Document · PDF

Jaarrekening 2023 - Bijlage 3 Accountantsverslag 2023

Gemeenteraad 4 juli 2024, gemeente NuenenBij agendapunt: Jaarrekening 20236.383 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Accountantsverslag Gemeente Nuenen c.a.

27 mei 2024 Eindhoven

Aanbiedingsbrief Gemeente Nuenen c.a. t.a.v. Gemeenteraad Jan van Schijnveltlaan 2 5671 CK Nuenen Eindhoven, 27 mei 2024 Betreft: Accountantsverslag boekjaar 2023 Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u het accountantsverslag aan naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2023 van de Gemeente Nuenen. Onze opdracht is het controleren van de jaarrekening op het aspect getrouwheid. Vanaf 2023 is het college voor het eerst verantwoordelijk voor het opstellen van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij hebben deze verantwoording betrokken in onze controle, maar geven zelf geen expliciet oordeel meer over de rechtmatigheid. In het kader van onze opdracht hebben wij in oktober 2023 een interim controle uitgevoerd. De bevindingen hieruit zijn reeds in een separate management letter gerapporteerd. Aansluitend hebben wij in april en mei 2024 de jaareindecontrole uitgevoerd. De jaareindecontrole is gericht op het vormen van een oordeel over de jaarrekening in overeenstemming met de Nederlandse regels voor financiële verslaggeving. © 2024 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

Terugkijkend naar het jaarrekeningproces is dit wederom soepeler verlopen dan vorig jaar. De samenwerking met de gemeente en Dienst Dommelvallei wordt daarbij als plezierig ervaren. Desondanks constateren wij dat de interne beheersing rondom de besteding en verantwoording van de specifieke uitkeringen (via de zogenoemde SiSa bijlage) tekortschiet. Dit heeft tot vertraging in het proces geleid. Dit accountantsverslag bevat de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de jaareindecontrole. Waar mogelijk doen wij aanbevelingen gericht op verdere verbetering. Deze aspecten doen geen afbreuk aan ons oordeel omtrent de getrouwheid van de jaarrekening 2023.

Wij hebben dit verslag in concept besproken met de controller, gemeentesecretaris en wethouder financiën. Tevens wordt dit verslag toegelicht aan de leden van de auditcommissie op 11 juni 2024. Na deze bespreking zal het verslag definitief worden aangeboden aan de gemeenteraad. Wij vertrouwen erop u middels onze rapportage voldoende geïnformeerd te hebben. Tot het geven van een nadere toelichting zijn wij uiteraard gaarne bereid. Met vriendelijke groet, namens ons hele team,

T.M.M. van Lierop RA MSc Extern accountant

F.J.A. Verkooijen RA Manager audit 2

Inhoudsopgave 1. Samenvatting

2. Ons oordeel

3. Bevindingen jaarrekening 2023 1. Rechtmatigheid 2. Grondexploitaties 3. Voorzieningen groot onderhoud 4. Jeugdhulp en WMO 5. Speerpunt van de Raad 6. Overige bevindingen

10 12 15 16 17 18

4. Overige aspecten

5. Bijlages 1. Tabel fouten en onzekerheden SiSa 2. Tabel fouten en onzekerheden TOZO

1. Samenvatting - oordeel Ons oordeel Onderwerp

Goedkeurend

Afkeurend

Anders

Toelichting

De jaarrekening 2023 geeft een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten en lasten over 2023 als van de activa en passiva per 31 december 2023 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

Wel bevindingen

Anders

Toelichting

Wij hebben vastgesteld dat de rechtmatigheidsverantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de financiële rechtmatigheid en is opgesteld in overeenstemming met de Kadernota rechtmatigheid en de met de raad gemaakte afspraken. Door het college zijn de financiële onrechtmatigheden gemeld en is, binnen de daarvoor gestelde grenzen, rechtmatig gehandeld.

Wij hebben vastgesteld dat de WNT-verantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen.

Getrouw beeld

Onderwerp

Geen bevindingen

Rechtmatigheidsverantwoording

WNT verantwoording

SiSa-bijlage

Wij hebben de SiSa-bijlage zoals opgenomen in de jaarrekening gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2023. Op grond hiervan melden wij dat geen fouten en/of onzekerheden zijn geconstateerd boven de voor de SiSa geldende rapporteringstoleranties. 4

1. Samenvatting – financiële analyse Financiële analyse 2023 Saldo baten en lasten voor mutatie reserves in k€ € 6.000 € 4.000 5.367

€ 2.000 €0

352

2.789

Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

Resultaat na mutatie reserves in k€ € 6.000

Het gerealiseerde resultaat na mutatie reserves bedraagt € 2,2 mln positief en is daarmee € 1,6 mln hoger dan begroot. De belangrijkste afwijkingen betreffen: • Resultaat op grondexploitaties + € 893.000 (programma 5 Wonen en Leefomgeving) • Hogere algemene uitkering + € 521.000 (programma 8 Financiën en belastingen) • Ophoging voorziening milieuschade -/- € 389.000 (programma 6 Ruimtelijke ordening) • Overschrijding kosten openbaar groen -/- € 419.000 (programma 6 Ruimtelijke ordening) • Diverse voordelen +€ 980.000 (diverse programma’s) De bovenstaande afwijkingen zijn voornamelijk als incidenteel aangemerkt. Met de structurele resultaten en afwijkingen (bijvoorbeeld de hogere kosten openbaar groen) houdt de gemeente rekening in de (meerjaren)begroting. Wij vinden dat de gemeente – gezien bovenstaande uitleg – tussentijds goed zicht heeft op de financiële ontwikkeling.

€ 4.000 € 2.000 €0

De primaire begroting van de gemeente Nuenen was sluitend. Gedurende het jaar is de begroting reeds positief bijgesteld, vooral vanwege hogere rijksbijdragen. Voor een deel van de tussentijdse voordelen is door de gemeenteraad besloten dit toe te voegen aan de reserves. Het gerealiseerde saldo van baten en lasten bedraagt € 5,4 mln positief. Het eigen vermogen van de gemeente neemt per saldo toe met dit bedrag. Dit saldo valt € 2,6 mln positiever uit dan begroot na wijziging. De belangrijkste voordelen zitten op programma 5 Wonen en Leefomgeving (circa € 2,1 mln) en hangen samen met de grondexploitaties.

125

614

2.200

Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

Op basis van het voorstel wordt € 1,3 mln van het resultaat toegevoegd aan de reserves (met name de algemene reserves bouwgrond) en resteert € 883.000 resultaat ten gunste van de algemene vrije reserves. De begroting 2024 is sluitend. Uit de kadernota blijkt dat de jaren 2025 t/m 2028 nog niet sluitend zijn.

1. Samenvatting – financiële analyse Financiële analyse 2023 Eigen vermogen in € mln € 60,0 € 50,0

55,5

50,1 39,4

42,5

Opbouw eigen vermogen in € mln

Externe financiering in € mln

€60

€ 100

€50

€ 40,0

€40

€ 30,0

€30

€ 20,0

€20

€ 10,0

€10

€-

2020 2021 2022 2023

€-

2,2

€ 80

31,1

Algemene reserve Bestemmingsre serve

12,8

2022

18,0

2023

50,0%

Resultaat

6,2 35,2

Solvabiliteit in % van balanstotaal

1,6

0,5

Vlottend

38,9% 38,9% 36,5% 37,5%

30,0%

€ 60 € 40

40,0%

Vast

77,0

71,1

20,0%

€ 20

10,0%

€0

0,0%

2022

2023

28,4% 30,3%

33,1%

36,0%

Gemiddelde in NL Nuenen

2020

2021

2022

2023

Het eigen vermogen van de gemeente neemt toe met € 5,4 mln en bedraagt € 55,5 mln eind 2023. De algemene reserves (inclusief de bouwgrondreserves van € 24 mln) zijn toegenomen als gevolg van de toevoeging van het jaarresultaat 2022. Binnen de bestemmingsreserves zijn een drietal nieuwe reserves ter dekking van toekomstige projecten gevormd: de ‘reserve vluchtelingen’ € 1,8 mln, de ‘reserve personele kosten investeringen’ € 1 mln en de ‘dekkingsreserve woonwagenlocatie Bosweg’ € 1,2 mln.

De financiële positie van Nuenen laat (onder andere op kengetal solvabiliteit) een verbetering zien. De totale externe financiering (vast en kortlopend) bedraagt eind 2023 € 71,6 mln (eind 2022 € 78,6 mln). Van de huidige leningportefeuille dient € 30 mln in 2024 te worden geherfinancierd. De rentelast in 2023 bedraagt circa € 552.000 en neemt de komende jaren toe. Mede hierdoor is monitoring van de financieringsbehoefte in relatie tot ontwikkelingen binnen het grondbedrijf en nieuwe projecten van groot belang. Op basis van de analyse die is opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen is het weerstandsvermogen voldoende om de risico’s (ruim € 6,8 mln) af te dekken. De risico’s zijn volgens de gemeente flink gedaald, vooral op de grondexploitaties. Dit hangt samen met de ontwikkelingen rondom project Eeneind-West en een recente inschatting van de grondwaarde binnen dit gebied (zie verder hoofdstuk 3.2). Ondanks het lagere risicobedrag, blijft een strakke monitoring van de grondexploitaties en lopende projecten van belang. © 2024 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Gehanteerde goedkeurings- en rapporteringstolerantie

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2023 uitgevoerd met inachtneming van onderstaande toleranties. Indien de geconstateerde fouten en onzekerheden het bedrag van de goedkeuringstolerantie niet overschrijden kan in beginsel een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven.

Controleverschillen

Grondslag

Omvang

Tolerantie

Fouten

1% van de gerealiseerde lasten inclusief dotatie reserves

€ 73.326.000

€

Onzekerheden

3% van de gerealiseerde lasten inclusief dotatie reserves

€ 73.326.000

€ 2.198.000

Rapporteringstolerantie

€

50.000

In de jaarrekening 2023 resteren onderstaande ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid. Omdat het totaal aan controleverschillen onder de toleranties blijft, heeft dit geen effect op ons oordeel.

Omschrijving

Omvang fout

Richting

Omvang onzekerheid

Verwijzing

Vaststelling levering zorg

€ 338.000

3.4

€ 338.000

Totaal getrouwheidsoordeel

733.000

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Jaarverslag verenigbaar

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag overeenkomstig het BBV is opgesteld en, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. De programmaverantwoording hebben wij marginaal getoetst, wat zoveel betekent als het signaleren van mogelijke tegenstrijdigheden. De accountantscontrole omvat derhalve geen oordeel over de inhoudelijke juistheid en/of volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in de programmaverantwoording. De gemeente heeft in 2023 een verbeterslag doorgevoerd in de leesbaarheid van het jaarverslag, met name ten aanzien van de toelichting op de resultaten en een focus op de belangrijkste afwijkingen. Wij vinden dit een goede ontwikkeling.

Schattingen

De opstelling van de jaarrekening vereist dat het college oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen zijn in het kader van onze controleopdracht op aanvaardbaarheid beoordeeld. Hierbij hebben wij geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd. In uw jaarrekening zijn de volgende belangrijke schattingen verwerkt: • De waardering van de grondexploitaties, in bijzonder Nuenen West en Eeneind West (zie bevinding 3.2) • De waardering van de voorzieningen groot onderhoud (zie bevinding 3.3) • De waardering van de overige voorzieningen • De inbaarheid van debiteuren en de getroffen voorziening voor dubieuze debiteurenposities.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Verbonden partijen

In uw jaarrekening zijn diverse bijdragen aan verbonden partijen verwerkt. De (op basis van de financiële impact en risicoprofiel) belangrijkste verbonden partijen betreffen: • GR Dienst Dommelvallei: bijdrage € 7,3 mln • GR Blink: bijdrage € 2,1 mln • GR Werkvoorzieningsschap de Dommel (WSD): bijdrage € 1,7 mln Bovengenoemde bedragen zijn verwerkt op basis van de (concept) jaarcijfers 2023 zoals opgeleverd door de verbonden partij. Wij stemmen in met de huidige verwerking in de jaarrekening. In dit verband wijzen wij u op het volgende: • GR Dienst Dommelvallei houdt geen eigen weerstandvermogen aan. Hierdoor komen verliezen en toekomstige tekorten voor rekening van de gemeente. Binnen de weerstandsparagraaf is hiervoor overigens bedrag voor gereserveerd. • Bij GR Blink wordt - in navolging van het strategisch traject uit 2023 en de aanstaande uittreding door de private partij - een nieuwe organisatie ingericht. Ook GR Blink houdt geen eigen vermogen aan ter afdekking van tekorten en risico’s. De financiële consequenties van dit lopende traject landen – voor uw aandeel – in de begroting van komende jaren.

Interne beheersing

Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. In onze management letter hebben wij enkele aandachtspunten opgenomen voor de verdere verbetering van processen die met name toezien op de invulling van de verbijzonderde interne controle functie, de fiscale beheersing en het sociaal domein. Deze punten hebben ook nadrukkelijk de aandacht gehad en hierop zijn resultaten geboekt. Wij vragen wel aandacht voor de volgende zaken: • besteding en verantwoording van de specifieke uitkeringen (via de zogenoemde SiSa bijlage) • uitvoeren van VIC-werkzaamheden om de geleverde prestaties bij inkopen aan te tonen Hierbij is de rolverdeling tussen uw gemeente (primair verantwoordelijk) en Dienst Dommelvallei (interne controle) belangrijk.

SiSa-bijlage

De SiSa-bijlage en bijbehorende stukken dienen door uw organisatie voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. De verplichten tabellen voor fouten en onzekerheden die aangeleverd moeten worden bij het CBS zijn opgenomen achter in het verslag.

3.1 Rechtmatigheid Rechtmatigheid Algemeen

Onze rol

Onze verklaring

De rechtmatigheidsverantwoording is voor het eerst toegevoegd aan de jaarrekening 2023. Hiermee legt het college expliciet verantwoording af over drie aspecten van de financiële rechtmatigheid, met inachtneming van de algehele kaders (bijvoorbeeld de Kadernota rechtmatigheid) en de gestelde kaders door de raad (o.a. de financiële verordening, het controleprotocol en het normenkader). Hierbij is rekening gehouden met een tolerantiegrens van 1% (zijnde € 733.000) voor de rechtmatigheidsverantwoording zelf en een rapporteringsgrens van € 50.000 voor afwijkingen die in de paragraaf bedrijfsvoering gemeld dienen te worden. Onze rol als accountant betreft het vaststellen dat afwijkingen juist en volledig zijn opgenomen en toegelicht, rekening houdend met bovenstaande grenzen. Wij hebben hiervoor de opzet en uitkomsten van de interne controles geïnspecteerd en de ingenomen standpunten van het college getoetst. Het college heeft uiteindelijk een totaalbedrag van € 520.000 aan lasten als onrechtmatig aangemerkt. Dit valt binnen de tolerantiegrens, waardoor rechtmatig is gehandeld binnen de afspraken. Criteria

Gemelde afwijking

Ons oordeel

Voorwaardencriterium

€ 103.000

Akkoord, zie tevens toelichting.

Begrotingscriterium

€ 417.000

Akkoord, zie tevens toelichting.

Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium

Akkoord

Totaal rechtmatigheidsoordeel

€ 520.000

Ons inziens zijn bovenstaande afwijkingen tot stand gekomen binnen de spelregels en zijn ze op getrouwe wijze weergegeven in de rechtmatigheidsverantwoording. De bijbehorende toelichtingen (vooral de paragraaf bedrijfsvoering) geven het gewenste inzicht. Dit hebben wij meegewogen in het afgeven van het goedkeurend oordeel bij de jaarrekening.

3.1 Rechtmatigheid Rechtmatigheid Bevinding Voorwaarden criterium

Begrotingscriterium

Ten aanzien van dit criterium zien de risico’s vooral toe op naleving van de aanbestedingswetgeving. Door de organisatie is een uitgebreide spendanalyse opgesteld waarbij is getoetst of is voldaan aan de aanbestedingswetgeving. Uit de spendanalyse volgt een onrechtmatigheid van € 103.000, die toeziet op een oud doorlopend contract inzake inhuur planeconomische ondersteuning. Wij zijn het eens met de getrokken conclusies en de opgenomen toelichting in de paragraaf bedrijfsvoering. De gemeenteraad autoriseert de begroting op programmaniveau. Voor 2023 is bij de toetsing op het begrotingscriterium uitgegaan van de in 2023 herziene financiële verordening en de met de raad afgesproken ‘werkwijze begrotingsrechtmatigheid jaarrekening 2023’. Hierin zijn de kaders gesteld, waarin onder andere is bepaald welke onrechtmatigheden acceptabel zijn en dat acceptabele afwijkingen niet meetellen in het rechtmatigheidsoordeel. Ondanks dit niet geheel in lijn is met de uitgangspunten van de Kadernota rechtmatigheid, doet dit wel recht aan de eigen gemaakte afspraken met de raad. Wij adviseren deze afspraken in de toekomst te evalueren. De bruto onrechtmatigheden (overschrijding van de lasten en investeringskredieten) bedragen € 1.540.000, waarvan € 1.123.000 als acceptabel is aangemerkt.

Er resteert een netto onrechtmatigheid van € 417.000 die voortkomt uit het niet tijdig melden en autoriseren van de hogere kosten openbaar groen (programma 6). De toelichting hierop, alsook rondom de acceptabele afwijkingen, vindt u terug in het jaarverslag. Op basis van bovenstaande is het college van mening dat geen onrechtmatigheden zijn begaan boven de verantwoordingsgrens. Wij stemmen hiermee in, gezien de uitleg die is gegeven in de paragraaf bedrijfsvoering en de afspraak die is gemaakt ten aanzien acceptabele overschrijdingen.

3.2 Grondexploitaties Grondexploitaties Bevinding

Grond exploitatie

€ 80,0

Geïnvesteerd vermogen in € mln

€ 70,0

20,4

20,7

€ 60,0 € 50,0

Het geïnvesteerd vermogen in de grondexploitaties (inclusief openstaande vorderingen Eeneind West) bedraagt eind 2023 circa € 73,2 mln en neemt af met € 3,1 mln ten opzichte van vorig jaar. De belangrijkste mutaties in 2023 betreffen: • Diverse kosten + € 1,7 mln. • Verkopen -/- € 6,0 mln (met name Nuenen West) • (Tussentijds) genomen winsten + € 0,9 mln (diverse projecten) De voorziening ziet volledig toe op project Nuenen West en is ongewijzigd ten opzichte

Eeneind West van vorig jaar. € 40,0 € 30,0

Nuenen West

59,0

55,1

€ 20,0 € 10,0 €-

-2,6

2022

2023

€ -10,0

Voorziening

Op de twee belangrijkste projecten wordt geen tussentijdse winst genomen. Wij hebben vastgesteld dat de tussentijds genomen winsten op de overige projecten in overeenstemming met de verslaggevingsregels (middels de zogenoemde POC methode) is bepaald. Onder de materiële vaste activa staat verder voor circa € 1,75 mln aan gronden geactiveerd die toezien op de toekomstige projecten Kloostertuin en Boschhoeve. Wat betreft de waardering van deze grondposities is er geen wijziging ten opzichte van vorig jaar. Mede op basis van taxatierapporten is een afwaardering van deze gronden niet noodzakelijk. De verwachting is dat deze gronden in de toekomst tot een exploitatie gaan leiden. 12

3.2 Grondexploitaties – Nuenen West Grondexploitaties – specifieke complexen Bevinding Grond Exploitatie Nuenen West

Het geïnvesteerd vermogen in woningbouwproject Nuenen West bedraagt € 55 miljoen. Het berekende verlies op eindwaarde bedraagt nominaal € 3,3 mln en blijft gelijk aan vorig jaar. De uitgangspunten zijn in belangrijke mate gelijk aan vorig jaar.

Prognose resultaat op eindwaarde in mln € €0

2021

2022

2023

-3,3

-€ 1

De kosten op het project zijn voor circa 95% gerealiseerd. Er resteert nog voor € 3,4 mln aan te maken kosten, met name planontwikkelingskosten. De aan de grondlevering en exploitatiebijdrage gerelateerde opbrengsten op dit project moeten nog voor € 57,0 mln worden gerealiseerd. Deze zijn reeds afgedekt middels een overeenkomst met de ontwikkelaar. Momenteel wordt uitgegaan van een looptijd tot 2034, waarbij gronden gefaseerd (1/20e deel per jaar) worden afgenomen.

-€ 2 -€ 3

-4,1

-€ 4 -€ 5

Het exploitatierisico op dit project is gezien de boekwaarde en de resterende looptijd inherent hoog en hangt samen met: • Het onherroepelijk worden van de bestemmingsplanwijziging, naar verwachting komt hierover medio 2024 meer duidelijkheid. • Hogere plankosten door bezwaren en/of uitloop van het project; • Een eventueel faillissement van de ontwikkelaar. Dit wordt overigens als een zeer laag risico geschat. • Renteontwikkelingen: deze kunnen gezien de hoogte van het geïnvesteerd vermogen leiden tot een belangrijke resultaataanpassing. Op basis van onze controlewerkzaamheden stemmen wij in met de raming van de eindwaarde en de voorziening. De door de gemeente gekwantificeerde risico’s bedragen € 6,9 mln hetgeen € 3,4 mln lager is dan vorig jaar. Volgens de gemeente is het risico op de realisatie van fase 3 komen te vervallen, vanwege de huidige behoefte aan nieuwe woningen. © 2024 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

3.2 Grondexploitaties – Eeneind West Grondexploitaties – specifieke complexen Bevinding Grond Exploitatie Eeneind West

Het geïnvesteerd vermogen in bedrijventerrein Eeneind West bedraagt € 20,7 mln, waarvan € 3 mln is gepresenteerd als rentevorderingen. De verkopen zijn afgedekt middels een overeenkomst met een ontwikkelcombinatie. Het project is echter tot heden niet gestart en de ontwikkelaars hebben geen gronden afgenomen. Over de daaruit voortvloeiende rente speelt reeds enkele jaren een juridische procedure. Ten a anzien van de financiële verwerking in de jaarrekening 2023 merken wij het volgende op: • In maart 2023 heeft de rechter uitspraak gedaan en de ontwikkelcombinatie veroordeeld tot betaling van een bedrag van € 1,9 mln aan rente tot en met 2018. Dit bedrag is uiteindelijk in april 2024 daadwerkelijk ontvangen per bank. De onzekerheid over dit deel van de rentevordering is hiermee verdwenen. • De gemeente stelt zich op het standpunt dat er ook voldoende zekerheid is om de rente over 2019 van € 1,1 mln te waarderen. Dit bedrag staat per heden nog open onder de vorderingen. De gemeente vindt aanvullend dat zij een sterke juridische positie heeft voor de jaren vanaf 2020. De hiermee verband houdende rente is opgenomen onder de niet uit de balans blijkende rechten en bedraagt inmiddels € 6,7 mln. • De verwachte start van de grondafname is wederom naar achter verschoven. Op basis van de actualisatie wordt grondafname verwacht in 2026.

In 2023 is geen tussentijdse winst genomen en is geen voorziening getroffen voor verwachte verliezen. De eindwaarde van het project is inclusief rente geraamd op € 2,5 mln positief. Dit is niet wezenlijk gewijzigd ten opzichte van vorig jaar. • De waardering van deze grondexploitatie is gebaseerd op het standpunt dat de huidige overeenkomst wordt nagekomen. In de tussentijd heeft de gemeente een taxatie van de grondpositie gedaan in het kader van de risico analyse. Op basis van deze taxatiewaarde is het grootste risico binnen het project – zijnde afboeking van de gronden als gevolg van niet nakoming van de overeenkomst – flink gedaald. Binnen het weerstandsvermogen is rekening gehouden met een risicobedrag van € 4 mln (voorheen € 11 mln). Wij hebben in het kader van onze controle de documentatie rondom deze kwestie beoordeeld, waaronder de onderliggende risicorapportage en taxatierapporten. Wij zijn van mening dat de positie van de gemeente consistent en in overeenstemming met de verslaggevingsregels is verwerkt. Wij merken daarbij op dat ontwikkelingen in de procedure, de kredietwaardigheid van de ontwikkelaars of het ontbinden van de overeenkomst nog steeds een wezenlijke impact kunnen hebben op de financiële positie van de gemeente.

3.3 Voorzieningen groot onderhoud Voorzieningen groot onderhoud Bevinding De gemeente heeft ter financiering van toekomstig onderhoud aan haar investeringen (gebouwen, wegen, etc.) egalisatie-voorzieningen gevormd. Een voorziening moet, in tegenstelling tot een bestemmingsreserve, volledig zijn. In het kader van onze jaarrekeningcontrole besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de diverse onderhoudsvoorzieningen. Hierbij richten wij ons met name op de volgende vragen: 1. Zijn de jaarlijkse stortingen in de voorzieningen in overeenstemming met de begroting en gebaseerd op een onderhoudsplanning? 2. Zijn de onttrekkingen aan de voorziening in lijn met het doel van de voorziening? 3. Ligt het eindsaldo van de voorziening in lijn met het onderhoudsplan? De standen van de diverse onderhoudsvoorzieningen ultimo 2023 ten opzichte van het plan zijn als volgt: Plan

Stand 31-12-2023 (plan)

Stand 31-12-2023 (realiteit)

Verschil

Onderhoud wegen

2022-2026

€ 1.622.000

€ 2.706.000

€ 1.084.000

Onderhoud gebouwen

2022-2032

€ 1.595.000

€ 2.464.000

€ 869.000

Riolering*

2019-2023

€ 3.681.000

€ 4.506.000

€ 825.000

Bij alle voorzieningen geldt dat de uiteindelijke stand van de voorziening fors hoger is dan het plan, vooral omdat de uitvoering achterloopt op de planning. Ook in 2023 is er minder onderhoud uitgevoerd dan gepland. Wij adviseren enerzijds na te gaan in hoeverre de onderhoudsplanning realistisch en haalbaar is; en anderzijds wat uitstel van onderhoud betekent voor de benodigde hoogte van de voorziening. Ten aanzien van de gebouwen zal de toekomstige invulling van het gemeentehuis en de verduurzamingsopgave impact hebben op de planning en hoogte van de onderhoudsuitgaven. Hiervoor dient het MJOP geactualiseerd te worden. *) De voorziening riolering dient enerzijds voor het onderhoud en anderzijds ter egalisatie van de tarieven en is daarmee geen ‘zuivere’ onderhoudsvoorziening. Dit plan dien in 2024 te worden geactualiseerd. © 2024 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

3.4 Jeugdhulp en WMO Jeugdhulp en WMO Lasten Jeugdhulp en WMO in € mln €0 €2 €4 €6 4,1 4,4 4,2 4,3

WMO

2022 Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

4,2 4,5 4,7 4,7

Jeugdh ulp

Rest onzekerh eid €0

251

171

179

144

€ 200

Jeugd

299

€ 400

Wmo

PGB's

€ 600

In april en mei 2024 zijn de productieverantwoordingen van zorgaanbieders ontvangen en is de gemeente gestart met het afstemmen van deze verantwoordingen met de eigen zorgadministratie. Het doel hiervan is onder andere om te bepalen wat er met de verschillende zorgaanbieders nog moet worden verrekend in verband met zorg die tot en met 2023 is geleverd. Wij hebben de afstemming zorgkosten uitvoerig gecontroleerd en concluderen dat bij deze inschatting voorzichtigheid in acht is genomen. Uit onze controle zijn geen materiële verschillen gebleken. Om te kunnen concluderen dat de zorglasten die zijn verantwoord ook rechtmatig en getrouw zijn, moet worden vastgesteld dat de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd. Hiertoe steunt de gemeente op de productieverantwoordingen en accountantsverklaringen die van de zorgaanbieders worden ontvangen. Op basis van aanbieders zonder (goedkeurende) controleverklaring bedraagt de onzekerheid over de geleverde zorg op totaal niveau € 721.000.

Onzekerheid zorglevering in €K Op basis van PV en CV

De primaire begroting voor WMO en Jeugdhulp is mede gebaseerd op historische gegevens uit 2022. Gedurende 2023 is de begroting op Jeugdhulp naar boven bijgesteld naar € 4,7 mln. De gerealiseerde lasten voor WMO en Jeugdhulp liggen beide in de lijn met de bijgestelde begroting. Hieruit blijkt dat uw gemeente – rekening houdend met inherente beperkingen bij deze open eind regeling – beter is in staat is te kosten te voorspellen en de begroting hier tijdig op aan te passen.

€ 800

In 2023 zijn er verdere stappen gezet om zelfstandig een uitspraak te doen over de zorglevering, waaronder gerichte cliëntonderzoeken bij WMO als onderdeel van het herindicatieproces. Door het uitvoeren van deze aanvullende werkzaamheden is de onzekerheid teruggebracht naar € 338.000 Wij hebben dit bedrag aangemerkt als resterende onzekerheid in de controle. Wij vinden dit een positieve ontwikkeling. Wij adviseren om dit proces verder risico-gericht uit te voeren om de resterende onzekerheid verder te verminderen. 16

3.5 Speerpunt van de Raad: LEVgroep Speerpunt van de Raad: LEV groep Bevinding Op uw verzoek hebben wij extra aandacht gehad voor de uitgaande gelden van de gemeente richting LEV groep. De totale lasten opgenomen in de jaarrekening 2023 aan LEV groep bedragen € 2,19 mln. Wij hebben, onder andere middels onze bankanalyse, vastgesteld dat dit bedrag volledig is. Hierbij zijn de volgende onderdelen te onderscheiden: • € 1,89 mln basissubsidie. Dit bedrag is bedoeld voor de thema’s: versterken basisstructuur (buurtsportcoach, mantelzorgsteunpunt, etc.), maatschappelijke participatie (jongerenwerk, vrijwilligerssteunpunt, etc.) en eerste lijnzorg (wmo loket, CMD jeugd, etc.) en is conform de toekenningsbeschikking (kenmerk: 1245404) uitgekeerd in 12 gelijke delen. Het subsidiebedrag is met name gebaseerd op ureninzet en een uurtarief. • € 294.000 aanvullende subsidies / andere opdrachten (inhuur coördinator Oekraïne, extra inzet jeugdwerk en wmo loket & Join Us) gebaseerd op onderliggende beschikkingen (ook hier is beschikt op basis van uren en een uurtarief). Wij merken hierbij op dat het onderscheid tussen inkooprelatie versus subsidierelatie hierbij niet altijd eenduidig is. Rondom het beheer van deze gelden merken wij het volgende op: • De subsidie over 2022 (€ 1,66 mln) is qua bedrag ongewijzigd vastgesteld op 22 februari 2024. Dit is veel later dan gebruikelijk.

Hierbij valt op dat, ondanks de gemeente van mening is dat de subsidie terecht is verleend, er ons inziens geen duidelijke prestatie- en verantwoordingsafspraken zijn gemaakt. • De subsidie over 2023 is nog niet vastgesteld. De vaststellingsaanvraag is volgens de gemeente ontvangen en in behandeling. De vaststelling dient uiterlijk op 31 juli 2024 plaats te vinden. • Gedurende 2023 zijn er personele wisselingen geweest binnen de gemeente op de relatie met de LEVgroep. Het monitoren van de (subsidie)afspraken is daarmee tijdelijk niet op het gewenst niveau geweest. • Bovenstaande bemoeilijkt het vast stellen of subsidiegelden aan de LEVgroep daadwerkelijk rechtmatig besteed zijn binnen het daarvoor bestemde doel. In het kader van de subsidieverlening 2024 zijn nieuwe afspraken gemaakt met de LEVgroep inzake het meten en verantwoorden van geleverde prestaties. In het kader van tussentijdse monitoring vinden diverse overleggen plaats met de LEV groep. © 2024 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

3.6 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Claim Attero

Opvang Oekraïne

Begin 2023 is duidelijk geworden dat een groot aantal Brabantse gemeenten een nabetaling moesten doen aan Attero in verband met de afvallevering over de jaren 2015 en 2016. Hiervoor is in de jaarrekening 2022 een voorziening van € 197.000 getroffen, welke door gemeente Nuenen gebaseerd was op een afrekening in de regio op basis van inwonersaantallen. Eind 2023 is de exacte afrekeningsmethodiek binnen de regio definitief gemaakt, waarbij wordt afgerekend op tonnages. Dit heeft geleid tot een aanvullend verlies van € 158.000 voor Nuenen. De factuur hiervoor is begin 2024 ontvangen. Hiermee is deze kwestie afgewikkeld.

Sinds 2022 hebben de gemeenten in Nederland als taak gekregen om opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen te realiseren en exploiteren. De gemeente wordt hiervoor gecompenseerd door het Rijk en dient hiervoor een verantwoording van de kosten te doen middels SiSa. Wij merken ten aanzien van deze regeling het volgende op: • De totale lasten bedragen circa € 1,6 mln en bestaan voornamelijk uit het realiseren van de opvanglocaties, verstrekken van leefgeld en overige ingekochte diensten zoals beveiliging. Wij hebben vastgesteld dat deze lasten juist zijn verantwoord in de jaarrekening. • De bekostiging door het Rijk - met name op vaste normbedragen per gerealiseerde opvangplek – bedraagt € 3,1 mln. De gemeente heeft hierdoor een voordeel van € 1,5 mln gerealiseerd binnen de jaarrekening. Dit was tussentijds reeds voorzien in de gewijzigde begroting. • De gemeenteraad heeft bij de tussentijdse rapportage in het najaar 2023 besloten om vanuit de voordelen op deze regeling een reserve vluchtelingen te vormen van € 1,8 mln. Deze reserve dient ter afdekking van toekomstige kosten rondom de opvang van vluchtelingen. Er zijn – behoudens een onttrekking van € 250.000 op basis van besluitvorming in 2024 - nog geen concrete financiële verplichtingen aangegaan hiervoor.

3.6 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Verlofsaldi

Fiscaliteit

Naar aanleiding van de CAO wijziging in 2022 is sinds vorig boekjaar een voorziening spaarverlof gevormd. De hoogte van de voorziening is in 2023 toegenomen naar € 193.000. Op ons verzoek zijn in 2023 ook de overige verlofrechten van medewerkers in beeld gebracht en is besloten over een vaste beleidslijn rondom de kwalificatie van ‘bovenmatig’ verlof. Door de gemeente is besloten om in te zetten op afbouw van bovenmatig verlof en daarom geen voorziening hiervoor te vormen. De totale verlofverplichtingen zijn toegelicht onder de niet uit de balans blijkende verplichtingen. Wij vinden dit een passende verwerkingswijze. De afgelopen maanden is er door de gemeente in samenwerking met Dommelvallei veel aandacht besteed aan de BTW positie, mede naar aanleiding van onze management letter. Dit heeft geleid tot een geschatte BTW correctie (€ 47.000 nadelig) welke is verwerkt in de jaarrekening 2023. De gemeente is rondom de afwikkeling van deze correctie nog in overleg met de belastingdienst, waardoor nog geen suppletie aangifte is ingediend. De verwachting van de gemeente is niet dat uit dit overleg nog materiele afwijkingen voortkomen. Wij adviseren hierover in 2024 duidelijkheid te krijgen In 2023 is overeenstemming bereikt met de belastingdienst over de VPB positie op grondexploitaties, hetgeen heeft geleidt tot teruggave over de jaren 2016 tot en met 2021 van € 266.000.

Vanuit 2021 resteert nog een toekomstig verrekenbaar verlies (€ 3,1 mln), waardoor de komende jaren geen VPB lasten te verwachten zijn.

3.6 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Hongerman

Renovatie Klooster

Voor de renovatie van sporthal de Hongerman is in 2013 een aanvullend krediet van € 3,5 mln. beschikbaar gesteld waarna het totale krediet € 13,5 mln. bedraagt. In relatie tot de jaarrekening 2023 merken wij ten aanzien van dit project het volgende op: • Er is voor een bedrag van € 190.000 geïnvesteerd in 2023, hetgeen voornamelijk bestaat uit in- en externe voorbereidingskosten. Wij hebben vastgesteld dat deze investeringen juist zijn verwerkt aan de hand van inkoopfacturen. • De planning is dat de renovatie werkzaamheden in 2025 zullen aanvangen. Aangezien de aanbesteding voor de bouw nog niet gereed is, loopt de gemeente hier nog een risico. • De BTW op de inkoopfacturen wordt geheel kostprijsverhogend verwerkt en kan deels worden verhaald vanuit de specifieke uitkering SPUK sport. Dit dient overigens per jaar te worden aangevraagd. Voor de renovatie van het Klooster is een krediet beschikbaar gesteld van € 10,7 mln opgesplitst in 4 deel projecten. In relatie tot de jaarrekening 2023 merken wij ten aanzien van dit project het volgende op: • Er is voor een bedrag van € 336.000 geïnvesteerd in 2023. Wij hebben vastgesteld dat deze kosten juist zijn verwerkt aan de hand van inkoopfacturen. • De aanbestedingen voor de bouw zijn gegund en de verwachting is dat de renovatiewerkzaamheden in 2024 en 2025 zullen plaatsvinden.

• In 2024 zijn er aanvullende kredieten beschikbaar gesteld. • De BTW wordt geheel kostprijsverhogend verwerkt zoals bij het opstellen van het krediet was voorzien. Er wordt per heden onderzocht of op onderdelen mogelijk toch BTW teruggevorderd kan worden.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Geen sprake van beperkingen in de reikwijdte van onze controle

Er zijn geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle opgetreden. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers van de gemeente en Dienst Dommelvallei de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Fraude

De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt primair bij het college. Onze rol als accountant is om vast te stellen dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen door fouten of fraude. Bij fraude is het risico dat een afwijking niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, omdat fraude vaak samen gaat met activiteiten om de fraude te verhullen. Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude bestaan onder andere uit: • Alertheid op fraudesignalen gedurende de controle; • Evalueren en bespreken van mogelijkheden tot fraude en fraudesignalen met het management en college; • Het uitvoeren van een analyse op handmatige journaalposten, onder andere om ingrijpen van het bestuur in de interne beheersing te kunnen identificeren; • Het uitvoeren van controlewerkzaamheden op schattingsposten, onder andere om oneigenlijke beïnvloeding door het management en college te kunnen identificeren; • Het beoordelen van rechten in de financiële administratie en de bankapplicatie alsmede het uitvoeren van een bankanalyse, met als doel om fouten en fraude in de uitgaande betalingen te kunnen identificeren. Er zijn gedurende 2023 door ons geen materiële fraudegevallen geconstateerd en er zijn ons eveneens geen vermoedens van fraude bekend. Daarnaast heeft het college aan ons geen melding gemaakt van geconstateerde fraudegevallen of andere fraudesignalen.

Wij hebben in de management letter geadviseerd om een fraudebeleid op te stellen.

Claims en juridische procedures

Er zijn geen belangrijke (dreigende en niet gewaardeerde) claims en/of juridische procedures met een mogelijke materiële impact op de cijfers per ultimo 2023.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Gebeurtenissen na balansdatum

Er zijn geen belangrijke gebeurtenissen na balansdatum.

Geautomatiseerde gegevensverwerking

Wij hebben vanuit onze controle op de jaarrekening geen belangrijke bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

Onafhankelijkheid

Wij zijn onafhankelijk van uw gemeente en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels (Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (VIO)) ten aanzien van onafhankelijkheid.

Openstaande punten

- Definitieve jaarrekening - LOR opstellen en ontvangen - Controleverklaring verstrekken

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme

n.v.t.

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, (gewelddadig) extremisme en terrorisme in 2021

n.v.t.

A14

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, (gewelddadig) extremisme en terrorisme in 2022

n.v.t.

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

n.v.t.

A20

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme in 2023-2026

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n.v.t.

C55

Aanpak energiearmoede

n.v.t.

C62

Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslagenaffaire

n.v.t.

C92

Regeling specifieke uitkering informatiepunten Digitale Overheid

n.v.t.

C94

Regeling houdende regels verstrekking specifieke uitkering aan gemeenten verduurzaming […] van eigenaars, woonverenigingen en wooncoöperaties

n.v.t.

C105

Regeling specifieke uitkering startbouwimpuls

n.v.t.

C210B

Meerjarige regeling specifieke uitkering flexibele inzet woningbouw

n.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

n.v.t.

D19

Tijdelijke onderwijshuisvesting ontheemden

n.v.t.

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

n.v.t.

E21

Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra

n.v.t.

E44B

Tijdelijke impulsregeling klimaatadaptatie 2021-2027

n.v.t.

E84

Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2022-2023

n.v.t.

Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding

n.v.t.

F28

Tijdelijke regeling capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid

n.v.t.

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2023

n.v.t.

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (uitsluitend kapitaalverstrekking) _gemeentedeel 2023

n.v.t.

Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeenteldeel 2023

G10

Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2023

n.v.t.

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel 2023

n.v.t.

G13

Onderwijsroute_ deel gemeente 2023

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

Zie bijlage 2

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

Regeling Sportakkoord 2020–2022

n.v.t.

H12

Regeling specifieke uitkering lokale preventieakkoorden of preventieaanpakken

n.v.t.

H21

Specifieke uitkering cliëntondersteuning

n.v.t.

H30

Specifieke uitkering versterking voor sport en bewegen, gezondheidsbevordering, cultuurparticipatie en de sociale basis 2023-2026

n.v.t.

H32

Regeling specifieke uitkering Meerkosten Energie Openbare Zwembaden

n.v.t.

Strekking controleverklaring

Rechtmatigheidsoordeel specifieke uitkeringen (zoals blijkt uit de controleverklaring):

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid gehele jaarrekening:

Goedkeurend

5. Bijlage 2 – Tabel fouten en onzekerheden TOZO Nummer

Specifieke uitkering of overig

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 2

n.v.t.

Tozo 3

n.v.t.

Tozo 4

n.v.t.

Tozo 5

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar T

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/14213726/1