Document · PDF

Jaarstukken 2024 Nuenen - Bijlage 2024 Accountantsverslag Gemeente Nuenen

Gemeenteraad 3 juli 2025, gemeente NuenenBij agendapunt: Jaarstukken 2024 Nuenen6.554 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Accountantsverslag Gemeente Nuenen c.a.

23 juni 2025 Eindhoven

Aanbiedingsbrief Gemeente Nuenen c.a. t.a.v. Gemeenteraad Jan van Schijnveltlaan 2 5671 CK Nuenen

Ondanks de extra inzet van Dienst Dommelvallei en de gemeente om de beheersing en verantwoording van de SiSa middelen te verbeteren, is deze controle uiteindelijk pas eind mei afgerond. De samenwerking is daarbij plezierig.

Eindhoven, 23 juni 2025

Dit accountantsverslag bevat de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de jaareindecontrole. Waar mogelijk doen wij aanbevelingen gericht op verdere verbetering. Deze aspecten doen geen afbreuk aan ons oordeel omtrent de getrouwheid van de jaarrekening 2024.

Betreft: Accountantsverslag boekjaar 2024 Geachte leden van de raad,

Hierbij bieden wij u het accountantsverslag aan naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2024 van de Gemeente Nuenen c.a. Onze opdracht is het controleren van de jaarrekening op het aspect getrouwheid. In het kader van onze opdracht hebben wij in oktober 2024 een interim controle uitgevoerd. De bevindingen hieruit zijn reeds in een separate management letter gerapporteerd.

Wij hebben dit verslag in concept besproken met de controller, gemeentesecretaris en wethouder financiën. Tevens wordt dit verslag toegelicht aan de leden van de auditcommissie op 10 juni 2025. Na deze bespreking zal het verslag definitief worden aangeboden aan de gemeenteraad. Wij vertrouwen erop u middels onze rapportage voldoende geïnformeerd te hebben. Tot het geven van een nadere toelichting zijn wij uiteraard gaarne bereid.

In overleg met Dienst Dommelvallei hebben wij in maart een tussentijdse controle uitgevoerd op de specifieke uitkeringen (de zogenoemde SiSa bijlage) en de inkoopanalyse, vooral met als doel om vertraging in het proces van de controle te voorkomen.

Met vriendelijke groet, namens ons hele team,

In april en mei hebben wij de jaareindecontrole uitgevoerd. De jaareindecontrole is gericht op het vormen van een oordeel over de jaarrekening in overeenstemming met de Nederlandse regels voor financiële verslaggeving.

T.M.M. van Lierop RA MSc Extern accountant

ValidSigned by T.M.M. lierop RA MSc on 23-06-2025

Inhoudsopgave 1. Samenvatting

2. Ons oordeel

3. Bevindingen jaarrekening 2024 1. Rechtmatigheid 2. Grondexploitaties 3. Voorzieningen groot onderhoud 4. Jeugdhulp en WMO 5. Overige bevindingen

10 13 16 17 18

4. Overige aspecten

5. Bijlages 1. Tabel fouten en onzekerheden SiSa 2. Tabel fouten en onzekerheden TOZO

1. Samenvatting - oordeel Ons oordeel Onderwerp

Goedkeurend

Afkeurend

Anders

Toelichting

De jaarrekening 2024 geeft een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten en lasten over 2024 als van de activa en passiva per 31 december 2024 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Wel bevindingen

Anders

Toelichting

Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële rechtmatigheid en is opgesteld in overeenstemming met de kadernota rechtmatigheid en het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Wij hebben vastgesteld dat de WNT-verantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen.

Getrouw beeld

Onderwerp

Geen bevindingen

Rechtmatigheidsverantwoording

WNT verantwoording

SiSa-bijlage

Wij hebben de SiSa-bijlage zoals opgenomen in de jaarrekening gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2024. Op grond hiervan melden wij dat geen fouten en/of onzekerheden zijn geconstateerd boven de voor de SiSa geldende rapporteringstoleranties.

1. Samenvatting – financiële analyse Financiële analyse 2024 Saldo baten en lasten voor mutatie reserves in k€ € 4.000 € 3.000 € 2.000 € 1.000

613

2.916

3.351

€0 Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

Resultaat na mutatie reserves in k€ € 1.500 € 1.000

De primaire begroting van de gemeente Nuenen c.a. was sluitend. Gedurende het jaar is de begroting positief bijgesteld, vooral vanwege hogere rijksbijdragen. Voor een deel van de tussentijdse voordelen is door de gemeenteraad besloten dit toe te voegen aan de reserves. Het gerealiseerde saldo van baten en lasten bedraagt € 3,4 mln positief. Het eigen vermogen van de gemeente neemt per saldo toe met dit bedrag. Dit saldo valt € 0,4 mln positiever uit dan begroot na wijziging. De belangrijkste voordelen zitten op programma 5 Wonen en Leefomgeving en hangen samen met de grondexploitaties.

Het gerealiseerde resultaat na mutatie reserves bedraagt € 1,1 mln positief. Dit ligt in lijn met de begroting na wijziging. De gemeente is qua financiële voorspelling van de resultaten ons inziens in control. De belangrijkste afwijkingen binnen het totale voordeel van € 262.000 betreffen: • Ophoging voorziening wethouderspensioen -/- € 390.000 (programma 1 Bestuur, samenwerking & dienstverlening) • Vorming voorziening wachtgelden bestuurders -/- € 389.000 (programma 1 Bestuur, samenwerking & dienstverlening) • Lagere rentelasten (kapitaallasten) +€ 290.000 (diverse programma’s) • Hogere algemene uitkering +€ 272.000 (programma 8 Financiën en belastingen) • Ophoging voorziening milieuschade -/- € 183.000 (programma 6 Ruimtelijk beheer, milieu & verkeer) • Diverse voor- en nadelen +€ 138.000 (diverse programma’s)

1.315

€ 500

1.053

144 €0

Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

Op basis van het voorstel tot resultaatbestemming wordt € 0,3 mln van het resultaat overgeheveld naar 2025 en komt de overige € 0,8 mln van het resultaat ten gunste van de reserves (met name de algemene reserves). Van het positieve resultaat na reserves is het grootste gedeelte als structureel aangemerkt. Met de structurele resultaten en afwijkingen houdt de gemeente rekening in de (meerjaren)begroting. De meerjarenbegroting 2025 is sluitend t/m boekjaar 2027. Voor boekjaar 2028 is dit (nog) niet het geval. De effecten van de wijziging in de algemene uitkering uit de voorjaarsnota dienen nog te worden doorgerekend. 5

1. Samenvatting – financiële analyse Financiële analyse 2024 Eigen vermogen in € mln € 70,0

58,8

€ 60,0 € 50,0

50,1

Opbouw eigen vermogen in € mln

Externe financiering in € mln

€80

€ 100

55,5

42,5

€ 40,0 € 20,0

€60

2,2 35,2

€-

2021 2022 2023 2024

€-

€ 80

1,4 37,7

Algemene reserve Bestemmingsre serve

€20

€ 10,0

50,0%

Resultaat

€40

€ 30,0

Solvabiliteit in % van balanstotaal

18,0

20,1

2023

2024

37,5% 38,9% 39,5% 39,5% 40,4%

30,0%

€ 60

€ 40

Vlottend

0,5

40,0%

0,9 71,1 48,3

€ 20 €0

Vast

20,0%

30,3%

33,1%

Gemiddelde in NL

10,0%

Nuenen

0,0%

2023

2024

36,0%

2021

2022

2023

2024

Het eigen vermogen van de gemeente neemt toe met € 3,3 mln en bedraagt € 58,8 mln eind 2024. De algemene reserves (inclusief de bouwgrondreserves van € 24 mln) zijn toegenomen als gevolg van de toevoeging van het jaarresultaat 2023 en een deel van het positieve resultaat uit de primaire begroting 2024. De bestemmingsreserves nemen toe. Hieronder vallen een drietal nieuwe reserves ter dekking van toekomstige/lopende projecten: ‘dekkingsreserves personele kosten Klooster en Hongerman (samen € 1 mln) en de dekkingsreserve verduurzaming kleedaccommodatie EMK’ € 150.000. De totale externe financiering bedraagt eind 2024 € 49,2 mln (eind 2023 € 71,6 mln). In 2024 heeft een herfinanciering plaatsgevonden, waarbij een lening is afgesloten van € 13 mln met een rente van 2,64% ter vervanging de oude lening van € 30 mln. De liquiditeit bedraagt per eind 2024 € 12,7 mln. Dit hangt mede samen met de vooruitontvangen subsidies (met name € 9,5 mln Bundelroutes). Monitoring van de financieringsbehoefte in relatie tot ontwikkelingen binnen het grondbedrijf en nieuwe projecten blijft van belang. De financiële positie van Nuenen is verbeterd als gevolg van de herfinanciering en de toename van het eigen vermogen. Op basis van de analyse die is opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen is het weerstandsvermogen voldoende om de risico’s (ruim € 5,9 mln) af te dekken.

De risico’s zijn volgens de gemeente gedaald, vooral op de grondexploitatie Nuenen West (zie verder hoofdstuk 3.2). Ondanks het lagere risicobedrag, blijft monitoring van de grondexploitaties en lopende projecten van belang. © 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Gehanteerde goedkeurings- en rapporteringstolerantie

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2024 uitgevoerd met inachtneming van onderstaande toleranties. Indien de geconstateerde fouten en onzekerheden het bedrag van de goedkeuringstolerantie niet overschrijden kan in beginsel een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven.

Controleverschillen

Grondslag

Omvang

Tolerantie

Fouten

1% van de gerealiseerde lasten inclusief dotatie reserves

€ 81.166.000

€ 811.000

Onzekerheden

3% van de gerealiseerde lasten inclusief dotatie reserves

€ 81.166.000

€ 2.435.000

Rapporteringstolerantie

€ 50.000

In de jaarrekening 2024 resteren onderstaande ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid. Omdat het totaal aan controleverschillen onder de toleranties blijft, heeft dit geen effect op ons oordeel.

Omschrijving

Omvang fout

Richting

Omvang onzekerheid

Verwijzing

Vaststelling levering zorg

€ 490.000

3.4

Totaal getrouwheidsoordeel Aanvullend merken wij op dat er tijdens de controle van de specifieke uitkeringen nog enkele onzekere balansposities naar voren zijn gekomen. Deze zijn op dit moment niet als fout aangemerkt en de maximale impact is zeer beperkt. Desondanks heeft de gemeente toegezegd dit in 2025 nader uit te zoeken.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Jaarverslag verenigbaar

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag overeenkomstig het BBV is opgesteld en, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. De programmaverantwoording hebben wij marginaal getoetst, wat zoveel betekent als het signaleren van mogelijke tegenstrijdigheden. De accountantscontrole omvat derhalve geen oordeel over de inhoudelijke juistheid en/of volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in de programmaverantwoording.

Schattingen

De opstelling van de jaarrekening vereist dat het college oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen zijn in het kader van onze controleopdracht op aanvaardbaarheid beoordeeld. Hierbij hebben wij geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd. In uw jaarrekening zijn de volgende belangrijke schattingen verwerkt: • De waardering van de grondexploitaties, in bijzonder Nuenen West en Eeneind West (zie bevinding 3.2) • De waardering van de voorzieningen groot onderhoud (zie bevinding 3.3) • De waardering van de overige voorzieningen, waaronder de personele voorzieningen (zie bevinding 3.5) • De inbaarheid van debiteuren en de getroffen voorziening voor dubieuze debiteurenposities.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Verbonden partijen

In uw jaarrekening zijn diverse bijdragen aan verbonden partijen verwerkt. De (op basis van de financiële impact en risicoprofiel) belangrijkste verbonden partijen betreffen: • GR Dienst Dommelvallei: bijdrage € 7,6 mln • GR Blink: bijdrage € 2,4 mln • GR Werkvoorzieningsschap de Dommel (WSD): bijdrage € 1,5 mln • Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost: bijdrage € 1,4 mln Bovengenoemde bedragen zijn verwerkt op basis van de (concept) jaarcijfers 2024 zoals opgeleverd door de verbonden partij. Wij stemmen in met de huidige verwerking in de jaarrekening. In dit verband wijzen wij u op het volgende: • De kosten voor de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost gaan de komende jaren omhoog. Bovendien is daar beperkt weerstandsvermogen beschikbaar om hogere kosten en risico’s op te vangen. Wij adviseren dit goed te monitoren.

Interne beheersing

Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. In onze management letter hebben wij enkele aandachtspunten opgenomen voor de verdere verbetering van processen. De belangrijkste aandachtspunten van interne beheersing betreffen: • Naleving van het inkoopbeleid en de aanbestedingswetgeving. Uit de rechtmatigheidsanalyse blijkt dat diverse inkoopdossiers niet in lijn met de wetgeving tot stand zijn gekomen. • Doorontwikkeling van de Verbijzonderde Interne Controle in samenwerking met Dienst Dommelvallei. Om tussentijds beter bij te sturen is het verstandig dat de uitvoering meer risicogericht plaatsvind en tijdiger gedurende het jaar. • Verbetering van de processen jeugdzorg en wmo, waaronder het toekenningsproces (inclusief naleving van de wettelijke en interne regels uit verordeningen), de tussentijdse monitoring op de kosten en de totstandkoming van de prognose en het intern toezien op de zorglevering. • Betere beheersing en verantwoording van de ontvangen specifieke uitkeringen en subsidies (met name SiSa).

SiSa-bijlage

De SiSa-bijlage en bijbehorende stukken dienen door uw organisatie voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. De verplichte tabellen voor fouten en onzekerheden die aangeleverd moeten worden bij het CBS zijn opgenomen achter in het verslag.

3.1 Rechtmatigheid Rechtmatigheid

Algemeen

Met de rechtmatigheidsverantwoording legt het college B&W verantwoording af over drie aspecten van de financiële rechtmatigheid, met inachtneming van de landelijke kaders (bijvoorbeeld de Kadernota rechtmatigheid) en de gestelde kaders door het bestuur (o.a. de financiële verordening, het controleprotocol en het normenkader). Hierbij is rekening gehouden met een tolerantiegrens van 1% (zijnde € 811.000) en een rapporteringsgrens van € 50.000. Onze rol als accountant betreft het vaststellen dat eventuele rechtmatigheidsafwijkingen juist en volledig zijn opgenomen en toegelicht, rekening houdend met bovenstaande grenzen. Wij hebben hiervoor de uitkomsten van de Verbijzonderde Interne Controle (VIC) geïnspecteerd en de ingenomen standpunten getoetst. Het college is van mening dat er onrechtmatigheden zijn begaan boven de tolerantiegrens. Hiermee is er onrechtmatig gehandeld binnen de kaders, zij het voor een deel acceptabel. Zie onderstaand de gemelde onrechtmatigheden:

Criteria

Onze controle verklaring

Criteria

Gemelde afwijking

Waarvan acceptabel

Ons oordeel

Voorwaardencriterium

€

555.000

Akkoord, zie toelichting volgende dia

Begrotingscriterium

€

895.000

€

Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium

Totaal rechtmatigheidsoordeel

€

757.000

1.450.000

€

Akkoord, zie toelichting volgende dia Akkoord

757.000

Ons inziens is bovenstaande tot stand gekomen binnen de spelregels en op getrouwe wijze weergegeven in de rechtmatigheidsverantwoording. Wij kunnen ons vinden in de argumentatie waarom de afwijkingen op het begrotingscriterium als acceptabel zijn benoemd. De bijbehorende toelichting, in de paragraaf begrotingsrechtmatigheid binnen de jaarrekening, geeft het gewenste inzicht. Dit hebben wij meegewogen in het afgeven van het goedkeurend oordeel bij de jaarrekening.

3.1 Rechtmatigheid (vervolg) Rechtmatigheid (vervolg) Voorwaarden criterium Aanbesteding

Zorgtoekenning Jeugd

Ten aanzien van dit criterium zien de risico’s vooral toe op naleving van de aanbestedingswetgeving. Door de organisatie is een uitgebreide inkoopanalyse opgesteld waarbij is getoetst of is voldaan aan de aanbestedingswetgeving. Hieruit volgt een onrechtmatigheid ter grootte van € 516.000 die toeziet op een zestal inkooprelaties. Wij zijn het eens met de getrokken conclusies en de opgenomen toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering. Wij merken verder vanuit deze inkoopanalyse de volgende zaken op: • Op oude contracten resteert een doorlopende onrechtmatigheid van € 65.500 op het gebied van inhuur. Deze lasten lopen ook in 2025 nog door en zullen opnieuw onrechtmatig worden. • De nieuwe onrechtmatigheden in 2024 zien vooral toe op inkopen ten behoeve van de opvang/beveiliging van Oekraïense vluchtelingen (€ 247.000) en diverse onderhoudstaken binnen de openbare ruimte (€ 191.000). Voor de opvang/beveiliging van Oekraïense vluchtelingen is een Europese aanbesteding ingegaan per 1-1-2025, waardoor de lasten in 2025 niet meer onrechtmatig zullen zijn. De overige kosten lopen nog door in 2025 en blijven daarmee onrechtmatig zo lang er geen aanbesteding wordt gedaan. • Voor inkopen waarbij het extern bureau (Bizob) niet is ingeschakeld constateren wij dat de onderliggende inkoopstrategie met enige regelmaat ontbreekt.

Dit leidt in sommige gevallen tot afwijkingen van de gids proportionaliteit. Deze gevallen zijn niet onrechtmatig. In januari 2025 is intern binnen de gemeente gemeld dat de interne procedures rondom de zorgtoekenning bij Jeugdzorg niet correc t zijn nageleefd. Een en ander hangt mogelijkerwijs samen met de werkdruk binnen het CMD gedurende 2024. Deze melding heeft uiteindelijk geleid dot een extra onderzoek vanuit de VIC afdeling. Wij hebben dit onderzoek betrokken in onze controle. De uitkomsten van dit onderzoek op getrouwheid en rechtmatigheid zijn als volgt: • Bij circa 180 unieke cliënten is geen onderzoekrapport vastgelegd en geen zorgbeschikking afgeven. Hiermee is in 2024 circa € 935.000 aan zorgkosten gemoeid. Hiervan betreffen 65 nieuwe klanten met een bedrag van € 296.000 aan zorgkosten. • Achteraf is alsnog vastgesteld dat er sprake is van uitgevoerd zorgonderzoek. Tevens is vastgesteld dat de in rekening gebrachte kosten door de zorgaanbieder passen bij de zorgaanvraag en de tarieven juist zijn. Vanuit de controle op de zorglevering (zie 3.4) zijn eveneens geen bijzonderheden gebleken. • Vanuit de getrouwheid is hiermee alsnog voldoende zekerheid verkregen op ‘het recht op zorg’. Het ontbreken van een vastgelegd onderzoeksrapport en beschikking voldoet niet aan de eigen vermogen en is aangemerkt als een ‘formele rechtmatigheidsfout’.

3.1 Rechtmatigheid (vervolg) Rechtmatigheid (vervolg) Begrotingscriterium

Voor dit criterium is aangesloten bij de Kadernota Rechtmatigheid 2024 (zie schema hiernaast), de financiële verordening, en het aanvullend raadsbesluit genomen rondom de definitie van het begrip ‘tijdigheid’. Op basis hiervan constateert het college het volgende: • De lasten op programma 7 ‘Economie, toerisme & recreatie’ zijn € 110.000 hoger dan begroot als gevolg van dubbele lasten voor de huisvestiging rondom het Klooster. Deze lasten zijn niet-acceptabel, aangezien dit al bekend was bij de tweede turap. • De lasten op programma 1,2 en 6 hebben gezamenlijk de begroting overschreden voor € 757.000. Deze overschrijdingen zijn als acceptabel aangemerkt, aangezien deze passend zijn binnen het bestaande beleid en niet meer verwerkt konden worden in de tussentijdse rapportage. Hieronder valt onder andere ook de extra storting in de voorziening milieuschade en de storting in de voorzieningen wachtgeld bestuurders en wethouderspensioen. • De totale overschrijding op investeringskredieten bedraagt € 28.000. Deze zijn als niet-acceptabel aangemerkt op basis van de kaders. • Op de andere programma’s is sprake van een financieel voordeel. Melding van deze voordelen bij de jaarrekening is op basis van het aanvullend raadsbesluit tijdig en daarmee rechtmatig. Wij stemmen hiermee in.

3.2 Grondexploitaties Grondexploitaties Bevinding Grond exploitatie

Geïnvesteerd vermogen in € mln € 80,0 0,1 0,9 € 70,0 20,7 € 60,0 19,1 € 50,0

Het geïnvesteerd vermogen in de grondexploitaties (inclusief openstaande vorderingen Eeneind West) bedraagt eind 2024 circa € 66,3 mln en neemt af met € 7,0 mln ten opzichte van vorig jaar. De belangrijkste mutaties in 2024 betreffen: • Opening nieuwe grex Kloostertuin + € 1,4 mln (inbrengwaarde grond € 975.000) • Diverse kosten + € 1,0 mln (diverse projecten) • Verkopen Nuenen West -/- € 6,5 mln • Ontvangst rentevorderingen -/- € 1,9 mln (Eeneind West) • (Tussentijds) genomen winsten + € 0,4 mln (diverse projecten excl. Nuenen West)

Overig € 40,0 € 30,0

Eeneind West De voorziening ziet volledig toe op project Nuenen West en neemt met € 0,3 mln toe

55,1

Nuenen West

49,2

€ 20,0

Voorziening

vanwege het feit dat er meer planontwikkelingskosten zijn gemaakt dan verwacht. Wij hebben vastgesteld dat de tussentijds genomen winsten in overeenstemming met de verslaggevingsregels (middels de zogenoemde POC methode) zijn bepaald.

€ 10,0 €-

-2,6

-2,9

2023

2024

€ -10,0

Onder de materiële vaste activa staat verder voor circa € 0,5 mln aan grond geactiveerd die toezien op het toekomstige project Boschhoeve. Wat betreft de waardering van deze grondpositie is er geen wijziging ten opzichte van vorig jaar. De verwachting is dat deze grond in de toekomst tot een exploitatie gaat leiden.

3.2 Grondexploitaties – Nuenen West Grondexploitaties – specifieke complexen Bevinding

Grond Exploitatie Nuenen West

Het geïnvesteerd vermogen in woningbouwproject Nuenen West bedraagt € 49,2 mln. Het berekende verlies op eindwaarde bedraagt nominaal € 3,6 mln (2023: € 3,3 mln). Deze bijstelling komt doordat er meer planontwikkelingskosten zijn gemaakt dan verwacht. De uitgangspunten zijn verder in belangrijke mate gelijk gebleven. Het project verloopt conform planning.

Prognose resultaat op eindwaarde in mln € €0

2022

2023

-3,3

2024

-€ 1

Ten opzichte van vorig jaar is het volgende ons inziens benoemingswaardig om te melden: • Het bestemmingsplan is nog niet onherroepelijk. Medio 2025 wordt hierover meer duidelijkheid verwacht. • De kosten op het project zijn voor circa 96% gerealiseerd. Er resteert nog voor € 4,8 mln aan te maken kosten, met name planontwikkelings- en rentekosten. • De opbrengsten op dit project moeten nog voor € 50,5 mln worden gerealiseerd. Deze zijn reeds afgedekt middels een overeenkomst met de ontwikkelaar, waarbij gronden gefaseerd in gelijke delen zouden worden afgenomen. Vanwege de vertraging in het onherroepelijk worden van de bestemmingsplanwijziging, is in de actuele prognose rekening gehouden met een inhaalslag aan verkopen in 2025. De totale raming voor 2025 bedraagt € 19,1 mln verkopen. De eindlooptijd is 2034. • De door de gemeente gekwantificeerde risico’s bedragen € 5,1 mln, hetgeen € 1,0 mln lager is dan vorig jaar. Dit hangt samen met een lager risico op vertraging en een lager renterisico.

-€ 2 -€ 3

-3,6

-€ 4

3.2 Grondexploitaties – Eeneind West Grondexploitaties – specifieke complexen Bevinding

Grond Exploitatie Eeneind West

Het geïnvesteerd vermogen in bedrijventerrein Eeneind West bedraagt € 19,1 mln, waarvan € 1,1 mln is gepresenteerd als rentevorderingen. De verkopen zijn afgedekt middels een overeenkomst met een ontwikkelcombinatie. Het project is echter tot heden niet gestart en de ontwikkelaars hebben geen gronden afgenomen. Ten aanzien van de financiële verwerking in de jaarrekening 2024 merken wij het volgende op: • De financiële ontwikkelingen ten opzichte van vorig jaar zijn beperkt ; er zijn op dit project gedurende 2024 slechts beperkt kosten gemaakt. • De eindwaarde van het project is inclusief rente geraamd op € 2,4 mln positief. Dit is niet wezenlijk gewijzigd ten opzichte van vorig jaar. De verwachte start van de grondafname is - onder andere vanwege verwachte bezwaarprocedures - naar achter verschoven. Op basis van de actualisatie wordt grondafname verwacht in 2026. In 2024 is geen tussentijdse winst genomen en is geen voorziening getroffen voor verwachte verliezen. • De gemeente is van mening dat zij recht heeft op een rentevergoeding door de ontwikkelcombinatie vanwege het uitblijven van grondafname. De rente tot en met 2018 is reeds in 2024 financieel afgewikkeld. De rente over 2019 ad € 1,1 mln is – gelijk aan vorig jaar – opgenomen onder de vorderingen. De rente van 2020 tot en met 2024 (€ 8,2 mln totaal) is opgenomen onder de niet uit de balans blijkende rechten.

De gemeente vindt aanvullend dat zij een sterke juridische positie heeft in deze casus. • De waardering van deze grondexploitatie is gebaseerd op het standpunt dat de huidige overeenkomst wordt nagekomen. Binnen het weerstandsvermogen is rekening gehouden met een risicobedrag van € 4,0 mln (gelijk aan voorgaand jaar). Dit bedrag is mede gebaseerd op een taxatiewaarde van de gronde welke stamt uit begin 2024. Wij hebben in het kader van onze controle de documentatie rondom deze kwestie beoordeeld, waaronder de onderliggende risicorapportage. Wij zijn van mening dat de positie van de gemeente consistent en in overeenstemming met de verslaggevingsregels is verwerkt. Wij merken daarbij op dat ontwikkelingen in de procedure, de kredietwaardigheid van de ontwikkelaars of het ontbinden van de overeenkomst nog steeds een wezenlijke impact kunnen hebben op de financiële positie van de gemeente.

3.3 Voorzieningen groot onderhoud Voorzieningen groot onderhoud Bevinding De gemeente heeft ter financiering van toekomstig onderhoud aan haar investeringen (gebouwen, wegen, etc.) egalisatie-voorzieningen gevormd. Een voorziening moet, in tegenstelling tot een bestemmingsreserve, volledig zijn. In het kader van onze jaarrekeningcontrole besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de diverse onderhoudsvoorzieningen. Hierbij richten wij ons met name op de volgende vragen: 1. Zijn de jaarlijkse stortingen in de voorzieningen in overeenstemming met de begroting en gebaseerd op een onderhoudsplanning? 2. Zijn de onttrekkingen aan de voorziening in lijn met het doel van de voorziening? 3. Ligt het eindsaldo van de voorziening in lijn met het onderhoudsplan? De standen van de diverse onderhoudsvoorzieningen ultimo 2024 ten opzichte van het plan zijn als volgt: Plan

Storting

Stand 31-12-2024 plan

Stand 31-122024

Verschil

Onderhoud wegen

2022-2026

€ 977.000

€ 2.023.000

€ 3.535.000

€ 1.512.0000

Onderhoud gebouwen

2018-2032

€ 425.000

€ 974.000

€ 2.612.000

€ 1.638.000

Riolering*

2019-2023

n.v.t.

€ 3.904.000

€ 4.164.000

€ 260.000

*) De voorziening riolering dient enerzijds voor het onderhoud en anderzijds ter egalisatie van de tarieven en is daarmee geen ‘zuivere’ onderhoudsvoorziening. Voor de tariefbepaling van de rioolheffing is op dit moment wel sprake van een meerjarenprognose. Echter, het onderliggende GRP (gemeentelijke rioleringsplan) dient opnieuw te worden opgemaakt en vastgesteld. Bij alle voorzieningen geldt dat de uiteindelijke stand van de voorziening al enkele jaren fors hoger is dan het plan, vooral omdat de uitvoering achterloopt op de planning. Wij adviseren zodoende evenals voorgaand jaar na te gaan in hoeverre de onderhoudsplanning realistisch/haalbaar is en te beoordelen wat uitstel van onderhoud betekent voor de benodigde hoogte van de voorziening. De dotaties in 2024 zijn niet geïndexeerd. Ten aanzien van de gebouwen zal de toekomstige invulling van het gemeentehuis en de verduurzamingsopgave impact hebben op de planning en hoogte van de onderhoudsuitgaven. Hiervoor dient het MJOP geactualiseerd te worden. © 2025 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

3.4 Jeugdhulp en WMO Jeugdhulp en WMO Zuivere lasten Jeugdhulp en WMO in € mln €0

€2

€4

€6

3,6 4,1 4,1 3,9

WMO

2023 Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

4,6 4,5 4,9 5,1

Jeugdh ulp

414

132

Rest onzekerh eid

393

76 21

€0

407

€ 200

€ 400

€ 600

Jeugd

Wmo

PGB's

€ 800

In april 2025 zijn de productieverantwoordingen van zorgaanbieders ontvangen en is de gemeente gestart met het afstemmen van deze verantwoordingen met de eigen zorgadministratie. Het doel hiervan is onder andere om te bepalen wat er met de verschillende zorgaanbieders nog moet worden verrekend in verband met zorg die tot en met 2024 is geleverd. Wij hebben de afstemming zorgkosten uitvoerig gecontroleerd en concluderen dat bij deze inschatting voorzichtigheid in acht is genomen. Uit onze controle zijn geen materiële verschillen gebleken. Om te kunnen concluderen dat de zorglasten die zijn verantwoord ook rechtmatig en getrouw zijn, moet worden vastgesteld dat de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd. Hiertoe steunt de gemeente op de productieverantwoordingen en accountantsverklaringen die van de zorgaanbieders worden ontvangen. Op basis van aanbieders zonder (goedkeurende) controleverklaring bedraagt de onzekerheid over de geleverde zorg op totaal niveau € 953.000.

Onzekerheid zorglevering in €K Op basis van PV en CV

De primaire begroting voor WMO en Jeugdhulp is mede gebaseerd op historische gegevens uit 2023. Gedurende 2024 is de begroting op Jeugdhulp naar boven bijgesteld naar € 4,9 mln. Ondanks dat de realisatie redelijk dicht tegen de bijstelling zit, valt wel op dat de kosten ten opzichte van vorig jaar flink toenemen voor Jeugd. Wij hebben in management letter reeds geadviseerd om het budgetbeheer binnen het sociaal domein aan te scherpen.

€ 1.000

Deze onzekerheid is hoger dan voorgaand jaar. De gemeente heeft achteraf aanvullende werkzaamheden verricht, waaronder gerichte cliëntonderzoeken bij WMO als onderdeel van het herindicatieproces, om deze onzekerheid verder terug te brengen. De resterende onzekerheid bedraagt zodoende nog € 490.000. Wij hebben dit bedrag aangemerkt als onzekerheid in dit verslag. Wij adviseren om binnen dit proces standaard risico-gerichte werkzaamheden in te bouwen om de resterende onzekerheid verder te kunnen verminderen. 17

3.5 Overige bevindingen Overige bevindingen Personele voorzieningen Verlofsaldi

Naar aanleiding van de CAO wijziging is sinds 2022 een voorziening spaarverlof gevormd. De hoogte van de voorziening is in 2024 toegenomen tot € 348.000 (2023: € 193.000). Er zijn tot op heden nog geen spaarverlof-uren ingezet, waardoor er nog geen onttrekkingen aan de voorziening hebben plaatsgevonden. Het overig bovenwettelijk verlof betreft 12.282 uur en ligt daarmee in lijn met voorgaand jaar (12.098). Om die reden vormt de gemeente hiervoor conform de vaste beleidslijn voor de financiële verwerking van ‘bovenmatig’ verlof geen voorziening. De bovenwettelijke verlofverplichtingen zijn toegelicht onder de niet uit de balans blijkende verplichtingen. Wij vinden dit een passende verwerkingswijze.

Wethouders pensioen

De gemeente is verplicht om binnen hun eigen financiën een voorziening aan te houden voor de pensioenverplichtingen van (oud) wethouders. Deze voorziening bedraagt eind 2024 € 2,5 mln en is op basis van de juiste parameters (rente, levensverwachting etc.) bepaald. De toename met € 429.000 ten opzichte van vorig jaar komt vooral door aanpassing van de rekenrente. Wij merken op dat de financiering van deze pensioenverplichtingen in de toekomst waarschijnlijk overgaat naar het ABP en dat het af te storten bedrag van de gemeente mogelijkerwijs niet overeenkomt met de huidige voorziening. Bij de resultaatbestemming 2023 is hiervoor een reserve wet toekomst pensioenen gevormd voor € 161.000. Wij adviseren deze ontwikkeling nauwlettend te volgen.

Wachtgeld voorziening

De gemeente is bij het aftreden van burgemeesters en/of wethouders verplicht om wachtgeld uit te keren. Op basis van de verslaggevingsregels dient hiervoor een voorziening getroffen te worden. Deze voorziening is berekend op € 389.000, gebaseerd op het laatst verdiende salaris, eventuele af te trekken neveninkomsten en de maximale periode van drie jaar en twee maanden dat het recht op wachtgeld bestaat. De voorziening is per 31-12-2024 gevormd.

3.5 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Opvang Oekraïne

Voorziening milieuschade

Sinds 2022 hebben de gemeenten in Nederland als taak gekregen om opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen te realiseren en exploiteren. De gemeente wordt hiervoor gecompenseerd door het Rijk en dient hiervoor een verantwoording van de kosten te doen middels SiSa. Wij merken ten aanzien van deze regeling het volgende op: • De totale lasten bedragen circa € 1,5 mln en bestaan voornamelijk uit het verstrekken van leefgeld en overige ingekochte diensten zoals beveiliging. Wij hebben vastgesteld dat deze lasten juist zijn verantwoord in de jaarrekening. • De bekostiging door het Rijk - met name op vaste normbedragen per gerealiseerde opvangplek – bedraagt € 2,6 mln. De gemeente heeft hierdoor een voordeel van € 1,1 mln gerealiseerd binnen de jaarrekening. Dit was tussentijds reeds grotendeels voorzien in de gewijzigde begroting. • De gemeenteraad heeft in 2023 besloten om vanuit de voordelen op deze regeling een reserve vluchtelingen te vormen ter afdekking van toekomstige kosten rondom de opvang van vluchtelingen. In 2024 is € 917.000 toegevoegd aan deze reserve.

Al lange tijd loopt het dossier van de grondsanering aan de Collse Hoefdijk te Nuenen. De gemeente heeft middels een vaststellingsovereenkomst in het verleden afspraken gemaakt om de grond schoon in eigendom over te dragen. Hiervoor is destijds een voorziening getroffen. In 2024 heeft een aanvullende storting van € 183.000 in deze voorziening plaatsgevonden, gebaseerd op de nieuwste inzichten, een voorlopige gunning en definitieve kostenraming van de saneringskosten, uit begin 2025. Uit de definitieve kostenraming blijken nog risico’s die gekwantificeerd worden op € 260.000. Deze risico’s zijn niet opgenomen in de voorziening, maar dienen te worden gedekt uit het weerstandsvermogen indien deze zich voordoen. De sanering zal in 2025 plaatsvinden, waarbij de voorziening volledig ingezet zal gaan worden.

3.5 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Hongerman

Renovatie Klooster

Voor project Hongerman bedraagt het krediet eind 2024 € 14 mln, bestaande uit € 13,5 mln voor renovatie en € 0,5 mln voor personele uren. De aanbesteding is afgerond, de voorbereidende werkzaamheden zijn begin 2025 gestart en de oplevering staat gepland voor september 2026. Ten aanzien van de jaarrekening merken we het volgende op: • De investeringen in 2024 bestaan met name uit het verkrijgen van de omgevingsvergunning en uitwerken van het ontwerp (totaal € 523.000) verminderd met het ontvangen voorschot van de DUMAVA subsidie (€ 300.000) en SPUK sport (€ 49.000). Wij hebben de lasten en baten gecontroleerd aan de hand van inkoopfacturen en onderliggende subsidiebeschikking. • De BTW op de inkoopfacturen wordt kostprijsverhogend verwerkt en kan deels worden verhaald vanuit de specifieke uitkering (SPUK) sport. Hierbij is rekening gehouden met een bijdrage van totaal € 2,2 mln. De verwachting momenteel is dat minder aan SPUK compensatie zal worden toegekend, vanwege het plafondbedrag in deze pot. De gevolgen hiervan voor het totaalkrediet zijn nog niet exact bekend. • De aanbestedingstrajecten zijn afgerond. De opdrachtsom van de aanbesteding is gunstig uitgevallen ten opzichte van het beschikbare krediet (voordeel van € 2 mln). Dit voordeel is voor onvoorzienbare omstandigheden beschikbaar.

Voor de renovatie van het Klooster is t/m boekjaar 2024 een investeringskrediet beschikbaar gesteld van € 13,1 mln opgesplitst in een vijftal deel projecten, hiervan is € 0,5 mln verleend in 2024. Daarnaast is voor 2025 en 2026 reeds € 1,2 mln aanvullend krediet verstrekt voor de inrichting. In relatie tot de jaarrekening merken wij ten aanzien van dit project het volgende op: • Bovenop bovenstaande investeringskrediet is tevens besloten om de voorziening groot onderhoud voor € 1 mln aan te wenden ten gunste van dit project. Dit kan echter alleen voor het onderdeel wat toeziet op groot onderhoud. De onttrekking is nog niet verwerkt in 2024. • De aanbesteding voor de bouw is eind 2024 gegund. Begin 2025 is de sloop afgerond en tevens de bouw gestart. De oplevering vindt in 2026 plaats. Voor de inrichting dienen nog wel diverse aanbestedingen gegund te worden. • In 2024 is voor een bedrag van € 790.000 geïnvesteerd. Wij hebben vastgesteld dat deze kosten juist zijn verwerkt a.d.h.v inkoopfacturen • De BTW wordt geheel kostprijsverhogend verwerkt zoals bij het opstellen van het krediet was voorzien. Het onderzoek naar mogelijke terugvordering van een deel van de BTW is per heden nog niet afgerond.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Geen sprake van beperkingen in de reikwijdte van onze controle

Er zijn geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle opgetreden. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers van de gemeente en Dienst Dommelvallei de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Fraude

De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt primair bij het college. Onze rol als accountant is om vast te stellen dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen door fouten of fraude. Bij fraude is het risico dat een afwijking niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, omdat fraude vaak samen gaat met activiteiten om de fraude te verhullen. Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude bestaan onder andere uit: • Alertheid op fraudesignalen gedurende de controle; • Evalueren en bespreken van mogelijkheden tot fraude en fraudesignalen met het management en college; • Het uitvoeren van een analyse op handmatige journaalposten, onder andere om ingrijpen van het bestuur in de interne beheersing te kunnen identificeren; • Het uitvoeren van controlewerkzaamheden op schattingsposten, onder andere om oneigenlijke beïnvloeding door het management en college te kunnen identificeren; • Het beoordelen van rechten in de financiële administratie en de bankapplicatie alsmede het uitvoeren van een bankanalyse, met als doel om fouten en fraude in de uitgaande betalingen te kunnen identificeren.

Er zijn gedurende 2024 door ons geen materiële fraudegevallen geconstateerd en er zijn ons eveneens geen vermoedens van fraude bekend. Daarnaast heeft het college aan ons geen melding gemaakt van geconstateerde fraudegevallen of andere fraudesignalen. Wij hebben in de management letter geadviseerd om een fraudebeleid op te stellen. Claims en juridische procedures

Er zijn geen belangrijke (dreigende en niet gewaardeerde) claims en/of juridische procedures met een mogelijke materiële impact op de cijfers per ultimo 2024.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Gebeurtenissen na balansdatum

Er zijn geen belangrijke gebeurtenissen na balansdatum.

Geautomatiseerde gegevensverwerking

Wij hebben vanuit onze controle op de jaarrekening geen belangrijke bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

Duurzaamheid

Hoewel het geen wettelijke verplichting is om een duurzaamheidsverantwoording op te stellen, ligt er voor gemeenten en gemeenschappelijke regelingen nadrukkelijk wel een rol op het gebied van duurzaamheid. Bovendien groeit ook de vraag naar transparante verslaglegging hierover. In dit kader is in het najaar de ‘Handreiking duurzaamheids-rapportage en verantwoording voor decentrale overheden’ uitgebracht met richtlijnen en praktijkvoorbeelden. Het duurzaamheidsbeleid (“Nota Duurzaamheid 2019-2023") van de gemeente is inmiddels verouderd. Wij denken dat het actualiseren van dit beleid, het benoemen van meetbare doelen en het op structurele wijze monitoren en verantwoorden bijdraagt aan de rol die uw gemeente vervult op het gebied van duurzaamheid. Wij gaan hierover graag met u in gesprek.

Onafhankelijkheid

Wij zijn onafhankelijk van uw gemeente en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels (Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (VIO)) ten aanzien van onafhankelijkheid.

Openstaande punten

- Definitieve jaarrekening - LOR opstellen en ontvangen - Controleverklaring verstrekken

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

A14

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, (gewelddadig) extremisme en terrorisme in 2022

n.v.t.

A20

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme in 2023-2026

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n.v.t.

C62

Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire

n.v.t.

C92

Regeling specifieke uitkering informatiepunten Digitale Overheid

n.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid 2023-2026 (OAB)

n.v.t.

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

n.v.t.

D19

Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden

n.v.t.

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027

n.v.t.

E84

Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2022-2023

n.v.t.

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2024

n.v.t.

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking) _gemeentedeel 2024

n.v.t.

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeenteldeel 2024

G10

Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2024

Toelichting fout / onzekerheid

Zie bijlage 2 -

n.v.t.

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2024

n.v.t.

G13

Onderwijsroute_ deel gemeente 2024

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering stimulering sport 2024-2025

n.v.t.

H21

Specifieke uitkering cliëntondersteuning

n.v.t.

H30

Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026

n.v.t.

J55

Aanpak energiearmoede

n.v.t.

J94

Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming […] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties

n.v.t.

J105

Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls

n.v.t.

J210B

Meerjarige regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw

n.v.t.

Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbindingen

n.v.t.

K28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

n.v.t.

M16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Strekking controleverklaring Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

5. Bijlage 2 – Tabel fouten en onzekerheden TOZO Nummer

Specifieke uitkering of overig

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 2

n.v.t.

Tozo 3

n.v.t.

Tozo 4

n.v.t.

Tozo 5

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar T

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/15611835/4