AP 10. Bijlage 3. Leidraad afwegingskader financiering sportaccommodaties

Leidraad afwegingskader financiering (nieuwe) sportaccommodaties

Inleiding Voor alle investeringsvragen met betrekking tot sportaccommodaties hanteren we het afwegingskader. Dit geldt voor zowel gemeentelijke als private accommodaties die door sportverenigingen gebruikt of geëxploiteerd worden (dus niet door commerciële aanbieders). De gemeente heeft in de kern diverse mogelijke rollen ten aanzien van de maatschappelijke accommodatie: 1. Accommoderen (regisseren / coördineren – initiatief bij de gemeente) 2. Faciliteren 3. Stimuleren Het afwegingskader bevat een set elementen die ondersteuning bieden bij de integrale afweging of de gemeente wel of niet over gaat tot accommoderen of faciliteren. En zo ja hoe. Het is geen model dat volledig uitsluitsel geeft, maar een leidraad bij het maken van een integrale afweging. Daarnaast zorgt het afwegingskader voor transparantie. Als de afweging leidt tot een voorstel om een private accommodatie financieel te ondersteunen of te investeren in een (gemeentelijke) accommodatie waar nog geen dekking voor is, dan wordt dit ter besluitvorming voorgelegd aan de raad. Bij accommodatievraagstukken van zowel private- als bij gemeentelijke accommodaties, gaan we altijd het gesprek aan met de betreffende organisatie. Een accommodatievraagstuk kan dit leidraad doorlopen als de informatie beschikbaar en volledig is. Hieronder is het leidraad schematisch weergegeven, in een 6-stappenplan.

1 - Hulpvraag investering sportaccommodatie

6 - Monitoring & evaluatie

2- Afwegingskader

5 - Realisatie

3 - Besluitvorming

4 - Afspraken maken

-2-

Stap 1 – Hulpvraag investering sportaccommodatie Het belang van verschillende onderwerpen in het afwegingskader kan variëren afhankelijk van het type hulpvraag, de aard van de accommodatie en het verzorgingsgebied. Sportverenigingen die een hulpvraag indienen moeten inschatten of er een noodzaak is voor een gemeentelijke bijdrage. De hulpvraag of aanleiding kan drieledig zijn: -

De gemeente heeft zelf een investeringsopgave De gemeente wordt gevraagd voor een investeringsopgave De gemeente wordt gevraagd voor een investeringsopgave in een private sportaccommodatie.

Elk van voorgaande situaties doorloopt het afwegingskader. Als de hulpvraag financieel van aard is, dan kunnen we deze als volgt categoriseren: Type voorziening

Type investering

Toelichting

Categorie voorziening

Opstallen Gebouwen

Vervanging Nieuwbouw

Hierbij gaat het in essentie om noodzakelijke voorzieningen. Dit zijn voorzieningen die noodzakelijk zijn om desbetreffende sport uit te voeren en te voldoen aan de eisen van desbetreffende sportbond. Een voorbeeld hiervan is kleedkamers. Wenselijke voorzieningen, zoals een clubhuis, vallen hierbuiten (zie stap 1c).

Gemeentelijke accommodatie

Private accommodatie

Velden Banen Bakken

Uitbreiding Vervanging Nieuwbouw

Als een vereniging haar accommodatie wil uitbreiden, vervangen of nieuw wil bouwen dan is het afwegingskader van toepassing.

Private accommodatie

Volledig nieuwe accommodatie

Nieuwbouw

Als een vereniging een volledig nieuwe accommodatie wil realiseren, op de huidige of op een nieuwe plek, dan treedt het afwegingskader in werking. Dit kan ook een vereniging in oprichting zijn.

Gemeentelijke accommodatie

Private accommodatie

Het gaat om vervanging, nieuwbouw of uitbreiding. Renovatie of onderhoud is altijd voor de vereniging zelf. Zodra een aanvraag over renovatie of onderhoud gaat zal deze niet in behandeling genomen worden. Stap 1a – Hulpvraag gemeentelijke accommodatie Indien de hulpvraag gaat over een renovatie, vervanging of uitbreiding van velden of banen die gemeentelijk eigendom zijn (gemeentelijke accommodaties – zie raamwerk beleidsplan) dan geldt niet het complete afwegingskader, maar wel de elementen behoefte en capaciteit. Er moet geen sprake zijn van overcapaciteit. Is er sprake van overcapaciteit dan moeten er andere scenario’s besproken worden met de sportvereniging. Indien er sprake is van overcapaciteit zal de gemeente niet investeren in renovatie, vervanging of uitbreiding.

-3-

Indien de behoefte aangetoond wordt neemt de gemeente het initiatief (coördineren), financiële consequenties worden dan meegenomen in de begrotingscyclus van de gemeente Nunspeet en volgt een voorstel aan de gemeenteraad. Stap 1b – Hulpvraag en verzoek grond De hulpvraag van de vereniging kan ook gaan over het gebruik van gemeentegrond of bestaande (gemeentelijke) opstallen. Hiervoor vindt een nadere uitwerking plaats binnen het beleidsplan sport en bewegen. Hierbij herijken we de criteria uit de kadernota sportaccommodaties 2018. Stap 1c – Hulpvraag en verzoek bijdrage wenselijke voorziening Zodra een sportvereniging vraagt om een rol of bijdrage van de gemeente in de realisatie van een wenselijke voorziening dan speelt de gemeente daar geen financiële rol in en wordt niet het gehele afwegingskader doorlopen. Voorbeelden van wenselijke voorzieningen zijn een kantine, tribune of bestuurs- en businessruimtes. Wel beschikt de gemeente over een beleidsregel garantstelling sportverenigingen. Van deze beleidsregel kunnen sportverenigingen gebruik maken, voor het realiseren van een wenselijke voorziening. Zowel de gemeente als SWS (Stichting Waarborgfonds Sport) staan hierbij garant tot een bedrag van € 250.000 voor een investering en bijbehorende lening. Op dit moment wordt de toepassing van de methode maatschappelijk financieren verder uitgewerkt.

Op basis van de uitkomst en besluitvorming hierover wordt de beleidsregel garantstelling sportverenigingen al dan niet aangepast. Stap 1d – Hulpvraag overname accommodatie of grondpositie Met het niet meer hanteren van basis- en niet basissporten is het nadrukkelijk niet de bedoeling dat private sportaccommodaties ‘overgedragen’ worden aan de gemeente. Als een vereniging niet meer de eigen accommodatie kan exploiteren (vereniging is dus zelf eigenaar van de grond of accommodatie), kan er een hulpvraag komen over de overname van de eigen grond of accommodatie. Dit afwegingskader voorziet hier niet in. Dit zal een separate en strategische afweging van de gemeente zijn.

-4-

Stap 2 – Leidraad afwegingskader Het afwegingskader functioneert als een leidraad bij het beoordelen van investeringsvragen in sportaccommodaties. De leidraad bestaat uit een set aan elementen die helpen een hulpvraag te beoordelen. Element

Toelichting

Algemene voorwaarden

-

Behoefte Is behoefte aantoonbaar?

De aanvrager is een vereniging of een stichting (geen commerciële partij) Het ledenbestand van de vereniging bestaat voor minimaal 50% uit inwoners van de gemeente Nunspeet De (potentiële) accommodatie is gelegen binnen de gemeentegrenzen van de gemeente Nunspeet Aangesloten bij sportbond NOC*NSF (ledenlijst) Het betreft een investeringsvraag. Niet een exploitatievraag. Het betreft een noodzakelijke voorziening, geen wenselijke voorziening (zie stap 1c) De accommodatie vervult een concrete behoefte nu en in de toekomst. De behoefte is aantoonbaar middels een behoefte- of marktanalyse (behoeftebepaling). Voor accommodatie/voorziening wordt uitgegaan van de normen en richtlijnen van de branche (zoals de NOC*NSF, VSG en betreffende sportbond, Onderwijs etc.). Bij een (te) beperkte behoefte wordt die behoefte gestimuleerd samen te werken en bestaande accommodatie te benutten. De behoefte wordt aangetoond met cijfers: hoeveel mensen of groepen moeten er gebruik van gaan maken? Sommige accommodaties hebben een regionale functie of kunnen deze vervullen. Het is nadrukkelijk niet de bedoeling dat bij een investeringswens voor een potentiële regionale accommodatie (bijvoorbeeld atletiek) we gaan concurreren met omliggende regionale accommodaties. Hierbij wordt gekeken naar zowel de lokale als regionale behoefte.

Impact (maatschappelijk) Realiseren we impact?

De accommodatie heeft door de functies, activiteiten en voorzieningen blijvend impact op beleidsdoelen van de gemeente Nunspeet zoals opgenomen in het beleidsplan sport en bewegen. De impact is meetbaar en wordt aangetoond. Ook wordt gekeken naar de brede bijdrage en impact binnen het sociaal domein: Inclusie Sociale cohesie Gezondheid en welzijn

Capaciteit Is er knelpunt in capaciteit?

Vraag en aanbod dienen duurzaam op elkaar te zijn afgestemd. Het uitgangspunt is dat we eerst de bestaande accommodatiecapaciteit optimaal benutten. Pas als vaststaat dat de behoefte niet in andere accommodatie kan worden ondergebracht (ook niet door aanpassing of renovatie), investeren of faciliteren we een nieuwe accommodatie.

Innovatie en vernieuwing Is er een vernieuwend karakter?

De investering draagt bij aan vernieuwing van de sociale infrastructuur van de gemeente. Fysieke ruimte benodigd voor sportvoorzieningen kan worden gevonden in bestaande accommodatie of op een nieuwe plek. Het vernieuwende karakter en kleinschaligheid t.o.v. traditionele accommodatieconcepten, verbreden en versterken de sociale infrastructuur. Introduceert het initiatief nieuwe en innovatieve methoden of technologieën? Maakt het initiatief gebruik van bewezen succesvolle strategieën uit andere regio's of sectoren?

-5-

Multifunctioneel Accommodaties zijn multifunctioneel

We zetten in op multifunctioneel gebruik van accommodaties om slimme combinaties te maken. Nieuwe initiatieven worden getoetst op multifunctionaliteit. Is samenwerking mogelijk met meerdere partijen.

Financiering Kan de accommodatie zonder overheidsingrijpen gerealiseerd worden?

Financiële basis vereniging Gezonde financiële basis vereniging (reserves, liquide middelen, jaarlijks exploitatieresultaat)

Businesscase De aanvrager overlegt een (sluitende) financiële en realistische businesscase. Daarbij moet duidelijk worden wat de afhankelijkheid is van overheidsinmenging. Is medefinanciering door gemeente gebruikelijk? Is het een initiatief die veelal aan de markt overgelaten wordt? Is er sprake van Marktfalen: kan zonder overheid het initiatief niet of nooit gerealiseerd worden? Hoe en in welke mate komt zelfwerkzaamheid terug? Zelfwerkzaamheid kan inzichtelijk gemaakt worden op basis van de 4 m’s: mensen, middelen, machines en materialen. Zijn er beschikbare subsidies, fondsen of andere financieringsbronnen? Kostenbaten-analyse

Toekomstige exploitatie Een accommodatie heeft een toekomst als er een langjarige en aanvaardbare exploitatie is. Zijn de (toekomstige) kosten in verhouding tot de verwachte baten?

Toekomstbestendigheid

Toekomstbestendigheid vereniging: alle boven genoemde punten zijn onderdeel om de toekomstbestendigheid van de accommodatie aan te tonen. Maar ook de vereniging moet toekomstbestendig zijn: Wat is het (verwachte) verloop van de leden, de afgelopen jaren en in te toekomst? Hoe verhoud de bevolkingsprognose en samenstelling zich tot de doelgroep van de vereniging/stichting? Beschikt de vereniging over voldoende vrijwilligers en bestuurders? Beschikt de vereniging over een duidelijke visie en beleid? De vereniging beschikt over een gezonde exploitatie, waaronder de genoemde (toekomstige) exploitatie van de accommodatie hierboven.

Duurzaamheid

In welke mate worden er duurzaamheidsmaartegelen getroffen?

Toegankelijkheid

Voldoet de voorziening aan de toegankelijkheidseisen? Denk aan een ITS-keurmerk of de nieuwe norm NEN 9120. En betrokkenheid van de plaatselijke werkgroep toegankelijkheid (PWT). Is de voorgestelde locatie geschikt en goed bereikbaar?

Bereikbaarheid Strategisch belang

Indien de gemeente een strategisch belang heeft voor realisatie, verplaatsing, overname of qua grondexploitatie kan dit meewegen in de keuze en rol van de gemeente.

-6-

Stap 3 – Besluitvorming Deze stap wordt nog nader uitgewerkt bij het definitieve beleidsplan sport en bewegen. Bij een negatieve beoordeling op basis van het afwegingskader speelt de gemeente geen (verdere) rol in de financiering van desbetreffende accommodatie. Bij een positieve beoordeling voor opstallen en gebouwen gaan we uit van een gedeelde verantwoordelijkheid (50/50). De gemeentelijke bijdrage maximeert zich bijvoorbeeld tot 50%. Dit is conform het uitgangspunt van het vorige beleidskader en ook gebruikt als basis voor de uitwerking van een financiële businesscase voor nieuwbouw van een vereniging. Als het over uitbreiding of vervanging van velden, banen of bakken gaat, of een volledige nieuwe accommodatie, wordt maatwerk toegepast. De daadwerkelijke bijdrage van de gemeente is afhankelijk van het afwegingskader en afhankelijk van bestuurlijke besluitvorming. Bij een positieve beoordeling volgt een voorstel aan het college van B&W en de gemeenteraad. Indien er een financiële bijdrage geadviseerd wordt is deze afhankelijk van de financiële mogelijkheden en begroting van de gemeente Nunspeet op dat moment.

Stap 4 – Afspraken maken Deze stap wordt nog nader uitgewerkt bij het definitieve beleidsplan sport en bewegen. Afhankelijk van de besluitvorming worden er afspraken gemaakt over passende en nodige (juridische) overeenkomsten, of afspraken over het beschikbare gestelde krediet, subsidie of garantstelling, etc. Er dient vooraf goed bekeken te worden of de bestemming passend is. Wil men de accommodatie multifunctioneel inzetten (bijvoorbeeld ook bso/kinderopvang) dient dit aan de voorkant geregeld te zijn (juiste bestemming). In het geval het een gemeentelijke accommodatie betreft moet er huurtarief bepaald worden. Hierbij wordt in navolging van de tarievennota een dekkingspercentage gehanteerd van de kostprijs. Deze wordt vooraf bij de vereniging bekend gemaakt zodat de vereniging weet wat ze gaan betalen op jaarbasis.

Stap 5 – Realisatie Deze stap wordt nog nader uitgewerkt bij het definitieve beleidsplan sport en bewegen. De realisatie is afhankelijk van de besluitvorming. Het bouwheerschap ligt ten allen tijde bij de vereniging in het geval van: - Realisatie van de opstallen - Realisatie van wenselijke voorzieningen Het bouwheerschap ligt bij de gemeente in het geval van: - Realisatie van een voorziening (veld of baan) van een gemeentelijke accommodatie

-7-

Stap 6 – Monitoring en evaluatie Deze stap wordt nog nader uitgewerkt bij het definitieve beleidsplan sport en bewegen. In het geval bouwheerschap bij de vereniging ligt dient men een voorziening op te bouwen (bestemmingsreserve) voor onderhoud en renovatie. Daarnaast wordt in de gaten gehouden hoe de exploitatie verloopt van de aanvrager door een jaarlijks overlegmoment. Verloopt deze nog volgens plan? In het geval van een garantstelling wordt een jaarlijkse rapportage opgesteld door Stichting Waarborgfonds Sport.