Presentatie Warmteprogramma - Beeldvormende Avond Gemeenteraad

Start Warmteprogramma Nuenen Waarom, waar staan we nu en de aanpak Raadsinformatieavond 26 november 2026

2

Doel: informeren over het Warmteprogramma en de aanpak ervan Agenda voor vanavond: 1. Terugblik op de Transitievisie Warmte en doelen

2. Wat en waarom een warmteprogramma? 3. Cijfers van de afgelopen jaren en waar we nu staan 4. Wat doen we nu al? 5. Welke ontwikkelingen spelen er? 6. Mogelijkheden voor warmteoplossingen 7. Verdere proces richting het op- en vaststellen van het Warmteprogramma 8. Vragen?

Terugblik en doelen

4

Transitievisie Warmte (2021) • In 2021 vastgesteld door de gemeenteraad. • De Transitievisie Warmte beschrijft de eerste stap naar een aardgasvrij Nuenen. Doel • Aardgasreductie gelijk aan verbruik 2.000 woningen in 2030 ten opzichte van 2021. Warmtekoers • Vooral individuele oplossingen (Warmtekoers). • Nuenen Zuid en Oost mogelijk geschikt voor collectieve oplossingen, maar meer onderzoek nodig. • Aantal gebieden mogelijk groen gas en/of waterstof

5

Samenhang en doelen Hoofddoel

Doelen uit Nota Duurzaamheid waar warmteprogramma aan bijdraagt • In 2030 is de CO₂-uitstoot met 55% gereduceerd ten opzichte van 1990 • In 2030 is het aardgasverbruik met 30% gereduceerd t.o.v. 2021 • 60% van de woningen heeft in 2030 energielabel B of beter • In 2050 zijn we volledig klimaatneutraal en aardgasloos

Beperken van klimaatverandering

Thema

Bestaand beleid & in ontwikkeling

Energietransitie

Voorkomen en beperken van CO2-uitstoot en grondstoffen gebruik

• • •

Nota Duurzaamheid en Klimaat 2025-2030 Beleid grootschalige opwek (2023) Transitievisie Warmte (2021) →

Warmteprogramma (2026)

Circulaire economie

•

Uitvoeringsplan energietransitie (2026)

•

Grondstoffenbeleidsplan

•

Gemeentelijke mobiliteitsvisie (2017) Beleidsregels laadpalen (2028)

Duurzame mobiliteit • Aanpassen aan klimaatverandering Beperken van de gevolgen van en aanpassen aan klimaatverandering

• •

Uitvoeringsplan ruimtelijke adaptatie 2022-2030 Water- en rioleringsplan (2026)

•

Biodiversiteitsplan 2025-2035

Klimaatadaptatie

Biodiversiteit

Wat en waarom een Warmteprogramma?

7

Een gasloze gebouwde omgeving in 2050 De lokale overheid (gemeenten) staat aan de lat om een gasloze gebouwde omgeving in 2050 te hebben. Het Rijk heeft hier middelen voor beschikbaar gesteld, waarmee we inwoners, bedrijven en andere organisaties informeren en stimuleren. Het Rijk biedt handvatten via wet- en regelgeving: Wgiw – Wet gemeentelijke instrumenten warmtetransitie (aangenomen, 1 juli 2026 inwerking) • Maakt het warmteprogramma verplicht onder de Omgevingswet. • Geeft gemeenten de mogelijkheid om gebieden aan te wijzen die van het gas af gaan — geen verplichting om dat te doen. Wcw – Wet collectieve warmte (Aangenomen door 2e kamer) • Regelt het aanwijzen van een warmtebedrijf voor een warmtekavel en vervangt bij inwerkingtreding de Warmtewet.

8

Warmteprogramma • •

• •

• •

Warmteprogramma = vervolg op Transitievisie Warmte Warmteprogramma is een plan voor de verduurzaming van de gebouwde omgeving door deze te isoleren en aardgasvrij te maken Warmteprogramma is een verplicht programma onder de Omgevingswet Deadline 31 december 2026 2027: vaststelling Warmteprogramma door college van B&W Het Warmteprogramma wordt minimaal iedere 5 jaar herijkt. Het Warmteprogramma geeft antwoord op: welke warmteoplossingen er in de gemeente zijn, hoe die gerealiseerd kunnen worden en wat de rol van de gemeente daarin is.

Voortgang

10

Energielabels 60% van de labels zijn bekend Dit zijn er in totaal 6.360. In Nuenen strekt de woningvoorraad ca 10.800 woningen. 56% van geregistreerde labels B of beter (2024) Zoals ook uit de ISDE data blijkt zijn steeds meer inwoners aan de slag met het isoleren van hun woning.

Energielabels gemeente Nuenen 2500

2000

Energielabel A

1500

Energielabel B Energielabel C Energielabel D Energielabel E

1000

Geen nieuw label na verduurzaming Na het nemen van isolatiemaatregelen worden over het algemeen geen nieuwe labels aangevraagd. Recente verduurzaming is hier dus niet in terug te zien.

Energielabel F Energielabel G

500

0 2021

2022

2023

2024

11

Investeringssubsidie duurzame energie en energiebesparing (ISDE) ISDE-subsidie Landelijke regeling voor woningeigenaren die isoleren of een warmtepomp aanschaffen. Sinds 2023 Sterke stijging in aanvragen, vooral voor glas-, spouwmuurisolatie en warmtepompen.

ISDE aanvragen gemeente Nuenen 900

800

700

600

500

400

300

200

100

0 2021 Dakisolatie

2022 Gevelisolatie

Glasisolatie

2023 Spouwmuurisolatie

Vloerisolatie

2024 Warmtepomp

Zonneboiler

12

Totaal gasverbruik per jaar in kubieke meter

Aardgasverbruik Enexis Aardgasverbuik • In 2024 met 26% gedaald ten opzichte van 2021. • Kleine toename in 2024 ten opzichte van 2023.

25000000

20000000

15000000

10000000

5000000

0 2021

2022

2023

2024

Gemiddeld verbruik aardgas per aansluiting m3/per jaar 2000 1800 1600 1400 1200 1000 800

600 400 200 0 2021

2022

2023

2024

13

Gasaansluitingen en CO2 uitstoot Aardgasaansluitingen • Aantal aansluitingen daalt: -317 t.o.v. 2021.

Aantal aardgasaansluitingen in Nuenen 10600

10550 10500 10450

10400 10350 10300

10250

CO2 uitstoot • In lijn met afname aardgasverbruik is de CO2 uitstoot van aardgas afgenomen.

10200 10150 10100 10050

2021

2022

2023

2024

Ton CO2 aardgas kleinverbruik Nuenen 40000 35000 30000 25000 20000 15000 10000

5000 0 2021

2022

2023

2024

Wat doen we nu al

15

Gemeentelijke Initiatieven Sinds de vaststelling van de TVW ligt de nadruk op ondersteuning bij isolatie via twee sporen: 1. Financiële ondersteuning – regelingen en subsidies om verduurzaming mogelijk te maken. 2. Bewoners bereiken & activeren – informatie, advies en hulp dichtbij inwoners.

16

Financiële ondersteuning Kleine energiebesparende maatregelen • Buurtacties samen met HelptElkander.

Duurzaamheidslening (SVN) • Structurele regeling, doorlopend gebruikt door particuliere woningeigenaren. Lokale Aanpak Isolatie • Nieuwe regeling in voorbereiding. • Wordt basis voor verdere opschaling van isolatieondersteuning.

17

Bewoners bereiken & activeren EnergieHuis Slim Wonen (energieloket) • Centraal aanspreekpunt

Energiecoaches • Wekelijkse inloop in bibliotheek. • Warmtescans en huisbezoeken • Wekelijkse artikelen in lokale krant Nuenen in Stroomversnelling • Jaarlijks magazine met lokale initiatieven, subsidiemogelijkheden en tips. • Inwonersvragen en aanmelding voor acties. Informatieavonden • In samenwerking met Morgen Groene Energie en CONN

Ontwikkelingen

19

Soortenmanagementplan (SMP) Wat is het? • Ecologisch onderzoek op gebiedsniveau • Vastleggen van maatregelen voor de bescherming van vogels, vleermuizen en andere beschermde soorten Waarom? • Voldoen aan de Wet natuurbescherming / Omgevingswet (geen verstoring/verwijdering verblijfplaatsen). • Risicovolle isolatie (spouw, buitendak) diervriendelijk uitvoeren Wat betekent dat voor de inwoner? • Met een SMP hoeven inwoners geen aparte natuurvergunning meer aan te vragen voor spouw- of dakisolatie. Zij mogen isoleren zolang zij werken volgens de voorwaarden en werkwijze uit het SMP.

20

Netcongestie • De overstap naar warmtepompen, warmtenetten, elektrisch vervoer, inductiekoken en zonnepanelen zorgt voor meer stroomverbruik én meer druk op het elektriciteitsnet. Dat net moet daarom worden verzwaard en uitgebreid. • We trekken hierbij actief op met netbeheerder Enexis om overbelasting en lange wachttijden voor nieuwe of zwaardere aansluitingen te voorkomen. • Voor huishoudens is er op dit moment in de meeste buurten nog voldoende ruimte op het net voor nieuwe aansluitingen en verzwaringen.

Mogelijkheden voor warmteoplossingen

22

Nieuwe wettelijke context (Wgiw) • Gemeenten krijgen aanwijsbevoegdheid: gebieden kunnen worden aangewezen waar wordt toegewerkt naar het beëindigen van aardgas. • Dit instrument is vooral bedoeld voor collectieve warmte-oplossingen • Als te weinig panden aansluiten, wordt een warmtenet onbetaalbaar • In Nuenen zijn in de TVW twee gebieden benoemd voor onderzoek naar een collectieve oplossing. • Uit onderzoek blijkt dat grootschalige collectieve systemen in Nuenen niet haalbaar zijn.

23

Wat laten de onderzoeken zien? Warmtebronnenregister Provincie Noord-Brabant • Geen hoge temperatuur warmtebronnen beschikbaar • Ook lage temperatuur bronnen erg schaars Proefboring geothermie Gerwen • Onderzoek naar potentie van ondergrond om warmte te winnen in de regio • ‘Er is warmte te halen, maar heel heet is het niet’ PBL Startanalyse • Onderzoek naar laagste nationale kosten voor verschillende warmtetechnieken per wijk • Voor vrijwel gehele gemeente individuele oplossingen laagste nationale kosten • Het aansluiten van een klein deel van de wijk op een lage temperatuur warmtenet kan in sommige wijken tot lagere nationale kosten leiden

24

Mogelijke warmteoplossingen in Nuenen Individuele verduurzaming staat centraal • Warmtepompen zijn technisch haalbaar, schaalbaar en passen bij het woningbestand. • Veel inwoners zijn al begonnen. Collectief waar het logisch is • Bijvoorbeeld een gezamenlijke warmtepomp in een appartementencomplex als dit goedkoper of technisch beter inpasbaar is. Duurzame gassen in uitzonderlijke gevallen • Bij moeilijk te verduurzamen panden.

Bedrijventerreinen blijven maatwerk • Per locatie wordt gekeken welke optie technisch en economisch haalbaar is.

25

Uitgangspunten voor het Warmteprogramma • Individuele of kleinschalige collectieve oplossingen liggen het meest voor de hand, grootschalige collectieve oplossingen zijn maatschappelijk niet verantwoord. • De gemeente wijst daarom geen wijken aan voor een collectieve overstap en verplicht niemand om van het gas af te gaan -> we zetten de wettelijke instrumenten hiervoor niet in. • Stap voor stap individueel verduurzamen van gebouwen is grootste opgave — isolatie blijft de belangrijkste eerste stap. • Veel inwoners zijn hier al mee bezig; warmtepompen zijn bewezen en schaalbaar voor bestaande bouw.

• Kleinschalige collectieve oplossingen bieden voor nieuwbouw, (woon)complexen en daar waar de gemeenschapszin groot is mogelijk kansen. • De rol van de gemeente ligt bij richting geven, stimuleren en verbinden bij individuele en kleinschalige collectieve oplossingen.

Verdere proces

27

Proces

Hier zijn we nu

28

Proces Fase 1 – Verkennen en herijken • Analyse van bestaand beleid, data en plannen. • Gesprekken met interne en externe stakeholders (corporaties, Enexis, dorpsraden, coöperaties). • Inzicht krijgen in lopende initiatieven, kansen en knelpunten. • Herijken van vertrekpunt voor het nieuwe warmteprogramma. • Opstellen startnotie Warmteprogramma. Fase 2 – Richting bepalen met stakeholders • Gemeenteraad informeren over Warmteprogramma en proces. • Gesprekken met georganiseerde stakeholders over koers en prioriteiten. • Verkennen waar focus komende jaren moet liggen. • Bespreken wat ieders rol kan of moet zijn. • Toewerken naar gezamenlijke richting en realistische uitvoering binnen middelen.

29

Proces Fase 3 – Feedback ophalen bij stakeholders • Concept-warmteprogramma terugkoppelen aan betrokken partijen, waaronder de gemeenteraad. • Toetsen op herkenning, uitvoerbaarheid en draagvlak. • Concept aanscherpen op basis van feedback. Fase 4 – Terinzagelegging & Vaststelling • Ontwerp-warmteprogramma ter inzage voor inwoners en organisaties. • Mogelijkheid tot schriftelijke reactie. • Vaststelling door college van B&W. • Publicatie en communicatie via gemeentelijke kanalen.

Wult u nog wat meegeven of zijn er vragen? Mart van den Eijnden Adviseur Maatschappelijke Opgave