wegverkeerslawaai uitgevoerd. Het plangebied bevindt zich niet binnen de invloedssfeer van spoorwegen of bedrijven. Om die reden is geen onderzoek industrielawaai uitgevoerd. Wel is onderzoek naar het effect van warmtepompen uitgevoerd. In de navolgende paragrafen zijn de onderzoeksresultaten beschreven. Wegverkeerslawaai In het kader van voorliggend plan is een akoestisch onderzoek wegverkeerslawaai ingesteld naar de optredende geluidbelastingen ten gevolge van het wegverkeer op de gevels van negen te realiseren voor bewoning bestemde bebouwingen ter plaatse van de Tongerenseweg 1 en 1a te Vierhouten. Het onderzoek is als bijlage 2 opgenomen. De resultaten en conclusies zijn als volgt.

Overeenkomstig het gestelde in de Omgevingswet, dient bij de uitwerking van te projecteren plannen te worden getoetst of er al dan niet rekening dient te worden gehouden met het belang van het beschermen van de gezondheid en het milieu. Hiervoor bevat het Besluit kwaliteit leefomgeving [Bkl] 25

in artikel 5.78s een systematiek met waarden en eisen waarbinnen de aanvaardbaarheid van geluid dient te worden beoordeeld. Alvorens de geprojecteerde plannen kunnen worden getoetst aan de gestelde omgevingswaarden en instructieregels overeenkomstig het Bkl, dient er inzicht te bestaan in de optredende geluidsbelasting ten gevolge van het wegverkeerslawaai vanuit de directe omgeving op het geprojecteerde plangebied. Een dergelijk onderzoek is enkel noodzakelijk wanneer woningen c.q. geluidsgevoelige bestemmingen worden geprojecteerd binnen een geluidaandachtsgebied van een activiteit (bedrijf), een weg, een spoorweg of een industrieterrein. Resultaten en beoordeling optredende geluidbelastingen De van de gezamenlijke gemeentelijke wegen afkomstige geluidsbelasting, bedraagt maximaal 44 Lden. Hieruit kan worden geconcludeerd dat deze maximale geluidsbelasting als gevolg van het wegverkeer op de gemeentelijke wegen in de directe omgeving van het plangebied, de toelaatbare grenswaarde op de gevels van 53 dB Lden op geen enkel beoordelingspunt zal overschrijden. Bij het toelaten van een geluidgevoelige bestemming legt het bevoegd gezag, overeenkomstig het gestelde in artikel 5.78ad Bkl, de waarde van het gezamenlijk geluid op de gevel in het omgevingsplan of in de omgevingsvergunning voor de buitenplanse omgevingsplanactiviteit vast.

Het gezamenlijke geluid op de gevel is nodig om de benodigde geluidwering hiervan te kunnen bepalen. Dat is noodzakelijk om de binnenwaarde van een geluidgevoelige bestemming te kunnen borgen. Dit alleen als het te beoordelen geluid van een van de geluidbronsoorten op een gevel hoger is dan de standaardwaarde. Omdat hiervan in het onderhavige geval geen sprake is, behoeft het gezamenlijke geluid niet te worden vastgelegd. De gecumuleerde geluidbelasting behoeft enkel te worden uitgewerkt in het kader van de ruimtelijke inpassing. Omdat in het onderhavige geval in het kader van het wegverkeerslawaai aan de gestelde Standaardwaarden wordt voldaan en er derhalve reeds sprake is van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, behoeft de gecumuleerde geluidbelasting niet te worden uitgewerkt. Dit geldt eveneens voor de beoordeling betreffende de ruimtelijke inpassing. Geluid ten gevolge van warmtepompen In het kader van voorliggend plan is een akoestisch onderzoek ingesteld naar de optredende geluidbelastingen ten gevolge van warmtepompen bij woningen binnen het plangebied. De onderzoeksresultaten zijn als bijlage 3 opgenomen en zijn als volgt. De definitieve locaties van de te plaatsen warmtepompen is op dit moment nog niet bekend, hiermee is in de nadere uitwerking van het onderzoek rekening gehouden.

Omdat tevens de toe te passen types warmtepomp nog niet bekend zijn, is in de nadere uitwerking uitgegaan van het maximaal toegestane geluidvermogen van een warmtepomp. Als wordt uitgegaan van het in dit onderzoek gehanteerde 'worst-case' scenario – een maximaal toegestaan geluidvermogen van 65 dB(A) voor een warmtepomp tot 6 kW – kan worden geconcludeerd dat alle buitenunits voldoen aan de gestelde grenswaarden van het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Het toepassen van aanvullende bron- of overdrachtsmaatregelen is daarom niet noodzakelijk. 26

De ruimtelijke inpassing van het plan leidt tot een overschrijding van de geluidsnormen, met name gedurende de avond en de maatgevende nachtperiode. Om aan de wettelijke eisen te voldoen, is het noodzakelijk om voor de buitenunits 01, 02, 03, 04, 07 en 08 geluid reducerende omkastingen te plaatsen die een minimale reductie van 6 dB(A) realiseren. Na het doorvoeren van deze maatregel wordt voldaan aan de geluidsnormen en kan ter plaatse van de geplande woningen een goed woon- en leefklimaat worden gegarandeerd. Conclusie Vanuit het aspect ‘Akoestiek’ is sprake van een evenwichtige toedeling van functies aan de locatie als wordt voldaan aan de in de rapportage t.a.v. warmtepompen opgenomen aanbevelingen.

5.3 Kwaliteit van de buitenlucht In deze paragraaf komt aan de orde op welke wijze bij de activiteit rekening wordt gehouden met het aspect luchtkwaliteit. Kader De hoofdlijnen voor regelgeving rondom luchtkwaliteitseisen staan beschreven in de instructieregels opgenomen in het Bkl. Ter bescherming van de gezondheid zijn voor het aspect luchtkwaliteit instructieregels opgenomen in paragraaf 5.1.4.1 Bkl. Volgens deze regels gelden zogeheten omgevingswaarden voor onder andere de in de buitenlucht voorkomende stikstofdioxide (NO2) en fijnstof (PM10). Een activiteit is toelaatbaar als aan één van de volgende voorwaarden wordt voldaan: -

er is geen sprake van een feitelijke of dreigende overschrijding van een grenswaarde; het project leidt per saldo niet tot een verslechtering van de luchtkwaliteit; het project draagt alleen niet in betekenende mate bij aan de luchtverontreiniging.

De beoordeling van de luchtkwaliteit vindt niet overal plaats. Voor een activiteit die niet in betekende mate (NIBM) bijdraagt aan de luchtverontreiniging, is geen toetsing aan de rijksomgevingswaarden voor stikstofdioxide en fijnstof nodig. Uit artikel 5.53 en 5.54 Bkl volgt dat een project niet in betekende mate bijdraagt aan de luchtkwaliteit als de toename van de concentratie NO2 en PM10 niet hoger is dan 1,2 ug/m3. Dat is 3% van de omgevingswaarde voor de jaargemiddelde concentraties. Er zijn twee mogelijkheden om aannemelijk te maken dat een project binnen de NIBM-grens blijft: 1. Motiveren dat het project binnen de getalsmatige grenzen van een aangewezen categorie blijft. Onder deze ‘standaardgevallen NIBM’ vallen kantoren, woonwijken en het telen van gewassen. Dit moet wel onder een bepaalde omvang blijven conform artikel 5.54 Bkl. Valt een project binnen de genoemde categorie, maar niet binnen de gestelde grenzen? Het is dan mogelijk om alsnog via detailberekeningen aannemelijk te maken dat de 3%-grens niet wordt overschreden. 2. Op een andere manier aannemelijk maken dat een project de 3%-grens niet overschrijdt. Veelal kan een kwalitatieve berekening met de NIBM-tool op een eenvoudige en snelle manier inzichtelijk maken of een project in betekende mate bijdraagt aan de luchtverontreiniging.