Raadsvoorstel Nota Duurzaamheid en Klimaat 2025-2030

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering: Datum B&W-besluit: Cluster: Portefeuillehouder: Zaaknummer: Documentnummer:

6 november 2025 15 september 2025 Maatschappelijke ontwikkeling S. Löwik 2758445 2758446

Onderwerp Nota Duurzaamheid en Klimaat Beslispunten 1. De Nota Duurzaamheid en Klimaat vast te stellen. Inleiding De klimaatcrisis, energietransitie en het verlies aan biodiversiteit zijn geen abstracte toekomstscenario’s meer, maar realiteit. Ook in Nuenen worden we geconfronteerd met de gevolgen van extremer weer, stijgende energieprijzen en een toenemende druk op de leefomgeving. Deze opgaven staan niet op zichzelf, maar zijn nauw met elkaar verweven. Ze vragen om meer dan losse maatregelen of projectmatige oplossingen. De Nota Duurzaamheid en Klimaat luidt een nieuwe fase in voor het duurzaamheidsbeleid van de gemeente Nuenen. We bouwen voort op bestaand beleid, maar kiezen expliciet voor een meer integrale aanpak over de volle breedte van duurzaamheid. Deze nota geeft richting door ambities te concretiseren, strategische keuzes te maken en een basis te bieden voor de uitvoering in de komende jaren. Onze vorige nota Duurzaamheid 2019–2023 was voornamelijk gericht op de energietransitie en gaf richting aan gemeentelijk beleid via pragmatische en uitvoerbare maatregelen. De nadruk lag op realisme, met de bewuste keuze om niet te streven naar een koplopersrol. Inmiddels is de looptijd van deze nota verstreken en zijn de maatschappelijke en beleidsmatige kaders wezenlijk veranderd.

De evaluatie van de vorige nota Duurzaamheid laat zien dat er in Nuenen vooruitgang is geboekt, bijvoorbeeld door inzet op energiebesparing en lokale opwek, maar ook dat met het huidige beleid het landelijke doel van 55% CO₂-reductie in 2030 niet in zicht is. We zullen onze inspanningen dus moeten intensiveren om de bestaande doelen voor 2030 te halen. Tegelijkertijd worden de opgaven complexer en is veel laaghangend fruit al geplukt. De maatregelen die nu nodig zijn vragen om zorgvuldige afwegingen en een aanpak die recht doet aan de verschillende mogelijkheden van inwoners, waarbij lusten en lasten eerlijk worden verdeeld, zodat iedereen kan meedoen. Met de Nota Duurzaamheid en Klimaat leggen we de strategische koers vast voor ons duurzaamheids- en klimaatbeleid in de periode 2025–2030. Dit is een actualisatie van de nota Duurzaamheid 2019–2023 en vormt tevens een verdere uitwerking van de Omgevingsvisie Nuenen op het gebied van duurzaamheid en klimaat.

Ondertekend op: 03-11-2025 16:14 Ondertekend door: Jeanke Verbruggen Locatie: Nuenen Reden: Digitaal Uitgaand

Zaaknummer: 2758445

Pagina 1 van 5 Documentnummer: 2758446

Wat willen we bereiken De thema’s duurzaamheid en klimaat lopen als een rode draad door de vier hoofdopgaven uit de Omgevingsvisie: hoogwaardige woon- en leefomgeving, vitale samenleving, robuust landschap en Nuenen in Brainport. In de Nota Duurzaamheid en Klimaat concretiseren we onze ambities uit de Omgevingsvisie, zoals het terugdringen van de CO₂-uitstoot met 55% in 2030 ten opzichte van 1990 en het bereiken van volledige klimaatneutraliteit in 2050 (in lijn met de Klimaatwet). Voor thema’s als biodiversiteit en klimaatadaptatie bouwen we voort op bestaand beleid. In deze nota positioneren we deze opgaven binnen het integrale duurzaamheidskader en benadrukken we hun samenhang met andere thema’s. Met deze nota leggen we een fundament (bouwsteen) voor de nog op te stellen gebiedsgerichte omgevingsprogramma’s. Daarnaast bieden we richting aan het nog op te stellen uitvoeringsplan energietransitie en het warmteprogramma, waarin we onze ambities vertalen naar concrete maatregelen en acties. Argumenten 1.1 De Nota Duurzaamheid en Klimaat is een paraplu boven het duurzaamheidsbeleid dat grotendeels door uw raad en ons college van B&W al is vastgesteld en vormt een bouwsteen voor de gebiedsgerichte omgevingsprogramma’s, het kader voor het uitvoeringsplan energietransitie, en het warmteprogramma dat verplicht is om voor 1 januari 2027 vast te stellen.

De huidige Nota duurzaamheid heeft een herijking nodig, omdat deze verlopen is. Maar belangrijker nog, ligt het belang in dat allerlei nieuwe ontwikkelingen aan de hand zijn zoals netcongestie, nieuwe wetgeving, hevigere effecten van klimaatverandering. Op 12 juni 2025 vond een beeldvormende avond plaats, hier is het doel van de Nota duurzaamheid en klimaat en de plek die deze in het beleidslandschap heeft toegelicht. Ook zijn we ingegaan op de kaders en uitgangspunten voor de Nota. Alvorens we aan de Nota zijn begonnen en de beeldvormende avond in juni 2025 plaatsvond, hebben we een evaluatie van de huidige beleidsnota uitgevoerd. Hierover bent u voor juni 2025 al bijgepraat. 1.2

In de Nota Duurzaamheid en Klimaat scherpen we ons doel voor de warmtetransitie (hoeveelheid gasreductie) aan en leggen we een aangescherpte ambitie voor 2030 vast. In onze transitievisie warmte is opgenomen dat het aardgasverbruik in de gebouwde omgeving met 20% omlaag moet in 2030 ten opzichte van het verwachte gasverbruik (gelijk aan circa 2.000 woningen), als eerste stap richting een volledig aardgasvrije gebouwde omgeving in 2050. Rekening houden met autonome ontwikkelingen komt dit neer op een aardgasreductie van ca. 2,9 miljoen m3 aardgas1. In 2023 is deze reductie al gerealiseerd2, maar de opgave richting 2050 is groot. We redden het doel om in 2050 van het gas af te zijn niet als de lijn van afname van gasverbruik zich niet steiler naar beneden beweegt. Daarom scherpen we onze ambitie aan van 20% naar 30% reductie. Dit betekent dat het aardgasverbruik voor woningen in 2030 gereduceerd moet zijn tot 10,3 miljoen m3 aardgas (temperatuur gecorrigeerd). De insteek om deze ambitie te halen verandert niet. We kozen eerder al voor een realistische insteek, dit zetten we (weliswaar intensiever) door: een klein deel van de woningen zou daadwerkelijk aardgasvrij zijn, maar het merendeel zou vooral door isolatie minder gas

1 Dit is 20% van 14.703.000 m3 gas, het verwachte jaarlijkse gasgebruik in 2030 als gevolg van autonome

ontwikkelingen. Bron: Transitievisie Warmte Nuenen (2021) 2 Op basis van cijfers uit de Klimaatmonitor. Temperatuur gecorrigeerd aardgasverbruik van woningen bedroeg in 2023 11,5 miljoen m3 gas. Ten opzichte van de van de geprognotiseerde 14,7 miljoen m3 gas, is dit een besparing van 3,2 miljoen m3 gas (22%) Zaaknummer: 2758445

Pagina 2 van 5 Documentnummer: 2758446

verbruiken. De gemeente dwingt niemand van het gas af te gaan, maar richt zich op informeren, inspireren en organiseren. 1.3 De Nota Duurzaamheid en Klimaat schetst de urgentie van het duurzaamheids- en klimaatbeleid en blijft realistisch. Met de Nota Duurzaamheid en Klimaat zetten we niet in op een koplopersrol. Onze ambitie sluit aan bij de landelijk gestelde ambities en doelstellingen. Die we op basis van vijf leidende principes willen behalen: - We formuleren beleid dat haalbaar en meetbaar is, met een duidelijke visie; - We werken samen met partners binnen en buiten de gemeente aan het formuleren en realiseren van onze ambities (gedeelde verantwoordelijkheid). - We geven als gemeente zelf het goede voorbeeld door duurzaamheid integraal te verankeren in onze eigen bedrijfsvoering. - We werken aan klimaatrechtvaardigheid voor huidige en toekomstige generaties. - We houden rekening met conflicterende ruimteclaims en nemen energie-infrastructuur als randvoorwaarde mee in (ruimtelijke) ontwikkelingen. 1.4 De Nota Duurzaamheid en Klimaat heeft duidelijke KPI’s waarmee de voortgang van de doelstellingen gemonitord kunnen worden. Uit de evaluatie van de Nota duurzaamheid is gebleken dat er meer concrete doelen nodig zijn om op te sturen en te monitoren. In de Nota duurzaamheid en klimaat zijn deze toegevoegd en scherper geformuleerd, alsook meetbaar gemaakt. 1.5

De Nota Duurzaamheid en Klimaat is breder en integraler dan de huidige Nota duurzaamheid. Uit de evaluatie van de Nota duurzaamheid is gebleken dat in het beleid meer samenhang en integraliteit tussen relevante beleidsthema’s nodig is. De Nota duurzaamheid en klimaat is daarom in thematiek breder dan de huidige Nota. Dit maakt dat meer in de breedte gestuurd kan worden op alle thema’s die samen de duurzaamheid van onze gemeente vertegenwoordigen. Daarnaast zal de integraliteit ook tot uiting komen in de gebiedsgerichte programma’s waarvoor de Nota duurzaamheid en klimaat een bouwsteen is. 1.6

De nota is tot stand gekomen met betrokkenheid van een breed scala aan beleidsmedewerkers en -uitvoerders van verschillende beleidsvelden en externe stakeholders. Op basis van artikel 2 lid 3 van de inspraakverordening is voor voorliggende nota Duurzaamheid en Klimaat het doorlopen van een inspraakprocedure conform afdeling 3.4 Awb niet aan de orde. Om te zorgen voor een integrale aanpak en om kansen voor samenhang te benutten heeft wel participatie plaatsgehad. Andere beleidsvelden binnen de gemeente zijn actief betrokken bij het opstellen van de nota. Daarnaast hebben we partners en belanghebbenden vroegtijdig meegenomen in het proces. Zo organiseerden we onder andere een stakeholdersbijeenkomst, waarin we met betrokken partijen aan de hand van een gestructureerde aanpak in gesprek gingen. Kanttekeningen en alternatieven 1.1 Er is voor na 2029 (vanaf 2030) nog onzekerheid over de voortzetting van de Rijksmiddelen klimaat- en energiebeleid. Tot en met 2029 ontvangen we van het Rijk middelen voor de uitvoering van het lokale klimaaten energiebeleid. Voor de periode daarna is nog onzekerheid over de voortzetting van deze rijksbijdragen. De reserve duurzaamheid kan dit risico (deels) opvangen, totdat structurele dekking is geregeld. Zodra hierover meer duidelijkheid is komen we bij u terug. Zaaknummer: 2758445

Pagina 3 van 5 Documentnummer: 2758446

Wat gaan we daarvoor doen Randvoorwaarden De uitvoering van voorliggend beleid vindt binnen de huidige formatie plaats. Dat deze formatieruimte in stand blijft is een randvoorwaarde om het voorgelegde beleid uit te voeren. Planning - 22 oktober 2025: behandeling in oordeelsvormende raadsavond - 6 november 2025: besluitvorming in de raadsvergadering - Na vaststelling: publiceren van beleid op www.overheid.nl - Na publicatie: o Opstellen uitvoeringsplan energietransitie, vaststelling door het college van B&W in het najaar van 2025 of het voorjaar van 2026; o Opstellen warmteprogramma, vaststelling door het college van B&W voor 1 januari 2027. Communicatie Wanneer het beleid door de raad wordt vastgesteld, dan vindt communicatie plaats via de lokale kranten en social media. Ook wordt het beleid formeel gepubliceerd via www.overheid.nl. Wat mag het kosten Aan het vaststellen van het beleid zijn geen kosten verbonden. Aan het uitvoeringsplan energietransitie, dat volgt op het beleid, wel. Deels zal het uitvoeringsplan gaan over voortzetting van reeds bestaande maatregelen en initiatieven (denk aan Groene Zone Isoleren), deels zullen nieuwe maatregelen en activiteiten opgestart worden. De dekking hiervan komt uit de Rijksmiddelen die we voor klimaat- en energiebeleid (hebben) ontvangen (CDOKE en SPUK’s) en de bestaande reserve Klimaatmiddelen Rijk.

Saldo reserve Klimaatmiddelen Rijk Het saldo van de reserve Klimaatmiddelen Rijk is € 1.114.000,- (peildatum 1 januari 2025). De middelen zijn gelabeld om in te zetten voor ondersteuning van inwoners en ondernemers bij energiebesparing en het maken van de overstap naar een duurzame warmtebron (expertise, onderzoeken, procesbegeleiding etc.). In 2026 zijn we verplicht een Warmteprogramma op te stellen met een uitvoeringsplan om tot 2050 Nuenen c.a. aardgasloos te maken. De reserve is aangelegd om voor de komende jaren voldoende uitvoeringskracht in te kunnen zetten om aan deze wettelijke eis te voldoen. Spuk-Lai en EA Vanuit het Nationaal Isolatieprogramma worden we door het Rijk ondersteund bij het isoleren van huurwoningen en het bieden van gratis of voordelige isolatieoplossingen voor slecht geïsoleerde woningen. Gemeente Nuenen ontvangt dit geld via de Spuk-Lai (Lokale aanpak Isoleren) en EM (Energiearmoede). Deze gelden zijn in te zetten voor lokale isolatieacties, subsidies of het vergoeden van isolerende maatregelen. De gelden zijn in te zetten tot en met eind 2028, bij het niet besteden van deze gelden zal (op basis van een specifieke verdeelsleutel) een deel terugbetaald moeten worden. De gelden worden momenteel ingezet via o.a.

het project De Groene Zone Isoleren, het opstellen van het Soortenmanagementplan en specifieke regelingen voor energiearmoede en doe-het-zelvers. Tot en met 2028 is een bedrag van €1.876.637,- te besteden. De exacte verdeling over de uitvoeringstaken volgt uit de nota duurzaamheid en klimaat 2025-2030 en wordt verwerkt in een uitvoeringsplan.

Zaaknummer: 2758445

Pagina 4 van 5 Documentnummer: 2758446

CDOKE-gelden Vanaf 2023 zijn de uitvoeringsmiddelen voor personeelskosten voor de klimaat- en energietaken jaarlijks via de regeling ‘capaciteit decentrale overheden klimaat- en energiebeleid’ (CDOKE-regeling) uitgekeerd. De grootte van de uitkering verschilt per jaar. Het betreft hier gelabelde middelen, waaraan de voorwaarden zijn verbonden dat ze gebruikt worden voor het doel waarvoor ze zijn uitgekeerd en in het jaar waarin ze zijn uitgekeerd of uiterlijk in de twee erop volgende kalenderjaren. We besteden de middelen jaarlijks volledig en conform de voorwaarden. Voor 2026 bedraagt de uitkering € 787.490,-. Evaluatie De Nota Duurzaamheid en Klimaat geeft invulling aan onze ambities en doelstellingen voor de middellange en lange termijn. We vinden het belangrijk om tussentijds te toetsen of we op de juiste koers zitten en in hoeverre we onze doelen al hebben bereikt. Daarom monitoren we tweejaarlijks de voortgang met behulp van indicatoren die aansluiten bij het beleid. Deze indicatoren geven inzicht in: • Wat hebben we gedaan? • Wat is het resultaat? Door in deze frequentie te monitoren, zien we tijdig of bijsturing nodig is en kunnen we hiernaar handelen. Richting de eindtermijn van de ambities en doelstellingen in de Nota Duurzaamheid en Klimaat (2030) zal een evaluatie aan de orde zijn om te bezien in hoeverre en op welke wijze vervolg nodig is. Bijlagen 1.

Raadsbesluit Nota duurzaamheid en Klimaat 2. Nota Duurzaamheid en Klimaat

Burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris,

de burgemeester,

mr. drs. H.P.C. Verbruggen

F.G.F. van Genugten

Zaaknummer: 2758445

Pagina 5 van 5 Documentnummer: 2758446