Raadsvoorstel Staalslakken in halfverharding

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering: Datum B&W-besluit: Cluster: Portefeuillehouder: Zaaknummer: Documentnummer:

4 juni 2026 17 maart 2026 OR Binnen P. Kok 2946452 2946525

Onderwerp: staalslakken in halfverharding Beslispunten 1. Te kiezen voor scenario 2. Per locatie een keuze maken voor een adequate oplossing; 2. Hiervoor een exploitatiebudget, groot € 348.000,- excl. BTW, beschikbaar te stellen en de daaruit voortvloeiende kapitaallasten van € 16.000,- met ingang van 2027 ten laste te brengen van het begrotingssaldo; 3. De 3e begrotingswijziging 2026 vast te stellen. Inleiding Op 21 juli 2025 heeft het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat besloten tot een tijdelijk verbod op de toepassing van LD-staalslak in landbodem in een massa percentage van 20% of hoger. Dit heeft geleid tot een heroverweging met betrekking tot toepassing en aanwezigheid van staalslakken in gemeente Nuenen. Vooruitlopend op landelijke richtlijnen heeft het college op 4 november 2025 besloten om vanaf die datum geen staalslakken meer toe te passen in de gehele gemeente. Dit heeft geen financiële gevolgen voor al opgestarte projecten. In vervolg op de beeldvormende avond van 15 januari 2026 adviseren wij u om per locatie een keuze maken voor een adequate oplossing. Wat willen we bereiken Het doel is een verantwoorde keuze te maken over hoe om te gaan met staalslakken in halfverharding. Hierbij worden aspecten als volksgezondheid, milieu en kosten meegenomen.

Scenario’s Voor de omgang met staalslakken in halfverharding heeft het college gekozen om u de volgende drie scenario’s voor te leggen: 1. Landelijke regelgeving afwachten; 2. Per locatie een keuze maken voor een adequate oplossing; 3. Volledig vervangen van alle aanwezige staalslakken in halfverharding. De drie scenario’s worden hieronder verder uitgewerkt. 1. Landelijke regelgeving afwachten Argumenten 1.1 Op dit moment lopen meerdere landelijke onderzoeken met betrekking tot de toepassing van staalslakken. De onderzoeken zijn: - Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW): o RIVM-onderzoek naar PH-effecten en gezondheidsrisico’s; o Voorbereiding van maatregelen na afloop van de tijdelijke regeling (uiterlijk december 2026); Zaaknummer: 2946452

Pagina 1 van 5 Documentnummer: 2946525

o Invoering van informatie- en meldplicht in 2026; Taskforce van VNG, IenW, IPO en UvW werken aan een oplossing voor de kosten die gemeenten eventueel moeten maken voor het verwijderen van staalslakken. Wij adviseren de uitkomsten van deze onderzoeken af te wachten voordat permanente maatregelen genomen worden. -

1.2 Vanuit milieuhygienisch oogpunt is het niet zinvol om de staalslakken nu al te verwijderen en af te voeren. Staalslakken bevatten zware metalen zoals chroom, nikkel en vanadium en ongebluste kalk. Deze materialen kunnen in contact met water worden uitgespoeld en in het milieu terechtkomen. Het wordt milieuhygiënisch niet zinvol geacht om het materiaal op te pakken en af te voeren. Dat is namelijk verplaatsen van het product, met het risico dat het dan elders weer in het milieu terecht komt. Het is daarom beter te wachten op richtlijnen van de landelijke overheid. Dit voorstel komt overeen met het advies van ODZOB. Overigens zijn de in de halfverharding toegepaste materialen gecertificeerd conform het besluit bodemkwaliteit. Eventuele uitloging van zware metalen valt daarom binnen de toegestane normen. 1.3 Als voor het verwijderen van staalslakken een landelijke regelgeving komt, wordt daar mogelijk ook subsidie voor beschikbaar gesteld. Als gemeente Nuenen nu halfverhardingen met staalslakken verwijdert, komen we mogelijk later niet meer in aanmerking voor een eventuele subsidie vanuit Rijk of Provincie. 1.4 De gezondheidsrisico’s worden vooral veroorzaakt door losliggende materialen. Mensen die in contact komen met staalslakken kunnen verschillende gezondheidsklachten krijgen, zoals irritatie aan de ogen, huid en/of luchtwegen.

Dat gebeurt alleen als je de staalslakken aanraakt. Bij losliggende steentjes is de kans op aanraking groter. De raad heeft in de 2e TURAP 2025 een budget beschikbaar gesteld voor tijdelijke maatregelen, zoals het wegzuigen van losliggende materialen in het Slotpark,. Dit budget wordt ingezet om losliggende materialen op te ruimen en verspreiding van staalslakken te voorkomen. Kanttekeningen 1.1 Mogelijke risico’s voor de volksgezondheid blijven aanwezig. Als we landelijke onderzoeken afwachten, blijven de staalslakken aanwezig en daarmee dus ook de mogelijke risico’s voor de volksgezondheid. Bij normaal gebruik van de paden waarin staalslakken zijn verwerkt, zijn de risico’s zeer klein. Bij kortstondige blootstelling verdwijnen de eventuele klachten (geïrriteerde ogen, geïrriteerde luchtwegen, bloedneuzen of huidirritatie) snel nadat men niet meer in aanraking is met staalslakken. Op dit moment is nog niets bekend over lange termijnrisico’s voor blootstelling aan staalslakken in de openbare ruimte. 1.2 Mogelijke onrust onder bewoners blijft aanwezig Als we landelijke besluitvorming afwachten kan er een toename zijn van onrust onder bewoners, omdat de beeldvorming is dat de staalslakken een risico vormen voor de

Zaaknummer: 2946452

Pagina 2 van 5 Documentnummer: 2946525

gezondheid. Dit zal met name het geval zijn rondom locaties waar kinderen spelen en verblijven. 2. Per locatie een keuze maken voor een adequate oplossing Argumenten 2.1 De raad kan besluiten om nu al over te gaan tot adequate maatregelen, passend bij het gebruik en de mogelijkheden per locatie, vooruitlopend op landelijke regelgeving. Bij dit scenario is per locatie gekeken naar de meest haalbare oplossing op basis van kostenefficiëntie en gebruik. Hiervoor hebben we de volgende oplossingen uitgewerkt: 1. Afdekken met asfalt; 2. Afdekken met een slijtlaag (bitumen afgestrooid met steenslag); 3. Vervangen halfverhardingen door milieuvriendelijke halfverharding; 4. Vervangen halfverhardingen door elementenverharding (straatstenen of tegels). De voor- en nadelen van bovenstaande oplossingen zijn weergegeven in bijlage 2. Hierin is ook weergegeven wat de kosten zijn als voor alle locaties dezelfde oplossing wordt gekozen In de tabel in bijlage 3 is per locatie de meest haalbare oplossing in groen aangegeven. Kanttekeningen 2.1 Niet elke oplossing is op alle locaties mogelijk. De in het overzicht weergegeven kosten betreffen een indicatie als een scenario wordt toegepast op het volledige areaal. 2.2 De raad kan per locatie kiezen voor een andere oplossing Wanneer andere keuzes worden gemaakt dan nu voorgesteld, heeft dit gevolgen voor de totale kosten van de oplossing.

2.3 Naar de toekomst blijven financiële risico’s aanwezig. Op de locaties waar de halfverharding nu niet wordt verwijderd (asfalt of slijtlaag) moeten in de toekomst mogelijk kosten gemaakt worden om de halfverharding alsnog te verwijderen. 3. Volledig vervangen van alle aanwezige staalslakken in halfverharding Argumenten 3.1 Alle halfverhardingen met staalslakken in gemeente Nuenen worden verwijderd. Dit is de meest effectieve oplossing voor de korte en lange termijn. Er vindt geen verspreiding van staalslakken meer plaats en er zijn geen gezondheidsrisico’s meer. Kanttekeningen 3.1 Zeer waarschijnlijk zijn onder bestaande verhardingen (asfalt en/of elementen) in het verleden ook funderingen toegepast waarin staalslakken zijn verwerkt. Op dit moment weten we niet of, en zo ja waar, staalslakken onder verharding zijn aangebracht. Deze staalslakken zullen verwijderd worden als de verharding verwijderd wordt bij einde levensduur. De kosten daarvan worden meegenomen in het reconstructiebudget per project.

Wat gaan we daarvoor doen Zaaknummer: 2946452

Pagina 3 van 5 Documentnummer: 2946525

Randvoorwaarden Na besluitvorming door de raad worden de diverse maatregelen voorbereid en uitgevoerd. Op dit moment is daarvoor nog geen planning gemaakt. Vooruitlopend op voorbereiding en uitvoering van de definitieve maatregelen voeren we wel al onderzoek uit naar de samenstelling van de halfverhardingen waarin staalslakken aanwezig zijn, zodat we gericht per locatie weten wat er precies aan staalslakken is verwerkt. Planning Niet van toepassing. Communicatie Afhankelijk van het gekozen scenario bepalen we de communicatie: -

Scenario 1: als we landelijke regelgeving afwachten, leggen we goed uit waarom we hiervoor kiezen. Via de gebruikelijke gemeentelijke communicatiekanalen (website, socials, gemeenteberichten lokale krant) plaatsen we hierover een update. Scenario 2 & 3: als we - vooruitlopend op landelijke regelgeving – al wel overgaan tot maatregelen, communiceren we (gebieds)gerichter over de maatregelen die we gaan treffen. Denk aan bewonersbrieven en/of berichten via de dorpsraad.

Ongeacht welk scenario gekozen wordt, houden we de webpagina Staalslakken op de website van de gemeente Nuenen up-to-date met het laatste nieuws en eventueel aanvullende veelgestelde vragen en antwoorden Wat mag het kosten Eind 2025 is door de Raad budget beschikbaar gesteld voor tijdelijke maatregelen. Van dit budget is slechts een klein deel uitgegeven. In de jaarrekening 2025 is voorgesteld om € 50.600,- over te hevelen naar 2026. Tijdelijke maatregelen blijven noodzakelijk tot een keuze is gemaakt over de scenario’s. De kosten voor de drie scenario’s zijn:

De scenario’s 2. en 3. betreffen nieuwe verharding (asfalt, slijtlagen of elementenverharding) of maatregelen bij einde levensduur (vervangen). Deze maatregelen kunnen niet bekostigd worden uit de voorziening Wegen. Als gevolg daarvan moeten de kosten voor de scenario’s 2. en 3. ten laste van het begrotingssaldo worden gebracht. Als we de investering in 2026 uitvoeren dan zal de kapitaallasten vanaf 2027 op het begrotingssaldo drukken waardoor deze meerjarig nog verder negatief zal worden.

Zaaknummer: 2946452

Pagina 4 van 5 Documentnummer: 2946525

Evaluatie Niet van toepassing. Bijlagen 1. Raadsbesluit staalslakken in halfverharding; 2. Bijlage 2, voor- en nadelen per mogelijke oplossing; 3. Bijlage 3, meest haalbare oplossingen; 4. 3e begrotingswijziging 2026.

Burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris,

de burgemeester,

ValidSigned door J. Verbruggen op 14-04-2026

ValidSigned door F. van Genugten op 14-04-2026

mr. drs. H.P.C. Verbruggen

F.G.F. van Genugten

Zaaknummer: 2946452

Pagina 5 van 5 Documentnummer: 2946525