MRE Bijlage - Conceptbegroting 2026 Metropoolregio Eindhoven
Tekst van het document
De solvabiliteitsratio De solvabiliteitsratio geeft inzicht in de mate waarin de Metropoolregio Eindhoven in staat is aan zijn financiële verplichtingen te voldoen.
Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte is van belang om te kunnen beoordelen welke structurele ruimte een gemeente of provincie heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. De structurele exploitatieruimte wordt bepaald door het saldo van de structurele baten en lasten en het saldo van de structurele onttrekkingen en toevoegingen aan reserves gedeeld door de totale baten en uitgedrukt in een percentage. Tevens zijn in het BBV kengetallen voorgeschreven voor de grondexploitatie en de belastingcapaciteiten. Deze kengetallen zijn met name van belang voor gemeenten. Beide kengetallen zijn niet van toepassing voor de Metropoolregio Eindhoven en zijn derhalve niet uitgewerkt.
25
De kengetallen laten het volgende geprognosticeerde verloop zien: Financiële kengetallen Kengetallen: Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 -19% -14% -14% -13% -15% -10% -10% -10% 49% 48% 48% 47% -1% -6% -6% -6% N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t. N.v.t.
Toelichting De netto schuldquote van de Metropoolregio Eindhoven is negatief. De negatieve schuldquote wijst erop dat het totaal aan liquide middelen en/of vorderingen de schulden per saldo overtreft, wat duidt op een solide financieringsstructuur. De rentelasten hebben slechts een beperkte impact op de exploitatie, en de aflossingsverplichtingen kunnen zonder problemen worden voldaan. Het verloop van de netto schuldquote wordt continu bewaakt en, indien noodzakelijk, worden passende bijsturingsmaatregelen getroffen. De solvabiliteitsratio laat in meerjarig opzicht een stabiel verloop zien en bedraagt circa 49%. Hieruit valt af te leiden dat de Metropoolregio Eindhoven in staat is aan de financiële verplichtingen te voldoen. De structurele exploitatieruimte is volgens de bovenstaande becijferingen negatief. Dit wil zeggen dat de Metropoolregio Eindhoven niet in staat is om structurele tegenvallers op te vangen. De structurele lasten zijn hoger dan de structurele baten. Op basis van de bovenstaande financiële kengetallen kan worden geconcludeerd dat de financieringsstructuur van de Metropoolregio Eindhoven gezond is, maar dat de exploitatie geen ruimte biedt om structurele tegenvallers op te vangen.
Financiering Inleiding In de Wet Fido (Financiering Decentrale Overheden), Ruddo (Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden) en de Wet Schatkistbankieren zijn de kaders gesteld voor een verantwoorde professionele inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie van de decentrale overheden. De treasuryfunctie wordt daarbij door de wet als volgt gedefinieerd: ”het sturen en beheersen van-, het verantwoorden over-, het toezicht houden op: de financiële vermogenswaarden, de financiële geldstromen, de financiële positie en de hieraan verbonden risico’s”. In de wet worden voorschriften, richtlijnen en normeringen genoemd. Voorbeelden hiervan zijn de kasgeldlimiet en de renterisiconorm. Zowel bij de begroting als bij de jaarrekening dient de Metropoolregio Eindhoven een paragraaf Financiering op te nemen. In deze paragraaf wordt aangegeven op welke wijze in 2026 verwacht wordt uitvoering te geven aan de treasuryfunctie. Kasgeldlimiet Volgens de Wet Fido is de Metropoolregio Eindhoven verplicht te rapporteren over de kasgeldlimiet. De kasgeldlimiet geldend voor gemeenschappelijke regelingen, uitgedrukt in een percentage (8,2%) van het totaal van de uitgaven, bepaalt het bedrag wat Metropoolregio Eindhoven maximaal kort mag lenen.
Op basis van de primaire Begroting 2026 zou de kasgeldlimiet ruim € 1,6 miljoen bedragen, echter omdat er geen behoefte is om gelden aan te trekken, wordt hier geen risico gelopen.
26
Renterisico Ook geeft de Wet Fido aan dat er inzicht moet worden gegeven in het renterisico voor de komende 4 jaren. Het renterisico ontstaat bij het aflopen van leningen. Eventueel nieuw af te sluiten leningen kunnen gepaard gaan met hogere rentekosten. De Metropoolregio Eindhoven heeft een annuïteitenlening lopen bij de BNG voor de financiering nieuwbouw Regionaal Historisch Centrum. Deze annuïtaire geldlening is bedoeld voor de financiering van de nieuwbouw van het Regionaal Historisch Centrum. Deze geldlening is oorspronkelijk in het jaar 2000 afgesloten en in 2014 geherfinancierd. De hoofdsom van de nieuwe geldlening bedraagt € 5.769.030. Het rentepercentage van de nieuwe lening bedraagt 2,35% en heeft een looptijd tot het jaar 2040. De rentelast 2024 bedroeg € 95.534 en deze is doorberekend aan het Regionaal Historisch Centrum. De renterisiconorm bedraagt 20% van het totaal van de uitgaven. Voor de Metropoolregio Eindhoven is dit ruim € 4,0 miljoen op basis van de primaire Begroting 2026. Het renterisico op de vaste schuld is de komende 4 jaar nihil. Treasurybeheer De administratieve organisatie en de uitvoering vinden plaats binnen de kaders van de Wet Fido (Financiering Decentrale Overheden), Ruddo (Regeling uitzettingen en derivaten decentrale overheden) en de wet Schatkistbankieren.
Het beleid is gericht op een verantwoord beheer van de middelen, waarbij risico’s zoveel mogelijk worden uitgesloten en de kosten zo laag mogelijk worden gehouden. Het verplichte schatkistbankieren bepaalt de uitvoering van de treasury activiteiten. Tijdelijk overtollige liquide middelen worden verplicht aangehouden bij het Ministerie van Financiën. Binnen de wet schatkistbankieren kunnen onder bepaalde voorwaarden middelen worden uitgeleend aan andere decentrale overheden (het zogenaamde onderling lenen). Van deze mogelijkheid maakt de Metropoolregio Eindhoven geen gebruik. Landgoed Gulbergen In de jaarrekening 2020 is de voorziening Gulbergen volledig vrijgevallen ten gunste van het resultaat. Het positieve resultaat van ad € 11.775.229 is bij de resultaatbestemming 2020 volledig ten gunste gebracht van de nieuwe bestemmingsreserve Landgoed Gulbergen. Deze middelen zijn geoormerkt om toekomstige uitgaven te dekken in het kader van het beheer en onderhoud van het landgoed enerzijds en de kosten van pre-nazorg en toekomstige overdracht van de voormalige stortplaats anderzijds. Op grond van het besluit van het Algemeen Bestuur van 30 juni 2021 is het Dagelijks Bestuur gemandateerd om de bestemmingsreserve Landgoed Gulbergen te muteren met als doel de exploitatielasten van het landgoed te egaliseren.
In dat kader heeft in 2024 een toevoeging plaatsgevonden van € 2.820.674 aan de bestemmingsreserve. De substantiële omvang van deze toevoeging is primair het gevolg van de gerealiseerde boekwinst in verband met de verkoop van de opstallen op de golfbaan aan Libéma.
Bedrijfsvoering Algemeen De concernorganisatie Metropoolregio Eindhoven is een organisatie met een grote flexibiliteit met betrekking tot de bedrijfsvoering. Er wordt planmatig continu gewerkt aan de verdere optimalisering met als doel overeenstemming tussen taak en schaal. Dit geldt zowel voor de werkorganisatie Metropoolregio Eindhoven als het RHCe. Het verder optimaliseren en doorontwikkelen van de processen en werkzaamheden op het gebied van personeel, informatievoorziening, organisatie, financiën, automatisering en huisvesting staan centraal binnen de bedrijfsvoeringsorganisatie. Samenwerking met andere gemeenschappelijke regelingen Tussen de Metropoolregio Eindhoven en de drie gemeenschappelijke regelingen GGD, ODZOB en Veiligheidsregio vindt, in navolging van de synchronisatie van de P&C-cyclus en het harmoniseren van de financiële beleidsregels en verordeningen, periodiek afstemming plaats. Daar waar in de
27
bedrijfsvoering meerwaarde wordt gezien, zowel wat efficiency betreft als kwaliteitsverbetering, zal samenwerking worden gezocht en/of versterkt. Landgoed Gulbergen Het Algemeen Bestuur van de Metropoolregio Eindhoven heeft het beheer en de beschikkingsmacht over de gelden in het kader van de verkoop van de aandelen van NV Razob overgedragen aan het Dagelijks Bestuur. Daartoe is de “Adviescommissie Gulbergen” ingesteld. Deze commissie adviseert het Dagelijks Bestuur over de onttrekking aan de beschikbare middelen, bestemming van deze middelen en de wijze van beheren van deze gelden. Voor de ambtelijke ondersteuning van de Adviescommissie is een procesmanager Landgoed Gulbergen aangewezen.
Verbonden partijen Brainport Development NV Brainport Development NV is een vennootschap met Triple Helix-aandeelhouders, waarbij het overheidsaandeel 50 procent is. Brainport Development is gericht op het structureel verankeren van de Brainport Next Generationstrategie. Gelet op de regionale opgave van Brainport Development wordt de financiering verkregen via een inwonerbijdrage en treedt de Metropoolregio Eindhoven op als enige subsidiënt en vervult zij de rol als regionale betaalautoriteit. De vier gemeenten (Eindhoven, Helmond, Best en Veldhoven) die ook in het aandelenkapitaal van Brainport Development NV deelnemen, worden op grond van de gemeenschappelijke regeling een extra bijdrage gevraagd op basis van hun specifiek belang. Er zijn voor de Metropoolregio Eindhoven een aantal instrumenten voor de beïnvloeding van en de sturing op Brainport Development: ▪ Aan de voorkant, als het gaat om het programma en de aard van de activiteiten. Dit gebeurt in het thema Economie door de afgesproken consultatie over het jaarplan. Daarnaast is de Metropoolregio Eindhoven vertegenwoordigd in het bestuur van de Stichting Brainport en heeft een formele rol als aandeelhouder. ▪ Bij de financiering, waarbij het gaat om de omvang van de uit te voeren activiteiten in relatie tot het budget. De hoogte van de financiering ligt vast in het meerjarenfinancieringsplan 2026-2028.
Breedband Regio Eindhoven B.V. Op initiatief van het Regionaal Breedband Consortium Zuidoost-Brabant (RBC), bestaande uit circa 20 maatschappelijke organisaties en enkele bedrijven, is een breedbandring (glasvezelinfrastructuur) in Eindhoven, met uitlopers naar Geldrop-Mierlo, Veldhoven en Helmond gerealiseerd, waarop ook eigen vestigingen zijn aangesloten. Hiertoe zijn opgericht de Stichting Glasrijk en de exploitatiemaatschappij Breedband Regio Eindhoven BV. De Metropoolregio Eindhoven, een van de “Founding Fathers”, heeft een zetel in het Algemeen Bestuur van de Stichting Glasrijk en is aandeelhouder in de Breedband Regio Eindhoven BV tot maximaal 136.000 gewone aandelen van nominaal € 1,–. Stichting Bureau Inkoop en Aanbestedingen Zuidoost-Brabant (BIZOB) Metropoolregio Eindhoven aangesloten bij Stichting BIZOB met als doel financiële, kwalitatieve en procesmatige inkoopvoordelen te behalen zonder daarvoor de interne organisatie te belasten maar toch ervoor te zorgen dat de continuïteit in de bedrijfsvoering op dit onderdeel gewaarborgd is. Metropoolregio Eindhoven draagt geen bevoegdheden over, Bizob correspondeert alleen over de inkoop- en aanbestedingstrajecten. Bizob ontvangt van alle deelnemende organisaties middelen. Het te betalen bedrag is afhankelijk van de ingekochte capaciteit.
Metropoolregio Eindhoven neemt gemiddeld 15-20 dagen per jaar af afhankelijk van de inkoopbehoefte.
28
Een exploitatietekort van Bizob wordt opgevangen door de deelnemers naar rato van het aantal afgenomen dagen. Omdat de Metropoolregio Eindhoven slechts 15-20 dagen op jaarbasis afneemt is het financiële risico voor de Metropoolregio Eindhoven beperkt. Sinds de oprichting Bizob is er echter nog nooit sprake geweest van een exploitatietekort.
Grondbeleid Landgoed Gulbergen In 2024 is een -Nazorgplan bij de Provincie ingediend. In 2025 is dit plan met de Provincie besproken en goedgekeurd, hetgeen inhoudt dat de overdracht van het beheer van de stortplaats in 2076 zal plaatsvinden. Vanuit strategische overwegingen heeft de Metropoolregio Eindhoven eind 2020 de erfpachtovereenkomst met Attero beëindigd. Hiermee is de Metropoolregio Eindhoven weer volledig eigenaar van Landgoed Gulbergen geworden, waardoor een integrale ontwikkeling van het gebied mogelijk is. In samenwerking met de gemeenten Geldrop-Mierlo en Nuenen c.a. zijn de kaders en randvoorwaarden voor deze ontwikkeling in kaart gebracht, wat heeft geresulteerd in meerdere potentiële ontwikkelrichtingen. Na een uitgebreid communicatie- en participatietraject is hierover een Participatieverslag opgesteld. Dit verslag is, samen met de Ruimtelijke Verkenning, de basis voor de Ontwikkelvisie die op 28 februari 2024 door het Algemeen Bestuur is vastgesteld. In 2025 worden de gesprekken met initiatiefnemers afgerond en de benodigde overeenkomsten gesloten, zodat in 2026 de daadwerkelijke (fysieke) invulling van het gebied kan starten. Daarnaast is het golfterrein op Landgoed Gulbergen per 1 maart 2024 in erfpacht uitgegeven aan Libéma, de nieuwe eigenaar van Gulbergen BV. Onderdeel van deze overeenkomst is de verkoop van de opstallen op het golfterrein.
Onderhoud kapitaalgoederen Gebouw Raiffeisenstraat 18 Eindhoven
Het (groot) onderhoud aan het RHCe-pand, aan de Raiffeisenstraat 18 te Eindhoven, wordt uitgevoerd op basis van het Meerjaren Onderhouds Planning (MJOP) periode 20192028. Op grond van dit plan wordt jaarlijks € 52.100 gestort in de voorziening groot onderhoud, waaruit de kosten voor groot onderhoud worden gedekt. Er is geen sprake van achterstallig onderhoud.
29
FINANCIËLE BEGROTING 2026 Overzicht baten en lasten Programma’s
Begroting 2025
Begroting 2026
Lasten
Baten
Saldo
Lasten
3.916.089 967.740
5.474.172 617.740
1.558.082 -350.000
- Ruimte en Wonen
45.847
0
- Mobiliteit, incl. GGA
115.847
- Energietransitie - Economie -Regio Deal - Stimuleringsfonds - Bijdrage Brainport Development
Verschil
Baten
Saldo
Saldo
3.489.948 1.005.302
5.624.320 617.740
2.134.372 -387.562
-45.847
47.910
0
-47.910
70.000
-45.847
245.940
198.030
-47.910
1.275.847
1.230.000
-45.847
771.766
723.856
-47.910
45.847 0 2.212.732 5.999.395
0 0 2.323.574 5.999.396
-45.847 0 110.842 1
47.910 139.495 2.230.988 6.269.369
0 139.495 2.230.988 6.269.369
-47.910 0 0 0
45.847
0
-45.847
47.910
0
-47.910
2.699.291
3.571.543
872.252
2.770.029
3.719.647
949.619
0
0
0
0
0
0
2.290.262
6.191
-2.284.071
2.915.444
398.514
-2.516.930
Heffing VPB
5.500
0
-5.500
5.748
0
-5.748
Bedrag onvoorzien
22.372
0
-22.372
321.763
0
-321.763
19.642.615
19.292.615
-350.000
20.309.522
19.921.960
-387.562
576.290 -37.562 0 -2.063 0 -2.063 0 -2.063 0 -2.063 0 -110.842 -1 0 -2.063 0 77.367 0 0 0 -232.859 0 -248 0 -299.391 0 -37.562
0
350.000
350.000
0
387.562
19.642.615
19.642.615
0
20.309.522
20.309.522
387.562 0 0
37.562 0 0
Metropoolregio Eindhoven - Regionale strategie en samenwerking - Landgoed Gulbergen
- Landelijk gebied RHCe Algemene dekkingsmiddelen Overhead
Geraamd saldo van baten en lasten Mutaties reserves Bestemmingsreserve Gulbergen Geraamd resultaat
30
Toelichting op het overzicht baten en lasten Onderstaand wordt een toelichting per programma gegeven op de financiële verschillen tussen de Begroting 2026 en de Begroting 2025. Regionale strategie en samenwerking Het thema Regionale strategie en samenwerking laat ten opzichte van de primaire begroting 2025 een saldoverbetering zien van € 576.290. Dit komt voornamelijk door een daling van de personeelslasten met € 438.520, als gevolg van de overheveling van medewerkers naar het nieuw opgerichte bedrijfsbureau, waardoor deze kosten nu onder de overhead worden verantwoord. Naast de aanpassing van de salarissen aan de nieuwe Cao Gemeenten is ook de formatie herzien. Drie fte’s zijn overgegaan naar het bedrijfsbureau, omdat deze functies ondersteunend zijn aan het primaire proces. Deze wijziging is het resultaat van externe organisatieonderzoeken en de inrichting van de programmabureaus. De inkomsten vanuit de inwonersbijdrage Regionale opgaven zijn conform de kadernota 2026 geïndexeerd met 4,5% (€ 202.922). Daarnaast is een aanvullende bijdrage opgenomen, bestaande uit € 20.000 van de Provincie Noord-Brabant ter dekking van de loonkosten van de GGAcoördinator, € 682.253 uit de middelen voor de Energietransitie en € 209.764 uit het Mobiliteitsfonds. De bijdrage voor de Regionale opgaven dekt tevens de extra personele kosten die onder het programma Overhead zijn verantwoord.
Landgoed Gulbergen Gulbergen laat ten opzichte van de begroting 2025 een nadelig resultaat van € 37.562 zien. Dit betreft een geprognosticeerd exploitatietekort, veroorzaakt door hogere exploitatiekosten (inclusief loonkosten) ten opzichte van de exploitatiebaten. Ter dekking van dit tekort wordt een onttrekking gedaan uit de bestemmingsreserve Gulbergen. Hierdoor blijft Gulbergen in de begroting per saldo budgettair neutraal. Eventuele toekomstige ontwikkelingen rond het landgoed, die zich voordoen na vaststelling van deze begroting, zullen worden verwerkt via een begrotingswijziging. Ruimte en wonen Het thema Ruimte en wonen laat een nadeel zien van € 2.063 Het betreft hier de indexering van het werkbudget met 4,5% ten opzichte van 2025. Mobiliteit, incl. Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) Het thema Mobiliteit laat een nadeel zien van € 2.063 Het betreft hier de indexering van het werkbudget met 4,5% ten opzichte van 2025. De taak GGA verloopt budgettair neutraal in de begroting. De kosten en opbrengsten zijn aangepast aan de werkelijke kosten en opbrengsten zoals deze in 2024 zijn gerealiseerd. Mogelijke ontwikkelingen binnen het thema, zoals het vormen van een publiek bereikbaarheidsfonds, zullen nadat hierover besluitvorming is geweest middels begrotingswijziging worden verwerkt in deze primaire begroting.
Energietransitie Het thema Energietransitie kent een nadelig saldo van € 2.063. Dit wordt veroorzaakt door de indexering van het werkbudget met 4,5% ten opzichte van 2025. Daarnaast zijn de opbrengsten met € 506.144 naar beneden bijgesteld op basis van het bestedingsplan voor 2026, doordat er minder rijksmiddelen beschikbaar zullen zijn in vergelijking met 2025. In 2026 worden bijdragen verwacht van het rijk, de provincie en de Waterschappen voor de realisatie van de Regionale Energiestrategie (RES). Daarnaast zullen er ook middelen beschikbaar komen vanuit het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW), via de gemeente Eindhoven. Economie Het thema Economie laat een laat een nadeel zien van € 2.063. Het betreft hier de indexering van het werkbudget met 4,5% ten opzichte van 2025.
31
Stimuleringsfonds Ten opzichte van 2025 vertoont het Stimuleringsfonds een nadeel van circa € 110.842. Dit nadeel wordt veroorzaakt door een incidentele bijdrage ter dekking van overheadkosten die voor 2025 is begroot. Op basis van de kadernota 2026 worden de personele en programmakosten niet geïndexeerd, waardoor deze gelijk blijven aan 2025. Daarnaast wordt de gemeentelijke bijdrage voor 2026, eveneens conform de kadernota 2026, niet geïndexeerd. De bijdrage per inwoner bedraagt € 2,516, waarbij een stijging van het inwoneraantal per 1 januari 2025 is verrekend. Hiermee blijft het Stimuleringsfonds in zijn resultaat budgetneutraal. Bijdrage Brainport Development Conform de Kadernota 2026 indexeren we de inwonerbijdrage Brainport Development tijdens de looptijd van de meerjarenfinancieringsovereenkomst 2025-2032 met hetzelfde percentage als de inwonerbijdrage voor regionale opgaven. Dit leidt tot de volgende bijdragen in de begroting 2026: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Inwonerbijdrage Metropoolregio Gemeente Eindhoven Gemeente Helmond Gemeente Veldhoven Gemeente Best
Totaal Brainport
€ 3.087.650 € 1.933.587 € 670.502 € 342.797 € 234.833 € 6.269.369
Landelijk gebied Het thema Landelijk gebied laat een nadeel zien van € 2.063. Het betreft hier de indexering van het werkbudget met 4,5% ten opzichte van 2025. RHCe Ten opzichte van de begroting 2025 zijn de personeelskosten bij het RHCe met € 26.613 gestegen. Dit komt voornamelijk door de aanpassing van de loonkosten aan de nieuwe CAO-stijgingen in 2025. Ondanks deze stijging is er een voordeel van € 77.367, doordat 1 fte is verschoven naar het programma Overhead als gevolg van de centralisering van de bedrijfsvoering. De programmakosten nemen toe met € 44.125, door een indexering van 4,5% ten opzichte van 2025, in lijn met de Kadernota 2026. De programmabaten nemen met ongeveer € 148.104 toe. De inwonerbijdrage stijgt, eveneens conform de Kadernota 2026, met € 158.604, terwijl de opbrengsten uit verhuur van opslagruimte op basis van de realisatie 2024 met € 10.500 naar beneden zijn bijgesteld. Algemene dekkingsmiddelen Op het programma algemene dekkingsmiddelen zijn in de primaire begroting 2026 geen lasten en baten geraamd. Overhead In de overheadkosten zijn de volgende kostensoorten te onderscheiden: ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪ ▪
Lonen en salarissen indirect personeel Studie en opleiding Personeel van derden Indirecte personeelskosten Huisvestingskosten Bureaukosten Algemene kosten Automatiseringskosten
Als gevolg van het bestuurlijke besluit in 2024 om de werkorganisaties MRE en RHCe niet te ontvlechten, worden de bedrijfsvoeringstaken voor beide diensten voortaan centraal binnen de
32
organisatie uitgevoerd. Met ingang van de begroting 2025 is derhalve geen onderscheid meer gemaakt tussen MRE en RHCe in dit programma. Het programma Overhead vertoont een nadelig saldo van € 232.859 ten opzichte van de begroting 2025. De personele kosten stijgen met € 253.981. Naar aanleiding van het extern uitgevoerde bedrijfsvoeringsonderzoek is binnen dit programma een kwartiermaker Bedrijfsvoering aangesteld. Op basis van zijn bevindingen is een herstructureringsplan opgesteld, waarbij zowel uitbreiding als herschikking van functies binnen en naar het primaire proces van zowel MRE als RHCe heeft plaatsgevonden. De programmakosten nemen toe met € 371.202, met name door de kapitaallasten voor de huisvesting van de RHCe, die in de begroting 2026 onder het programma Overhead zijn opgenomen. Daarnaast zijn de overige werkbudgetten, conform de Kadernota 2026, met 4,5% geïndexeerd. Tot slot stijgen de programmabaten met € 392.323, als gevolg van rentebaten op uitzettingen in ’s Rijksschatkist met een rentetypische looptijd van korter dan één jaar. Heffing VPB De activiteiten waarover de Metropoolregio Eindhoven vennootschapsbelasting dient te betalen, zijn ten opzichte van de begroting 2025 niet gewijzigd. Onvoorzien De post onvoorzien bedraagt € 321.763. Er is een inschatting gemaakt van kosten die voorhand niet begroot kunnen worden, maar wel een rol kunnen spelen in 2026.
Hierbij kan worden gedacht aan bijvoorbeeld extra inhuur van derden, payroll-kosten en schaalverschillen. Mutatie reserves Het geprognosticeerde exploitatietekort voor Landgoed Gulbergen is in 2026 toegenomen ten opzichte van 2025. Dit tekort wordt gedekt door een onttrekking uit de bestemmingsreserve Gulbergen. De onttrekking bedraagt € 387.562, wat een toename van € 37.562 betekent ten opzichte van de in de begroting 2025 opgenomen onttrekking.
33
Herkomst en besteding van middelen Herkomst middelen Metropoolregio Eindhoven Van iedere euro die de Metropoolregio Eindhoven uitgeeft, komt de grootste bijdrage (67%) van de deelnemende gemeenten in de vorm van een bijdrage per inwoner. Uit onderstaande grafiek wordt duidelijk waar de baten van de Metropoolregio Eindhoven vandaan komen.
Herkomst middelen Metropoolregio Eindhoven Begroting 2026 Bijdragen reserves & voorzieningen; 703.950; 3%
Overige bijdragen; 1.052.754; 5%
Rijk, provincie en bedrijven; 1.833.904; 9%
Gemeenten - aandeelhouders Brainport Development; 3.181.719; 16% Gemeenten - inwonerbijdrage Gemeenten - aandeelhouders Brainport Development
Gemeenten - inwonerbijdrage; 13.537.195; 67%
Rijk, provincie en bedrijven Bijdragen reserves & voorzieningen Overige bijdragen
34
Besteding middelen Metropoolregio Eindhoven In onderstaande grafiek wordt de besteding van middelen per (deel)programma weergegeven.
Besteding middelen Metropoolregio Eindhoven Begroting 2026 Onvoorzien; 321.763; 2% Regionale strategie en samenwerking; 3.489.948; 17%
Heffing VPB; 5.748; 0%
Ruimte en wonen; 47.910; 0% Overhead; 2.915.444; 14% Mobiliteit; 245.940; 1%
Energietransitie; 771.766; 4% Economie, incl. Stimuleringsfonds en Regio Deal; 2.418.393; 12%
RHCe; 2.770.029; 14%
Regional e strategie en samenwerking Ruimte en wonen
Landgoed Gulbergen; 1.005.302; 5%
Mobiliteit Energietransitie Economie, i ncl. Stimuleringsfonds en Regio Deal Brainport Development
Landelijk gebied; 47.910; 0%
Landelijk gebied
Brainport Development; 6.269.369; 31%
Landgoed Gulbergen RHCe Overhead Heffing VPB Onvoorzien
35
Oorsprong begrote baten Programma
Thema
Baten Begroting 2026 Begroot
Metropoolregio Eindhoven
Regionale strategie en samenwerking
Landgoed Gulbergen
Bedrag
Oorsprong
5.624.320
4.712.303 Inwonerbijdrage Regionale opgaven 20.000 Bijdrage Provincie Noord Brabant in loonkosten GGA coordinator 892.018 Bijdragen externe financiering bedrijven, Rijk en provincie
5.624.320
5.624.320
1.005.302
1.005.302
617.740 Bijdrage erfpacht, huur etc. 387.562 Bijdrage bestemmingsreserve Gulbergen 1.005.302
Mobiliteit, incl. GGA
198.030
198.030 Bijdrage gemeenten GGA werkbudget
Energietransitie
723.856
723.856 Rijksmiddelen RES
Economie -Stimuleringsfonds
Economie - Brainport Development
RHCe
Overhead
2.370.483
2.054.095 Inwonerbijdrage Stimuleringsfonds 176.893 Voorziening Stimuleringsfonds (programmamanagement) 139.495 SPUK Regio Deal (Programmamanagement)
2.370.483
2.370.483
6.269.369
3.087.650 Inwonerbijdrage Brainport Development 3.181.719 Bijdragen Brainport Development gemeenten Eindhoven, Helmond, Veldhoven en Best
6.269.369
6.269.369
3.719.647
3.683.147 Inwonerbijdrage RHCe 36.000 Verhuur archiefruimte diverse partijen 500 Opbrengsten studiezaal (foto's, kopieen)
3.719.647
3.719.647
398.514
398.514 Rentebaten uitzettingen in 'sRijksschatkist met een rentetypische looptijd van < 1 jaar
Mutatie reserves Totaal
20.309.522
36
20.309.522
Meerjarenramingen 2026-2029 Ten behoeve van een inzicht in de ontwikkeling van de kosten en gemeentelijke bijdrage zijn voor de programma’s en de balans ramingen opgesteld voor de periode 2026-2029 waarbij voor het begrotingsjaar 2026 rekening is gehouden met de geïndexeerde / bijgestelde inwonerbijdragen. In de jaren daarna worden de lasten en baten op hetzelfde niveau gehouden. Bij het vaststellen van de uitgangspunten voor toekomstige begrotingen zal door het Algemeen Bestuur worden bepaald of en met welk percentage de lasten en baten geïndexeerd mogen worden en hoe hoog de bedragen binnen de verschillende pijlers van de inwonerbijdrage zijn. Tevens wordt inzicht gegeven in de verwachte stand van de materiele vaste activa, reserves en voorzieningen ultimo 2026. Meerjarenraming programma’s Programma (bedragen x € 1.000)
Personele kosten
Begroting 2026 Totaal lasten
Programma kosten
Baten
Saldo
Begroting 2027 Baten
Lasten
Saldo
Begroting 2028 Baten
Lasten
Saldo
Begroting 2029 Baten
Lasten
Saldo
Metropoolregio Eindhoven - Regionale strategie en samenwerking - Landgoed Gulbergen
3.202 143
287 862
3.490 1.005
5.624 618
2.134 -388
6.716
13.594
20.310
19.922
-388
3.490 1.005 0 48 0 246 0 772 0 48 139 2.231 6.269 0 48 0 2.770 0 0 0 2.915 0 6 0 322 0 20.310
-388
3.490 1.005 0 48 0 246 0 772 0 48 139 2.231 6.269 0 48 0 2.770 0 0 0 2.915 0 6 0 322 0 20.310
-388
3.490 1.005 0 48 0 246 0 772 0 48 139 2.231 6.269 0 48 0 2.770 0 0 0 2.915 0 6 0 322 0 20.310
Mutaties reserves
0
0
0
388
388
0
388
388
0
388
388
0
388
388
Geraamd resultaat
6.716
13.594
20.310
20.310
0
20.310
20.310
0
20.310
20.310
0
20.310
20.310
0
- Ruimte en Wonen
0
48
48
0
-48
- Mobiliteit, incl. GGA
0
246
246
198
-48
- Energietransitie
0
772
772
724
-48
0 139 177 0
48 0 2.054 6.269
48 139 2.231 6.269
0 139 2.231 6.269
-48 0 0 0
0
48
48
0
-48
1.745
1.025
2.770
3.720
950
0
0
0
0
0
1.309
1.607
2.915
399
-2.517
- Economie -Regio Deal - Stimuleringsfonds - Bijdrage Brainport Development - Landelijk gebied RHCe Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing VPB
0
6
6
0
-6
Bedrag onvoorzien
0
322
322
0
-322
Geraamd saldo van baten en lasten
Bijdrage per inwoner Metropoolregio Eindhoven - Regionale opgaven - Brainport Development - Stimuleringsfonds - RHCe
37
5.624 618 0 0 0 198 0 724 0 0 139 2.231 6.269 0 0 0 3.720 0 0 0 399 0 0 0 0 0 19.922
2.134 -388 -48 -48 -48 -48 0 0 0 -48 950 0 -2.517 -6 -322
5.624 618 0 0 0 198 0 724 0 0 139 2.231 6.269 0 0 0 3.720 0 0 0 399 0 0 0 0 0 19.922
2.134 -388 -48 -48 -48 -48 0 0 0 -48 950 0 -2.517 -6 -322
5.624 618 0 0 0 198 0 724 0 0 139 2.231 6.269 0 0 0 3.720 0 0 0 399 0 0 0 0 0 19.922
2.134 -388 -48 -48 -48 -48 0 0 0 -48 950 0 -2.517 -6 -322 -388
5,772 3,782 2,516 4,693
5,772 3,782 2,516 4,693
5,772 3,782 2,516 4,693
5,772 3,782 2,516 4,693
16,763
16,763
16,763
16,763
Meerjarenraming balans Activa Materiële vaste activa Financiële vaste activa Vlottende activa Totaal activa Passiva Eigen vermogen Voorzieningen Langlopende schulden Vlottende passiva Totaal passiva
31-12-2025 31-12-2026 31-12-2027 31-12-2028 31-12-2029 € 20.844.883 € 20.604.846 € 20.357.437 € 20.102.148 € 19.823.795 € 827.568 € 827.568 € 827.568 € 827.568 € 827.568 € 20.512.350 € 19.275.236 € 18.171.396 € 17.828.228 € 17.875.175 € 42.184.801 € 40.707.650 € 39.356.401 € 38.757.944 € 38.526.538 31-12-2025 31-12-2026 31-12-2027 31-12-2028 31-12-2029 € 20.246.792 € 19.859.230 € 18.853.928 € 18.503.928 € 18.153.928 € 4.964.486 € 4.505.397 € 4.429.496 € 4.548.090 € 4.666.684 € 3.835.033 € 3.635.807 € 3.413.477 € 3.185.921 € 3.185.921 € 13.138.490 € 12.707.216 € 12.659.500 € 12.520.005 € 12.520.005 € 42.184.801 € 40.707.650 € 39.356.401 € 38.757.944 € 38.526.538
Staat van materiële vaste activa Omschrijving Gronden en terreinen Bedrijfsgebouwen Woonruimten Machines, apparaten en installaties Overige materiële vaste activa Totaal generaal
€ € € € € €
Boekwaarde 01-01-2026 16.481.431 3.780.338 350.000 97.167 135.947 20.844.883
Investeringen/ desinvesteringen € € € € € €
50.000 50.000
Afschrijvingen € € € € € €
229.856 14.000 27.690 18.491 290.037
€ € € € € €
Boekwaarde 31-12-2026 16.481.431 3.550.482 336.000 119.477 117.456 20.604.846
Staat van reserves Reserves
Boekwaarde 31-12-2025
Resultaatbestemming lopend boekjaar Toevoeging Onttrekking
Resultaatbestemming vorig boekjaar Toevoeging Onttrekking
Boekwaarde 31-12-2026
Algemene reserve Algemene reserve MRE Algemene reserve RHCe
1.450.000 300.000
0 0
0 0
0 0
0 0
1.450.000 300.000
Totaal algemene reserves
1.750.000
0
0
0
0
1.750.000
Bestemmingsreserves Personele kosten MRE Personele kosten RHCe Deelneming Brainport development Bedrijfsvoering Energietransitie Digitalisering archieven RHCe Landgoed Gulbergen Reserve doorontwikkeling MRE
327.371 139.887 698.367 0 1.019.971 136.492 11.795.962 4.378.743
0 0 0 0
0 0 0 0
0 0 0 0
0 617.740
0 1.005.302
0 0 0 0 0 0 0 0
327.371 139.887 698.367 0 1.019.971 136.492 11.408.400 4.378.743
Totaal bestemmingsreserves
18.496.793
617.740
1.005.302
0
0
18.109.231
TOTAAL VAN DE RESERVES
20.246.792
617.740
1.005.302
0
0
19.859.230
38
0 0
Staat van voorzieningen Voorzieningen
Boekwaarde 31-12-2025
Ter egalisering van kosten: Voorziening verlofsparen MRE Voorziening verlofsparen RHCe Voorziening groot onderhoud gebouwen
Toevoeging
143.683 22.495 336.910 0
Vrijval
Aanwending
Boekwaarde 31-12-2026
60.000 15.000 52.100
0 0 0
0 0 13.215
203.683 37.495 375.795
Voor middelen van derden waarvan de bestemming gebonden is: Stimuleringsfonds Voorziening SIR/SAR Leisure Ontwikkelfonds
0 3.794.680 93.744 100.000
2.054.095 0 0
0 0 0
2.054.095 0 100.000
3.794.680 93.744 0
TOTAAL VAN DE VOORZIENINGEN
4.491.512
2.181.195
0
2.167.310
4.505.397
Incidentele baten en lasten 2026-2029 Omschrijving
2026
2027
2028
2029
- Thema Regionale strategie en samenwerking - personeelskosten Dekking uit externe financiering bedrijven, Rijk en provincie
892.018 -892.018
892.018 -892.018
892.018 -892.018
892.018 -892.018
- Thema Regionale strategie en samenwerking - Landgoed Gulbergen exploitatietekort Dekking uit bestemmingsreserve Gulbergen
387.562 -387.562
387.562 -387.562
387.562 -387.562
387.562 -387.562
-Thema Economie - Regio Deal Dekking uit SPUK Regio Deal
139.495 -139.495
139.495 -139.495
139.495 -139.495
139.495 -139.495
0
0
0
0
Metropoolregio Eindhoven
Inwonerbijdrage Algemeen De methodiek van indexering van de inwonerbijdrage is vastgelegd in de “Beleidsnotitie Kaders P&C documenten”, opgesteld door de vier gemeenschappelijke regelingen GGD, ODZOB, Veiligheidsregio en Metropoolregio Eindhoven. Jaarlijks worden de financiële uitgangspunten voor de betreffende begroting in de vorm van de Kadernota voorgelegd aan het Algemeen Bestuur. Op 19 december 2024 heeft het Algemeen Bestuur de Kadernota Begroting 2026 vastgesteld. Inwonerbijdrage Regionale opgaven Ten opzichte van de bijdrage voor 2025 wordt de inwonerbijdrage voor regionale opgaven met 4,5% geïndexeerd. Hiermee komt de vastgestelde inwonerbijdrage uit op € 4.712.303. Inwonerbijdrage Brainport Development NV De basisfinanciering van Brainport Development NV loopt via de Metropoolregio Eindhoven en is vastgelegd in de nieuwe meerjarenfinancieringsovereenkomst 2026-2032. De inwonerbijdrage voor 2026 wordt met 4,5% geïndexeerd en vastgesteld op € 3.087.650. Inwonerbijdrage Stimuleringsfonds De bijdrage per inwoner bedraagt € 2,516 en is conform de kadernota 2026 niet geindexeerd. De mutatie in het aantal inwoners van de regio ten opzichte van 2024 (+7.233 inwoners) is verwerkt, hiermee wordt de inwonerbijdrage 2026 bepaald op € 2.054.095. Inwonerbijdrage RHCe De inwonerbijdrage RHCe wordt met 4,5% geïndexeerd ten opzichte van 2025 en bedraagt € 3.683.147.
De inwonerbijdrage wordt verdeeld tussen de gemeenten op basis van in gebruik zijnde strekkende meters (fysiek archief), terabytes (digitaal archief) en aantallen inwoners.
39
Dit leidt tot de volgende gemeentelijke inwonerbijdrage 2026: Begroting 2025 totaal inwoner *
totaal
Begroting 2026 inwoner ** verschil
4.509.381 2.954.689 2.035.839
5,573 3,651 2,516
4.712.303 3.087.650 2.054.095
5,772 3,782 2,516
0,199 0,131 0,000
9.499.909
11,740
9.854.048
12,070
0,330
Regionaal Historisch Centrum
3.524.543
4,532
3.683.147
4,736
0,204
TOTAAL
13.024.452
16,272 13.537.195
16,806
0,534
Metropoolregio Eindhoven - bijdrage Regionale opgaven - bijdrage Brainport Development - bijdrage Stimuleringsfonds
** o.b.v. 809.180 inwoners per 1 januari 2024, RHCe 777.752 inwoners ** o.b.v. 816.413 inwoners per 1 januari 2025, RHCe 784.879 inwoners
Formatie Begroting 2025 Aantal fte's
Begroting 2026
Loonkosten (x € 1.000)
Aantal fte's
Loonkosten (x € 1.000)
Metropoolregio Eindhoven RHCe Bedrijfsvoering Schaalverschillen
30,2 18,3 10,4
3.961 1.719 1.055
27,06 17,42 12,44
3.662 1.745 1.309
Totaal
58,9
6.734
56,92
6.716
40
OVERZICHT GEMEENTELIJKE BIJDRAGEN Bijdrage per gemeente In onderstaand overzicht is een specificatie opgenomen van de bijdrage per gemeente voor het begrotingsjaar 2026. METROPOOLREGIO EINDHOVEN
GEMEENTE
AANTAL
Regionale
Brainport
Stimulerings-
INWONERS
opgaven
Development *
fonds
RHCe
TOTAAL
RHCe
GEM. BIJDRAGE
per 1-1-2025
2026 € 2,516
Verlaging SF t.b.v. dekking extra fte € 2,516 Asten
17.390
100.374
65.768
43.753
82.672
292.568
Bergeyk
19.260
111.168
72.841
48.458
93.187
325.654
Best
31.652
182.694
119.707
79.636
134.868
516.906
Bladel
21.009
121.263
79.455
52.859
101.189
354.767
Cranendonk
21.739
125.477
82.216
54.695
100.886
363.274
Deurne
33.388
192.714
126.272
84.004
163.280
566.270
Eersel
20.389
117.684
77.111
51.299
96.302
342.396
Eindhoven
249.054
1.437.530
941.915
626.620
1.163.127
4.169.191
Geldrop-Mierlo
40.765
235.294
154.172
102.565
188.805
680.836
Gemert-Bakel
31.534
182.013
119.261
79.340
Heeze-Leende
17.079
98.579
64.592
42.971
79.736
285.878
Helmond
96.540
557.225
365.111
242.895
469.801
1.635.032
Laarbeek
23.324
134.625
88.211
58.683
126.193
407.712
Nuenen c.a.
24.291
140.207
91.868
61.116
107.498
400.689
Oirschot
19.546
112.819
73.922
49.178
109.358
345.277
Reusel-De Mierden
13.653
78.805
51.635
34.351
63.327
228.118
Someren
20.214
116.674
76.449
50.858
92.659
336.641
Son en Breugel
18.130
104.646
68.567
45.615
76.334
295.161
Valkenswaard
31.958
184.460
120.864
80.406
148.475
534.206
Veldhoven
47.604
274.768
180.037
119.772
202.045
776.622
Waalre
17.894
103.283
67.675
45.021
83.405
299.384
Totaal
816.413
4.712.303
3.087.650
2.054.095
3.683.147
13.537.195
* De bijdrage Brainport Development is nog gebaseerd op de afspraken zoals deze vastliggen in de meerjarenfinancieringsovereenkomst 2021-2024. Wanneer de afspraken voor de nieuwe periode zijn vastgesteld, zullen deze worden door middel van een begrotingswijziging in de begroting 2026 worden verwerkt.
41
380.613
RHCe: kostenopbouw per gemeente 2026 Kostenoverzicht per gemeente 1
A Benutte m archiefruimte gemeentelijke archiefbescheiden B Benutte m1 arch.ruimte niet-'overgebracht' doch 'ingenomen' gemeentelijke archiefbescheiden 1
C Benutte m archiefruimte regionale collectie, onderdeel particuliere archiefbescheiden D Subtotaal A + B + C: Daadwerkelijk door gemeente benutte m
1
Asten
Bergeijk
Best
Bladel
Cranendonck
Deurne
Eersel
Eindhoven
Geldrop-Mierlo
Heeze-Leende
216
251
182
273
230
373
238
1.889
360
183
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
3
12
19
8
14
105
11
1.031
90
14
219
263
201
281
244
478
249
2.920
450
197
E Benutte m1 arch.ruimte reg. coll., onderdelen bibliotheek, (bewegend) beeld, geluid, voorwerpen
62
69
114
75
78
120
73
894
146
61
F Aantal m1 t.b.v. quarantaine; verhuurde m1 ; vrije ruimte
76
84
138
92
95
146
89
1.089
178
75
G Subtotaal E + F: naar rato van inwoneraantal aan gemeente toegerekende m 1
138
153
252
167
173
266
162
1.984
325
136
H Saldo D + G: omvang totaal m1 / gemeente
357
416
453
448
417
744
411
4.904
775
333
Kosten van aan gemeente toegerekende m1
€ 28.157
€ 32.796
€ 35.686
€ 35.311
€ 32.854
€ 58.592
€ 32.401
€ 386.212
€ 61.014
€ 26.229
Duurzame Digitale Opslagvoorziening, kosten infrastructuur en consultancy (naar verhouding inwoneraantal)
€ 2.200
€ 2.437
€ 4.005
€ 2.658
€ 2.750
€ 4.224
€ 2.580
€ 31.511
€ 5.158
€ 2.161
Duurzame Digitale Opslagvoorziening, opslagkosten (op basis van geraamd verbuik)
€ 2.381
€ 2.643
€ 4.299
€ 2.889
€ 2.873
€ 4.569
€ 2.780
€ 33.936
€ 5.609
€ 2.313
Verdeling inwonersaantallen in % (totaal: 777.752)
2,22%
2,45%
4,03%
2,68%
2,77%
4,25%
2,60%
31,73%
5,19%
2,18%
Verdeling kosten RHCe excl. archiefbewaarplaats/depot naar verhouding inwoneraantal
€ 49.779
€ 55.132
€ 90.604
€ 60.138
€ 62.228
€ 95.573
€ 58.364
€ 712.918
€ 116.690
€ 48.889
Dekkingsbijdrage kosten 2026 RHCe per gemeente
€ 82.518
€ 93.007
€ 134.594
€ 100.996
€ 100.706
€ 162.959
€ 96.125
€ 1.164.577
€ 188.471
€ 79.592
Helmond
Laarbeek
Nuenen
Oirschot
Reusel-De Mierden
Someren
Son en Breugel
Valkenswaard
Veldhoven
Waalre
Totaal
1
710
313
181
406
137
201
104
305
310
165
7.027
1
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
649
174
22
48
15
10
0
54
21
39
2.339
1.359
487
203
454
152
211
104
359
331
204
9.366
347
84
87
70
49
73
65
115
171
64
2.818
422
102
106
85
60
88
79
140
208
78
3.433
769
186
193
156
109
161
144
255
379
143
6.251
2.128
673
396
610
261
372
248
614
710
347
15.617
€ 167.595
€ 52.988
€ 31.226
€ 48.019
€ 20.536
€ 29.299
€ 19.564
€ 48.322
€ 55.931
€ 27.292
€ 1.230.024
Duurzame Digitale Opslagvoorziening, kosten infrastructuur en consultancy (naar verhouding inwoneraantal)
€ 12.215
€ 2.951
€ 3.073
€ 2.473
€ 1.727
€ 2.558
€ 2.294
€ 4.043
€ 6.023
€ 2.264
€ 99.305
Duurzame Digitale Opslagvoorziening, opslagkosten (op basis van geraamd verbuik)
€ 13.203
€ 3.199
€ 3.337
€ 2.653
€ 1.870
€ 2.780
€ 2.472
€ 4.365
€ 6.448
€ 2.478
€ 107.098
Kostenoverzicht per gemeente A Benutte m archiefruimte gemeentelijke archiefbescheiden B Benutte m arch.ruimte niet-'overgebracht' doch 'ingenomen' gemeentelijke archiefbescheiden 1
C Benutte m archiefruimte regionale collectie, onderdeel particuliere archiefbescheiden D Subtotaal A + B + C: Daadwerkelijk door gemeente benutte m
1
E Benutte m1 arch.ruimte reg. coll., onderdelen bibliotheek, (bewegend) beeld, geluid, voorwerpen 1
1
F Aantal m t.b.v. quarantaine; verhuurde m ; vrije ruimte G Subtotaal E + F: naar rato van inwoneraantal aan gemeente toegerekende m
1
1
H Saldo D + G: omvang totaal m / gemeente Kosten van aan gemeente toegerekende m
1
Verdeling inwonersaantallen in % (totaal: 777.752)
12,30%
2,97%
3,09%
2,49%
1,74%
2,58%
2,31%
4,07%
6,07%
2,28%
100,00%
Verdeling kosten RHCe excl. archiefbewaarplaats/depot naar verhouding inwoneraantal
€ 276.346
€ 66.765
€ 69.533
€ 55.951
€ 39.082
€ 57.863
€ 51.897
€ 91.480
€ 136.267
€ 51.222
€ 2.246.720
Dekkingsbijdrage kosten 2026 RHCe per gemeente
€ 469.359
€ 125.903
€ 107.169
€ 109.095
€ 63.215
€ 92.499
€ 76.227
€ 148.211
€ 204.669
€ 83.256
€ 3.683.147
42