Rekenkamer - Brief Snelfietspad Helmond-Eindhoven

Rekenkamer Nuenen c.a. Aan De gemeenteraad en college van Nuenen c.a.

Datum Contactpersoon E-mail Bijlage(n) Onderwerp

29 januari 2026 Nol van Drunen rekenkamer@nuenen.nl Rekenkameronderzoek ‘Snelfietspad Helmond-Eindhoven’ Onderzoek Snelfietspad

Onderzoek naar de besluitvorming rondom het snelfietspad HelmondEindhoven in de gemeente Nuenen. Geachte raad en college, In de periode april – november 2025 hebben we een onderzoek gedaan naar bovenstaand onderwerp. Het bleek dat het moeilijk was om een compleet gedocumenteerd beeld te krijgen van het dossier. Het beslaat ontwikkelingen over een lange periode (2012 – 2025). In deze periode zijn 4 wethouders betrokken geweest en 4 gemeenteraden. Ook zijn er andere archiveringssystemen in gebruik genomen door de gemeente. De rekenkamer wil benadrukken dat ze alle medewerking heeft ontvangen bij dit onderzoek, zelfs van betrokkenen die niet meer bij de gemeente werkzaam zijn. In de loop van het onderzoek werd duidelijk dat in het begin van het traject de besluitvorming niet is gegaan conform de huidige manier van werken. Vrijwel het eerste stuk dat door de rekenkamer is gevonden betreft het convenant uit oktober 2012 waarmee de gemeente Nuenen zich committeert medewerking te verlenen aan het snelfietspad tussen Helmond en Eindhoven. De rekenkamer heeft proberen te achterhalen of en hoe het plan voor het snelfietspad en het convenant in (of vóór) 2012 besproken is in de raad. Het is de rekenkamer niet aantoonbaar gemaakt dat er overleg met de gemeenteraad is geweest over dit project vóór het tekenen van het convenant.

Er is in ieder geval géén raadsbesluit terug te vinden die B&W opdracht / toestemming geeft om aan het project mee te werken. Er is slechts een korte notitie uit een commissievergadering in oktober 2012 teruggevonden. Daarmee is er geen duidelijk toetsingskader voor de vraag of het college zich bij de uitvoering van dit project heeft gehouden aan de door de raad gestelde kaders.

Rekenkamer Nuenen c.a. We zien daarom dit onderzoek niet als een volwaardig onderzoek. Derhalve rapporteren we in de vorm van een rekenkamerbrief met een bijlage. Dit is aangekondigd in ons schrijven van november 2025. De centrale, aangepaste, vraagstelling voor het onderzoek is: Werd de raad voldoende op de hoogte gehouden over de voortgang van het snelfietspad en kon zij waar nodig op cruciale punten meebepalen wat de verdere uitwerking zou worden van het snelfietspad Helmond-Eindhoven? Als we deze vraag moeten beantwoorden dan moeten we constateren dat dit niet of nauwelijks het geval is geweest. Dit is gebaseerd op de beantwoording van de deelvragen, zoals opgenomen in de bijlage bij deze brief. In deze brief wil de rekenkamer er wel een aantal cruciale punten extra uitlichten. Start van het project Het snelfietspad Helmond - Eindhoven is opgestart in een tijd waarin de verhoudingen tussen raad en college minder helder waren dan nu. In oktober 2012 werd het snelfietspad voor het eerst besproken in de Commissie Ruimte. Het BOB-model was nog niet ingevoerd. De veel meer formelere kaders die je nu zou verwachten, zijn toen niet gesteld. De raad is niet echt in positie gebracht en in de huidige tijd zouden er andere verwachtingen zijn. Doordat het project onder dit gesternte is gestart, heeft de communicatie tussen raad en college eronder geleden.

Een extra complicerende factor is dat het snelfietspad meer een project is van de gemeente Helmond en Eindhoven. De gemeente Nuenen c.a. ligt op het traject van ‘hun’ fietspad, en wordt daardoor in dit project betrokken. In de ogen van de toenmalige wethouder paste het voorgestelde tracé voor het fietspad binnen het bestemmingsplan. De kosten worden ook gedragen door gemeenten Helmond en Eindhoven en door de Provincie Noord Brabant. Een gezegde is: ‘wie betaalt, die bepaalt’ en mogelijk heeft dit ook bij het snelfietspad Helmond – Eindhoven gespeeld. De raad van Nuenen c.a. hoefde geen financiële middelen toe te kennen aan dit project, behoudens ondersteunende uren van betrokken ambtenaren en mogelijk werd dit project daarmee puur gezien als een uitvoeringsproject.

Duur van het project

Rekenkamer Nuenen c.a. Het convenant snelfietspad Helmond-Eindhoven is in oktober 2012 ondertekend. Op moment van dit schrijven staan we aan de rand van 2026 en is het project nog steeds niet afgerond. De verwachting is dat in de tweede helft van 2026 het gehele snelfietspad gereed zal zijn. De doorlooptijd is daarmee 14 jaar, zonder de voorbereidingstijd voor het convenant. De gevolgen hiervan zijn divers. De kosten zijn verveelvoudigd en voor de gemeente Nuenen c.a. heeft dit ook betekend dat de personele inzet door is blijven lopen. De maatschappelijke ontwikkelingen gingen in deze periode ook gewoon door. De verkeersdrukte is toegenomen waardoor het oorspronkelijke tracé (nog) meer ter discussie kwam. Het gehele project loopt over vier/vijf raadsperiodes met vier verschillende wethouders en mogelijk een vijfde wethouder die dadelijk de afronding mag meemaken. Er zitten nog maar zeer weinig raadsleden in de raad die iets over de oorsprong van dit project weten. Mogelijk zijn de vele vragen over het snelfietspad voor een deel te verklaren uit onduidelijke afspraken omdat men niet meer weet wat er afgesproken is. Afspraken zijn, voor zover wij hebben kunnen nagaan, nooit expliciet op papier gezet in die periode.

De kaderstellende en volksvertegenwoordigende rol van de raad Bij het snelfietspad Helmond – Eindhoven is onduidelijkheid geweest over de kaderstellende rol van de raad. Aanvankelijk werd er gedacht dat er geen financiële lasten bij de gemeente Nuenen c.a. zou komen liggen, behoudens een drietal jaar personele inzet. Het tracé was al min of meer in het convenant in 2012 opgenomen en is niet meer formeel ter discussie gesteld met de raad. De vragen die vanuit de raad gesteld zijn hebben vooral met de volksvertegenwoordigende rol van de raad te maken. Onder meer onrust ontstaan in de wijk Eeneind heeft zijn vertaling gevonden in vragen door raadsleden aan het college.

Reactief college De Rekenkamer heeft relatief weinig initiatieven gevonden van het college om de raad in dit project mee te nemen. Waarom er iets of niets gebeurde en wat

Rekenkamer Nuenen c.a. de voortgang was van het snelfietspad is nauwelijks met de raad gecommuniceerd. Wel heeft het college steeds gereageerd op vragen (naar schatting zo’n 75 schriftelijke vragen) en opmerkingen van de raad. Maar mogelijk hadden bepaalde vragen voorkomen kunnen worden door de raad op tijd en vooraf te informeren. Hiermee wordt ‘achterdocht’ in de raad voorkomen. Deze ‘achterdocht’ heeft mogelijk weer tot meer vragen geleid. Ook de verkregen antwoorden worden niet altijd bevredigend gevonden.

Aanbevelingen Neem helderde besluiten en bespreek de kaders • Laat de raad helder besluiten over een project. • Maak bij de start van een project helder waar de raad over gaat en wat als uitvoering wordt gedefinieerd, en dus aan het college is. • Maak vooraf duidelijk welke beslispunten wanneer nog voorgelegd worden aan de raad. • Maak een communicatieplan met de raad: waarover wil de raad wel en niet geïnformeerd worden (dus wellicht ook over de uitvoering en niet alleen over de besluitvormingspunten). Logboek Projecten kunnen zich uitstrekken over verschillende raadsperiodes. Een eenvoudig logboek dat de belangrijkste besluiten in de tijd vastlegt kan veel zoek- en graafwerk voorkomen en kan besluiten ondersteunen. Communicatie Neem als college de raad mee in de voortgang van projecten die een maatschappelijke impact hebben. Dit voorkomt argwaan en dus vragen vanuit de raad. Uit diverse gesprekken maakt de rekenkamer op dat er reeds een verbeterslag is gemaakt rond een vergelijkbaar project, het fietspad Gemert-Eindhoven. Er zijn lessen getrokken uit het verleden, met name rond het proces van beslissingen over het tracé en de communicatie rond zulke projecten. Ook de invoering van het BOB-model wordt door verschillende geïnterviewden als een positieve ontwikkeling gezien in de samenwerking tussen raad en college.

Graag hebben we de raad en het college op deze beknopte wijze geïnformeerd. De details waarop het bovenstaande is gebaseerd hebben we in de bijlage van deze brief uitgewerkt. Ook de verantwoording van het onderzoek is hierin weergegeven.

Rekenkamer Nuenen c.a.

Met vriendelijke groeten,

Nol van Drunen Voorzitter rekenkamer Nuenen c.a.