Geactualiseerde uitgangspunten Accommodatiebeleid 2026 ev

Geactualiseerde uitgangspunten Accommodatiebeleid 2026 e.v. Inhoudsopgave Hoofdstuk 1: Inleiding en noodzaak actualisatie accommodatiebeleid .....................................................................................................................2 Hoofdstuk 2: Procesverloop sinds 2022 ....................................................................................................................................................................2 Hoofdstuk 3: Geleerde lessen uit Het Klooster en De Hongerman ...........................................................................................................................4 Hoofdstuk 4: Overige maatschappelijke groepen en pachtconstructies ....................................................................................................................4 Hoofdstuk 5: Trends, Ontwikkelingen en Uitdagingen ..............................................................................................................................................5 5.1 Algemene indruk en maatschappelijke waarde ...............................................................................................................................................5 5.2 Kernuitdagingen en trends

...............................................................................................................................................................................6 Hoofdstuk 6: Oorspronkelijke versus geactualiseerde uitgangspunten.....................................................................................................................9 Bijlage 1: Bezochte sport- en MFA accommodaties ................................................................................................................................................21

Gemeente Nuenen

24-10-2025 1

Hoofdstuk 1: Inleiding en noodzaak actualisatie accommodatiebeleid De gemeente Nuenen staat voor de uitdaging om het accommodatiebeleid te actualiseren. Het huidige beleid, dat dateert uit 2015 en was opgesteld voor de periode 2016-2019, sluit niet meer aan bij de veranderende samenleving en de actuele wet- en regelgeving. Nieuwe maatschappelijke ontwikkelingen, veranderende behoeften van verenigingen en gebruikers, en aangescherpte wettelijke kaders maken het noodzakelijk om het beleid te vernieuwen. De urgentie voor actualisatie blijkt uit de grote verschillen in exploitatie, subsidiëring en eigendomsverhoudingen van de Nuenense accommodaties. De bestaande afspraken zijn zeer uiteenlopend, met overeenkomsten die variëren van de jaren zeventig tot recentelijk in 2024. Dit zorgt voor onduidelijkheid en een gebrek aan uniformiteit. Het nieuwe accommodatiebeleid is nodig om: •

Te voldoen aan de actuele wet- en regelgeving, waaronder de Wet Markt en Overheid (WMO).

•

Transparantie en uniformiteit te creëren door uniforme richtlijnen, kaders en heldere afspraken over de verdeling van verantwoordelijkheden tussen gemeente, beheerders en exploitanten.

De Kadernotitie uit 2021 stelde reeds kaders vast, maar een impactanalyse wees uit dat de implementatie van deze kaders zou leiden tot middelgrote of grote veranderingen voor verenigingen, beheerders en exploitanten. Dit bevestigt de noodzaak om te komen tot geactualiseerde uitgangspunten voor het accommodatiebeleid vanaf 2026.

Hoofdstuk 2: Procesverloop sinds 2022 De voorliggende geactualiseerde uitgangspunten zijn het resultaat van een meerjarig traject van voorbereiding, overleg en participatie dat de gemeenteraad, het college en de ambtelijke organisatie hebben doorlopen. Hieronder worden de belangrijkste stappen en mijlpalen beschreven: 1. Vaststelling en eerste discussie (2021/2022): In 2021 is de Kadernotitie Accommodatiebeleid 2021-2024 vastgesteld. Tijdens een raadsbespreking in februari 2022 is besloten eerst een grondige inventarisatie uit te voeren van de bestaande afspraken en de kwaliteit van het vastgoed. 2. Inventarisatie (maart 2024): De inventarisatie van gemeentelijke accommodaties in Nuenen is afgerond. Hierbij zijn de bestaande afspraken met gebruikers en de Gemeente Nuenen

24-10-2025 2

kwaliteit van zes typen accommodaties in kaart gebracht: scholen, binnensport, buitensport, buurthuizen/MFA’s, jeugdbeweging en overige accommodaties. 3. Vervolgtraject en scope (mei 2024): Na een beeldvormende avond in maart 2024 is besloten om in eerste instantie te focussen op de drie grootste clusters: binnensport, buitensport en MFA’s. De raad heeft gevraagd om de kennis uit lopende projecten (zoals Het Klooster en De Hongerman) en de wettelijke kaders mee te nemen in het nieuwe beleid. 4. Juridische verkenning (september 2024): De Notitie Wet en Regelgeving Accommodatiebeleid Nuenen is opgesteld. Hieruit blijkt dat gemeentelijke ondersteuning voor maatschappelijke activiteiten, gezien het lokale karakter, niet onder staatssteun valt. Voor de buitensportverenigingen werd voorgesteld om een Algemeen Belang Besluit te nemen. Voor de MFA’s was nader onderzoek nodig in verband met de Wet Markt en Overheid (WMO). 5. Rondje langs de velden (2025): In april tot en met juni 2025 is een uitgebreid ‘rondje langs de velden’ gehouden. Het doel van het rondje langs de velden was om een breed en actueel beeld te krijgen van de stand van zaken bij de buitensportverenigingen en MFA’s in Nuenen. Daarnaast wilden we inzicht krijgen in de ervaringen, behoeften en visie op het gemeentelijke accommodatiebeleid en nog op te stellen Sportvisie.

Via een vragenlijst en zestien verdiepende gesprekken op locatie (zie bijlage 1) is input opgehaald bij MFA’s, binnensport- en buitensportaccommodaties. In de vragenlijst is per uitgangspunt (vanuit de Kadernotitie Accommodatiebeleid 2021-2024) gevraagd of de sport- en MFA accommodatie het desbetreffende uitgangspunt graag wilde behouden/aanpassen/laten vervallen in het nieuwe Accommodatiebeleid. Daarnaast zijn algemene vragen gesteld die als input dienen voor de nog op te stellen Sportvisie. 6. Beeldvormende avond (augustus 2025): Er is een toelichting gegeven over de actuele stand van zaken, waaronder de exploitatievormen van Het Klooster en De Hongerman. 7. Participatie en feedback (oktober 2025): Op 16 oktober, resp. 21 oktober zijn nog 2 participatiesessies gehouden met de beheerders/exploitanten van MFA’s, binnen- en buitensportaccommodaties. Hier is met elkaar van gedachten gewisseld én waardevolle input opgehaald ten aanzien van de trends, uitdagingen en geactualiseerde uitgangspunten. Bovenstaande stappen én de ervaringen bij Het Klooster en De Hongerman hebben geleid tot de voorliggende geactualiseerde uitgangspunten, waarin zowel juridische, organisatorische als maatschappelijke aspecten zijn meegenomen. Het streven is dan ook om samen te komen tot een toekomstbestendig, efficiënt en maatschappelijk relevant accommodatiebeleid voor de gemeente Nuenen.

Gemeente Nuenen

24-10-2025 3

Hoofdstuk 3: Geleerde lessen uit Het Klooster en De Hongerman De waardevolle lessen en ervaringen die zijn opgedaan tijdens de tijdelijke huisvesting in het Klooster Temporalis én de aankomende renovatie van De Hongerman, zijn meegenomen bij het opstellen van de geactualiseerde uitgangspunten voor het accommodatiebeleid 2026 e.v. Inzicht in capaciteit en roostering Zowel bij Het Klooster Temporalis als De Hongerman is een online reserverings- en boekingssysteem geïmplementeerd (genaamd AQQO). Dit systeem wordt door de beheerders en gemeente als zeer positief ervaren. Het biedt gebruikers online inzicht in beschikbaarheid, prijzen en specificaties van accommodaties en vereenvoudigt de jaarlijkse verantwoording. Veranderingsbereidheid en overgangsbeleid Het blijkt een uitdaging om van eerder gemaakte afspraken te komen tot nieuwe afspraken. Verenigingen zijn gehecht aan vaste ruimtes en bestaande huurafspraken. Soms leidt een uniforme huurprijs tot een verhoging van de kosten voor bepaalde verenigingen, wat niet altijd gewenst is. Dit vraagt om transparantie, uitlegbaarheid en heldere communicatie. Het overgangsbeleid is daarom een belangrijk onderdeel van het nieuwe beleid. Multifunctioneel gebruik en bezettingsgraad Uit beide projecten blijkt dat het optimaal benutten van accommodaties essentieel is voor efficiëntie en betaalbaarheid.

Het is soms lastig voor verenigingen om hun “eigen” ruimte op te geven, maar het beleid stimuleert een flexibele inrichting van ruimtes zodat multifunctioneel gebruik mogelijk wordt. Dit draagt bij aan een hogere bezettingsgraad en een betere financiële exploitatie. Samenwerking met externe partijen Het Klooster is lid geworden van ’t Heft, een platform voor gemeenschapshuizen en multifunctionele accommodaties in Noord-Brabant. ’t Heft biedt ondersteuning op het gebied van subsidieverlening, huurcontracten, sociale veiligheid, bestuur en exploitatie. Leden profiteren van collectieve voordelen, actuele informatie en praktische ondersteuning bij het toekomstbestendig maken van hun accommodatie. Het Klooster heeft positieve ervaringen met dit platform, dus dit platform is mogelijk ook interessant voor andere gemeentelijke accommodaties in Nuenen.

Hoofdstuk 4: Overige maatschappelijke groepen en pachtconstructies Naast de clusters binnensport, buitensport en MFA’s omvat de gemeentelijke accommodatieportefeuille ook andere maatschappelijke groepen, zoals de jeugdbeweging (bijvoorbeeld Scouting Jong Nederland) en diverse overige accommodaties (zoals de Dorpswerkplaats, Weverkeshof, Bijna Thuis Huis en Volkstuinen). De ondersteuning van deze accommodaties is vaak geregeld via pachtconstructies, zoals erfpacht en/of opstalrecht. Gemeente Nuenen

24-10-2025 4

De inventarisatie heeft laten zien dat er aanzienlijke verschillen bestaan in de afspraken met deze maatschappelijke organisaties zonder winstoogmerk. De verschillen zijn ontstaan omdat afspraken over een lange periode zijn gemaakt. De gestegen grondprijzen zijn de voornaamste reden dat er nu veel meer betaald moet worden dan jaren geleden. Het beleid is al jaren dat erfpacht gebaseerd is op de grondprijs waarbij bouwgrond bijvoorbeeld duurder is dan akker-of bosgrond. Het verlenen van erfpacht of opstalrecht is een economische activiteit in de zin van de Wet Markt en Overheid (WMO). Dit betekent dat de gemeente in principe de integrale kosten (canon/retributie) moet doorberekenen op basis van de economische waarde van het object. Het opstellen van een beleidslijn vraagt om een politieke afweging tussen het maatschappelijk belang van de organisaties, hun draagkracht en de financiële haalbaarheid voor de gemeente op lange termijn. Daarbij moet ook rekening worden gehouden met het risico op precedentwerking bij het aanpassen van bestaande afspraken. De uitwerking van deze beleidslijn voor de clusters jeugdbeweging en overige accommodaties zal later in het beleidsproces plaatsvinden, op basis van de geactualiseerde uitgangspunten voor de MFA’s en sportaccommodaties in het nieuwe accommodatiebeleid 2026 e.v.

Hoofdstuk 5: Trends, Ontwikkelingen en Uitdagingen Het rondje langs de velden, de vragenlijst én de participatiesessies hebben een verrijkend beeld opgeleverd van het sport- en MFA-landschap in Nuenen. De gesprekken tonen aan dat de accommodaties vitaal en maatschappelijk waardevol zijn. Tegelijkertijd bestaan er duidelijke zorgen over de toekomstbestendigheid en de samenwerking met de gemeente. De maatschappelijke betrokkenheid is sterk. De input van de bezochte buitensport accommodaties en multifunctionele accommodaties (MFA’s) vormt een stevige basis voor een gedragen en toekomstgericht Accommodatiebeleid 2026 e.v. en de nog op te stellen Sportvisie.

5.1 Algemene indruk en maatschappelijke waarde De betrokkenen bij alle sport- en MFA accommodaties in Nuenen, Gerwen en Nederwetten tonen zich actief, kritisch en constructief. Er is veel diversiteit tussen de accommodaties wat betreft schaalgrootte, eigendomssituatie, vrijwilligerscapaciteit en financiële positie. Deze diversiteit vereist maatwerk in communicatie, ondersteuning en beleid. -

Maatschappelijke Betrokkenheid en Samenwerking: Er is breed draagvlak voor het maatschappelijke belang van sport- en MFAaccommodaties, die dienen als ontmoetingsplekken en motoren voor sociale cohesie. Verenigingen werken actief samen met scholen, BuitenSchoolseOpvang’s, andere verenigingen en maatschappelijke organisaties, bijvoorbeeld door accommodaties beschikbaar te stellen voor sportdagen en clinics.

Gemeente Nuenen

24-10-2025 5

-

Gemeentelijke rol en regie: De gemeente wordt gezien als regisseur en facilitator, maar niet als uitvoerder. Beheerders, exploitanten en verenigingen waarderen kaders, regie en duidelijkheid vanuit de gemeente, maar willen ook ruimte behouden voor eigen invulling en initiatief.

5.2 Kernuitdagingen en trends De belangrijkste thema’s en inzichten die zijn opgehaald tijdens het rondje langs de velden zijn onder te verdelen in de volgende uitdagingen: Vrijwilligersproblematiek en vitaliteit De vrijwilligersproblematiek is een van de belangrijkste algehele trends en structurele zorgen. -

-

Kwetsbaarheid: Verenigingen zijn vitaal, maar kwetsbaar door een tekort aan vrijwilligers. Dit wordt veroorzaakt door de vergrijzing van vrijwilligers en toenemend consumentengedrag. Verenigingen zouden kunnen overwegen om ouders toch te verplichten om bepaalde vrijwilligersactiviteiten te verrichten en om de contributie te verhogen van ouders die hiertoe niet bereid zijn. Bestuur en Onderhoud: Er is moeite met het vinden van nieuwe bestuursleden en jeugdbegeleiders. Daarnaast rust het klein en dagelijks onderhoud bij sportverenigingen vaak op een kleine groep oudere vrijwilligers. Wens voor Ondersteuning: Er is een wens voor gemeentelijke ondersteuning bij de werving en waardering van vrijwilligers, bijvoorbeeld via een vrijwilligerscampagne of attenties.

Onderhoud en Eigendom Er is behoefte aan heldere afspraken over verantwoordelijkheden. •

•

Demarcatie en Duidelijkheid: De huidige situatie leidt tot onduidelijkheid, vertraging in besluitvorming en frustratie. Er is grote behoefte aan actuele, ondertekende en toegankelijke demarcatielijsten (1) en overeenkomsten om helder vast te leggen wie waarvoor verantwoordelijk is. Hierbij is het belangrijk om onderscheid te maken tussen huur- en pachtovereenkomsten en geprivatiseerde accommodaties. Bijv. bij verenigingen met een huurovereenkomst heeft de gemeente de LED verlichting betaald omdat ze eigenaar is. Verenigingen met een pachtovereenkomst hebben zelf de LED verlichting moeten betalen. Keuzevrijheid bij Dagelijks Onderhoud: Buitensportverenigingen wensen keuzevrijheid over het dagelijks onderhoud: o Het dagelijks onderhoud zelf blijven doen en gratis gebruik blijven maken van de velden (huidige situatie). o Het dagelijks onderhoud uitbesteden aan de gemeente (bijvoorbeeld via BOSN) en hiervoor een bijbehorende huurprijs betalen, waardoor ze volledig ontzorgd worden. Te denken valt aan een vast huurbedrag per type sportveld of een variabele huurprijs

1 Een demarcatielijst legt per taak vast wie waarvoor verantwoordelijk is (wie betaalt wat en wie regelt wat), zodat er geen misverstanden ontstaan over de

verdeling van verantwoordelijkheden.

Gemeente Nuenen

24-10-2025 6

afhankelijk van het aantal leden. Als kleinere sportverenigingen een lagere huurprijs krijgen dan grotere sportverenigingen, kan de contributieverhoging per lid beperkt(er) blijven. Financiën en Exploitatie De algehele financiële druk is een uitdaging. • • • •

Financiële Druk: Stijgende kosten voor energie, onderhoud en materialen kunnen leiden tot een verslechtering van de exploitatie (MFA’s) en hogere contributies (sportverenigingen). Zorgen: Hoewel de meeste verenigingen financieel gezond zijn, bestaan er zorgen over toekomstige investeringen, zoals de vervanging van velden en verduurzaming. Inzicht en Transparantie: Inzicht en transparantie in kosten en opbrengsten van de exploitatie dragen bij aan vertrouwen en draagvlak. Commerciële Activiteiten: Er bestaat een wens om meer commerciële activiteiten te mogen organiseren om extra inkomsten te genereren en contributies laag te houden. Commercieel gebruik wordt door de verenigingen gezien als acceptabel zolang het binnen de perken blijft en zolang het de maatschappelijke functie ondersteunt en niet verdringt. Oftewel, zolang de toegankelijkheid, betaalbaarheid of sociale functie van de accommodatie voor maatschappelijke gebruikers niet onder druk komt te staan door de commerciële activiteiten. In principe geldt het uitgangspunt “wie het eerst komt, wie het eerst maalt” bij reserveringsaanvragen. Dit betekent dat een commerciële partij een ruimte kan reserveren als deze beschikbaar is.

Om helderheid te krijgen over de spelregels, vinden de verenigingen het van belang dat de gemeente definieert wat wordt verstaan onder commerciële activiteiten en onder welke voorwaarden deze wel/niet worden toegestaan.

Verduurzaming en Toekomstbestendigheid Verduurzaming is een brede trend en een verwachte ontwikkeling. • • •

Middelen en Kennis: Verenigingen willen verduurzamen, maar missen de financiële middelen, kennis en coördinatie. Ondersteuning: Er is behoefte aan ondersteuning vanuit de gemeente via subsidies, kennisdeling of collectieve inkoop. Er zijn ook veel commerciële organisaties die hierover informatie kunnen geven. Kaders: o Gemeentelijke accommodaties voldoen uiterlijk in 2030 aan de BENG-normen (Bijna Energie Neutrale Gebouwen). o Geprivatiseerde accommodaties (eigendom van verenigingen of stichtingen) willen graag weten of, wanneer en hoe zij aan deze normen moeten voldoen, omdat het financieel zeer lastig is om aan alle eisen te voldoen. o Als de gemeente géén eigenaar is, maar huurder van een gebouw (bijv. bij Helpt Elkander), dan vinden verenigingen het belangrijk dat er in de huurovereenkomst duidelijke afspraken worden opgenomen over verduurzamingsmaatregelen, zoals het toepassen van energiezuinige installaties (bijvoorbeeld LED-verlichting), isolatie en het streven naar (of voldoen aan) de BENGGemeente Nuenen 24-10-2025 7

normen. Hierbij moet ook worden vastgelegd wie verantwoordelijk is voor de investering, het onderhoud en het gebruik van deze voorzieningen. Dit, zodat verduurzaming ook bij gehuurde accommodaties structureel wordt meegenomen, waarbij de gemeente bijdraagt aan haar duurzaamheidsdoelstellingen, ook als zij zelf niet de eigenaar is van het gebouw. Capaciteit, Samenwerking en Ontwikkelingen Anticiperen op demografische veranderingen en nieuwe sportvormen is essentieel. • •

•

•

Sporthalcapaciteit: Er is een tekort aan sporthalcapaciteit, met name in het winterseizoen (vooral bij De Hongerman). Op dit moment doet de gemeente Nuenen onderzoek naar mogelijke geschikte locaties. Benutting en Inzicht: Er is een wens voor meer inzicht in de beschikbare capaciteit om een betere benutting van bestaande accommodaties te realiseren. Een online reserveringssysteem is gewenst om transparant te maken welke ruimtes wanneer bij welke accommodatie gehuurd kunnen worden. Zo is het bijv. voor de voetbalverenigingen wenselijk om inzicht te krijgen waar ze binnen kunnen voetballen in de wintermaanden. De gemeente heeft inmiddels toegezegd om een demo te geven samen met een leverancier van zo’n online reserveringssysteem, zodat verenigingen kunnen zien wat het inhoudt. Reserveringsaanvragen worden in ieder geval altijd eerst beoordeeld door de beheerder/exploitant, voordat deze definitief wordt gemaakt. Daarnaast geven sommige verenigingen aan graag inzicht te willen krijgen in de bezettingsgraad van verschillende accommodaties, zodat zij deze onderling kunnen vergelijken. Samenwerking en Fusie: Verenigingen staan open voor samenwerking of fusie, vooral als de financiële levensvatbaarheid van de betrokken verenigingen in het gedrang komt. De gemeente wordt gevraagd juridische en organisatorische ondersteuning te bieden bij dit soort processen.

Verwachte Ontwikkelingen: Toekomstige ontwikkelingen omvatten de groei van urban sporten (zoals Baseball5), de toename van vrouwenvoetbal en padel, en de verplaatsing of herontwikkeling van sportparken.

Communicatie, Beleid en Sociale Veiligheid Transparantie en duidelijke communicatie zijn cruciaal. • •

•

Communicatieknelpunten: Verenigingen ervaren de communicatie met de gemeente als stroperig en versnipperd. Als een medewerker van de gemeente uitvalt/vertrekt, kan de communicatie over diens vervanging beter. Vast Aanspreekpunt: Er is behoefte aan één vast aanspreekpunt binnen de gemeente die alle vragen van MFA- en sportaccommodaties intern uitzet en afstemt (bijv. met de afdelingen zoals groen, subsidies en gebouwenbeheer) en daarna de uitkomsten terugkoppelt aan de betreffende accommodatie. Dit punt is inmiddels al opgepakt door de gemeente. Kaders en Inspraak: De wens bestaat voor transparantie en duidelijke kaders, en inspraak bij beleidsvorming en maatwerk in uitvoering. Duidelijke communicatie, transparantie in besluitvorming en opvolging door de gemeente zijn essentieel. Gemeente Nuenen

24-10-2025 8

•

Sociale Veiligheid: De gemeente stimuleert binnen- en buitensportverenigingen om te voldoen aan de 4 V’s (gedragscode, vertrouwenscontactpersoon, VOG voor vrijwilligers en vakkundige trainers), zodat sociale veiligheid en een positieve sportcultuur worden gewaarborgd. Gebleken is dat de voorzieningen voor EHBO, AED’s en blessurepreventie vaak goed geregeld zijn. Steeds meer verenigingen stellen gedragsregels op (of gebruiken die van NOC NSF) en hebben een vertrouwenspersoon. Het Klooster heeft positieve ervaringen met het platform ’t Heft die hierin ook ondersteuning aanbiedt. Vanuit een aantal verenigingen is er behoefte aan een gemeentelijk protocol voor sociale veiligheid, inclusief ondersteuning bij het aanstellen van vertrouwenspersonen en het opstellen van gedragsregels.

Hoofdstuk 6: Oorspronkelijke versus geactualiseerde uitgangspunten In dit hoofdstuk vergelijken we de oude uitgangspunten uit de Kadernotitie Accommodatiebeleid 2021-2024 met de voorgestelde nieuwe uitgangspunten voor het Accommodatiebeleid 2026 e.v. Deze herziening is gebaseerd op de input die we hebben ontvangen tijdens het rondje langs de velden, de participatiesessies en de vragenlijst die we hebben uitgezet, maar ook de tot nu toe opgedane ervaringen bij Het Klooster en De Hongerman. In onderstaande vergelijkingstabel vindt u: -

De eerdere uitgangspunten in de Kadernotitie Accommodatiebeleid 2021-2024 Ons voorstel ten aanzien van de nieuwe uitgangspunten in het Accommodatiebeleid 2026 e.v. De toelichting / motivatie om de uitgangspunten te actualiseren, mede op basis van alle opgehaalde input (zie Hoofdstuk 1). Welk uitgangspunt van toepassing is op MFA’s, buitensport accommodaties en binnensport accommodaties.

Oorspronkelijk uitgangspunt # (2021-2024)

Voorstel geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Uitgangspunten identiteit en cultuur: De maatschappelijke functie van accommodaties dient behouden en Accommodaties faciliteren versterkt te worden. Ze dienen als verenigingen, stichtingen en 1 middel om maatschappelijke doelen clubs die onze gemeente te realiseren, zoals het faciliteren van mooier maken. ontmoeting, sport, cultuur, welzijn en gezondheid. Gemeente Nuenen

Toelichting / motivatie aanpassing

MFA’ s

Buite n sport

Binnen sport

Alle verenigingen bevestigen de maatschappelijke waarde van accommodaties, die de sociale cohesie versterken in de gemeente.

✔️

✔️

✔️

24-10-2025 9

Activiteiten van maatschappelijke waarde gaan 2 altijd voor ander (commercieel) gebruik van accommodaties.

De maatschappelijke waarde van accommodaties blijft leidend, maar commercieel gebruik (tegen marktconforme tarieven) is acceptabel als het de maatschappelijke functie ondersteunt en niet verdringt.

Verenigingen vragen om ruimte voor commercieel gebruik, wat kan bijdragen aan de exploitatie, mits het de maatschappelijke functie niet verdringt. Er komt een definitie van ‘commerciële activiteiten’.

✔️

✔️

✔️

De gemeente houdt regie op de activiteiten die plaatsvinden 3 in haar accommodaties, zonder flexibiliteit te verliezen.

Voor gemeentelijke accommodaties is er een balans tussen gemeentelijke regie en autonomie voor beheerders, exploitanten en verenigingen. Er zijn duidelijke kaders vanuit de gemeente, maar beheerders, exploitanten en verenigingen behouden ruimte voor eigen invulling en initiatief.

De gemeente wordt gezien als regisseur/facilitator, maar niet als uitvoerder. Beheerders, exploitanten en verenigingen waarderen regie, kaders en duidelijkheid vanuit de gemeente, maar ze willen ook inspraak en ruimte voor eigen invulling en initiatief. Daarnaast willen ze betrokken blijven bij beslissingen over hun accommodatie.

✔️

✔️

✔️

Voorstel geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Toelichting / motivatie aanpassing

MFA’ s

Buite n sport

Binnen sport

Het aanbod is voldoende, maar de zichtbaarheid, vindbaarheid en benutting van bestaande accommodaties kan worden verbeterd. Wens voor een online reserveringssysteem voor accommodaties, zodat op ieder moment inzichtelijk is welke ruimtes gehuurd kunnen worden bij welke accommodaties.

✔️

✔️

✔️

#

Oorspronkelijk uitgangspunt (2021-2024)

Uitgangspunten spreiding:

Er is een gespreid aanbod van ontmoetingsplekken voor 4 sociale activiteiten en dorpsactiviteiten.

Er is een evenwichtige spreiding van ontmoetingsplekken over de kernen. De zichtbaarheid, vindbaarheid en benutting van bestaande ontmoetingsplekken wordt verbeterd.

Gemeente Nuenen

24-10-2025 10

Er is binnen de gemeentegrenzen een 5 voldoende gevarieerd en gespreid aanbod van sport en culturele activiteiten.

Er is binnen de gemeentegrenzen een voldoende gevarieerd en gespreid aanbod van sport en culturele activiteiten. Het is aan de verenigingen en beheerders/exploitanten om dit gevarieerde aanbod vorm te geven.

Het sportaanbod wordt als breed ervaren, maar culturele spreiding kan beter, bijv. door het stimuleren van culturele activiteiten in kleinere kernen. Een goede spreiding en toegankelijkheid zorgen ervoor dat alle inwoners gebruik kunnen maken van de aanwezige voorzieningen.

✔️

✔️

✔️

De gemeente is terughoudend met het faciliteren van 6 activiteiten van buiten de gemeente.

Lokale initiatieven hebben prioriteit, maar externe (commerciële / maatschappelijke) activiteiten zijn welkom als ze bijdragen aan de lokale doelstellingen en/of levensvatbaarheid van de accommodatie en de capaciteit toereikend is.

Verenigingen staan open voor externe activiteiten mits deze aanvullend zijn en niet ten koste gaan van lokale behoeften.

✔️

✔️

✔️

Het moet mogelijk zijn om uit 7 te wijken naar een andere kern of de regio indien nodig.

Het moet mogelijk zijn om uit te wijken naar een andere kern of regio indien nodig.

De flexibiliteit om uit te wijken wordt logisch gevonden bijv. bij capaciteitsknelpunten binnen de gemeentelijke accommodaties, mits praktisch haalbaar.

✔️

✔️

✔️

Voorstel geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Toelichting / motivatie aanpassing

MFA’ s

Buite n sport

Binnen sport

Er is unanieme steun voor toekomstbestendige accommodaties.

✔️

✔️

✔️

Verduurzaming wordt breed gesteund en verenigingen willen graag verduurzamen, maar missen soms middelen en kennis, dus zij

✔️

✔️

✔️

#

Oorspronkelijk uitgangspunt (2021-2024)

Uitgangspunten toekomstbestendig en duurzaam: Accommodaties moeten flexibel en Accommodaties moeten toekomstbestendig zijn, met ruimte 8 kunnen inspelen op trends die voor innovatie en nieuwe sport- en nog komen. cultuurvormen. Alle accommodaties moeten Gemeentelijke accommodaties voldoen aan de BENG-normen voldoen uiterlijk in 2030 aan de 9 (bijna energie neutrale BENG-normen (bijna energie gebouwen), gesteld door het neutrale gebouwen), gesteld door het Gemeente Nuenen

24-10-2025 11

Rijk. Bij accommodaties die niet het eigendom zijn van de gemeente dient er een overleg plaats te vinden.

Rijk. De gemeente investeert in duurzaamheid en toekomstbestendigheid. Geprivatiseerde accommodaties worden gestimuleerd om te verduurzamen en waar mogelijk toe te werken naar de BENG-normen. De gemeente biedt ondersteuning, bijvoorbeeld door het aanbieden van kennis, het ondersteunen bij subsidieaanvragen of het faciliteren van collectieve inkoop. Als de gemeente géén eigenaar is, maar huurder van een gebouw (bijv. bij Helpt Elkander), dan worden er in de huurovereenkomst duidelijke afspraken opgenomen over verduurzamingsmaatregelen, zoals het toepassen van energiezuinige installaties (bijvoorbeeld LEDverlichting), isolatie en het streven naar (of voldoen aan) de BENGnormen. Hierbij wordt vastgelegd wie verantwoordelijk is voor de investering, het onderhoud en het gebruik van deze voorzieningen.

#

Oorspronkelijk uitgangspunt (2021-2024)

Voorstel geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

willen hierin ondersteund worden door de gemeente. Bij geprivatiseerde accommodaties wordt geen harde deadline opgelegd. Samen met de verenigingen wordt een realistisch stappenplan opgesteld. De voortgang wordt periodiek geëvalueerd. De gemeente erkent dat volledige naleving van de BENG-normen voor geprivatiseerde accommodaties op korte termijn financieel niet altijd haalbaar is, en kiest daarom voor maatwerk en stimulering in plaats van verplichting. De gemeente wil bijdragen aan haar duurzaamheidsdoelstellingen, ook als zij niet zelf eigenaar is van het maatschappelijk vastgoed.

Toelichting / motivatie aanpassing

MFA’ s

Buite n sport

Binnen sport

Uitgangspunten zelfstandig: Gemeente Nuenen

24-10-2025 12

1 0

1 1

De gemeente heeft een faciliterende rol in het beheer van de accommodaties. Beheerders en gebruikers zijn zelf verantwoordelijk voor dagelijks beheer, klein onderhoud en waar mogelijk groot onderhoud.

De gemeente blijft verantwoordelijk voor de vervangingsinvesteringen van de accommodaties in haar eigendom.

De gemeente heeft een faciliterende rol in het beheer van de accommodaties. Ze biedt kaders en ondersteuning, waaronder een duidelijke taakverdeling in demarcatielijsten en/of (huur/pacht) overeenkomsten. Beheerders en exploitanten zijn zelf verantwoordelijk voor het dagelijks beheer en klein onderhoud (2). Bij gemeentelijke accommodaties met huur is de gemeente verantwoordelijk voor groot onderhoud (3), bomenonderhoud (4) en vervangingsinvesteringen (5). De gemeente stelt een meerjarige onderhoudsplanning (6) op per accommodatie. Bij pacht en geprivatiseerde accommodaties is de gebruiker/eigenaar (de vereniging of stichting) verantwoordelijk voor groot onderhoud, bomenonderhoud en vervangingsinvesteringen.

Verenigingen vragen om heldere afspraken over wie waarvoor verantwoordelijk is. Het vastleggen van afspraken in demarcatielijsten en overeenkomsten voorkomt misverstanden en zorgt voor efficiënte samenwerking. Het biedt houvast voor alle betrokkenen.

✔️

✔️

✔️

De verenigingen willen dat de gemeente investeert in eigen vastgoed, met transparantie over planning en onderscheid tussen gemeentelijk en privaat eigendom.

✔️

✔️

✔️

2 Dagelijks beheer en klein onderhoud omvatten alle routinematige taken en kleine reparaties die nodig zijn om de accommodatie schoon, veilig en functioneel te houden, zoals

schoonmaak, het vervangen van lampen, kleine schilderwerkzaamheden en het oplossen van kleine storingen. 3 Groot onderhoud betreft periodieke, ingrijpende werkzaamheden aan het gebouw of de accommodatie, zoals het vervangen van dakbedekking, gevelrenovatie, het schilderen van de buitenzijde, het vernieuwen van installaties (cv, elektra) of het vervangen van vloeren en kozijnen. 4 Bomenonderhoud omvat het periodiek inspecteren, snoeien, kappen en vervangen van bomen op het terrein van de accommodatie, inclusief het waarborgen van de veiligheid en gezondheid van het groen. 5 Vervangingsinvesteringen zijn grote, eenmalige uitgaven voor het vervangen van essentiële onderdelen van het gebouw of terrein, zoals het vernieuwen van sportvelden, het plaatsen van nieuwe speeltoestellen, of het vervangen van complete installaties. 6 Een meerjarige onderhoudsplanning (MJOP) bevat een meerjarige planning van groot onderhoud en investeringen, waarbij jaarlijks wordt geëvalueerd of werkzaamheden doorgaan of worden doorgeschoven. De combinatie met de demarcatielijsten zorgt voor transparantie, efficiëntie en houvast voor alle betrokkenen.

Gemeente Nuenen

24-10-2025 13

Bij accommodaties die de gemeente huurt van externe partijen, worden afspraken over groot onderhoud, bomenonderhoud en vervangingsinvesteringen expliciet vastgelegd in de huurovereenkomst. Standaard zijn deze verantwoordelijkheden belegd bij de eigenaar/verhuurder, tenzij in de overeenkomst anders is bepaald.

#

Oorspronkelijk uitgangspunt (2021-2024)

Voorstel geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Uitgangspunten administratieve helderheid en betaalbaar: Het is inzichtelijk wat de daadwerkelijke kosten per accommodatie zijn. Beheerders en exploitanten geven op verzoek Het is inzichtelijk wat de 1 inzicht aan de gemeente in kosten en daadwerkelijke kosten per 2 opbrengsten van de exploitatie van accommodatie zijn. gemeentelijke accommodaties, terwijl de gemeente op haar beurt ook inzicht biedt in de kosten die zij als eigenaar of verhuurder maakt. Per accommodatie worden de Per accommodatie zijn er afspraken over welke kosten de duidelijke afspraken over beheerder of exploitant zelf betaalt 1 welke kosten uit de huur en welke kosten de gemeente voor 3 gedekt moeten worden en haar rekening neemt, vastgelegd in welke kosten de gemeente bij een demarcatielijst en/of zal dragen. huurovereenkomst. Deze lijst zorgt voor transparantie en voorkomt Gemeente Nuenen

Toelichting / motivatie aanpassing

MFA’ s

Buite n sport

Binnen sport

Inzicht en wederzijdse transparantie draagt bij aan vertrouwen en draagvlak.

✔️

✔️

✔️

Inzicht en transparantie in de kosten(verdeling) en gemeentelijke bijdragen draagt bij aan vertrouwen en draagvlak. Voor maatschappelijke organisaties wordt geen kostprijsdekkende huur gerekend.

✔️

✔️

✔️

24-10-2025 14

misverstanden over de verdeling van financiële verantwoordelijkheden.

1 4

De hoogte van de huur mag geen drempel zijn voor het organiseren van of deelnemen aan activiteiten.

1 5

Clubs en verenigingen moeten levensvatbaar blijven.

1 6

Maatschappelijk waardevolle, maar niet-gesubsidieerde activiteiten moeten ook geaccommodeerd kunnen worden.

Er komt een uniforme, uitlegbare huurstructuur met ruimte voor differentiatie. Voor maatschappelijke organisaties gelden maatschappelijke huurprijzen die worden afgestemd op huurprijzen in de buurgemeenten. Commerciële huurprijzen zijn marktconform. Gemeente, verenigingen en beheerders/exploitanten werken samen aan de levensvatbaarheid door het bieden van sport- en MFA accommodaties tegen maatschappelijke tarieven. Huurtarieven zijn echter geen middel om financiële druk bij gebruikers te verminderen. Hiertoe moeten andere oplossingen gevonden worden. Alle activiteiten met een maatschappelijke functie, zoals kinderopvang en sport BSO’s, kunnen worden geaccommodeerd, ook als deze organisaties op bepaalde tijden langdurig een ruimte huren. Dit is toegestaan zolang de maatschappelijke functie van de accommodatie behouden blijft en reguliere maatschappelijke activiteiten niet worden verdrongen. De beoordeling hiervan ligt bij de beheerder/exploitant of de gemeente. Langdurige en vaste Gemeente Nuenen

De blijvende toegankelijkheid én betaalbaarheid van sport- en MFA activiteiten zijn belangrijk. Daarom hanteert de gemeente maatschappelijke huurtarieven voor maatschappelijke organisaties. Een uitlegbare huurstructuur voorkomt willekeur en maakt het beleid eerlijk en toegankelijk.

✔️

✔️

✔️

Levensvatbaarheid van sport- en MFA accommodaties wordt gezien als een belangrijke hoeksteen van de gemeenschap, maar gelijke behandeling van gebruikers is ook belangrijk om een rechtvaardig tarievensysteem te waarborgen.

✔️

✔️

✔️

Gelijke kansen voor initiatieven en flexibiliteit is hierin gewenst.

✔️

✔️

✔️

24-10-2025 15

verhuur aan commerciële partijen zonder maatschappelijke functie wordt gezien als niet passend.

1 7

Als accommodaties langere tijd leeg staan en er is geen perspectief op verbetering, kan de gemeente besluiten de accommodatie te sluiten.

1 8

Binnen de kaders van de wet is het mogelijk om commerciële activiteiten te huisvesten in accommodaties, wanneer dit niet ten koste gaat van andere maatschappelijke activiteiten.

Als accommodaties langere tijd nagenoeg leeg staan en er is geen perspectief op verbetering, kan de gemeente besluiten de accommodatie te sluiten nadat communicatie, afstemming en onderzoek naar alternatieven heeft plaats gevonden. De gemeente stimuleert een gezonde financiële exploitatie van sport- en MFA-accommodaties, maar bewaakt de balans tussen maatschappelijke doelen en commerciële belangen. Door heldere spelregels en monitoring moeten worden voorkomen dat commerciële activiteiten de toegankelijkheid, betaalbaarheid en sociale functie van de accommodaties verdringen.

Verenigingen vinden dat sluiting bij langdurige leegstand mogelijk moet zijn, maar na communicatie en afstemming hierover en onderzoek naar alternatieven. Zorgvuldigheid en transparantie zijn hier cruciaal.

✔️

✔️

✔️

Commercieel gebruik kan bijdragen aan een gezonde financiële exploitatie en het borgen van de blijvende betaalbaarheid en toegankelijkheid van sport- en MFA accommodaties.

✔️

✔️

✔️

Daarnaast dienen commerciële activiteiten te passen binnen de geldende wet- en regelgeving, waaronder verstrekte (horeca) vergunningen.

Gemeente Nuenen

24-10-2025 16

#

Oorspronkelijk uitgangspunt (2021-2024)

Voorstel geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Toelichting / motivatie aanpassing

MFA’ s

Buite n sport

Binnen sport

Multifunctioneel gebruik verhoogt de efficiëntie en benutting van accommodaties.

✔️

✔️

✔️

Efficiënt ruimtegebruik voorkomt overbodige nieuwbouw/onnodige investeringen en stimuleert samenwerking tussen gebruikers.

✔️

✔️

✔️

Een zo hoog mogelijke benutting van gemeentelijke accommodaties vergroot de toegankelijkheid en blijvende betaalbaarheid van de accommodaties.

✔️

Toelichting / motivatie aanpassing

MFA’ s

Uitgangspunten multifunctioneel:

1 9

De gemeente stimuleert zo veel mogelijk multifunctioneel gebruik van accommodaties.

2 0

Bij accommodatieverzoeken wordt eerst gekeken naar de huidige mogelijkheden.

2 1

Roostering en onderlinge afspraken valt onder de verantwoordelijkheid van de beheerders / exploitanten.

#

Oorspronkelijk uitgangspunt (2021-2024)

Accommodaties worden zo veel mogelijk multifunctioneel ingezet. Ruimtes worden flexibel ingericht zodat multifunctioneel gebruik mogelijk is. Gebruikers die speciale voorzieningen nodig hebben kunnen deze voor eigen risico en rekening (laten) aanbrengen, zo lang deze multifunctioneel gebruik niet in de weg staan, en mits met toestemming van de exploitant / beheerder en/of de gebouweigenaar. Bij verzoeken om een (nieuwe) accommodatie wordt eerst gekeken naar de reeds beschikbare capaciteit bij bestaande accommodaties. Roostering en planning van gemeentelijke accommodaties zijn de verantwoordelijkheid van beheerders en exploitanten, waarbij het streven is een zo hoog mogelijke bezettingsgraad. Jaarlijks gaan gemeente en beheerder of exploitant in gesprek over dit onderwerp.

Voorstel geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

✔️

Buite n sport

Binnen sport

Uitgangspunten uniform: Gemeente Nuenen

24-10-2025 17

2 2

2 3

Binnen accommodaties gelden voor alle gebruikers dezelfde tarieven en regels.

Er is een gelijke behandeling tussen gelijksoortige accommodaties.

Binnen één en dezelfde accommodatie gelden gelijke regels en maatschappelijke huurprijzen bij vergelijkbaar gebruik.

Bij gelijksoortige gemeentelijke accommodaties (bijv. kleine MFA’s, grote MFA’s, binnen- en buitensport accommodaties, scholen) worden vergelijkbare maatschappelijke huurprijzen gehanteerd. De gemeente stelt hiervoor bandbreedtes vast, waarbinnen beheerders en exploitanten zelf de maatschappelijke huurprijzen per ruimte kunnen bepalen. Voor commerciële verhuur worden geen vaste bandbreedtes vastgesteld (eventueel kunnen richtprijzen worden genoemd). Het bepalen van commerciële huurprijzen is de verantwoordelijkheid van de exploitanten, beheerders en verenigingen zelf.

2 4

De gemeente neemt meer zeggenschap over de

De gemeente stelt de kaders op voor de tarievenstructuur van Gemeente Nuenen

Gelijke behandeling en transparantie bevordert rechtvaardigheid en voorkomt conflicten. De verenigingen geven aan dat zij graag gezamenlijk willen bepalen wat de bandbreedtes worden voor de maatschappelijke huurprijzen. Hierbij kan bijvoorbeeld rekening worden gehouden met de aanwezige (horeca) faciliteiten binnen een accommodatie. Het streven is dat deze bandbreedtes voor alle gemeentelijke accommodaties gelden, zodat er een eerlijke en transparante prijsstelling ontstaat voor alle maatschappelijke gebruikers. Daarnaast geldt: wanneer binnen een gemeentelijke accommodatie veel taken door vrijwilligers worden uitgevoerd, kunnen lagere huurprijzen worden toegepast dan bij accommodaties waar dit minder het geval is. Voor accommodaties die geen eigendom zijn van de gemeente, zoals blokhutten, sportkantines of scholen als het Nuenens College, heeft de gemeente geen zeggenschap over de huurprijzen. Meer zeggenschap over de kaders is acceptabel bij gemeentelijk

✔️

✔️

✔️

✔️

✔️

✔️

✔️

✔️

24-10-2025 18

tarievenstructuur van accommodaties.

accommodaties. Binnen de kaders hebben beheerders en exploitanten ruimte om eigen keuzes te maken.

2 5

Om dit goed te begeleiden zal het nodig zijn om overgangsbeleid op te stellen.

Om dit goed te begeleiden zal het nodig zijn om overgangsbeleid op te stellen.

#

Oorspronkelijk uitgangspunt Voorstel geactualiseerd (2021-2024) uitgangspunt (2026+)

eigendom. Dit sluit aan bij het uitgangspunt over de balans tussen gemeentelijke regie versus autonomie van beheerders, exploitanten en verenigingen. Overgangsbeleid, duidelijke communicatie en begeleiding worden als essentieel gezien bij veranderingen in beleid en/of huurprijzen.

✔️

✔️

✔️

Toelichting / motivatie aanpassing

MFA’ s

Buite n sport

Binnen sport

Transparantie en duidelijkheid zijn essentieel en kan worden bereikt door heldere en schriftelijke afspraken vast te leggen en centraal op te slaan.

✔️

✔️

✔️

De wens bestaat om een heldere rolverdeling vast te leggen per type accommodatie, met periodiek overleg en afstemming hierover. Dit bevordert de communicatie en samenwerking.

✔️

✔️

✔️

Jaarlijkse verantwoording wordt als logisch gezien en draagt bij aan transparantie en samenwerking, mits wederzijds en proportioneel. Een jaarlijkse prestatie-evaluatie

✔️

✔️

✔️

Uitgangspunten duidelijke afspraken: 2 6

2 7

2 8

Afspraken worden helder met elkaar vastgelegd, zodat deze voor iedereen duidelijk zijn.

Afspraken worden helder met elkaar vastgelegd, zodat deze voor iedereen duidelijk zijn.

Er worden duidelijke afspraken gemaakt over de rolverdeling van Er worden duidelijke afspraken gemeente, beheerder/exploitant en gemaakt over de rolverdeling gebruikers. Iedere sport- en MFA van gemeente, beheerder en accommodatie heeft één vast gebruikers. aanspreekpunt bij de gemeente. Beheerders en exploitanten van gemeentelijke accommodaties leggen jaarlijks aan de gemeente

Beheerders en exploitanten leggen jaarlijks aan de gemeente verantwoording af over de exploitatie én het gebruik van de gemeentelijke accommodaties. Gemeente Nuenen

24-10-2025 19

verantwoording af over de exploitatie.

De gemeente evalueert jaarlijks de prestatie van de accommodatie samen met de beheerder/exploitant, waarbij factoren zoals omvang van maatschappelijke activiteiten, bezettingsgraad, bestuur, zelfwerkzaamheid en de beschikbaarheid van vrijwilligers worden meegenomen.

draagt bij aan transparantie en samenwerking. De focus op maatschappelijke activiteiten, bezettingsgraad, zelfwerkzaamheid en vrijwilligers sluit direct aan bij de uitdagingen van Nuenen.

Legenda: •

✔️ = uitgangspunt is van toepassing op deze type accommodatie/doelgroep

•

Alle uitgangspunten zijn, tenzij anders aangegeven, relevant voor MFA’s, buitensportaccommodaties én binnensportaccommodaties.

Gemeente Nuenen

24-10-2025 20

Bijlage 1: Bezochte sport- en MFA accommodaties Tijdens het rondje langs de velden hebben we met onderstaande accommodaties een verdiepend gesprek gevoerd op locatie. Naam organisatie

Type

Eigendom

Aantal leden

RKSV Nuenen

Buitensport

Gemeentelijk

1350

TV De Goudhoek

Buitensport

Privaat

140

VV EMK

Buitensport

Gemeentelijk

600

TV Nederwetten

Buitensport

Privaat

150

HSC Nuenen Maddogs Buitensport

Privaat

250

TPV De Lissevoort

Buitensport

Privaat

1700

RKGSV Gerwen

Buitensport

Gemeentelijk

300

Hockey Club Nuenen

Buitensport

Gemeentelijk

800

NKV (korfbal)

Buitensport

Gemeentelijk

170

TV Wettenseind

Buitensport

Privaat

600

RKVV Nederwetten

Buitensport

Gemeentelijk

300

Stichting B.O.S.N.

Buitensport

Gemeentelijk

-

MFA d’n Heuvel

MFA

Gemeentelijk

-

MFA De Koppelaar

MFA

Huur van Helpt Elkander

-

Gemeente Nuenen

24-10-2025 21

Naam organisatie

Type

Eigendom

Aantal leden

Buurthuis Gastvrij

MFA

Huur van Helpt Elkander

-

Opmerking: bij veel buitensport accommodaties is de kantine eigendom van de vereniging, de velden zijn eigendom van de gemeente. MFA Enode is nog niet bezocht, maar heeft wel input geleverd op dit document.

Gemeente Nuenen

24-10-2025 22