Presentatie beeldvormende avond - Verkenning te stellen kaders aan toekomstig afvalbeleid

Van Afval Naar Grondstof Gemeente Nuenen Samuel Stollman

30 november 2023

Op weg naar een circulaire economie

De rol van de gemeente in de keten

Duurzame producten op de markt Meer en beter recyclen

Minder restafval, meer gescheiden inzameling

Duurzamer consumeren

De rol van de gemeente in de keten

Nieuwe focus van de gemeente

Traditionele (beperkte) rol van de gemeente

De Afvaldriehoek: Service

De complexiteit van beleidsafwegingen in gemeenten

Afvalbeleid Milieu

Kosten

Gemeentelijke doelstellingen EU en VANG VANG-programma 2015-2020 • Maximaal 100 kg restafval per inwoner per jaar én minimaal 75% afvalscheiding, en nog 30 kilo in 2025. • Resultaat: van 240 kg in 2015 naar 180 kg in 2021 Verbrandingsbelasting in 2019 verhoogd van € 13 naar € 32 per ton restafval. 2023: € 35,70

CO2-heffing vanaf 2025 (op fossiele deel van restafval). Komt neer op ca. € 2 euro/ton in 2025 tot mogelijk € 25 in 2030 (!) VANG-programma 2022-2025: focus van hoeveelheid naar kwaliteit • Europese Unie: 55% daadwerkelijke recycling in 2025; 60% in 2030; 65% in 2035 • Zo veel mogelijke recyclebare grondstoffen uit het restafval halen • Zo hoogwaardig mogelijk recyclen Nederland Circulair in 2050: Rijksbrede programma Circulaire economie

Daadwerkelijke recycling versus afvalscheiding

76% recycling van het totaal 10% uitval na inzameling (8%-punt)

89% recycling van het totaal 3,3% uitval na inzameling (3%-punt)

59% recycling van het totaal 31% uitval na inzameling (28%-punt)

8

Samenstelling restafval Nuenen 2022

14,5 1,4 1,1

0,4 1,9

3,5 1,2 1,9 3,7

39,2

Heel veel voedselafval!

8,8

10,5 4

Tuinafval

Etensresten

Papier en karton

Hygienisch papier

PMD

Overige kunststoffen

Glas

Metalen

Textiel

Puin en keramiek

Hout

KCA

AEEA

Overig

Koplopers in Nederland Allemaal stedelijkheidsklasse 4-5 (!)

Gemeente Reusel-De Mierden Horst aan de Maas Olst-Wijhe Zwartewaterland Druten Boekel Land van Cuijk Bronckhorst Oost Gelre Nuenen

Restafval

Fijn + grof restafval (CBS, 2021)

20 43 45 50 47 48 48 48 53 96

Koplopers steden Stedelijkheidsklasse 1-2

Gemeente Apeldoorn Deventer Hengelo Nijmegen Enschede Maastricht Ede Roosendaal Tilburg Gouda

Restafval

Fijn + grof restafval (CBS, 2021)

88 89 89 109 123 123 124 128 147 148

Hoe stuur je op minder restafval en meer (schone) grondstoffen?

Communicatie

Financiële prikkels

Service-instrumenten

Inzet instrumentarium door koplopers

.

Intrinsieke motivatie, communicatie 200 kilo

220 Kilo Financiële stimulans (financieel sturen op goed scheidingsgedrag)

Inwoner moet de prikkel begrijpen!

Serviceprikkel (veel service voor grondstoffen, restafval ontmoedigen)

120 Kilo

Intensieve communicatie Intensieve service Participatie

70 Kilo

2000

2015

.

2020

30 Kilo

2025

2030

Put your money where your mouth is! Service: Omgekeerd inzamelen

Omgekeerd inzamelen

GFT Papier Verpakkingen en andere droge recyclables

Laatste restje restafval wegbrengen naar verzamelcontainer

Bron- en/of nascheiding?

• Nascheiding is alléén een alternatief voor PMD. • Alle gemeenten doen aan bronscheiding voor gft, papier, textiel, glas, etc. • Alle gemeenten die de 100 kilo halen, doen aan bronscheiding voor PMD: → Want: diftar en frequentieverlaging restafval werken (veel) beter icm bronscheiding door grote volume van PMD • Aandachtspunt bronscheiding: kwaliteit moet op peil blijven. • Welke gemeenten stappen over op nascheiding? Gemeenten met veel hoogbouw waar bronscheiding niet/lastig van de grond komt: laag rendement en lage kwaliteit (Amsterdam, Rotterdam, Leiden, Utrecht). • “Bronscheiden waar kan, nascheiden waar moet!” (HVC).

Keuze voor Nuenen? ➢ Huidig rendement bronscheiding is 35 kilo pppj ➢ Huidige maximale rendement nascheiding is 25 kilo pppj ➢ Ingezette instrumenten (diftar, inzamelfrequentie restafval en communicatie) combineren perfect met bronscheiding ➢ Overstap levert hogere kosten en lager milieurendement

Inzamelstrategie van grote invloed op resultaat én kostenniveau! OMG Omgekeerd inzamelen

NASCH Nascheiding FREQ VERL Frequentieverlaging inzameling restafval

Stijgende kosten

Minder duur restafval en tóch stijgende kosten?

… stijgende verwerkingskosten restafval: verbrandingsbelasting … vanaf 2025 een CO2-heffing … dalende marktprijzen van grondstoffen … dalende vergoeding voor verpakkingen … dalende kwaliteit van ingezamelde deelstromen … forse stijging CAO afvalinzameling … jaarlijkse indexering van de inzamelkosten

Kosten afvalbeheer omhoog?!

→ Restafval is en blijft de duurste afvalstroom! → Gescheiden grondstoffen zijn (bijna) altijd goedkoper of leveren zelfs iets op.

Afval scheiden loont Kosten afvalbeheer

Geen beleidsveranderingen: Autonome kostenstijging

300

Kleine reductie restafval, Betere kwaliteit grondstoffen Stevige reductie restafval Schone grondstoffen

250

200

Afvalvrij…?

150

100 2022

2023

2024

2025

2026

Gegarandeerd succes? Nee! Flankerend beleid is van doorslaggevend belang: • • • • • • • • • •

Uitgebreide communicatie is cruciaal voor draagvlak Maatwerk voor verschillende doelgroepen (minima, medische indicatie) Durf te differentiëren in je beleid als de situatie daarom vraagt (bv. laagbouw/hoogbouw) Overal scheidingsfaciliteiten bieden (GFT bij hoogbouw!) Beleid grof afval afstemmen: circulaire ambachtcentra mooie stap richting CE! Handhaving als sluitstuk op het beleid 0-meting zwerfafval/bijplaatsingen uitvoeren om daadwerkelijk effect te meten Accepteer weerstand tegen veranderingen (vaak relatief beperkt, en verdwijnt na 6 maanden) … …

Aandachtspunten komende jaren • Verdere reductie van de hoeveelheid restafval

• Behoud van kwaliteit van gescheiden grondstoffen → met name PMD, GFT en Textiel

• Focus op het scheiden van voedselafval/etensresten

Dank voor jullie aandacht!

Samuel Stollman + 31 6 51 84 57 24 stollman@nvrd.nl

Ga voor meer informatie over de Koninklijke NVRD naar www.nvrd.nl En volg ons op LinkedIn