SGE Bijlage - Samenwerkingsagenda 2023 - 2026

bestuurlijke en ambtelijke verbinding tussen het SGE

fietsafstand van elkaar. Het Daily Urban System

en de andere subregio’s in Zuidoost-Brabant. Zo zijn

van het SGE is het motorblok voor de duurzame

de eerste stappen gezet om drie Ontwikkelstrategieën

groei van Brainport Eindhoven. Niets van dit geheel

van de andere subregio’s op proces en inhoud te

staat op zichzelf, grenzen vervagen omdat juist de

verbinden aan ons Verstedelijkingsakkoord, o.a. door

synergie tussen stad, dorp en landschap het dagelijks

het gezamenlijk met provincie en waterschappen

stedelijke systeem uniek en aantrekkelijk maakt.

voorbereiden van de halfjaarlijkse Omgevingsdagen.

Inwoners blijven bij een verhuizing graag binnen

Tot slot mag het Van Gogh National Park niet

de regio. Er is een forse economische groei van

onvermeld blijven, waarin we samen participeren en

bedrijvigheid in onze regio. Deze groei verhoogt de al

waarmee landschap een volwaardige pijler wordt in

bestaande ruimtelijke druk en vergroot de noodzaak

de verstedelijking.

om opgaven zoals groen, water, wonen, werken, mobiliteit, energietransitie en klimaatadaptatie op

De ambitie voor de komende jaren

een duurzame manier, in samenhang en op een

Het uitvoeren van de visie en afspraken zoals

passend schaalniveau, op te pakken. De hoge druk

vastgelegd in het Verstedelijkingsakkoord SGE

op beschikbare ruimte leidt tot het maken van keuzes

is een belangrijke basis voor het voortzetten

op het schaalniveau van het SGE. Alhoewel er ook

van de samenwerking op Ruimte. Onze

functionele relaties liggen op het schaalniveau van

gezamenlijke (én individuele) inzet is gericht op

Zuidoost-Brabant is de intensiteit en het karakter van

uitvoering van de afspraken in het akkoord. Het

de ruimtelijke (deel)opgaven in het SGE het meest

Portefeuillehoudersoverleg Ruimte blijven we

vergelijkbaar en eenduidig. Daarmee ligt bestuurlijke

benutten als gezamenlijke bestuurlijke tafel om

samenwerking binnen het SGE op Ruimte voor de

de voortgang te monitoren én de integraliteit bij

hand. Bedrijven die producten leveren voor eindproducten van andere merkleveranciers, waarbij de merkleverancier het product in eigen producten verwerkt alsof het een eigen fabricaat is: ze zijn de Original Equipment Manufacturers.

7 

23

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED! de uitvoering van het Verstedelijkingsakkoord te

•  de voortgang van de afspraken uit het

bevorderen, maar ook om de integraliteit van onze

Verstedelijkingsakkoord monitoren vanuit

samenwerking te ondersteunen. Als dat nodig

de regionaal verbindende rol van het

is, maken we daarover aanvullende afspraken.

Portefeuillehoudersoverleg Ruimte;

In aansluiting op onze inhoudelijke visie zetten

•  ons daarbij in eerste instantie richten op de vraag

we ook in op het verbeteren van klimaat, natuur

of we als (samenwerkende) gemeenten realiseren

en landschap. Daarbij houden we oog voor een

wat we hebben afgesproken (Eindhoven + 40.000

regionaal verbindende rol naar andere subregio’s, de

woningen, Helmond + 10.000 woningen en overige

Metropoolregio Eindhoven en de Waterschappen. Ook

gemeenten + 12.000 woningen);

zoeken we de samenwerking met andere (ook niet publieke) partijen op.

•  monitoren of de afspraken voldoende doorwerken binnen de andere SGE thema’s en binnen de thema’s die belegd zijn binnen de samenwerking

En dus gaan we…. Uitvoering geven aan de (regionale) realisatie-

in de Metropoolregio Eindhoven; •  de relatie monitoren tussen de voortgang van het

afspraken in het Verstedelijkingsakkoord

Verstedelijkingsakkoord SGE en de overige BO-

Met de ondertekening van het

MIRT-afspraken voor het SGE-gebied. Hieronder

‘Verstedelijkingsakkoord Stedelijk Gebied Eindhoven’

vallen ook de afspraken over de uitbreiding

is de uitvoeringsfase gestart. Veel afspraken zijn in

van het OV-Netwerk. Hiermee bewaken we de

het akkoord belegd bij één van de ondertekenende

samenhang tussen Verstedelijkingsakkoord en

partijen. Waar dat niet eenduidig het geval was, zijn

Mobiliteitsmaatregelen.

binnen het SGE aanvullende afspraken gemaakt. Het

•  de monitor en de informatie uit de samenwerking

is daarmee duidelijk wie waarvoor aan de lat staat,

gebruiken voor de jaarlijkse herijking van het

zoals:

Verstedelijkingsakkoord.

•  De gemeente Eindhoven stuurt o.a. op de bouw van ca. 21.000 woningen binnen de ring en ca

Werken aan integraliteit binnen onze

19.000 buiten de ring;

samenwerking

•  De gemeente Helmond stuurt op de ontwikkeling

Van een overkoepelend thema als Ruimte wordt

van een schaalsprong, met onder meer ca. 10.000

gevraagd de interne samenhang en afstemming

woningen in het Centrum+, waarbij de kwaliteit en

tussen onze SGE-thema’s te versterken en aan te

brede welvaart leidend zijn.

jagen. Dit betekent onder andere dat we:

•  Als SGE blijven we bij de uitvoering van het

•  een regionaal ruimtelijk dashboard ontwikkelen,

akkoord de verbinding leggen of versterken met

zodat we altijd inzicht hebben in de ruimtelijk

andere structuren, die ondersteunend of bepalend

relevante ontwikkelingen. Dit ondersteunt het

kunnen zijn voor de verdere verstedelijking. Denk

maken van een regionaal ruimtelijke afweging.

daarbij bijvoorbeeld aan het mobiliteits- en het

Het geeft zowel gemeenten, andere thema’s

elektriciteitsnetwerk.

binnen de samenwerking én partners buiten de samenwerking een helder beeld van onze

De uitvoering van het Verstedelijkingsakkoord monitoren

plannen. •  onderzoeken of we in dit dashboard ook inzicht

De komende jaren zal veel van onze aandacht naar de

kunnen geven wanneer een noodzaak ontstaat

uitvoering van het Verstedelijkingsakkoord gaan. Dit

het voorzieningenniveau door te ontwikkelen.

betekent onder andere dat we:

Aan de hand van bijvoorbeeld kengetallen of

24

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED! ‘Utrechtse barcode’ wordt inzichtelijk wat de groei van het aantal inwoners betekent voor bijvoorbeeld onderwijs, zorg, sport en overige voorzieningen. Zo geven we gemeenten een basis om tijdig actie te ondernemen op het gebied van voorzieningen .

legt actief de verbinding met andere betrokken Inzetten op natuur, landschap en klimaat

spelers. Dit doen we omdat het oplossen van het

In het Verstedelijkingsakkoord hebben we afgesproken

vraagstuk randvoorwaarde is voor de realisatie

dat verdichting, meer huishoudens en bedrijven

onze ruimtelijke ambities.

huisvesten binnen het bestaande bebouwde gebied, voor

•  de Europese missie ‘klimaatneutrale en slimme

ons het uitgangspunt is bij de verdere ontwikkeling van

steden’, waarvoor Eindhoven en Helmond als

de regio. Op die manier doet groei geen afbreuk aan

duo-stad zijn geselecteerd. De twee steden krijgen

de kwaliteit van het landelijk gebied en de natuur. Dit

vanuit de Europese Unie ondersteuning om te

hangt onlosmakelijk samen met de verduurzaming van

fungeren als experimenteer- en innovatieplek,

de regio, nodig om klimaatverandering en de daaruit

met als doel om versneld in 2030 klimaatneutraal

voorkomende opgaven als klimaatadaptie, warmte- en

te zijn. Dit project gaat in 2023 leiden tot een

energietransitie op te lossen. Daarom nemen we deel

klimaatcontract in beide steden met alle relevante

aan en pakken een rol waar nodig is in:

betrokken partijen, waaronder ook inwoners,

•  het opstellen van een integrale ontwikkelstrategie

bedrijven, en onderwijs-en kennisinstellingen die

met andere subregio’s binnen de Metropoolregio

vaak ook breder in de regio actief zijn, waaronder

Eindhoven. Hierbij brengen we in dat voor ons

ook binnen het SGE. Binnen de missie wordt

verdichten boven uitbreiden het uitgangspunt is en

ook aansluiting gezicht bij lopende trajecten en

dat het onze intentie is om de verstedelijkingsopgave

startende transities, waaronder de coalities uit

vooral binnen het stedelijk gebied op te pakken.

de RES en bij Brainport. Om deze missie te laten

•  in de Regionale Omgevingsdagen voor de regio

slagen is er ook een rol voor de regio weggelegd,

Zuidoost-Brabant: twee keer per jaar met provincie,

want stad en regio hebben elkaar hierin nodig.

waterschappen en 21 gemeenten.

Deze klimaatcontracten worden integraal van

•  in het Van Gogh Nationaal Park. We hebben als SGE

aard en raken daarmee ook de thema’s in deze

zitting in zowel de bestuurlijke regiegroep als het

samenwerkingsagenda. Onderzocht wordt hoe

ambtelijk kernteam. We werken aan de uitvoering

opschaling (in welke vorm dan ook) naar de regio

van het Masterplan, met de volgende ontwikkellijnen:

mogelijk is.

- Natuur, landschap en erfgoed als kans; - Perspectief voor boeren en duurzame voedselproductie;

Reactief en proactief zorgen dat de dialoog over het maken van integrale keuzes gevoerd wordt

- Natuur en landschap tot in het hart van de stad;

De actieve samenwerking met de andere SGE-

- Ontwikkeling van natuurbeleving en duurzaam

thema’s, die afgelopen jaren gestaag is gegroeid,

(cultuur)toerisme.

houden we vast. We blijven werken aan integraliteit

•  het energievraagstuk, waarvoor we uit het

en evenwichtige belangenafweging met oog voor

Portefeuillehoudersoverleg Ruimte een

Brede Welvaart binnen onze samenwerking. Als

bestuurlijk trekker aanwijzen. Deze neemt, in

ruimtelijke ontwikkelingen of opgaven daar om vragen,

afstemming met een vertegenwoordiger vanuit het

organiseren we op tijd het debat, niet alleen binnen het

Portefeuillehoudersoverleg Economie, deel aan

SGE, maar soms ook met externe partijen. Dat kan via

de regionale tafels op een hoger schaalniveau en

een ‘dag van de ruimte’, maar ook via andere vormen.

25

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED! 8

DE GOVERNANCE EN ORGANISATIE We zijn intrinsiek gemotiveerd om onze krachtige

niet alleen als bestuurlijke aangelegenheid waarin

samenwerking te blijven versterken en ontwikkelen.

burgemeesters en wethouders met elkaar de strategie

Wij deinzen niet terug voor grote opgaven die gepaard

uitstippelen. Het gaat ook om het stroomlijnen van

gaan met de immense schaalsprong in de regio. Dit

de uitvoering. Het écht gezamenlijk oppakken van

vraagt om het maken van duurzame keuzes. Hoe we

vraagstukken en bedenken van oplossingen kan

ermee omgaan is een keuze. We kunnen die alleen

alleen wanneer alle betrokkenen, binnen en buiten

het hoofd bieden als we goed met elkaar blijven

de samenwerking in het Stedelijk Gebied Eindhoven,

samenwerken.

elkaar op vaste voet en op basis van groot vertrouwen ontmoeten. We zien dit als het ambitieuze ontwikkelpad

We merken dat er bij deze grote opgaven een

waar we de komende jaren aan werken.

toenemende noodzaak is om juist de samenhang tussen onze thema’s onderwerp van gesprek maken.

In dit hoofdstuk gaan we in op de wijze waarop we dit

Op overkoepelende onderwerpen als duurzaamheid,

binnen het Stedelijk Gebied Eindhoven vormgeven.

klimaat en brede welvaart raken onze thema’s elkaar.

Hiervoor gaan we eerst in op de organisatie van onze

Deze toegenomen aandacht voor samenhang en

samenwerking, vertrekpunt is de organisatievorm die we

integraliteit zien we als een bredere ontwikkeling, die

al kennen van de afgelopen jaren. We maken hierbij een

tot uiting komt in bijvoorbeeld de Omgevingswet en

onderscheid in sturing op de samenwerking (bestuurlijk)

het opnieuw aanstellen van een aparte Minister voor

en de ondersteuning van de samenwerking (ambtelijk

Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening (VRO). Het

en financieel). Om de samenwerking binnen de kaders

vraagt van ons dat we opgavengericht samenwerken.

van de agenda goed te laten functioneren stellen de colleges opnieuw een convenant op passend bij deze

En dat doen we. Wij vertrouwen elkaar en dat stralen

nieuwe agenda. Nadat colleges ingestemd hebben, wordt

we uit; naar onszelf en onze partners. We doen wat

het convenant ondertekend en worden gemeenteraden

we zeggen en spreken open met elkaar. Dat is wat

geïnformeerd over deze afspraken. Deze uitwerking past

onze samenwerking maakt. En dat is waarom we

bij de reguliere verhoudingen waarbij de gemeenteraad

stappen maken ‘als waren we één gemeente.’ Als

de kaders opstelt en het college daaraan uitvoering geeft.

aanjagers en ambassadeurs van de regio Brainport Eindhoven. We doen dit niet alleen binnen ons

Organisatie: Sturing op de samenwerkingsagenda

Stedelijk Gebied Eindhoven, maar ook binnen de

Sturing op de realisatie van de afspraken uit de

Metropoolregio Eindhoven. Zowel bij het maken van

samenwerkingsagenda is primair geënt op het gegeven

onze samenwerkingsagenda als bij de uitvoering

dat we negen zelfstandige gemeenten zijn. Vanuit

houden we scherp oog voor de samenhang in ons

onze zelfstandigheid bundelen we onze kracht in

samenwerkingslandschap. Leidend hiervoor zijn de

het Stedelijk Gebied Eindhoven, gericht op regionale

principes regionale samenwerking zoals schematisch

vraagstukken en geconcentreerd op vier samenhangende

weergegeven in bijlage 1.

thema’s. De sturing is primair bestuurlijk van aard. De gemeenteraden stellen de kaders vast waarbinnen zo

Een gemeenschappelijke agenda van negen

goed mogelijk resultaten geboekt kunnen worden. De

gemeenten vergt investeringen in organiserend

portefeuillehouders zijn inhoudelijk aan zet om deze

vermogen, de manier waarop we kennis en inzet

resultaten te boeken. Het Bestuurlijk platform heeft

op een slimme manier weten te bundelen. We zien

een coördinerende en strategische functie binnen de

het samenwerken ‘als waren we één gemeente’

samenwerking.

26

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

De gemeenteraden in positie

•  Jaarlijks worden de voltallige gemeenteraden

Hoewel het zwaartepunt van de realisatie bij de col-

uitgenodigd om aanwezig te zijn bij de Regioconfe-

legeleden ligt, vinden wij het belangrijk dat de negen

rentie. Tijdens deze bijeenkomst bespreken we de

raden, vanuit hun kaderstellende rol, de bestuurders

geboekte resultaten en – waar nodig – de actuele

scherp houden. Het gaat hier met name om het vast-

gemeenschappelijke kaders die de negen gemeen-

stellen van de uitgangspunten en het daarbij bewaken

teraden aan de acterende bestuurders van het

van de balans tussen het regionale resultaat en de

Stedelijk Gebied Eindhoven meegeven.

opbrengst die dit ook voor de lokale gemeenschap

•  In het Bestuurlijk Platform wordt jaarlijks het jaar-

brengt. Echter, ook de gemeenteraadsleden moeten

programma vastgesteld, met daarin de concrete

in positie gebracht worden om te sturen op regionale

acties die het komend jaar worden ondernomen.

resultaten. Het is een primaire verantwoordelijkheid

De raden ontvangen dit jaarprogramma zodat zij

van gemeenteraden zelf om hierin politiek te acteren.

geïnformeerd zijn over voortgang. In het jaarprogramma nemen we ook op welke strategische ka-

Het is belangrijk continu te verkennen welke kansen

derstellende documenten er in het komende jaar

zich voordoen om deze politieke verbinding en sturing

voorgelegd gaan worden aan de negen gemeen-

verder tot stand te brengen. Het Bestuurlijk Platform

teraden, inclusief planning, zodat dit meegenomen

heeft hierin een belangrijke faciliterende, stimuleren-

kan worden in de planning van de raden.

de en verbindende rol. Het Bestuurlijk Platform ver-

•  Gemeenteraden blijven verantwoordelijk voor

kent met raadsleden en griffiers hoe de communicatie

het vaststellen van strategische documenten die

met en participatie van de gemeenteraden optimaal

voortkomen uit deze Samenwerkingsagenda. Aan

vorm te geven, zodanig dat de gemeenteraden goed in

de raden wordt bij het vaststellen van strategische

positie zijn om hun verantwoordelijkheid in te vullen.

documenten duidelijk aangegeven welke ruimte

Hiertoe neemt het Bestuurlijk Platform in ieder geval

het Portefeuillehoudersoverleg nodig heeft om een

de volgende initiatieven:

dergelijke strategie goed uit te kunnen voeren.

27

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED! Bestuurlijk Platform als verbinder en facilitator

Realisatie door de Portefeuillehoudersoverleggen

Het Bestuurlijk Platform heeft een coördinerende en

De Portefeuillehoudersoverleggen staan primair aan

strategische functie als verbinder en facilitator. In

de lat om resultaten te boeken en de afspraken uit de

het Bestuurlijk Platform heeft van iedere gemeente

samenwerkingsagenda te realiseren. Zij bereiden de

één wethouder of burgemeester zitting. Het heeft als

strategische documenten voor die aan de gemeen-

belangrijkste taken het faciliteren van de portefeuil-

teraden worden voorgelegd en zijn verantwoordelijk

lehouders en het bouwen aan vertrouwen. Ook het on-

voor de uitvoering. De samenwerking kent vier Porte-

derhouden en in de tijd aanscherpen en actualiseren

feuillehoudersoverleggen. In elk Portefeuillehouder-

van de samenwerkingsagenda, het bewaken van de

soverleg heeft van iedere gemeente één wethouder

integraliteit (over de thema’s heen), de monitoring van

zitting. Zij zitten met mandaat van het college aan

de totstandkoming en, na besluitvorming, de uitvoe-

tafel. Zij nemen bovendien de verantwoordelijkheid

ring en voortgang zijn belangrijke taken.

op zich om ondernemers, onderwijsinstellingen en maatschappelijke organisaties en andere overheids-

Verder is de optimalisatie, inrichting en slagvaar-

partijen te verbinden op de eigen agenda van het

digheid van de besluitvormingsprocessen binnen de

thema. Met het vaststellen van de samenwerkingsa-

samenwerking een gespreksthema op de agenda van

genda door de gemeenteraden is ook de agenda van

het Bestuurlijk Platform. Tot slot heeft het Bestuurlijk

de Portefeuillehoudersoverleggen voor de komende

Platform een belangrijke procestaak. De leden van

vier jaar bepaald. Ieder Portefeuillehoudersoverleg

het platform bewaken dat er sprake is van eenduidige

kiest uit haar midden een voorzitter oftewel bestuur-

informatievoorziening en communicatie naar de ge-

lijk trekker en een vice voorzitter.

meenteraden van het Stedelijk Gebied Eindhoven. Het succes van het Bestuurlijk Platform is afhankelijk van de energie, het commitment en het leiderschap van de mensen die het Bestuurlijk Platform bemensen.

28

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED! Organisatie: ondersteuning van de samenwerking

De kenmerkende succesfactor voor de samenwerking in het Stedelijk Gebied Eindhoven blijkt het gezamenlijk gevoeld eigenaarschap van gemeenten. Dit geldt zowel op bestuurlijk als ambtelijk niveau. De keuze voor een beperkt ambtelijk secretariaat en de uitvoering bij de gemeenten heeft hiertoe bijgedragen. Schematisch ziet de ambtelijke ondersteuning er als volgt uit:

Bestuurlijk platform

POHO Economie

Deelnemers: 9 bestuurders

Deelnemers: 9 portefeuillehouders

Regionale Adviescommissie Detailhandel

Ambtelijk Overleg Economie Deelnemers: 9 ambtenaren Economie

Regionaal Ontwikkelfonds Werklocatie

Secretariaat SGE Secretaris & Adviseur

Ambtelijk platform Deelnemers: 9 gemeentesecretarissen

Coördinatoren Overleg Deelnemers: 9 coördinatoren

POHO Wonen Deelnemers: 9 portefeuillehouders

POHO Voorzieningen & Evenementen Deelnemers: 9 portefeuillehouders

POHO Ruimte Deelnemers: 9 portefeuillehouders

Werkgroep 9voor1

Ambtelijk Overleg Wonen Deelnemers: 9 ambtenaren Wonen

Werkgroep GREX

Ambtelijk Overleg Voorzieningen & Evenementen Deelnemers: 9 ambtenaren Voorzieningen & Evenementen

Coördinatieteam Wonen

Ambtelijk Overleg Ruimte Deelnemers: 9 ambtenaren Ruimte

Werkgroep Transparant Woningaanbod

Werkgroep RES subregio SGE Werkgroep WoonST/ standaard sociale huurwoning

Toekomstige werkgroepen, adviestafels en uitvoeringsorganen

Primaire bestuurlijke tafels

Primaire ambtelijke gremia

Werkgroepen, adviestafels (RACD) en uitvoeringsorganen (ROW)

Ambtelijk overleg per thema: om uitvoering

en een coördinerende rol heeft. De ambtenaren

te kunnen geven aan de inhoudelijke thema’s

in het ambtelijk overleg zien de activiteiten als

is een goede inhoudelijke voorbereiding van

een belangrijk onderdeel van hun dagelijks werk

de Portefeuillehoudersoverleggen nodig. Een

en voelen zich verantwoordelijk voor doelen en

inhoudelijke analyse, waarin het collectieve belang

resultaten. Zij passen daar vergaderfrequentie en

van de samenwerking wordt verbonden met de

werkvormen op aan en organiseren de ondersteuning

lokale belangen van de individuele gemeenten,

die nodig is. Onder het ambtelijk overleg kunnen

en een slimme procesvoering om resultaten te

specifieke werkgroepen worden ingesteld, zoals

boeken staan in de voorbereiding centraal. In

de werkgroep Grex of het coördinatieteam voor

het ambtelijk overleg zijn alle negen gemeenten

woningbouwprogrammering. Uitgangspunt is wel dat

vertegenwoordigd (één ambtenaar per gemeente).

agendering in het Portefeuillehoudersoverleg altijd

Ieder ambtelijk overleg kiest uit haar midden een

via het desbetreffende ambtelijk overleg verloopt.

secretaris/voorzitter die als aanspreekpunt fungeert

29

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED! Secretariaat SGE: Een adequaat toegerust

Financiële arrangementen

secretariaat is cruciaal voor onze samenwerking.

Het slagvaardig boeken van resultaten enerzijds en het

Het secretariaat ondersteunt het Bestuurlijk

ontstijgen van lokale belangen (bij regionale vraagstukken)

Platform, het Ambtelijk Platform en daar waar nodig

vraagt om een governance waar (in het denken) de

de Portefeuillehoudersoverleggen. Ook draagt het

beschikbaarheid van financiële middelen cruciaal is. De

secretariaat zorg voor de voortgangsrapportages en

financiële governance is op drie niveaus vormgegeven:

de externe communicatie over de samenwerking. Het secretariaat zet zich in om, in de volle breedte van

Thematisch: de Portefeuillehoudersoverleggen maken

de samenwerking, bestuurders zodanig in positie te

afspraken op de thema’s Economie, Wonen, Voorzieningen

brengen dat zij efficiënt en effectief kunnen sturen

& Evenementen en Ruimte alsof het Stedelijk Gebied

in het bereiken van de beoogde doelstellingen en

Eindhoven één gemeente is. In de vier inhoudelijke

bijbehorende resultaten. Vooralsnog gaan wij uit

hoofdstukken staan de acties voor de komende periode

van een invulling met 2 fte, een secretaris (1fte) en

beschreven waarvoor specifieke externe expertise nodig

een adviseur (1 fte). Het secretariaat functioneert

is. Indien aan de orde, nemen de portefeuillehouders

onafhankelijk ten dienste van de samenwerking, maar

hierover een beslissing en zorgen zelf voor de financiering.

wordt organisatorisch ondergebracht bij de gemeente

Beslissen en betalen ligt hiermee in één hand. Op een

Eindhoven. Het secretariaat werkt nauw samen met

beperkt aantal dossiers is het noodzakelijk uit te gaan

de voorzitter van de samenwerking, de Bestuurlijk

van de financiële ruimte die de negen gemeenten op hun

trekkers van de Portefeuillehoudersoverleggen, de

begroting beschikbaar hebben of maken. Vanzelfsprekend

coördinatoren van de gemeenten en de secretarissen/

hebben de gemeenteraden uiteindelijk de finale toets over

voorzitters van de ambtelijke overleggen.

de integrale plannen. Indien het wenselijk of noodzakelijk is verdergaande vormen van financiële governance te

Ambtelijk Platform: In het Ambtelijk Platform

organiseren, dan doen de Portefeuillehoudersoverleggen

hebben de gemeentesecretarissen van de gemeenten

daar voorstellen toe.

zitting. Het heeft – naast een signaleringsfunctie – als hoofdtaak het organiseren en borgen van

Het SGE-secretariaat: de personeelslasten van het

voldoende menskracht en kwaliteit voor alle taken

secretariaat en een werkbudget worden door de negen

die ten behoeve van de samenwerking geleverd moet

gemeenten gedragen. Dit geschiedt naar rato van de

worden. Daarnaast hebben de gemeentesecretarissen

omvang van de gemeenten (inwonersaantallen per

een belangrijke functie in het signaleren en laten

1-1-2022). Personeel staat op de loonlijst van en budgetten

agenderen van politiek-bestuurlijke en ambtelijke

zijn gealloceerd bij de gemeente Eindhoven, die de kosten

aandachtspunten in het bereiken van resultaten.

naar rato doorbelast aan de negen gemeenten.

De coördinatoren: iedere gemeente wijst een

Ambtelijke ondersteuning: de ambtelijke ondersteuning

ambtenaar aan die coördinerend kan optreden

voor de ambtelijke overleggen, werkgroepen en projecten

binnen de gemeente voor alle activiteiten die binnen

wordt geleverd door de individuele gemeenten. Dit

de samenwerking plaatsvinden. De coördinatoren

geschiedt zoveel mogelijk met gesloten beurs. Iedere

verbinden de programma-activiteiten van de

gemeente lost dit binnen de eigen begroting op. Wel wordt

samenwerking met de lokale activiteiten van de

in kaart gebracht of de inspanning van iedere gemeente

gemeenten. Zij spelen daarbij een belangrijke rol in het

recht doet aan het beginsel dat iedere gemeente naar

effectief maken van de samenwerking. Sterk verbonden

draagkracht bijdraagt aan de samenwerking in het

met de samenwerkingsagenda en anderzijds geworteld

Stedelijk Gebied Eindhoven.

in en zicht hebbend op de lokale situatie.

30

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED! 9

PERSPECTIEF VOOR ONZE GOVERNANCE Naast het hier en nu, willen we de komende jaren

lokale context. We juichen het toe dat gemeenten

binnen de governance een stap zetten. Hierbij leggen

daarin experimenteren met verschillende vormen.

we specifiek de nadruk op het gelaagd samenwerken

De raadswerkgroep voor het Stedelijk Gebied

en de uitvoeringskracht vergroten. Hierop willen

Eindhoven in de gemeente Nuenen is hiervan een

we een wenkend perspectief meegeven om ook te

sprekend voorbeeld.

onderstrepen dat onze samenwerking in ontwikkeling

•  We zoeken naar methoden om de samenwerking

is en continue onderhoud en aanscherping behoeft.

in het Stedelijk Gebied Eindhoven meer tastbaar te maken voor raadsleden. We verkennen hierbij

Perspectief governance: gelaagd samenwerken

ook innovatieve mogelijkheden, zoals nieuwe

Als Stedelijk Gebied Eindhoven werken we samen ‘als

mediakanalen.

waren we één gemeente’. Dit heeft betrekking op de interne samenwerking; in het Bestuurlijk platform, de

Partner van regio, provincie en Rijk (en andersom)

Portefeuillehoudersoverleggen, gemeenteraden en

•  We verbeteren de samenwerkingen met partners

ambtenaren. Onze overtuiging is dat we de immense

op inhoudelijke opgaven. Inhoudelijke opgaven zijn

opgaven die op ons afkomen pas echt goed kunnen

leidend, het schaalniveau dat we kiezen om samen

aangaan als we hiernaast ook op een goede manier

te werken is daaropvolgend.

met onze publieke en private partners samenwerken.

•  We nemen onze verantwoordelijkheid op grote

Met de regio – Metropoolregio Eindhoven,

regionale uitdagingen. Wanneer een inhoudelijk

Brainport Eindhoven en andere subregionale

onderwerp voor onze inwoners van groot

samenwerkingsverbanden – en met de provincie

belang en urgent is, nemen we initiatief om in

Noord-Brabant en de Rijksoverheid.

verbinding met andere samenwerkingsverbanden te investeren in het (tijdelijk) vergroten van

We definiëren de volgende uitgangspunten om

slagkracht. We voorkomen overlap tussen

gelaagde samenwerking op een goede

regionale samenwerkingsverbanden en

manier vorm te geven de komende jaren:

adresseren waar nodig opgaven op het schaalniveau waar die opgave thuishoort.

Raad als ambassadeur van onze samenwerking in het Stedelijk Gebied Eindhoven

Perspectief governance: uitvoeringskracht

•  In samenspraak met vertegenwoordigers

vergroten

vanuit de negen gemeenteraden en griffies

Informele samenwerking is de kracht van

experimenteren we met nieuwe, innovatieve

het Stedelijk gebied Eindhoven. Zonder te

vormen om tot inhoudelijke participatie van

institutionaliseren willen we tegelijk stappen zetten

raadsleden te komen. We koesteren daarmee de

om uitvoeringskracht te vergroten. Onze overtuiging

betrokkenheid van gemeenteraden, wat ons het

is dat we de immense opgaven die op ons afkomen

vertrouwen en draagvlak geeft om te kunnen doen

pas echt goed kunnen aangaan als we gezamenlijk

wat we beloven.

de uitvoeringskracht beter organiseren. We zijn er

•  Wij zien het als een lokale verantwoordelijkheid

ons van bewust dat dit ook bestuurlijke prioritering

van iedere bestuurder om de eigen raad op

van aan te pakken onderwerpen vergt. Het gebrek

inhoud te betrekken op de wijze die past bij de

aan menskracht, en daarmee uitvoeringscapaciteit,

31

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED! is immers de grootste bottleneck bij het vertalen van onze ambities in concrete actie. We definiëren de volgende uitgangspunten om het vergroten van uitvoeringskracht op een goede manier vorm te geven: Verschil maken •  We hebben bovenmatige aandacht voor het adresseren en organiseren van uitvoeringskwaliteit en -capaciteit van visies en strategieën die we als samenwerkende gemeenten formuleren. •  We zijn als SGE-gemeenten solidair aan elkaar door op alle opgaven in de Meerjarenagenda met elkaar samen te werken. Op populaire maar ook meer impopulaire opgaven. •  Het Bestuurlijk Platform staat ervoor dat de Portefeuillehoudersoverleggen binnen het mandaat dat ze van de gemeenteraden krijgen, de volledige ruimte nemen om echt het verschil te maken.

•

We denken aan - Het doorlopend delen van vergunningsprocedures voor nieuwe producten en diensten tussen juridische afdelingen van samenwerkende gemeenten, - Het gezamenlijk opstellen van beleidskaders als basis voor lokaal beleid van de negen gemeenten. - Het opzetten en/of intensiveren van een flexpool voor medewerkers op gebied van Ruimtelijke

Ambtelijke slagkracht We denken aan de volgende richtingen om onze

Ordening. Voordat we deze vervolgstappen kunnen zetten,

slagkracht te vergroten:

moet worden uitgewerkt wat deze stappen concreet

•  We nemen vervolgstappen in het gezamenlijk

betekenen. De gemeentesecretarissen hebben hierin

aanstellen en inzetten van ambtenaren op gedeelde inhoudelijke onderwerpen. Daarbij

een belangrijke rol. •  We benutten mogelijkheden om ambtelijke capaciteit

acteren enkele ambtenaren namens alle negen

te vergroten. Mogelijkheden zien we bijvoorbeeld in de

gemeenten in het Stedelijk Gebied Eindhoven op

inzet van trainees en verbinding zoeken met opleidingen

onderwerpen die zich hiervoor lenen en vindt

in de regio en het benutten van kansen die er zijn om

op verschillende niveaus van de ambtelijke

gekwalificeerde ambtenaren aan te trekken (zoals

organisaties kennisuitwisseling plaats. We leren

arbeidsmarkttoelages).

daarbij van stappen die we hierin al hebben gezet,

•  We stimuleren de verbondenheid tussen bestuurders en

zoals bij de samenwerking in het uitvoeren van de

ambtenaren binnen en tussen de thema’s van het SGE

Urgentieverordening.

en benutten onze samenwerking om op actuele thema’s

•  We zetten eveneens vervolgstappen in ambtelijke

snel goede ideeën en initiatieven uit te wisselen.

samenwerking om de beschikbare ambtelijke capaciteit efficiënt in te zetten.

Met het bieden van een perspectief voor onze governance zetten we samen de koers uit voor de toekomst en doorontwikkeling van onze samenwerking.

32

BEST - EINDHOVEN - GELDROP-MIERLO - HELMOND - NUENEN - OIRSCHOT - SON EN BREUGEL - VELDHOVEN - WAALRE

STEDELIJK GEBIED!

BIJLAGE 1: PRINCIPES REGIONALE SAMENWERKING

RIJK - PROVINCIE

Strategisch

Thema X

Thema Y

Thema Z

Strategisch Programma

Strategisch Programma

Strategisch Programma

Coördinatie en realisatie

Coördinatie en realisatie

Coördinatie en realisatie

Uitvoeringsagenda X

Uitvoeringsagenda Y

Uitvoeringsagenda Z

Uitvoeringsagenda Q

Team uitvoering

Team uitvoering

Team uitvoering

Team uitvoering

Tactisch

Operationeel

PAKKEN WE OP BINNEN DE METROPOOLREGIO EINDHOVEN: STRATEGISCH / UITVOEREND OP DE NERWERKTHEMA’S. Voorbeeld MRE: energie. Een windmolen levert stroom voor een groot gebied. Daar zit een directe afhaneklijkheidsrelatie in het hele energienetwerk. Niet realiseren van een windmolen heeft gevolgen voor ht funcioneren van het netwerk in Zuidoost-Brabant. Daarom is het belangrijk het uitvoerend niveau ook steeds in de bredere context te zien. PAKKEN WE OP BINNEN HET STEDELIJK GEBIED: TACTISCH / UITVOERING Voorbeeld SGE: wonen. Het realiseren van een woning staat op zich, er is geen sprake van een netwerk of een directe afhankelijkheidsrelatie. Er is wel spraken van een regionale woningmarkt, waarbij de relatie op het subregionale niveau het sterkste is. Daarom kiezen we voor een strategische samenwerkingen binnen de MRE en een tactisch uitvoerende samenwerking binnen het SGE. HALEN EN BRENGEN

X

= BIJV. MOBILITEIT OF ENERGIE

Y/Z = BIJV. WONEN INTEGRALITEIT TUSSEN DE THEMA’S

Q

= BIJV. VOORZIENINGEN

33