Raadsvoorstel en -besluit Renovatie en uitbreiding De Hongerman - Aangepast

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering: Datum B&W-besluit: Cluster:

15 juni 2023 28 maart en 6 juni 2023 Maatschappelijke Ontwikkeling

Behandelend ambtenaar:

Noëlle Gerris

Portefeuillehouder:

Sandor Löwik

Zaaknummer: Documentnummer:

1105055 1696338

Onderwerp Renovatie en uitbreiding de Hongerman Beslispunten 1. Kennis te nemen van de scenario’s voor de renovatie en uitbreiding van de Hongerman; 2. Het alternatieve ontwerp vast te stellen als uit te werken plan voor de renovatie en uitbreiding van de Hongerman; 3. Een aanvullend krediet van € 3.524.989,- beschikbaar te stellen; 4. De kapitaallasten ten laste van het begrotingsresultaat te brengen en de financiële gevolgen te verwerken in de zevende begrotingswijziging van 2023. Inleiding Op 8 juli 2021 heeft uw raad variant 2 (met uitbreiding aan de zuidzijde) vastgesteld als voorkeursvariant voor de renovatie en uitbreiding van de Hongerman. In september 2022 is na Europese aanbesteding een ontwerpteam gestart met het uitwerken van deze variant tot een definitief ontwerp. De planning was om het definitieve ontwerp in het voorjaar van 2023 klaar te hebben. Bij onderzoek naar de draagkracht van de constructie is begin november 2022 geconstateerd dat het dak van de sporthal niet volgens vergunning is uitgevoerd. De Hongerman is daarna gesloten en het gebrek is hersteld. Sinds 2 januari 2023 is het pand volgens planning weer te gebruiken. De sporthal voldoet nu aan de constructieve eisen.

Op 10 november 2022 heeft uw raad het college met een motie opgedragen om met spoed een datum vast te stellen om het eerder genomen besluit van 8 juli 2021 tot renovatie ter bespreking op de agenda te plaatsen. Wij hebben de agendacommissie geïnformeerd dat de daarvoor benodigde informatie in januari 2023 beschikbaar zou zijn. Door de politieke ontwikkelingen is het participatieproces in het najaar van 2022 stopgezet. Het ontwerpteam heeft een voorlopig ontwerp opgeleverd. Het verdere ontwerpproces is opgeschort tot besluitvorming door uw raad. Het onderwerp is op 8 maart 2023 in de beeldvormende avond besproken. Uw raad wordt voorgesteld kennis te nemen van de presentatie over de scenario’s voor de renovatie (bijlage 1). Eind mei 2023 heeft OMO meegedeeld dat zij hun aanbod om 1,3 miljoen euro mee te financieren intrekken. Het college stelt voor om de kosten geheel voor eigen rekening te nemen omdat de inhoudelijke argumenten van kracht blijven. Het raadsvoorstel met documentnummer 1539562 is al gepubliceerd op de gemeentelijke website voor de oordeelsvormende Zaaknummer: 1105055

Pagina 1 van 8 Documentnummer: 1696338

raadsavond op 8 juni 2023. Door de mededeling van OMO is dit raadsvoorstel niet langer meer actueel. Daarom hebben wij gemeend om het raadsvoorstel te actualiseren en opnieuw aan te bieden. In deze actuele versie zijn aanpassingen gedaan met name op het onderdeel dekking van de kosten.. De wijzigingen zijn cursief gedrukt. Het raadsvoorstel met documentnummer 1539562 komt te vervallen. Wat willen we bereiken Het doel van het project is het realiseren van een adequate, toekomstbestendige voorziening voor bewegingsonderwijs, binnensport en maatschappelijke functies in Nuenen-Zuid. Met uw besluit van 8 juli 2021 is voor dit project in totaal een taakstellend krediet van ruim 10 miljoen euro beschikbaar. Dit bedrag is inclusief het aanbod van OMO om 1,3 miljoen bij te dragen. Na forse bouwkostenstijgingen in coronajaar 2021 en na het begin van de oorlog in Oekraïne stegen de prijzen voor materialen in 2022 opnieuw hevig. Daardoor rees de vraag of het project binnen het taakstellend krediet uitgevoerd kan worden. Door de in november 2022 geconstateerde gebreken aan de dakconstructie van de sporthal en in de fundering van het multifunctionele gedeelte ontstonden verdere vraagtekens over de kosten van en mogelijkheid om het gebouw te renoveren. Uit onderzoek is gebleken dat de door uw raad vastgestelde variant 2 niet gerealiseerd kan worden.

In het multifunctionele gedeelte (en kleed- en doucheruimtes) is betonrot in de fundering/vloer geconstateerd. Op korte termijn is dit niet gevaarzettend, maar renoveren van dit gedeelte is niet mogelijk en aanpak hiervan kan niet lang op zich laten wachten. Het ontwerpteam heeft een plan ontworpen dat zo dicht mogelijk bij de door uw raad vastgestelde variant blijft (een geoptimaliseerde variant 2). In deze variant wordt het multifunctionele gedeelte volledig gesloopt en op dezelfde plaats teruggebouwd. Dit is in verhouding duur en vereist voor ongeveer een jaar tijdelijke voorzieningen. Het ontwerpteam heeft op basis van de door uw raad vastgestelde uitgangspunten ook een alternatief ontwerp gemaakt. De belangrijkste nieuwe elementen in het alternatieve ontwerp zijn: 1. Het multifunctionele gedeelte van het gebouw wordt verplaatst naar de zuidkant van het gebouw; 2. Het vierde zaaldeel wordt aan de westkant van het gebouw gerealiseerd. Hierdoor kan een duurzaam gebouw gerealiseerd worden dat zeker nog 25 jaar gebruikt kan worden. Wij stellen u voor om het alternatieve ontwerp, zoals weergegeven in de presentatie en gepresenteerd tijdens de beeldvormende raadsavond op 8 maart 2023, vast te stellen als uit te werken plan voor de renovatie en uitbreiding van de Hongerman.

Argumenten 2.1 Uitvoering volgens de (geoptimaliseerde) variant 2 is niet mogelijk Renovatie van het multifunctionele gedeelte is door betonrot in de fundering/vloer niet mogelijk. De geoptimaliseerde variant 2 is relatief duur en hierbij moeten voor ongeveer een jaar tijdelijke voorzieningen getroffen worden voor zowel het sociaal-culturele gebruik als de kleedruimtes en douches. 2.2 Het alternatieve ontwerp biedt voordelen Naast een compactere en daarmee efficiëntere bouwvorm biedt het alternatieve ontwerp onder andere de volgende voordelen: 1. De entree van het gebouw ligt op een andere locatie en daardoor ontstaat een meer open aanzicht en logische samenhang tussen parkeerplaatsen en ingang;

2. Het vierde zaaldeel wordt kleiner uitgevoerd en heeft een eigen entree; 3. Een volwaardige dojo wordt gerealiseerd; 4. Meer eenheid in het gebouw. In dit ontwerp blijft de vloeroppervlakte van de sporthal conform de wens van de binnensportverenigingen hetzelfde. De ondersteunende ruimtes (aantal kleedkamers en douches, faciliteiten voor wedstrijdleiding, e.d.) voldoen aan de eisen van NOC/NSF voor wedstrijdgebruik van de sporthal. Het vierde zaaldeel biedt extra trainingsruimte. 2.3 De veiligheid is volledig gewaarborgd Door de herstelwerkzaamheden eind 2022 aan de dakconstructie van de sporthal is deze weer volledig veilig voor langdurig gebruik. De constructie is geschikt voor de belastingen door het geïsoleerde en gerenoveerde dak. Alle multifunctionele ruimtes (inclusief muziekruimte) worden geheel nieuw opgetrokken aan de zuidzijde. 2.4 Grotendeels mogelijk gebouw te blijven gebruiken tijdens bouwwerkzaamheden Tijdens de tijdelijke sluiting van de Hongerman eind 2022 is gebleken dat het voor alle gebruikers onhandig is om een andere locatie te gebruiken. De gebruikers zijn de Hongerman gewend. Bij de alternatieve variant kan het overgrote gedeelte van de gebruikers het gebouw blijven gebruiken. Tijdelijk zal voor de PVGE een alternatieve ruimte gevonden moeten worden. Verwacht wordt dat dit mogelijk is binnen andere bestaande (gemeentelijke) locaties.

Zoals in 2021 al aangegeven is, moet de sporthal in de zomermaanden gesloten worden om deze te verduurzamen. 2.5 Lagere kosten voor alternatieve ontwerp dan voor geoptimaliseerde variant 2 De kosten voor het alternatieve ontwerp worden geraamd op € 13.528.189,- inclusief SPUK. De kosten voor de geoptimaliseerde variant 2 worden, inclusief SPUK, geraamd op € 14.048.755,-. 2.6 Verduurzaming Door de renovatie gaat het gebouw voldoen aan de BENG-normen. Omdat het alternatieve plan een compactere gebouwvorm heeft wordt minder energie verbruikt. De gemeente heeft de verplichting om het maatschappelijk vastgoed te verduurzamen. De Hongerman is meegenomen in de routekaart verduurzaming maatschappelijk vastgoed, maar voor verduurzaming van de Hongerman wordt in de routekaart geen extra krediet aangevraagd omdat verduurzaming in het ontwerp en de kostenraming voor de renovatie en uitbreiding van de Hongerman is opgenomen. Door de sporthal te handhaven is geen nieuw staal voor de dakconstructie nodig. Dit is in de geest van het duurzaamheidsprincipe van cradle-to-cradle. 2.7 Capaciteitsbehoefte Het bewegingsonderwijs vindt nu (in de kern Nuenen) in vijf zaaldelen plaats. Eigenlijk zijn zes zaaldelen nodig. Met uitbreiding van de Hongerman met één zaaldeel is naar huidig inzicht zeker tot 2026 en mogelijk tot 2030 voldoende ruimte beschikbaar voor het bewegingsonderwijs.

OMO heeft de wens om over drie zaaldelen te beschikken. Zie voor meer informatie over de capaciteitsbehoefte de presentatie over het haalbaarheidsonderzoek naar de bouw van een nieuwe sporthal op Oude Landen voor de beeldvormende avond van 8 maart 2023.

Volgens het capaciteitsonderzoek dat in 2021 door Mulier is uitgevoerd is voor de binnensportverenigingen minimaal 1 sporthal nodig. De binnensportverenigingen willen twee sporthallen. 3.1 Door prijsstijgingen in de bouwsector is aanvullend krediet nodig Om het alternatieve ontwerp uit te kunnen voeren is een extra krediet nodig van € 3.524.989,-. Het merendeel van de hogere kosten wordt veroorzaakt door de prijsstijgingen in de bouwsector. In de financiële paragraaf wordt verder ingegaan op de financiële consequenties. Kanttekeningen en alternatieven 1.1 Geen participatie plaatsgevonden over alternatieve ontwerp Door de ontwikkelingen eind 2022 is het alternatieve ontwerp niet besproken met gebruikers en omwonenden. Een deel van deze betrokkenen ziet het plan pas als uw raad besluit om in te stemmen met het alternatieve ontwerp. Het is onbekend wat de stakeholders van het nieuwe plan vinden. Het alternatieve ontwerp voldoet aan de gebruikerseisen die voor variant 2 uit 2021 zijn gehanteerd en voegt daar nog gebruiksmogelijkheden aan toe. 1.2 Advies TRK is nog niet bekend Het team ruimtelijke kwaliteit (TRK) heeft het alternatieve ontwerp nog niet besproken. Verwacht wordt dat, zo nodig met aanpassing van het voorlopig ontwerp, een positief advies van het TRK gekregen wordt.

3.1 Aanbod tot medefinanciering van OMO In een brief van 9 april 2021 bood schoolbestuur OMO, waaronder het Nuenens College valt, aan om maximaal € 1.300.000,- bij te dragen in de kosten van de uitbreiding van de Hongerman met één zaaldeel vanuit de doordecentralisatiemiddelen. OMO bood dit aan onder de voorwaarde dat over de volgende onderwerpen afspraken gemaakt worden: 1. Het Nuenens college heeft het eerste recht op het vierde zaaldeel en wordt primair in de andere zalen van de Hongerman ondergebracht. OMO wenst zeker drie zaaldelen permanent te gebruiken; 2. De gymzaal aan de Mgr. Cuijtenlaan wordt niet gesloopt totdat er voldoende adequate voorzieningen voor bewegingsonderwijs in Nuenen beschikbaar zijn; 3. Onderhoud, beheer en exploitatie blijven door de gemeente uitgevoerd worden. Over de kostenverdeling moeten nadere afspraken worden gemaakt; 4. OMO wil een zekerheidsstelling voor de investering. Daarbij wordt bezien of de doordecentralisatieovereenkomst1 een langere looptijd moet krijgen; 5. Een ondergrens van het aantal leerlingen in de doordecentralisatieovereenkomst en een herziening van het huidige artikel 4 lid 7 in de overeenkomst (waarin is gesteld dat OMO en de gemeente nadere afspraken dienen te maken t.a.v. het gebruik van gymvoorzieningen). Eind mei 2023 heeft OMO dit aanbod ingetrokken.

De reden hiervoor is dat de gemeente niet tegemoet kan komen aan de voorwaarde die OMO aan de bijdrage verbindt, namelijk het permanente gebruik van drie van de vier zaaldelen van de gerenoveerde Hongerman. Er is dan te weinig meerwaarde voor OMO om de bijdrage te doen. De overleggen met OMO zijn constructief en in goede sfeer verlopen. Op grond van de doordecentralisatieovereenkomst moeten gemeente en OMO afspraken maken over ruimte voor bewegingsonderwijs.

1 De gemeente en OMO hebben een overeenkomst waarbij de gemeente de financiële middelen die de gemeente ontvangt voor

onderwijshuisvesting van het Nuenens College overdraagt aan OMO. Deze overeenkomst loopt tot 2045.

De inhoudelijke argumenten om de Hongerman te renoveren blijven van kracht. Wij stellen daarom als gemeente de totale kosten te dekken. De gevolgen zijn in de financiële paragraaf opgenomen. 3.2 Krijgen van BTW-compensatie onzeker Een gemeente kan compensatie krijgen voor een belangrijk deel van de omzetbelasting. De regeling SPUK (specifieke uitkering) Sport loopt tot en met 2023. De bijdrage wordt ontvangen voor de werkelijk gemaakte BTW-kosten in het jaar van aanvraag. Het moment van besluiten tot de investering is niet leidend, maar de werkelijke realisatie. Over de voortzetting van SPUK Sport is landelijk nog geen besluit genomen. Het ministerie geeft aan dat de middelen op een nog nader te bepalen manier bij de gemeenten terecht komen. Wat de gevolgen zijn voor voorliggende kredietaanvraag voor de renovatie van de Hongerman zijn daarom onzeker. De BTW-compensatie vanuit de SPUK Sport wordt ontvangen over het gedeelte van het pand dat voor sport gebruikt wordt. Dit betekent dat voor het multifunctionele gedeelte vanuit de SPUK Sport geen BTW-compensatie wordt ontvangen. Het is mogelijk om (een gedeelte van) deze BTW-kosten vergoed te krijgen uit het BTW-compensatiefonds. Hieraan zijn voorwaarden verbonden over de uiteindelijke exploitatie van de MFA.

Omdat hierin nog keuzes gemaakt kunnen/moeten worden is uit voorzichtigheid in de berekening van de investeringskosten deze mogelijkheid van BTW-compensatie buiten beschouwing gelaten. De cijfers in dit raadsvoorstel wijken daarom af van het financieel overzicht dat is gepresenteerd in de beeldvormende raadsavond van 8 maart 2023. Wat gaan we daarvoor doen Randvoorwaarden Niet van toepassing. Planning - oordeelsvormende avond - raadsbesluit - definitief ontwerp en technische omschrijving - Europese aanbesteding bouw - Bouw - Eindoplevering

8 juni 2023 15 juni 2023 Q3 t/m Q4 2023 Q1 2024 t/m Q2 2024 Q3 2024 t/m Q1 2026 Q1 2026 (feb 2026)

Wij hebben u eind mei 2023 met een memo geïnformeerd over de gevolgen van het besluit van de agendacommissie van 13 april 2023 om de behandeling van dit raadsvoorstel door te schuiven van 17 mei naar 15 juni. Hierboven staat de nieuwe planning. Communicatie De stakeholders worden geïnformeerd over uw besluit. Bij een positief besluit worden de stakeholders (zowel gebruikers als omwonenden) betrokken bij de uitwerking van het alternatieve ontwerp. De uitgangspunten voor gebruiksmogelijkheden en multifunctionaliteit, zoals in 2021 gehanteerd bij het bepalen van de voorkeursvariant, zijn daarbij leidend. Wat mag het kosten Eerder heeft uw raad in totaal € 10.003.200,- inclusief BTW/SPUK en de bijdrage van OMO gevoteerd. Op basis van het alternatieve ontwerp en het wegvallen van de bijdrage vanuit OMO worden de netto investeringskosten geraamd op € 13.528.189,-. U wordt voorgesteld een aanvullend krediet van € 3.524.989,- beschikbaar te stellen.

De kapitaallasten van het voorbereidingskrediet van € 1.000.000,- (jaarlijks € 25.000,-) worden conform begroting 2021-2024 ten laste gebracht van de dekkingsreserve Sporthal de Hongerman. Voor het resterende bedrag van € 12.528.189,- is de investering vertaald naar kapitaallasten op basis van de volgende uitgangspunten: - Een afschrijvingstermijn van 40 jaar; - Een rentepercentage van 0,5%; - Een mogelijkheid tot verrekening van BTW van 100% van 17,5% (SPUK sport); - Voor de SPUK is het MFA-gedeelte uitgesloten, uitgangspunt is dat 83,95% sportgerelateerd is. - Start bouw 2024 en oplevering 2025. In de geraamde kosten voor het alternatieve ontwerp is voor de komende jaren rekening gehouden met een stijging van de bouwkosten met 2,2% per jaar. Dit is het indexcijfer gewogen kostenontwikkeling dat in de begroting 2023-2026 gehanteerd wordt. De bouwkosten lijken te stabiliseren en sommige materialen dalen in prijs. Pas op het moment van gunning zijn de kosten bekend. Bovenstaande resulteert in de volgende jaarlijkse kapitaallasten: Rente Vanaf 2026

Afschrijving € 67.641

Totale kapitaallasten € 313.205 € 380.846

Indien het rijk besluit om de compensatie vanuit de SPUK sport niet voort te zetten in 2024 zal dit leiden tot de volgende jaarlijkse kapitaallasten: Rente Vanaf 2026

Afschrijving € 79.290

€ 371.448

Totale kapitaallasten € 450.738

De meerjaren gevolgen voor de huidige begroting zijn:

In bovenstaand overzicht is de dekking vanuit de dekkingsreserve Sporthal de Hongerman van € 25.000,- reeds in mindering gebracht op de kapitaalslasten. Met het wegvallen van de bijdrage van OMO wijzigen de kapitaallasten van € 74.980,- naar € 108.251,-. Nu niet tot overeenstemming met OMO is gekomen over medefinanciering, blijft OMO huur betalen voor gebruik van alle zaaldelen. De huurinkomsten van één zaaldeel zijn tegen het huidige uurtarief zo’n € 25.000,- per jaar. Dekking: Bij de meerjarenraming 2023-2026 is rekening gehouden met hogere prijsstijgingen dan gebruikelijk. Het Rijk heeft hiervoor de algemene uitkering verhoogd, die in de begroting op de stelpost beleidsvoornemens zijn gezet. Wij stellen voor om € 50.000,- ten laste van deze structurele stelpost te brengen en het restant ten laste van het begrotingsresultaat.

Dit leidt dan tot de volgende kapitaallasten die niet gedekt worden door een reserve/stelpost:

Evaluatie Niet van toepassing. Bijlagen 1. Presentatie renovatie de Hongerman d.d. 8 maart 2023 2. Zevende begrotingswijziging aanvullend krediet renovatie en uitbreiding de Hongerman. Burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. M. Arents

M.J. Houben MBA

Onderwerp: scenario's renovatie (en uitbreiding) de Hongerman

De raad van de gemeente Nuenen c.a.; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 28 maart 2023; gelet op de desbetreffende bepalingen in de Gemeentewet; BESLUIT: 1. Kennis te nemen van de scenario’s voor de renovatie en uitbreiding van de Hongerman; 2. het alternatieve ontwerp vast te stellen als uit te werken plan voor de renovatie en uitbreiding van de Hongerman; 3. Een aanvullend krediet van € 3.524.989,-.beschikbaar te stellen; 4. De kapitaallasten ten laste van het begrotingsresultaat te brengen en de financiële gevolgen te verwerken in de zevende begrotingswijziging van 2023. Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 15 juni 2023 DE RAAD VOORNOEMD, interim griffier,

E.W. Kooi

de voorzitter,

M.J. Houben MBA