AP 10. Bijlage 1. Parkenatlas Vitale Vakantieparken Nunspeet 14 dec 2021
Tekst van het document
Parkenatlas | Gemeente Nunspeet Vitale Vakantieparken
Project Parkenatlas Vitale Vakantieparken Nunspeet Gemeente Nunspeet Projectnummer: 24.01.13
Initiatiefnemer Gemeente Nunspeet Markt 1 8071 GJ Nunspeet
Opsteller Buro SRO Sweerts de Landasstraat 50 6814 DG Arnhem Contactpersoon: Arjan van der Mispel T (026) 35 23 125 E arjan.vandermispel@buro-sro.nl
Datum 14 december 2021
2
Inhoud 1. Inleiding
5
3. Ruimtelijke analyse
21
1.1 Aanleiding
5
3.1 Gebiedskarakteristiek
22
1.3 Aanpak
6
3.1.1 Randmeerkust
24
1.4 Leeswijzer
7
3.1.2 Overgangsgebied Oost en West
26
3.1.3 Centraal Veluws Natuurgebied (CVN)
32
3.1.4 Agrarische enclaves
38
2. Beleidanalyse
9
3.2 Verkeersstructuur
42
2.1 VeluweAgenda 2030
10
3.2.1 Hoofdwegen
43
2.2 Koersnotitie
12
3.2.2 Spoorweg en buslijnen
44
2.3 Omgevingsvisie
13
3.2.3 Hoofdfiets-, ruiterpaden en ommetjes
45
2.4 Omgevingsvisie en verordening Gelderland
13
3.3 Natuur en Milieuaspecten
46
2.5 Woonvisie gemeente Nunspeet
14
3.3.1 Natuurterreinen
48
2.6 Integraal Veiligheidsplan Noord-Veluwe
15
3.3.2 Milieuaspecten
50
2.7 Beleidsregel Woningbouw Op Maat
16
2.8 Bestemmingsplan recreatieterreinen 2010
16
2.9 Spelregels toekennen tijdelijk bewonen pauzewoning
17
2.10 Beleidsregels handhaving onrechtmatige bewoning
4. Conclusie
55
17
4.1 Randmeergebied
56
2.11 Huisvesting van Arbeidsmigranten in Regio Noord - Veluwe
18
4.2 Overgangsgebied Oost
56
2.12 Nota integrale Handhaving Nunspeet
18
4.3 Overgangsgebied West
57
2.13 Handhavingsuitvoeringsprogramma gemeente Nunspeet
19
4.4 Centraal Veluws Natuurgebied (CVN)
58
2.14 Conclusie
19
4.5 Agrarische enclaves Vierhouten en Elspeet
58
3
4
1. Inleiding 1.1 Aanleiding Nunspeet, Elspeet, Hulshorst en Vierhouten kennen een lange geschiedenis als vakantiebestemming. Aanvankelijk waren het herbergen en buitenverblijven, pensions en hotels. Begin 20e eeuw werd het aanbod uitgebreid met de eerste terreinen voor groepskamperen en tenten en dat kreeg een vervolg met kamperen in caravans en campers. Vanaf de jaren 60 groeide ook het verblijven in zomerhuisjes en chalets op parken en tegenwoordig groeit het aanbod via airb&b. In de loop der tijd gingen steeds meer mensen op vakantie
1.2 Doelstelling Het bieden van een passend toekomstperspectief voor de recreatieparken in de gemeente Nunspeet. Door ruimte te bieden voor innovatie, revitalisering of transformatie naar een alternatieve functie. Maar ook verhogen van de veiligheid en leefbaarheid. Dit leidt tot het behoud van de werkgelegenheid en versterken van toerisme en economie in de gemeente.
en veranderden ook de wensen en mogelijkheden van de consument. Ook nu nog groeit het toerisme wereldwijd en zijn er steeds nieuwe trends zichtbaar. De gemeente Nunspeet is actief betrokken bij het regionale programma ‘Vitale vakantieparken’. Dit programma richt zich op de verblijfsrecreatie op campings en recreatieterreinen. De ondernemers van de bedrijven in deze branche staan voor de opgave om hun bedrijf aantrekkelijk te houden voor het publiek in een tijd waarin trends elkaar snel opvolgen en geconcurreerd moet worden met de vele binnen- en buitenlandse bestemmingen. In veel gevallen lukt dat goed. Op sommige plaatsen lukt dat niet waardoor de kwaliteit achteruit gaat en problemen zoals onrechtmatige bewoning en openbare orde- en veiligheidsproblemen ontstaan. Zowel het goed verder ontwikkelen van de recreatiebranche is een gemeentebreed belang als ook het voorkomen van de problemen die ook op deze terreinen aanwezig zijn. Schema bestuursakkoord Vitale Vakantieparken Veluwe 2017-2021
5
Parkenatlas
Kadernotitie
Ontwikkelingskaarten en uitvoeringsstrategie
Stappenplan Vitale Vakantieparken Nunspeet
1.3 Aanpak
Kadernotitie (een tussenstap)
Om de doelstelling te halen wil de gemeente een visie op de verblijfsrecreatie
Aan de hand van de parkenatlas en de gesprekken met de ondernemers
opstellen, waaronder:
wordt op hoofdlijnen geconcludeerd wat er nodig is om een park
1. Parkenatlas als analyse, waarin een inventarisatie van de parken in
toekomstbestendig te maken of te houden, of in hoeverre het wenselijk is
beeld worden gebracht. 2. Kadernotitie, waarin de uitgangspunten per park of gebied worden bepaald.
om een park te herstructureren en/of te transformeren omdat het aanbod niet meer aan te sluiten is op de vraag. Hierbij wordt ook het Druk en draagkrachtonderzoek betrokken dat in een parallelproces is uitgevoerd.
3. Opstellen van ontwikkelingskaarten en een uitvoeringsstrategie als visievorming voor de toekomst van de recreatieparken.
Voor het mogelijk maken van innovatie, herstructurering, eventuele uitbreiding en transformatie moeten de kaders verkend worden. De vragen
Parkenatlas
die daarbij spelen zijn o.a.:
Er wordt een parkenatlas opgesteld van de huidige situatie. Er wordt
• Welke richting willen en kunnen de parken zich ontwikkelen?
inzichtelijk gemaakt welk beleid er geldt, inzicht gegeven in de ruimtelijk
• In hoeverre is een ontwikkeling op een park mogelijk binnen de
context van de parken en de kadastrale situatie. Aansluitend op deze ‘feitelijke
milieu- en natuurwetgeving en binnen de landschappelijke en
analyse’ zullen ook gesprekken worden gevoerd met parkeigenaren om
bebouwde context?
inzicht te krijgen in de kansen, wensen en bedreigingen op de parken. Hiermee ontstaat uiteindelijk een beeld van de vitaliteit van de parken en de potenties.
• Welke omgevingsfactoren zijn te beinvloeden om een recreatiepark goed te laten functioneren? • Hoe kan de op toerisme gerichte parken verder worden gefasciliteerd? • Welke mogelijkheden zijn er om te transformeren?
6
1.4 Leeswijzer Ontwikkelingskaarten en uitvoeringsstrategie per gebied
Voorliggend document is het eerste deel van het stappenplan: de
Aan de hand van de uitgangspunten en de gesprekken met de eigenaren
parkenatlas. In deze parkenatlas wordt op een overzichtelijke wijze de
wordt inzichtelijk gemaakt hoe een gebied zich verder kan ontwikkelen.
situatie weergegeven van de verblijfsrecreatieve parken. Enerzijds wat er
Gaat het hier om consolideren, innoveren en uitbreiden of herstructureren
aan bestaand beleid geldt op de parken (beleidsanalyse), de ligging van
en omvormen naar andere functies. Op de ontwikkelkaarten zijn projecten
de parken in zijn ruimtelijke context (ruimtelijke analyse) en factsheets van
aangegeven die bijdragen aan het vitaal maken en houden van de
de parken (kadastrale analyse). Aansluitend op deze ‘feitelijke analyse’
omgeving.
zullen ook gesprekken worden gevoerd met parkeigenaren om inzicht te
Dit alles wordt samengevat per cluster met bijbehorende uitvoeringsstrategie.
krijgen in de kansen, wensen en bedreigingen op de parken.
Op deze wijze wordt uiteindelijk per gebied inzichtelijk gemaakt welke mogelijkheden parken worden geboden om zich verder te ontwikkelen. De ontwikkelkaart en uitgangspunten vormen uiteindelijk het beleidskader voor de aankomende jaren. Ontwikkelingsplannen van recreatieparken (parkplannen) zullen hieraan getoetst worden. In de uitvoeringsstrategie wordt onder andere ingegaan op de planologische haalbaarheidsaspecten en welke procedures nodig zijn. Ook wordt ingegaan op de financiële haalbaarheid van het plan, welke investeringen er eventueel noodzakelijk zijn en in hoeverre er sprake is van meerwaarde, waardecreatie. Tot slot komen de maatschappelijk aspecten aan de orde. Op welke manier worden de bewoners bij de ontwikkeling betrokken. Maar ook bijvoorbeeld hoe om te gaan met handhaving op de parken.
7
8
2. Beleidanalyse In de volgende paragrafen is een overzicht van beleidsstukken van de provincie en gemeente weergegeven dat verwant is met verblijfsrecreatie sector.
9
2.1 VeluweAgenda 2030 (2020) Deze visie is een bevestiging van de visie die de VeluweAlliantie eerder op tafel
De VeluweAlliantie wil deze ambitie realiseren via een aanpak die steunt
legde, de VeluweAgenda 2025. Hierin blijft onder andere het agendapunt
op drie pijlers:
overeind: ‘Excellente gastvrijheid in een gezonde vrijetijdseconomie: beste
• In stand houden en versterken van natuur, landschap en erfgoed op
bereikbaarheid, top activiteiten en excellent verblijf.’ Toegevoegd hierop valt onder ander: ‘Een bredere kijk op recreatie en toerisme, waarbij het niet meer in de eerste plaats gaat om het trekken van meer bezoekers, maar om meer kwaliteit. Wij zien toerisme vooral als een
de Veluwe • Streven naar excellente gastvrijheid en een gezonde vrijetijdseconomie • Versterken van de betrokkenheid van bewoners
middel om de Veluwse natuur, economie en samenleving te versterken.’ Excellente gastvrijheid in een gezonde vrijetijdseconomie In 2030 is de Veluwe een voorbeeldregio waar het gaat om het verbeteren
Toerisme en recreatie leveren nu een forse bijdrage aan werkgelegenheid
van de biodiversiteit en het verduurzamen van toerisme. We geven prioriteit
en welvaart op de Veluwe. Wanneer we deze bijdrage in stand willen houden
aan de Veluwse natuurwaarden, op het Veluwemassief, in de gebieden
(of zelfs vergroten) moet de standaard omhoog. Gewone gastvrijheid is
daaromheen en op de agrarische gronden. Door die natuurwaarden
niet meer voldoende, een gezonde vrijetijdseconomie vraagt om excellente
uit te dragen versterken we de unieke beleving van landschap, erfgoed,
accommodaties, boeiende activiteiten voor jong en oud, duurzame
dorpen en steden. We werken gezamenlijk, in nauwe samenwerking met
vervoersmogelijkheden.
bewoners, aan een duurzame verhouding tussen recreatie en natuur,
Er moet gezorgd worden voor vernieuwing van het aanbod dat we bezoekers
landschap en erfgoed. Om bezoekers en bewoners een unieke beleving te
te bieden hebben, drie speerpunten:
kunnen bieden is de Veluwe in 2030 de meest gastvrije bestemming van
1. Duurzaamheid
Nederland met een gezonde vrijetijdseconomie en robuuste natuur. Het
2. Nieuwe toeristische producten, gericht op beleving
aanbod van de verschillende Veluwse belevingen is optimaal gericht op de
3. Jaarrond toeristisch aanbod
vraag van recreant, toerist en bewoner. De kwetsbare natuur wordt ontzien via een slim samenspel van de recreatieve voorzieningen. Bewoners zien het toerisme als kans voor het versterken van de leefbaarheid en zijn daarmee ambassadeurs van de Veluwe. 10
Binnen deze pijler heeft de VeluweAlliantie vier programma’s: 1. Programma Marketing en Lokaal gastheerschap 2. Programma Beste Bereikbaarheid 3. Programma Top Activiteiten 4. Programma Excellent Verblijf
11
2.2 Koersnotitie (vastgesteld 2020) De gemeente Nunspeet biedt een verscheidenheid in verblijf aan die je
In ‘Diversiteit in verblijf’ wordt ingegaan op:
bijna nergens anders kunt vinden. Je vindt hier bos, hei, zand, randmeren,
• Samen te werken met ondernemers en organisaties voor het aanbieden
winkels, horeca, kunst, cultuur, activiteiten, evenementen en een ‘levende’
van een unieke beleving. Het grote aanbod van verblijfsaccommodaties
oorlogshistorie.
speelt daarin een belangrijke rol. • Voor het programma Vitale Vakantieparken worden door de gemeente
De toeristische-recreatieve koers (Nunspeet: 4 seizoenen uit de kunst) is
en ondernemers bedrijven in kaart gebracht, wensen voor de toekomst
gebaseerd op het gezamenlijk geformuleerde en toekomstige DNA. Er
geïnventariseerd en op gebiedsniveau gekeken naar wat nodig is voor
wordt ingezet op:
een duurzame ontwikkeling van de bedrijven. Hierbij worden trends
1. Toegangspoort Noord-Veluwe
betrokken en er wordt gekeken naar een andere mogelijke toekomst
2. Unieke robuuste natuurbeleving
voor parken en campings die niet meer als recreatief verblijf dienen.
3. Water als unieke kans
• Samen met de sector wordt er in kaart gebracht wat de ontwikkeling van
4. Diversiteit in verblijf
de vraag naar en aanbod van overnachtingsmogelijkheden is en wat
5. Breed kunstzinning palet
dit voor Nunspeet betekent. Er wordt gekeken naar alle doelgroepen
6. Samen (als dorpen) sterker
en type accommodaties en welke kansen daar liggen.
7. 4 seizoenen een unieke beleving aanbieden 8. Gezellig en gastvrij
• Er wordt ingezet op het verbeteren van de kwaliteit van bestaande accommodaties en er wordt terughoudend omgegaan met nieuwe vestigingen. Voor toevoeging van nieuwe locaties geldt dat dit alleen acceptabel is voor specifiek aanbod dat ontbreekt en past bij onze ambities om diversiteit in verblijf te bieden.
12
2.3 Omgevingsvisie
2.4 Omgevingsvisie en verordening Gelderland
(vastgesteld in 2018)
(2014/2018)
In de visie is onder andere als doel gesteld een vitale toeristisch/recreatieve
In 2014 heeft de provincie de Omgevingsvisie vastgesteld en is in 2018
sector te bereiken. Er zijn veel kansen voor versterking van de toerisme en
geactualiseerd. De provincie en haar partners willen ruimte bieden aan
recreatiesector. Hier is ook vraag naar.
kwaliteitsverbeteringen en innovatie van recreatiebedrijven. Tegelijkertijd
Voor
de
verblijfsrecreatie
wordt
samengewerkt
met
regiopartijen
willen zij zorgvuldig omgaan met de ruimte. Leegstand en verpaupering
en de recreatiesector aan de uitwerking van het programma Vitale
in de bestaande voorraad moeten worden voorkomen en een goede
Vakantieparken. Hierbij is ook specifiek aandacht voor de veiligheid van
inpassing is nodig. De bijzondere natuur-, landschaps- en cultuurhistorische
recreatiecomplexen, in het bijzonder in natuurbrandgevoelige gebieden.
waarden in Gelderland staan daarbij centraal. De provincie wil door kwaliteitsverbetering van het toeristisch product haar landelijk marktaandeel
In de Omgevingsvisie Nunspeet zijn o.a. de volgende uitgangspunten ten
vergroten. Samen met de betrokken partijen wil de provincie een werkwijze
doel gesteld:
ontwikkelen waarin ontwikkelingsruimte wordt gekoppeld aan zorg voor het
• Aandacht voor kwaliteit in plaats van kwantiteit
bestaande. Samen met de sector en de betrokken partijen wil de provincie
• Verbinden van natuurbezoek met centrumvoorzieningen
goede initiatieven hiertoe stimuleren.
• Uitnodigen tot en faciliteren van ‘Nunspeet aan zee’, Oase van rust, Nunspeet de Poort van de Veluwe en Nunspeet, het fietsdorp van de
Voor een kwaliteitsverbetering is het vaak zaak om te investeren in
Veluwe.
innovatieve en duurzame concepten en daarnaast te investeren in compensatiemaatregelen. Dit zijn vaak ook lastige trajecten. De provincie
Criteria voor het benoemen van kansrijke parken en gebieden zijn:
wil bedrijven daarom op dit vlak ondersteunen via één loket binnen de
1. De ligging ten opzichte van de kernen en de directe omgeving
provincie. Dit loket begeleidt de bedrijven bij de aanvraag door kennis en
2. Kansen voor het vergroten van de kwaliteit van kwetsbare natuurgebieden
informatie te verschaffen en er wordt een saldoboekhouding bijgehouden.
3. De uitstraling en de kwaliteit van de parken 4. Parken op basis van een bedrijfsmatige exploitatie
Ontwikkelen van bestaande terreinen en gebouwen verdient de voorkeur boven nieuwbouw. Bij plannen voor uitbreiding en nieuwbouw moet worden onderzocht of er mogelijkheden zijn op bestaande terreinen, voordat
13
nieuwe locaties worden gebruikt. Uitbreiding van bedrijven of nieuwe
2.5 Woonvisie gemeente Nunspeet
vestiging in de recreatiesector hoeft echter niet te leiden tot overcapaciteit
(vastgesteld in 2020)
op provinciaal niveau. Het kan zelfs leiden tot verbetering van het totale aanbod doordat bestaande
In 2015 is een regionale woonvisie vastgesteld. Op basis daarvan hebben
bedrijven meeprofiteren van extra kwalitatief goede activiteiten. Beter dan
gemeenten in de regio lokale woonvisies opgesteld. Deze visies komen op
de provincie kennen ondernemers de markt. Zij kunnen hierop inspelen en
basis van het WoON 2018 voor herijking in aanmerking. Dat geldt ook voor
bepalen welke activiteiten zij uit moeten voeren.
de woningbehoeftecijfers: er is in de periode 2015 - 2018 veel veranderd, ook qua regelgeving die op de behoefte van invloed is, zoals het zogeheten
De provincie doet drie heldere uitspraken.
passend toewijzen waar woningcorporaties toe verplicht zijn en de verlaagde
1. Bij vakantieparken dient sprake te zijn van bedrijfsmatige exploitatie,
maximale leencapaciteit bij hypotheken. Een regionale woonvisie is niet
2. Solitaire recreatiewoningen zijn niet toegestaan
meer aan de orde; deze wordt naar verwachting vervangen door een
3. Permanente bewoning in recreatiewoningen en/of stacaravans moet
regionale woonagenda waarin met name de praktische samenwerking op
worden verboden.
een aantal onderwerpen vorm wordt gegeven. Het tegengaan van en het wegnemen van de vraag naar niet-legale bewoning van recreatiewoningen
In de verordening zijn geen specifieke regels meer ten aanzien van uitbreiding en nieuwe vestiging van recreatieparken. De activiteit dient net als elke andere ontwikkeling te passen binnen het beleid dat voor het specifieke gebied geldt. Naast Natura 2000 gebied dient de uitbreiding van recreatieparken in het Gelders Natuurnetwerk en Groene Ontwikkelingszone te voldoen aan het beschermingsregime voor het Gelders Natuurnetwerk en de Groene Ontwikkelingszone. Uitbreiding wil zeggen een toename van het aantal vierkante meters van het park of een toename van het aantal huisjes op een park, niet het vergroten van een bestaande recreatiewoning. Voor toevoegen van nieuwe recreatiewoningen ligt er vanuit de provincie de verplichting tot bedrijfsmatige exploitatie.
14
zal daar naar verwachting onderdeel van uitmaken.
2.6 Integraal Veiligheidsplan Noord-Veluwe 2020-2023 De gemeente voert de regie op het veiligheidsbeleid en op de samenwerking
Naast het veiligheidplan heeft de veiligheidsregio het volgende aangegeven:
tussen de in- en externe partners die betrokken zijn bij de verschillende
Vakantieparken hebben hierbij bijzondere aandacht. De vakantieparken
veiligheidsvraagstukken. Samen met het politieteam Veluwe-Noord is
kunnen een plaats zijn waar mensen met diverse problematiek hun toevlucht
een Integraal Veiligheidsplan opgesteld. Hierin zijn uitvoeringsplannen
zoeken en zij kunnen een aanzuigende werking hebben op personen die
opgenomen voor 4 jaar. Het beleidsveld Veiligheid en het beleidsveld Zorg
doelbewust onder de radar willen blijven. Misstanden tot onrechtmatige
gaan in veel casussen steeds meer samen. De gemeente wordt over het
bewoning, mensenhandel en georganiseerde criminaliteit kunnen op
algemeen als veilig ervaren.
vakantieparken plaatsvinden. Dit heeft een ondermijnende werking. De kracht van de gemeente ligt in “hinderen, verstoren, tegenhouden” via
Sinds de invoering van de Wet Veiligheidsregio’s zijn brandweerzorg en
vergunningen/beschikkingen en gerichte handhavingsacties.
crisisbeheersing ondergebracht bij de Veiligheidsregio Noord en OostGelderland (VNOG): een wettelijk verplicht regionaal samenwerkingsverband van gemeenten. Het gemeentebestuur blijft bestuurlijk aanspreekbaar op deze taken. De burgemeester is verantwoordelijk voor het bestrijden van branden, ongevallen en crises in de gemeente. De VNOG stelt op basis van het regionaal risicoprofiel eens per vier jaar een regionaal beleidsplan op.
15
2.7 Beleidsregel Woningbouw Op Maat
2.8 Bestemmingsplan recreatieterreinen 2010
(2016)
(vastgesteld 2012)
De gemeente heeft er beleidsmatig voor gekozen om binnen de
In het bestemmingsplan recreatieterreinen 2010 zijn de bestemmingen
vastgestelde woningbehoeftecijfers een deel van de woningbouwplanning
en regels voor de vakantieparken opgenomen. Gekoppeld aan de
gereguleerd door particuliere plannen te laten invullen. De gemeente
bestemmingsplanprocedure is er voor het gebied ook een milieu effect
nodigt met deze beleidsregel de markt uit om met plannen te komen.
rapportage (m.e.r.)-procedure doorlopen. Het bestemmingsplan is in 2012
Deze plannen worden getoetst aan 7 uitgangspunten. Doel van deze
vastgesteld. Dit stuk is gebaseerd op het oude Streekplan Gelderland, de
beleidsregel is dat de gemeente sturing kan geven aan kleinschalige nieuwe
integrale toekomstvisie Nunspeet 2015, de visie op kamperen in Nunspeet,
woningbouwinitiatieven. Dit geldt hoofdzakelijk voor binnenstedelijke
de visie voor recreatief nachtverblijf en de nota van Uitgangspunten voor
gebieden. Er is echter ook voor het buitengebied een mogelijkheid indien
het bestemmingsplan. Het bestemmingsplan is conserverend als het gaat
het gaat om een individuele locatie.
om gebiedsuitbreiding. Er is geen ruimte om de parken te vergroten. De uitbreidingen die plaats zouden vinden in het kader van het voormalige
Uitgangspunten voor afwegingskader:
Groei&Krimp-beleid zijn niet meegenomen. Deze worden in aparte
1. Het benutten van inbreidingslocaties heeft de prioriteit
bestemmingsplannen geregeld. In het bestemmingsplan is geregeld
2. Bij inbreidingslocaties inzetten op verbetering ruimtelijke kwaliteit ter
dat toeristische plaatsen en stacaravans met elkaar mogen worden
plaatse
uitgewisseld. Het aantal staanplaatsen is niet gelimiteerd maar het aantal
3. Innovatie en maatwerk op individuele locaties in buitengebied
recreatiewoningen wel. Dit is ingegeven vanuit het toenmalig beleid van de
4. Geen mogelijkheden voor nieuwe uitbreidingslocaties
provincie (Streekplan).
5. Het plan past binnen de beschikbare gemeentelijke kwantitatieve woningbouwcapaciteiten tot en met 2024 6. Doelgroepen/woningtypen passen binnen de behoefte van de Woonvisie 7. Inzetten op kleinschalige locaties, organische groei of flexibele concepten
16
In het bestemmingsplan is wel ruimte geboden voor verandering op de parken zelf. Er zijn afwijkingsbepalingen opgenomen voor het vergroten van recreatiewoningen, stacaravan, groepsaccommodatie, voorzieningen, en dergelijke.
2.9 Spelregels toekennen tijdelijk bewonen pauzewoning
2.10 Beleidsregels handhaving onrechtmatige bewoning recreatieverblijven
(2018 - geactualiseerd 2020)
(maart 2016)
De gemeente Nunspeet heeft besloten laagdrempelige snel beschikbare
In 2012 is besloten om de parkgerichte aanpak los te laten en elke
woonruimten, ook wel pauze- woningen genoemd, beschikbaar te stellen
nieuwe inschrijving in een recreatie- verblijf aan te pakken, ongeacht welk
voor mensen met een tijdelijke acute woonvraag. Op 27 februari 2018
recreatiepark het betreft. Ook de eigenaren van de recreatieverblijven
zijn door het college spelregels vastgesteld waaraan zowel eigenaren van
worden hierbij aangepakt. In dit beleid wordt de eenduidige werkwijze en
een pauzewoning als bewoners van een pauzewoning moeten voldoen.
de beleidsregels van de handhavingspraktijk beschreven.
Eén van de mogelijkheden is om een recreatieverblijf op een park als pauzewoning in te zetten voor tijdelijke bewoning. Eén van de regels is
De prioriteit is als volgt:
een staffel voor het aantal pauzewoningen per park. Afhankelijk van het
1. Directe actie op basis van inschrijvingen in BRP, ongeacht welk park het
aantal aanwezige recreatieverblijven zijn er maximaal 10 pauzewoningen per park toegestaan. Van de regeling hebben 14 parken gebruik gemaakt en 9 solitaire recreatiewoningen.
betreft; 2. Structureel optreden tegen eigenaren die herhaaldelijk recreatieverblijven verhuren anders dan voor recreatief gebruik; 3. Optreden tegen uitzendbureaus die recreatieverblijven gebruiken voor huisvesting van medewerkers c.q. arbeidsmigranten; 4. Ad hoc controles op parken. Er zijn uitzondering voor bewoning. Dit betreft bijvoorbeeld wanneer het om een tijdelijke overbrugging gaat. Ook voor expats kan een overbruggingsperiode gelden. Voor expats geldt dat zij werkzaam moeten zijn bij lokale ondernemingen die voor de huisvesting van expats afspraken met de gemeente Nunspeet hebben gemaakt.
17
2.11 Huisvesting van Arbeidsmigranten in Regio Noord - Veluwe
2.12 Nota integrale Handhaving Nunspeet (2015)
Deze uitgangspunten en afspraken gelden voor alle huisvestingslocaties in de gemeenten van Regio Noord - Veluwe, waar partijen werkzaam zijn.
In deze nota is het handhavingsbeleid van de gemeente weergegeven. De visie van de gemeente Nunspeet om invulling te geven aan de kwaliteitseisen
1. De inzet van arbeidsmigranten op de Nederlandse arbeidsmarkt wordt gezien als een gegeven.
rondom handhaving is de volgende: ‘De gemeente Nunspeet wil voor handhaving tot een structurele en integrale aanpak komen. De gemeente
2. De ondertekenaars zien een gezamenlijke opgave om zorg te dragen
heeft hierbij de ambitie handhaving zichtbaar te maken, het vertrouwen in
voor een goede, veilige en gezonde huisvesting van arbeidsmigranten.
de gemeente te versterken en handhaving op een kwalitatief hoog niveau
3. De eerste verantwoordelijkheid van gemeenten betreft het faciliteren van initiatieven voor de huisvesting van arbeidsmigranten.
te brengen. Het grote aantal recreatiewoningen vormt een risico en is een punt van noodzakelijke aandacht in het kader van de permanente bewoning. In het jaarlijkse uitvoeringsprogramma wordt aangegeven in hoe- verre hier verder uitvoering aan wordt gegeven.
18
2.13 Handhavingsuitvoeringsprogramma gemeente Nunspeet
2.14 Conclusie
(2018)
De belangrijkste uitgangspunten uit het beleid is het versterken van het verblijfsrecreatieve sector door het bieden van voldoende flexibiliteit. Waarbij
De ambitie van handhaving ten aanzien van onrechtmatige bewoning
eventuele uitbreiding van het aantal kampeerplekken/recreatiewoningen
van vakantieparken is ten opzichte van 2016 verhoogd. Voorheen lag
in eerste instantie op het park zelf wordt gekeken of herstructurering van
de ambitie op het handhavend optreden bij 75% van de geregistreerde
andere parken. Verder is er een harde voorwaarde met betrekking tot
ingeschrevenen op vakantieparken. Voor 2018 is dit gesteld op 100%.
‘bedrijfsmatige exploitatie’ en geen permanente bewoning toegestaan. Er
Daarbij is erkend dat directe handhaving ook tot gevolg heeft dat er indirect
zijn enkele uitzonderingen onder strikte voorwaarden toegestaan: in de vorm
handhavingsgevallen optreden. Dit vraagt meer werk van handhaving.
van ‘pauzewoningen’, ten behoeve van arbeidsmigranten en bij complete herstructurering kunnen er enkele woningen worden teruggebouwd. Op het gebied van permanente bewoning tegengaan, zijn er diverse middelen om dit te kunnen handhaven. Tot slot vragen de recreatieparken extra aandacht op het gebied van mensen die bewust onder de radar willen leven en brandveiligheid in het kader van de positie in de bossen.
19
20
3. Ruimtelijke analyse In de ruimtelijke analyse wordt ingegaan op de ruimtelijke context van de recreatieterreinen in de gemeente Nunspeet. Denk hierbij aan het type landschap waar de parken in liggen, hoe de parken zijn ontsloten en of er bijvoorbeeld attractiepunten in de buurt zijn. De ruimtelijke aspecten kunnen invloed hebben op de identiteit en functionaliteit van de recreatieterreinen. In dit hoofdstuk wordt ingegaan op het gebiedskarakteristiek van de gemeente Nunspeet dat grote contrasten kent: dicht beboste Veluwe en het open Randmerengebied. Tevens is in dit hoofdstuk de mate van bereikbaarheid voor diverse vervoersmiddelen in kaart gebracht. Tot slot zijn de milieu- en belemmeringsaspecten inzichtelijk gemaakt dat van invloed kan zijn op de beleving van de recreatieterreinen. Met deze analyse kan er een beeld worden geschetst over de ruimtelijke context van de parken dat later in de visie kan worden meegenomen in de ontwikkelpotentie van de parken.
21
3.1 Gebiedskarakteristiek
Nr
Naam recreatiepark
Nr
Naam recreatiepark
Nr
Naam recreatiepark
1
Camping Polsmaten
23
Landgoed Barrebos
44
2
Europarcs Veluwemeer
24
3
Recreatiepark Het Familiehuis
Camping De Waterlelie
Boerencamping De Bunders
45
Chalets op de Heide
46
Camping Beans Hill
47
Vakantieverblijf Veluwehof**
48
Huize Vierhouten
49
Camping De Driehoek
50
t Dennenholt 51
4
Camping De Oude Pol
5
Droompark Bad Hoophuizen
6
Camping Groot Grobbenhorst
7
Bungalowpark De Bijsselse Enk
25
26 27
De BoskantHierdenseBeekBeekzicht Campingpark Hulshorst De Vuurkuil Camping Zwaluwenhof
28
De Witte Wieven
51
Hazeleger
29
Belvedere
52
Bungalow 't Lochtenveld
8
Caravanpark De Hofstee
30
Camping De Vossenberg
53
Mini-camping Elspeet*
9
Kolmansweg 26
31
54
10
Park Onder de Molen
Bungalowpark Hoogwolde
Kampeerplaats De Zomervreugd
11
Camping Kostverloren
32
Vakantiepark Stolpenheim
55
12
Camperplaats De Zwaan
Camping De Meulebarg
33
Recreatiepark Waldpark
39
Bospark Reeënlust
13
Kampeerplaats De Boslust
34
Huisjeopdeveluwe.nl
40
Camping De Heidebloem
14
Nimmerrust
35
Camping de Tol
15
Camping Bruijnes
36
Nieuw Soerel
16
Camping Barbarossa
37
Camping Samoza
17
Chaletpark Landrust*
38
Landgoed Stakenberg
18
Bungalowpark de Hoefstal**
41
Camping Mennorode
42
Camping de Plagge
19
De Flierefluiter
20
Oudeweg 4a
43 A
Camping en recreatiepark De Paasheuvel
21
Bungalow De Trippenmaker
43 B
Veluwsch Karakter Heidepark
22
Stal Lieuwendaal
*Recreatiepark nr 17 en 53 gaan weg/geamoveerd **Recreatiepark nr 18 en 47 hebben een principeverzoek gedaan voor bestemmingsplanwijziging 22
Legenda Randmeerkust Overgangsgebied oost Overgangsgebied west Centraal Veluws Natuurgebied (CVN) Agrarische enclaves Kern Vierhouten Kern Elspeet
Nunspeet Het landschap van Nunspeet kent grote contrasten, wat de aantrekkelijkheid van de gemeente vergroot. Op basis van het huidige landschapsbeeld worden van noord naar zuid de deelgebieden onderscheiden. In de navolgende paragrafen worden de deelgebieden omschreven aan de hand van het landschap, de nabijheid van dorpskernen en toeristische trekpleisters in relatie tot nabij gelegen recreatieterreinen.
Hoogte Laag
Hoog 23
3.1.1 Randmeerkust Landschapseigenschappen De oevers van de Randmeerkust worden gekenmerkt door een verhoogde ligging ten opzichte van het aangrenzende weidegebied, waarop enkele boerderijen inmiddels zijn uitgegroeid tot recreatieterreinen. De verhoogde ligging direct langs het water, de zeeduin, is ontstaan door het stuwende water in de tijd van de Zuiderzee. Hierop zijn mensen zich gaan vestigen en is beplanting ontstaan. Door deze verhoogde ligging, de bebouwing en de beplanting wordt de openheid van het Veluwemeer en de achterliggende nieuwe polder doorbroken. De recreatieterreinen zijn op twee plaatsen op deze zeeduin geclusterd en zijn omgeven door de houtwallen met oriëntatie naar het Veluwemeer. Om deze twee clusters van recreatieparken ligt het open landschap.
24
Dorpskernen
Toeristische trekpleisters
In dit deel zijn geen dorpen in de directe omgeving. Bebouwing vindt
De recreatieterreinen in dit deelgebied zijn logischerwijs vooral georiënteerd
plaats in de verspreide (lint)bebouwing. De erven van de boerderijen
op het Veluwemeer waar veel watersport-gerelateerde recreatie plaats
zijn afwisselend omgeven door beplanting. Het dichtstbijzijnde dorp is
vindt. Er ligt een surfstrandje en er is een fietspont. Beide geclusterde
Nunspeet. Dat betekent dat men voor aanvullende voorzieningen ten
locaties hebben één of meerdere havens en diverse zandstranden.
opzichte van wat op het park aanwezig is, circa 3-4 kilometer moet reizen.
Tevens komen hier toeristen voor fietsen, wandelen, natuur en de rust (zie ook Overgangsgebied Oost). Het gebied heeft diverse weidevogelgebieden waardoor het aantrekkelijk is voor vogelspotters. Aan het Veluwemeer is een vogelkijkhut waaruit men zicht heeft over het Veluwemeer en het open weidegebied.
25
3.1.2 Overgangsgebied Oost en West Landschapseigenschappen Het overgangsgebied vormt een halfopen strook tussen het randmeergebied als overgang naar de bossen van het Veluwemassief. Dit gebied ligt een stuk lager dan de zeeduin (langs het Veluwemeer) en de stuwwal (Veluwemassief). De oudste kampontginningen in het Zuiderzeekustgebied lagen op zandruggen. De ‘Rug van Wessinge’ is een zandrug in de gemeente Nunspeet die uitstrekt vanaf de buurschap Wessinge (net ten oosten van de gemeentegrens) tot vlak bij het huidige Veluwemeer. Kolmansweg en Bovenweg ontsluiten de boerderijen die van oudsher op deze zandrug zijn gevestigd. De rug was in de negentiende eeuw in gebruik als akkerland en kende vanouds een sterk contrast met de omliggende, onbewoonde broekontginningen met lager gelegen graslanden. De randen van de rug waren geaccentueerd met houtwallen en ook op de rug kwamen houtwallen voor. Tegenwoordig is de zichtbaarheid van de rug afgenomen. Delen van de rug zijn weggegraven. Het landschappelijke contrast is ook afgenomen doordat het akkerland op de rug nu vaak veranderd is in grasland en doordat in het omliggende broekgebied nu soms ook bebouwing is verschenen.
Enkele belangrijke landschappelijke lijnen bestaan nog, zoals de weg boven op de rug (Kolmansweg en Bovenweg), de Molenbeek die in het zuiden de grens vormt tussen de rug (het tussenniveau) en de omliggende broekgebieden. Diverse boerderijen in dit gebied zijn uitgegroeid tot recreatieterreinen.
26
Het landschap van de strookkampen - ter hoogte van Hulshorst en Nunspeet langs de oude hoofdroute van Harderwijk naar Elburg (Zuiderzeestraatweg, nu: Harderwijkerweg) - vormt tevens het oudste ontgonnen land op de overgang van het Veluwemassief naar de kustvlakte. De boerderijen die hier werden gebouwd waren de basis voor het ontstaan van de dorpen Nunspeet en Hulshorst. De meer grootscheepse ontginning van het gebied kwam pas tot later tot stand, mede doordat de zandgronden in deze omgeving arm waren. Ten zuiden van de Harderwijkerweg ontstonden zo open akkergronden, zogenoemde enken. Het gebied ten noorden van de Harderwijkerweg betreft veenweidegebied, met van oorsprong om elk perceel hakhoutsingels, hiervan zijn nog enkele historische boomsingels aanwezig. Het landschap was kleinschalig en besloten, met behalve akkers, ook tuinen, weilanden en erven. Tegenwoordig is dit landschap nog steeds te herkennen, al heeft het veranderingen ondergaan. Vooral na de Tweede Wereldoorlog is er veel bebouwing bij gekomen in de vorm van recreatiewoningen, campings en bedrijvigheid.
27
In dit gebied is de overgang nog goed te zien van het open weiden landschap naar het besloten landschap van het Veluwemassief. Dichterbij het Veluwemassief neemt de aanwezigheid van boomsingels en hoog opgaand groen toe langs de kavelgrenzen. In Overgangsgebied Oost zijn voornamelijk kampeerterreinen en (mini) boerderijcampings gelegen. Deze terreinen bevinden zich in het redelijk open landschap waarbij de campings zelf wel zijn omgeven middels beplanting/houtwallen. De meeste recreatieterreinen (op navolgende kaart aangeduid met 6 t/m 12) zijn geconcentreerd rond de Kolmansweg, op het hogere gelegen deel de ‘Rug van Wessinge’. De terreinen richten zich met name op het landelijke en rustige karakter en op de voorzieningen horende bij de kern van Nunspeet.
Uitsnede Overgangsgebied Oost
In Overgangsgebied West (gelegen rondom Hulshorst) zijn de boerderijen uitgegroeid tot campings met voornamelijk stacaravans en chalets. De parken liggen in een kleinschalig coulissenlandschap en zijn gesitueerd langs de Harderwijkerweg. Dit deel richt zich meer op de kern van Hulshorst.
Uitsnede Overgangsgebied West
28
Dorpskernen Langs de Harderwijkerweg bevindt zich een verdichte zone door boerderijen en erfbeplantingen. Aan deze basis zijn de dorpen Hulshorst en Nunspeet ontwikkeld. Hulshorst bestaat uit twee delen. Een groot deel langs de Harderwijkerweg met een aaneenschakeling van kleine bebouwingsclusters in een coulissenlandschap. En een deel ‘Onder de Bos’ in een bosrijke omgeving langs de A28 aan. Pas midden jaren 50 kreeg het dorp door de bouw van een school en kerk een herkenbaar centrum. Hieromheen zijn de afgelopen jaren de meeste huizen gebouwd. Door de verspreidheid van de bebouwing en de langgerekte vorm van het dorp is de relatie tussen de kern en het landschap groot. De steeds verdere verdichting van de kern zorgt voor een compacter dorp, waarbij het huidige open karakter vermindert. Nunspeet is van oorsprong een langgerekt esdorp (gevormd door samenklontering van boerderijen) dat in de loop der jaren verder is uitgedijd en verdicht. In het westen gaat de kern langzaam over in lintbebouwing langs de Harderwijkerweg. De relatie tussen kern en landschap is aan zuidzijde (de Veluwe zijde) groot. Hier vindt verweving plaats tussen bos/ natuur en wonen. Aan de noordzijde is in beperkte mate een relatie met het landschap aanwezig door de afscherming van de Hullerweg en de naar binnen gerichte wijken. Wel zijn er enkele groene, landschappelijke wiggen die de woonwijk insteken.
Meer richting het noordoosten van Nunspeet vormt de nieuwe wijk Molenbeek (en in de toekomst ‘t Hul Noord) en aan de oostzijde het bedrijventerrein de Kolk een nieuwe begrenzing met het landelijk gebied.
29
Toeristische trekpleisters In het overgangsgebied richten de parken zich vooral op wandel- en fietstoerisme. In Overgangsgebied Oost richten de parken merendeel op de rust en de openheid van het landschap. Het gebied heeft diverse weidevogelgebieden waardoor het aantrekkelijk is voor vogelspotters. Hiervoor is in de nabije omgeving een vogelkijkhut gerealiseerd (zie deelgebied Randmeerkust). Behalve de dorpskern van Nunspeet met de markt, winkels en het zwembad zijn er ook andere toeristische trekpleisters: • De molens ‘De Duif’, ten noorden van Nunspeet, en ‘De Maagd’, in Hulshorst: Van oudsher waren dit allebei korenmolens, een onmisbaar onderdeel van de voedselvoorziening van het dorp. De molens namen daarmee een belangrijke positie in. Tegenwoordig hebben beide Molens een (land)winkel en worden er geregeld evenementen georganiseerd. Bij de Molen ‘De Duif’ ligt een belangrijk fietsknooppunt en dient daarmee als een verzamelpunt voor recreanten. • Landgoed Hulshorst: Nabij Hulshorst, tussen de Harderwijkerweg en de A28 bevindt in de bossen het landgoed Hulshorst. Van de oorspronkelijke bebouwing resten slecht het Koesthuis en de uit 1870 daterende tuinmanswoning. Het koetshuis dient nu als trouw-, feesten vergaderlocatie, waarbij het landgoed opengesteld is voor wandel-, fiets- en ruitertoerisme.
In het overgangsgebied zijn ook andere landgoederen, deze zijn echter niet opgesteld. Door de korte afstand tot de snel- en spoorweg kunnen toeristen ook afreizen naar andere gemeentes, steden en toeristische trekpleisters.
30
31
3.1.3 Centraal Veluws Natuurgebied (CVN)
32
Landschapseigenschappen Het Centraal Veluws Natuurgebied (CNV) is het grootste, aaneengesloten natuurgebied op het vaste land van Nederland. Hierbij is een afwisseling aanwezig tussen bos, heidevelden en stuifzandgebieden. Het besloten bosgebied bestaat voornamelijk uit naaldbos (noordelijk en oostelijke deel) en gemengd bos (zuidelijk deel). De Veluwe is een belangrijk leefgebied voor grote zoogdieren. De heidevelden, zandverstuivingen, vennen en niet te vergeten het mosterdveen met het (hoog)veen, zijn van grote betekenis voor specifieke flora en fauna. De rechthoekige patronen in het landschap komen oorspronkelijk van bosbouw. De Westeindsche Heide en de Elspeetsche heide zijn zeer open heidegebieden met slechts hier en daar een groep bomen of een solitair. De begrenzingen zijn gedeeltelijk strak en rafelig. Het Hulshorster zand is afwisselend zeer open en zeer besloten; open in de wijde stuifzandvlakten, besloten in de kleinschalige met naaldhout beplante duingebieden. Mosterdveen is een centraal gelegen nat natuurgebied. Dorpskernen Het dorp Nunspeet is deels gelegen in het overgangsgebied en ligt op de grens van de Veluwe (zie Overgangsgebied in de voorgaande paragraaf). De relatie tussen kern en landschap is aan zuidzijde (de boskant) groot. De parken liggen in de invloedssfeer van Nunspeet. Zeker de parken 29-34 zitten ingeklemd tussen het dorp, de spoorlijn en de A28.
Het recreatiepark De Witte Wieven (nr. 28) ligt ingeklemd tussen de nieuwe rondweg van Nunspeet (Oostelijke Randweg). De overige recreatieterreinen liggen verspreid over de Veluwe. Merendeel ligt in de nabijheid van de kernen, zo ook aan de zuidoostkant van Nunspeet. 33
Toeristische trekpleisters
In het gebied tussen Nunspeet en de A28 vormt een stedelijk
De Veluwe is van zichzelf een toeristische trekpleister. Met de diversiteit van
uitloopgebied met functies zoals een recreatieplas (Zandenplas), golfbaan,
het landschap en de bereikbaarheid middels wandel-, fiets- en ruiterpaden
motorcrossbaan, zorg- en horecavoorzieningen. Met name de recreatieplas
is het geschikt voor diverse vakanties en dagjes uit. De recreatieterreinen
en golfbaan vormen belangrijke attractiepunten.
richten voornamelijk op deze vormen van toerisme. Door de korte afstand van de snel- en spoorweg kunnen toeristen vanuit dit stedelijke uitloopgebied ook afreizen naar andere gemeentes, steden en toeristische trekpleisters.
34
Verder bevindt aan de rand van de Noord-Veluwe het Bezoekerscentrum Nunspeet en het Outdoor Centrum Nunspeet. Samen met het Transferium in Nunspeet profileert de gemeente zich als de ‘Poort naar de Veluwe’. Vanuit deze locatie starten diverse wandel-, fiets- en ruiterroutes, natuuractiviteiten en excursies. Bij het transferium bevindt zich verder een speeltuin, de uitkijktoren, een fietsverhuur en een brasserie. In het bezoekerscentrum zijn er exposities en kan er informatie opgehaald worden over de Veluwse natuur. Het Outdoor Centrum Nunspeet biedt verschillende outdoor activiteiten aan die geschikt zijn voor bedrijfsuitjes, vergaderbreaks, teambuilding of familiedagen. Nunspeet is de grootste dorpskern van de gemeente. Hier vindt je het grootste winkelaanbod en diverse horecagelegenheden. Tevens vindt er elke week op het Marktplein de warenmarkt van Nunspeet plaats, een van
Bezoekerscentrum Noord-Veluwe
de bekendste uit de regio.
Station Nunspeet
35
Andere toeristische functies in Nunspeet zijn: • Noord-Veluws museum: hier hangen werken van kunstenaars die tussen 1890 en 1950 in Nunspeet woonden en zowel nationaal als internationaal de aandacht trokken. • Cultureel centrum Veluvine: op de plaats van de voormalige verffabrieken van Veluvine staat nu het cultureel centrum Veluvine. Diverse activiteiten waaronder: cabaret, muziek, dans, film en theater. De bibliotheek is hier ook gevestigd. • Sportbedrijf Nunspeet De Brake: bestaat uit een subtropisch zwembad, sporthal en bowlingcentrum. De Brake wordt vervangen voor een hedendaagse accommodatie op heringedeelde sportpark De Wiltsangh (aan de oostzijde van Nunspeet), waaronder een nieuw zwembad, sporthal en een turnhal. • In en rond Nunspeet zijn een aantal interessante tuinen te bezoeken,
Cultureel centrum Veluvine
zoals Bijen-natuurtuin in Nunspeet. • In Nunspeet zijn verschillende maneges en ruiterclubs gelegen. Op de Veluwe zijn diverse landgoederen te vinden, waarvan slechts enkele toegankelijk zijn. Nabij Vierhouten ligt het landgoed Noorderheide. De voormalige bewoners hebben er mede voor gezorgd dat het landgoed van 18 ha authentiek en puur is gebleven. Het landhuis is door zijn bijzondere ontwerp één met de natuur. Er is een deel tot een wandelgebied gemaakt met daarin een kilometer lange gemetselde beek met verval, stenenbruggetjes, verschillende aangelegde vijvers en zwerfstenen gebouwde piramides.
Nieuwe accommodatie op het heringedeelde sportpark De Wiltsangh
36
Overige terreinen: • Het Verscholen Dorp (ook wel “Pas-Opkamp” of het Geheime Dorp genoemd): Het was een onderduikerskamp. Het werd in de oorlogsjaren opgericht en bestond uit 9 hutten in een zeer dicht bos, tussen Nunspeet en Vierhouten. In de periode april 1943 tot oktober 1944 hebben hier zo’n 80 mensen een veilige schuilplaats gevonden. Ter herinnering aan dit kamp en de initiatiefnemers zijn ter plekke een monument opgericht, een hut herbouwd en later aangevuld met nog twee hutten • Speelweide en uitkijktoren Stakenberg • Archeologische elementen zoals grafheuvels, vluchtheuvels en vuursteenvindplaatsen en monumenten zoals de Lancaster Monument Hulshorst • Enkele andere bekende terreinen: Renteloos Voorschotbos, de
Het Verscholen Dorp
twee Belvédèrebossen, de Elspeetsche en Westeindsche heide, de Schotkamp, Mosterdveen, Zandenbos, Elspeterveld, Elspeter Struiken en Gerrit Mouwveld Met deze recreatieterreinen direct aan de Veluwe liggen alle recreatieterreinen direct en/of binnen 1 km van deze toeristische trekpleisters. Met name in het stedelijk uitloopgebied biedt het diversiteit in de attracties voor diverse doelgroepen.
Uitkijktoren Stakenberg
37
3.1.4 Agrarische enclaves Landschapseigenschappen De agrarische enclaves vormen open, duidelijk omkaderde ruimtes, binnen het zeer besloten bosgebied van het CVN (de Veluwe). Het kampen- en essenlandschap rondom de dorpen bestaat uit een open complex van aaneengesloten akkers in een kleinschalige structuur van bosschages, houtwallen, singels en gemengd agrarisch gebruik. Het accent verschuift geleidelijk van agrarisch productiegebied voor
kleine
gemengde
bedrijven,
naar
agrarisch
landschapsbeheer. Hoofdfunctie is landbouw met grote vertegenwoordiging van kalfveehouderijen/-mesterijen en melkveehouderijen.
38
Dorpskernen De agrarische enclave rond Vierhouten heeft een
landelijke
sfeer
met
dorpsboerderijen,
zwaar loofhout en landbouwpercelen. Vanuit het bosgebied kom je vrijwel direct in de kern. De hooilanden en akkercomplexen lopen door tot de kern waardoor de relatie tot het landschap groot is. De enclave Elspeet is een halfopen gebied met veel verspreide bebouwing en opgaande beplanting. Tussen de kern Elspeet tot aan de bosrand liggen open akkercomplexen, enken.
39
Toeristische trekpleisters Ook hier richten de recreatieterreinen op de Veluwe. Diverse boerderijen in dit gebied zijn uitgegroeid tot recreatieterreinen. Het kleinschalige karakter in de nabijheid van het dorp in de enclave is de kracht van de recreatieterreinen. In Vierhouten is de VVV te vinden in de vorm van VVV-agentschappen waarbij de VVV is ondergebracht bij ondernemers die zorg dragen voor de informatieverstrekking. In Elspeet is de VVV ondergebracht bij het museum. Diverse toeristische trekpleisters Vierhouten: • Restaurants: Vierhouten staat bekend om al zijn restaurants. • Heemtuin De Heimanshof: Het betreft een van de oudste heemtuinen van Nederland (1935). Met bijzondere, van oorsprong op de Veluwe aanwezige planten en bloemen. • Amfitheater Paasheuvel: Op de Paasheuvel is het Amfitheater te bezichtigen. De terraspartij en het openluchttheater zijn in 1937 gebouwd naar het ontwerp van tuinarchitect G. Bleeker. Hierbij is de natuurlijke vorm van het terrein als uitgangspunt genomen. De zitplaatsen zijn in een halve cirkel, trapsgewijs in twaalf rijen gebouwd rondom een verhoogd eivormig toneel. Het theater staat op de Rijksmonumentenlijst. • De Zonnehal (Paasheuvel): Een bijzonder architectonisch gebouw, met architectuurhistorische waarde nabij het Amfitheater Paasheuvel. Deze evenementenhal staat op de Rijksmonumentenlijst.
• De houtsculpturen: Verspreid door Vierhouten staan houtsculpturen, gemaakt door Sander Boom (Nederlands kampioen sculptuurzagen).
40
Amfitheater Paasheuvel
Diverse toeristische trekpleisters in Elspeet: • Historisch Museum Elspeet: Naast een vaste collectie zijn er ook wisselende tentoonstellingen. Er is daarbij gekozen voor een zestal thema’s die karakteristiek zijn voor Elspeet: Archeologie, Schapenteelt, Kerkhistorie, Kunstenaars, klederdracht en bio-industrie. • Schaapskooi Elspeet: de schaapskooi biedt onderdak aan de kudde schapen van het zeldzame huisdierras Veluws Heideschaap. Deze kudde begrazen 8 uur per dag de Elspeter Heide. • Molen De Hoop: opengesteld voor publiek Met deze recreatieterreinen direct aan de Veluwe liggen alle recreatieterreinen direct en/of binnen 1 km van deze toeristische trekpleister. Tevens hebben de agrarische enclaves een identiteit van zichzelf en zijn er binnen deze kernen diverse activiteiten en voorzieningen te vinden. Bij een aantal recreatieparken is zondagsrust belangrijk en onderdeel van de identiteit.
Schaapskooi Elspeet
Voorzieningen (attracties) rond Elspeet
41
3.2 Verkeersstructuur
42
3.2.1 Hoofdwegen De belangrijkste infrastructurele lijnen liggen noordoost-zuidwestelijke georiënteerd, middels de Harderwijkerweg, het spoor en de A28 (Amersfoort-Zwolle). De lijnen lopen parallel aan de rand van de Veluwe en vormen hierdoor een barrière in de verbindingen voor natuur en recreatie in noordzuid richting (tussen Veluwe en Randmeren). Op de Veluwe is de wegendichtheid laag. De belangrijkste verbindingen zijn de N310, de weg tussen Nunspeet en Garderen (langs Elspeet) en de N795 naar Epe. De recreatieterreinen zijn over het algemeen gelegen binnen 1 km van de hoofdwegen, dit betreft 44 van de 55 recreatieterreinen. De afstand tot aan de op-/afrit van de snelweg liggen voor de meeste recreatieterreinen tussen de 1 en de 5 km afstand (33), 16 recreatieterreinen liggen verder dan 5 km van deze op-/afritten. Kortom de recreatieterreinen zijn over het algemeen goed te bereiken met de auto. Enkele parken zoals de parken aan het Veluwemeer is de afstand groter en dit geldt ook voor enkele parken op de Veluwe die op ruimere afstand liggen. Dit kan voor die parken ook een meerwaarde bieden voor de rust.
A-wegen
Hoofdwegen
Spoorweg 43
3.2.2 Spoorweg en buslijnen In Nunspeet bevindt het NS-station. Vanaf dit station is er een directe verbinding tussen Zwolle en Utrecht. Vanaf het treinstation gaat een buslijn over de Veluwe, via Vierhouten en Elspeet, naar Apeldoorn. Vanaf Nunspeet gaan er buslijnen over de noordoost-zuidwestelijke as: naar Harderwijk en via Dedemsvaart naar Zwolle. Langs deze routes liggen 30 recreatieterreinen (van de ca. 55) op circa 500 meter afstand van de bushalte/buslijn. Meer dan de helft zijn dus goed met openbaar vervoer te bereizen. De parken aan de randmeerkust, ten noorden van Nunspeet en enkele parken midden op de Veluwe zijn minder goed te bereiken met OV.
44
Buslijn 100
Buslijn 111
Spoorweg
Station Nunspeet
Buslijn 112
3.2.3 Hoofdfiets-, ruiterpaden en ommetjes Over de Veluwe en het weide-/overgangsgebied is een fijnmazig netwerk van fietspaden. De fietsroutes lopen van en naar knooppunten die door de ANWB zijn vastgesteld waardoor er diverse routes mogelijk zijn. Evenals de fietspaden is het aantal ruiterpaden op de Veluwe goed verdeeld. Op enkele punten liggen ze parallel aan de fietspaden, maar wijken in andere delen van het fietspad af. Dit is met name over de heide waarbij de route voor de ruiters over de heide mogelijk is (gezien de ondergrond) en de fietspaden om deze gebieden zijn gelegd. 32 van de 55 recreatieterreinen liggen vrijwel direct aan één van de hoofdfietspaden en/of knooppunt (minder dan 100 meter afstand), de overige 23 recreatieterreinen liggen binnen 1 kilometer afstand van een hoofdfietspad en/of knooppunt. Hieruit kan geconcludeerd worden dat de parken goed verankerd zijn met het recreatieve netwerk. De ruiterpaden liggen alleen op de Veluwe. 11 recreatieterreinen liggen direct aan een ruiterpad. Naast 11 recreatieterreinen direct naast het ruiterpad liggen 26 recreatieterreinen binnen 1 kilometer van een ruiterpad, de overige 18 recreatieterreinen liggen op meer dan 1 km afstand van een ruiterroute (dit zijn de parken die buiten de Veluwe liggen). Op de kaart zijn ook de bestaande wandelommetjes opgenomen. Hoofdfietsroute Hoofdruiterroute
Hoofdfietsknooppunt Ommetjes 45
3.3 Natuur en Milieuaspecten
46
Om inzicht te geven in de verblijfskwaliteit en mogelijke belemmeringen voor de ontwikkeling is gekeken naar de beschermde natuurgebieden en diverse milieu aspecten. Op de hierna volgende pagina’s wordt per onderwerp/aspect toegelicht.
47
3.3.1 Natuurterreinen De gemeente Nunspeet is de rijke bezitter van ongeveer 3400 ha natuurterrein. Kerngebieden: Natura 2000 – Veluwe + Randmeren De Veluwe en de Randmeren vallen onder de wetgevingszone Natura 2000. Hiermee vallen deze onder de beschermde gebieden dat door de EU is vastgesteld voor het behoud, herstel en bescherming van deze natuur. Aanpassingen, wijzigingen e.d. in of in de directe nabijheid van het Natura 2000 gebied zijn onder strikte regels soms mogelijk. De recreatieterreinen binnen de deelgebieden Veluwe en Randmeren zullen bij veranderd gebruik hier dan ook in voldoende mate rekening mee moeten houden. De natuur vormt tegelijkertijd ook de meerwaarde voor deze parken. En bij een aantal recreatieparken gaat de natuur hand in hand met de recreatieve functie. Natuurnetwerk Nederland (NNN)/ Gelders Natuurnetwerk (GNN) (buiten Natura-2000) De ecologische hoofdstructuur (later benoemd als Natuurnetwerk Nederland(NNN)) is een samenhangend netwerk van bestaande en toekomstige natuurgebieden dat belangrijke natuurwaarden hebben. Deze gebieden zijn op provinciaal niveau beschermd als Gelders Natuurnetwerk (GNN). De GNN is opgebouwd uit een aantal kerngebieden (waaronder natuurterreinen, landgoederen, bossen,
48
grote wateren en grote waardevolle agrarische cultuurlandschappen),
39 van de 55 recreatieterreinen liggen direct aan of tot een afstand
natuurontwikkelingsgebieden (waaronder gebieden met goede
van 100 meter van het Natura-2000 gebied. Naast deze aantal
mogelijkheden om natuurwaarden die van grote betekenis te
recreatieterreinen liggen 8 recreatieterreinen binnen 1 km van een
ontwikkelen) en verbindingszones (waaronder gebieden die de kern-
Natura-2000 gebied, 8 recreatieterreinen liggen verder dan 1 km van
en natuurontwikkelingsgebieden met elkaar in verbinding brengen).
een Natura-2000 gebied.
Er is veel overlap met het ‘Natura-2000 gebied’.
Binnen deze
43 recreatieterreinen liggen direct aan of tot een afstand van 100
gebieden is verstedelijking of verandering naar andere functies dan
meter van een Gelders NatuurNetwerk, en bij 44 recreatieterreinen
natuur niet direct wenselijk. Het mag de beschreven natuurwaarden
betreft dit ook voor de Groene Ontwikkelzone.
niet aantasten.
Kortom de natuurwaarden vormt enerzijds een belangrijke recreatieve meerwaarde en kans voor ondernemers, maar dat betekent ook dat
Groene ontwikkelingszones: (GO)
recreatieterreinen hier zorgvuldig mee om moeten blijven gaan. Bij
Naast de bestaande beschermde natuurgebieden zijn er ook
een verandering van het park zal hier ook rekening mee moeten
groene ontwikkelingszones. Op plekken waar de natuur nog niet
worden gehouden.
gerealiseerd is, maar wel wenselijk is, zijn aangemerkt als groene ontwikkelingszones. De eerste prioriteit voor deze gebieden bij transformatie is natuur eventueel gecombineerd met andere ontwikkelingen. De ontwikkelingen dienen dan ter versterking van de huidige of gewenste natuurwaarden. Recreatiegebieden profiteren van de aanwezige natuurwaarden. Aan de andere kant kunnen de natuurgebieden een belemmering vormen voor bijvoorbeeld uitbreiding of verdere verdichting of transformatie naar andere functies.
49
3.3.2 Milieuaspecten
Een aantal belangrijke infrastructurele werken zoals gasleidingen, hoogspanningslijnen, spoor en snelweg kan invloed hebben op de mogelijkheden van een gebied en de huidige recreatieve waarden. In navolgende alinea’s is ingegaan op een aantal van deze aspecten. Hoogspanningslijnen In de gemeente is tussen Harderwijk en Nunspeet een 50 Kv hoogspanningslijn gelegen. Binnen de magneetveldzone van 50 meter aan weerszijden van deze hoogspanningslijn is het niet wenselijk om nieuwe gevoelige functies (zoals wonen) toe te staan (voorzorgbeginsel). Ook geldt er in de nabijheid van de hoogspanning een belemmering voor het bouwen (obstakelvrije zone). Binnen de zone van 50 meter zijn er geen recreatieterreinen gelegen. Gasleidingen In en om Nunspeet zijn diverse gasleidingen gelegen. Er zijn bijvoorbeeld twee ondergrondse leidingen aan de westzijde van Nunspeet richting de zuidzijde van Hulshorst richting de A28. Verder liggen er leidingen ten zuiden en parallel aan de A28. De andere leidingen zijn op de kaart aangegeven. Langs deze leidingen zijn bebouwingsvrije zones opgenomen. Naast de bebouwingsvrije zones (die nagenoeg gelijk zijn met de plaatsgebonden risicozone), vragen deze leidingen aandacht wanneer er sprake is van een veranderend gebruik in de directe omgeving van de leidingen (breedte afhankelijk van type gasleiding).
Dit gaat over het groepsrisico, het aantal personen die binnen deze zone verblijven.
50
Er zijn hier 6 recreatieterreinen aanwezig binnen de obstakelvrijezone en dus
binnen de kern Nunspeet.
in de directe nabijheid van de leidingen. Dit geldt voor de recreatieterreinen
De industrie in de gemeente Nunspeet en daarbij horende eventuele
(nrs. 14, 15, 16, 17, 26 en 27) in het Overgangsgebied West.
hinderzones reiken niet tot aan het buitengebied en de recreatieterreinen. Hierdoor zijn zij niet opgenomen in de verdere analyse.
Geluid van spoor en wegverkeer De belangrijkste infrastructurele lijnen liggen noordoost-
Binnen de geluidszone van het motorcrossterrein liggen 4 recreatieterreinen.
zuidwestelijke georiënteerd, dit betreft onder andere het spoor en de
Dat betekent dat deze parken naar verwachting soms ook hinder
A28 (Amersfoort-Zwolle). Voor het spoor en de A28 zijn er geluidszones
ondervinden van het geluid en dat mogelijke andere gevoelige functies op
opgenomen. Ter plaatse van de aanduiding geldt dat de geluidsbelasting
deze parken niet mogelijk zijn.
hoger is dan de voorkeurswaarde bij woningen. Voor recreatiewoningen gelden geen normen, maar het zegt wel iets over de verblijfskwaliteit.
Molenbiotoop
Ditzelfde geldt voor de Rijksweg A28. Deze weg telt 4 rijstroken, waarbij
Een molenbiotoop betreft de omgeving waarin een molen
een onderzoekszone van 400 meter aan weerzijden van de snelweg geldt.
functioneert. In meer of mindere mate beïnvloed bebouwing de molenbiotoop. Ter plaatse van de aanduiding ‘vrijwaringszone - molenbiotoop’ in het
Binnen de geluidszones liggen 9 recreatieterreinen. De meeste parken
bestemmingsplan geldt dat die gronden mede zijn bestemd voor het behoud,
bevinden zich in het stedelijk uitloopgebied van Nunspeet tussen het spoor
herstel en de bescherming van de windvang van de molen. De bouwhoogte
en de Rijksweg A28. Twee parken in het Overgangsgebied West liggen in
van bouwwerken hangt af van onder andere de onderkant van de wiek, het
de geluidszone van het Spoor en de A28.
hoogteverschil van het maaiveld en de afstand tot de molen. Hiervoor is een rekenmethode opgesteld en leidend voor de hoogte.
Industrie en motorcrossgeluid
De molenbiotopen op de kaart zijn tot 400 meter aangegeven (meestal
In het stedelijk uitloopgebied ten zuidwesten van Nunspeet ligt
resulteert dit in een bouwhoogte van maximaal 11 meter), recreatiewoningen
een motorcrossbaan met een geluidszone. Ter plaatse van deze aanduiding
zijn over het algemeen niet hoger dan 5 meter. In deze 400 meter liggen 3 van
geldt dat die gronden mede dienen voor het tegengaan van een te hoge
de 55 recreatieparken, binnen 100 meter ligt 1 recreatiepark.
geluidbelasting van geluidgevoelige objecten van een motorsportterrein. Daarnaast bevinden rond gezoneerde bedrijventerreinen en geluidszone. Dit geldt bijvoorbeeld voor het bedrijf Nestlé in Nunspeet. Deze zone blijft
51
Geurhinder agrarische bedrijven De agrarische bedrijven zijn veelal te vinden in het overgangsgebied tussen Nunspeet/Hulshorst en de randmeerkust en rond de agrarische enclave van Elspeet. Enkele van deze bedrijven hebben een geurhinderzone en hebben invloed op het leefklimaat. Arcadis heeft een rapport opgesteld in het kader van het bestemmingsplan buitengebied waarbij geurzones zijn gebaseerd op het vergunningenbestand van de gemeente Nunspeet (peiljaar juni 2009). Op de kaart is de huidige situatie weergeven met de veehouderijen en de geurhinderzones. In de zone die is aangemerkt van ‘matig’ tot ‘extreem slecht’ leefklimaat bevinden 6 recreatieterreinen.
Agrarische bedrijven met geurhinderzone geclassificeerd door Arcadis vanaf ‘matig’ tot ‘extreem slecht’ meetmoment 15-3-2010 52
53
54
4. Conclusie In de conclusie wordt per deelgebied de analyse samengevat en opvallende punten uit de analyse uitgelicht.
55
4.1 Randmeergebied
4.2 Overgangsgebied Oost
De recreatieparken in het Randmeergebied liggen op de oorspronkelijk
De recreatieparken in het Overgangsgebied Oost liggen in een halfopen
hoger gelegen standwallen met het aangrenzende weidegebied. Hierdoor
strook tussen het Randmeergebied als overgang naar de bossen van het
kunnen de parken voornamelijk richten op het water, de voormalige
Veluwemassief. De meeste recreatieparken liggen voornamelijk rond de
Zuiderzee. Doordat het water onderdeel is van het Natura 2000 gebied
Kolmansweg, op het hogere gelegen deel de ‘Rug van Wessinge’. De
en de Gelderse Natuur Netwerk (GNN) liggen deze parken direct aan
parken liggen in agrarisch gebied, op korte afstand van de kern Nunspeet,
een natuurgebied, waardoor rekening moet worden gehouden met de
of direct tegen de dorpskern aan.
natuurwaarde. Vanaf de parken kunnen de bezoekers het strand bereiken voor waterrecreatie.
Het Overgangsgebied Oost heeft een open karakter door de ontwikkeling van het (veen)weidegebied. Door de openheid heeft de wind veel invloed.
Het Randmeergebied heeft een open karakter door de ontwikkeling van
De parken zijn grotendeels omgeven door houtwallen/groene buffer en