Document · PDF

Bijlage 02 - 2022 Accountantsverslag Gemeente Nuenen

Gemeenteraad 13 juli 2023, gemeente NuenenBij agendapunt: Jaarverslag en jaarrekening 20226.506 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Accountantsverslag Gemeente Nuenen c.a.

31 mei 2023 Eindhoven

Aanbiedingsbrief Gemeente Nuenen c.a. t.a.v. Gemeenteraad Jan van Schijnveltlaan 2 5671 CK Nuenen Eindhoven, 31 mei 2023 Betreft: Accountantsverslag boekjaar 2022 Geachte leden van de raad, Hierbij bieden wij u het accountantsverslag aan naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2022 van de Gemeente Nuenen. Onze opdracht is het controleren van de jaarrekening op de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid. In oktober 2022 hebben wij een interim controle uitgevoerd. De bevindingen hieruit zijn met het management besproken en toegelicht aan de auditcommissie. In april 2023 zijn we gestart met de jaareindecontrole die is gericht op het vormen van een oordeel over getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening in overeenstemming met de Nederlandse regels voor financiële verslaggeving en het vastgestelde normenkader. De controle hebben wij eind mei afgerond.

Terugkijkend naar het jaarrekeningproces zien wij dat dit soepeler is verlopen dan vorig jaar. Anderzijds constateren wij dat bij de start van de controle sprake was van achterstanden, in bijzonder ten aanzien van de uitvoering van de VIC en de aanlevering van het onderliggende balansdossier. Deze achterstanden zijn gedurende het traject weggewerkt en er is binnen de deadlines afgerond, met extra inzet van beide kanten. Dit accountantsverslag bevat de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de jaareindecontrole. Waar mogelijk doen wij aanbevelingen gericht op verdere verbetering. Deze aspecten doen geen afbreuk aan ons oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2022.

Wij hebben dit verslag in concept besproken met de gemeentesecretaris, de wethouder financiën en de controller. Tevens wordt dit verslag toegelicht aan de leden van de auditcommissie op 20 juni 2023. Na deze bespreking zal het verslag definitief worden aangeboden aan de gemeenteraad. Wij vertrouwen erop u middels onze rapportage voldoende geïnformeerd te hebben. Tot het geven van een nadere toelichting zijn wij graag bereid. Wij danken de medewerkers van de gemeente en Dienst Dommelvallei voor hun inzet en de plezierige en constructieve samenwerking. Met vriendelijke groet, namens ons hele team,

F.J.A. Verkooijen RA Manager audit 2

Inhoudsopgave 1. Management samenvatting

2. Ons oordeel

3. Bevindingen jaarrekening 2022 1. Begrotingsrechtmatigheid 2. Aanbestedingsrechtmatigheid 3. Grondexploitaties 4. Nuenen West en Eeneind West 5. Voorzieningen groot onderhoud 6. Jeugdhulp en WMO 7. Overige bevindingen

11 12 13 15 17 19 20

4. Overige aspecten

5. Bijlages 1. Tabel fouten en onzekerheden SiSa

Totaal aantal pagina’s:

1. Management samenvatting Ons oordeel Onderwerp

Goedkeurend

Afkeurend

Anders

Toelichting

De jaarrekening 2022 geeft een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten en lasten over 2022 als van de activa en passiva per 31 december 2022 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

De verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in de jaarrekening 2022 zijn tevens in alle van materieel zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen en zijn in overeenstemming met de wet- en regelgeving zoals opgenomen in het vastgestelde normenkader.

Wel bevindingen

Anders

Toelichting

Wij hebben vastgesteld dat de WNT-verantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen.

Getrouw beeld

Rechtmatigheid

Onderwerp

Geen bevindingen

WNT verantwoording

SiSa-bijlage

Wij hebben de SiSa-bijlage zoals opgenomen in de jaarrekening gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2022. Op grond hiervan melden wij dat geen fouten en/of onzekerheden zijn geconstateerd boven de voor de SiSa geldende rapporteringstoleranties.

1. Management samenvatting Financiële analyse 2022 Saldo baten en lasten voor mutatie reserves in k€

Het gerealiseerde saldo van baten en lasten bedraagt € 7,6 mln positief. Het eigen vermogen van de gemeente neemt per saldo toe met dit bedrag.

€ 8.000 € 6.000 € 4.000

7.622

€ 2.000

1.318

€0 -€ 2.000

-402 Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

Resultaat na mutatie reserves in k€ € 8.000 € 6.000 € 4.000 1.537

€ 2.000 €0

Dit saldo valt € 6,3 mln positiever uit dan begroot na wijziging. Bij alle programma’s zijn per saldo minder lasten gerealiseerd. De belangrijkste voordelen zitten op programma 5 Wonen en Leefomgeving (circa € 3,0 mln vanwege de resultaten op de grondexploitatie en het uitstellen van de overdracht van woonwagenlocaties) en op programma 3 Werk, Zorg en Jeugd (circa € 1,5 mln door lagere kosten in het sociaal domein en een positief resultaat op de opvang van Oekraïense vluchtelingen). Voor bepaalde lagere kosten zijn ook geen onttrekkingen gedaan vanuit daarvoor bestemde reserves.

6.234

103

-€ 2.000 Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

Het gerealiseerde resultaat na mutatie reserves bedraagt € 6,2 mln positief en is daarmee € 4,7 mln hoger dan begroot. De belangrijkste afwijkingen betreffen: • Resultaat op grondexploitaties en overige verkopen + € 2.067.000 (programma 5 Wonen en Leefomgeving) • Positief resultaat opvang Oekraïense vluchtelingen +€ 707.000 (programma 3 Werk, Zorg & Jeugd) • Lagere uitgaven voor Jeugdzorg en WMO +€ 715.000 (programma 3 Werk, Zorg & Jeugd) • Hogere algemene uitkering +€ 422.000 (programma 8 Financiën en belastingen) • Vrijval voorziening wethouders +€ 251.000 (programma 1 Bestuur, samenwerking) • Overige afwijkingen + € 538.000 (diverse programma’s) In algemene zin is een positief resultaat in lijn met de landelijke tendens. Dit heeft deels te maken met incidentele toegekende budgetten door de rijksoverheid. Al bovenstaande afwijkingen zijn als incidenteel aangemerkt. Het resultaat op de grondexploitaties van € 1 mln zal worden toegevoegd aan de algemene reserve bouwgrond. Daarnaast wordt voorgesteld € 1 mln (incidentele) budgetten over te hevelen naar 2023. Het restant van € 4,1 mln wordt voorgesteld om toe te voegen aan de algemene reserve. De jaarrekening laat op de structurele posten een positief resultaat zien. Met de structurele resultaten en afwijkingen houdt de gemeente rekening in de (meerjaren-)begroting.

De verwachting is overigens dat de gemeente de komende jaren met forse kostenstijgingen wordt geconfronteerd (personeelskosten, inflatie alsook verbonden partijen). 5

1. Management samenvatting Financiële analyse 2022 Eigen vermogen in € mln € 60,0 € 50,0

50,1 38,8

39,4

42,5

Opbouw eigen vermogen in € mln

Externe financiering in € mln

€60

€ 100

€40

€ 30,0

€30

€ 20,0

€20

€ 10,0

€10

€-

2019 2020 2021 2022

50,0%

Resultaat

€50

€ 40,0

Solvabiliteit in % van balanstotaal

€ 80

6,2 2,4 27,6

31,1

Algemene reserve Bestemmingsre serve

12,6

12,8

2021

2022

1,2

1,6

Vlottend

33,6%

36,5% 37,5% 37,5%

30,0%

€ 60 € 40

40,0%

Vast

76,3

77,0

20,0%

€ 20

10,0%

€0

0,0%

2021

2022

30,3% 27,2% 28,4%

33,1%

Gemiddelde in NL Nuenen

2019

2020

2021

2022

Het eigen vermogen van de gemeente neemt toe met € 7,6 mln en bedraagt € 50,1 mln eind 2022. Het eigen vermogen bestaat voor € 12,8 mln uit bestemmingsreserves en voor € 31,1 mln uit algemene reserves (voor resultaatbestemming). De algemene reserves zijn toegenomen vooral als gevolg van de toevoeging van het jaarresultaat 2021. Wij hebben de dotaties en onttrekkingen gecontroleerd en daarbij geen onrechtmatigheden aangetroffen. De totale externe financiering (vast en kortlopend) bedraagt eind 2022 € 78,6 mln (eind 2021 € 77,5 mln). In 2022 is voor circa € 43 mln geherfinancierd waarbij de looptijden en rente zijn vastgezet. Van de huidige leningportefeuille dient € 30 mln in 2024 te worden afgelost. De mogelijkheden hiertoe hangen nadrukkelijk samen met de verkopen op de grondexploitaties en de realisatie van lopende projecten. De rentelast bedraagt circa € 342.000 en neemt de komende jaren toe. De financiële positie van Nuenen laat gemeten naar de financiële kengetallen (waaronder solvabiliteit) een verbetering zien. Op basis van de analyse die is opgenomen in de paragraaf weerstandsvermogen is het weerstandsvermogen voldoende om de risico’s (ruim € 15,9 mln) af te dekken.

De belangrijkste risico’s doen zich voor bij de grondexploitaties en zien ons inziens toe op de bestemmingsplanprocedure bij Nuenen West en de nakoming van het contract door de ontwikkelaar bij Eeneind West. De gemeente is van mening dat het risico is gedaald ten opzichte van vorig jaar, onder andere vanwege de uitspraak rondom de rente op Eeneind West. Wij adviseren de risico’s en de nieuwe projecten nauwkeurig te monitoren in relatie tot de weerstandscapaciteit en financiering. © 2023 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Gehanteerde controle en rapporterings-tolerantie

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2022 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in het controleprotocol. Deze zijn gebaseerd op de begrote lasten en dotatie aan reserves. De werkelijke gerealiseerde lasten in 2022 vallen hoger uit. Wij hebben in onze controle geen rekening gehouden met een hogere goedkeuringstolerantie. Indien de geconstateerde fouten en onzekerheden het bedrag van de goedkeuringstolerantie niet overschrijden kan in beginsel een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven.

Grondslag

Omvang

Tolerantie

Fouten

1% van de begrote lasten inclusief dotatie reserves

€ 56.034.000

€

Onzekerheden

3% van de begrote lasten inclusief dotatie reserves

€ 56.034.000

€ 1.680.000

Rapporteringstolerantie

€

560.000

50.000

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Controleverschillen

In de jaarrekening 2022 resteren onderstaande ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid. Omdat het totaal aan fouten onder de toleranties blijft, heeft dit geen effect op ons oordeel. De totale onzekerheden binnen de WMO en Jeugdzorg blijven binnen de gestelde toleranties en hebben daarmee geen gevolgen voor ons oordeel.

Omschrijving

Getrouwheid / Rechtmatigheid

Omvang fout

Richting

Omvang onzekerheid

Verwijzing

Lasten uit inkoopcontracten welke niet in lijn met de EU aanbestedingsregels tot stand zijn gekomen

Rechtmatigheid

€

3.2

Vaststellen levering zorg

Getrouwheid en rechtmatigheid

€ 376.000

3.6

180.000

Totaal voor getrouwheidsoordeel

€

€ 376.000

Totaal voor rechtmatigheidsoordeel

€

180.000

€ 376.000

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Jaarverslag verenigbaar

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag overeenkomstig het BBV is opgesteld en, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. De programmaverantwoording hebben wij marginaal getoetst, wat zoveel betekent als het signaleren van mogelijke tegenstrijdigheden. De accountantscontrole omvat derhalve geen oordeel over de inhoudelijke juistheid en/of volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in de programmaverantwoording. Wij denken in algemene zin dat de leesbaarheid en relevantie van uw jaarverslag en jaarrekening kan worden verbeterd door: • Het aantal pagina’s terug te brengen en focus te leggen op de belangrijke onderwerpen en afwijkingen; • Afwijkingen op lasten, baten en corresponderende reserves per taak te bundelen, zodat in één oogopslag duidelijk is wat het effect per taak is op het resultaat na reserves.

Schattingen

De opstelling van de jaarrekening vereist dat het college oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen zijn in het kader van onze controleopdracht op aanvaardbaarheid beoordeeld. Hierbij hebben wij geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd. In uw jaarrekening zijn de volgende belangrijke schattingen verwerkt: • De waardering van de grondexploitaties, in bijzonder Nuenen West en Eeneind West (zie bevinding 3.3 en 3.4) • De waardering van de voorzieningen groot onderhoud (zie bevinding 3.5) • De waardering van de pensioenvoorzieningen voor (oud)wethouders • De inbaarheid van debiteuren en de getroffen voorziening voor dubieuze debiteurenposities. In dit kader hebben we reeds in de management letter aandacht gevraagd voor het debiteurenbeheer op de debiteuren sociale zaken.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Verbonden partijen

In uw jaarrekening zijn diverse bijdragen aan verbonden partijen verwerkt. De (op basis van de financiële impact en risicoprofiel) belangrijkste verbonden partijen betreffen: • GR Dienst Dommelvallei: bijdrage € 6,1 mln • GR Blink: bijdrage € 2,1 mln • GR Werkvoorzieningsschap de Dommel (WSD): bijdrage € 1,4 mln Bovengenoemde bedragen zijn verwerkt op basis van de (concept) jaarcijfers 2022 zoals opgeleverd door de verbonden partij. Wij stemmen in met de huidige verwerking in de jaarrekening. In dit verband wijzen wij u op het volgende: • Wij begrijpen dat bij GR Blink een extern onderzoek is afgerond als onderdeel van het strategisch traject. Dit onderzoek gaat onder andere in op de rechtmatigheid van de huidige samenwerkingsvorm binnen GR Blink. Aanvullend heeft Prezero aangekondigd de samenwerking in GR Blink te beëindigen. Op dit moment is de exacte opdrachtrelatie van de gemeente met GR Blink nog onduidelijk, evenals de inrichting en juridische vormgeving van de dienstverlening in de toekomst. Deze situatie is ons inziens toereikend toegelicht in de paragraaf verbonden partijen. • GR Dienst Dommelvallei houdt geen eigen weerstandvermogen aan. Hierdoor komen verliezen en toekomstige tekorten voor rekening van de gemeente.

Interne beheersing

Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. In onze management letter hebben wij enkele aandachtspunten opgenomen voor de verdere verbetering van processen die met name toezien op het sociaal domein, het inkoopproces en de invulling van de verbijzonderde interne controle functie. Ten tijde van de eindejaarscontrole is gebleken dat het niveau van de verbijzonderde interne controle nog niet op het gewenste niveau is. Naar de toekomst toe, in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording, moeten hier nadrukkelijk nog stappen worden gezet.

SiSa-bijlage

De SiSa-bijlage en bijbehorende stukken dienen door uw organisatie voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. De verplichten tabellen voor fouten en onzekerheden die aangeleverd moeten worden bij het CBS zijn opgenomen achter in het verslag.

3.1 Begrotingsrechtmatigheid Begrotingsrechtmatigheid Bevinding Algemeen

Lasten en dotatie reserves per programma € mln €0

€5

1. Bestuur, samenwerking en dienstverlening 2. Veiligheid en handhaving

€ 10

5. Wonen en Leefomgeving

€ 25

In 2022 is op geen enkel programma sprake van een overschrijding op de gerealiseerde lasten ten opzichte van de begroting na wijziging. Om die reden is er geen sprake van begrotingsonrechtmatigheden.

2,3 2,9 2,7 21,6 24,4 22,8 2,9 3,3 3,2 6,8 3,8

6. Ruimtelijk beheer, milieu en verkeer 7. Economie, toerisme en recreatie

1,2 1,3 1,1

8. Financien en belastingen

1,1 0,7 0,5

€ 20

10,6 11,2 11,0

3. Werk Zorg & Jeugd 4. Verenigingen en accomodaties

€ 15

In het kader van de controle hebben wij onderzoek verricht op overschrijdingen van lasten (inclusief dotaties aan reserves) ten opzichte van de geraamde begroting..

Primaire begroting 10,6 9,6 10,3 10,1

Begroting na wijziging

Op alle programma’s heeft een opwaartse bijstelling van de lasten plaatsgevonden in

de begroting na wijziging anticiperend op hogere lasten. Op basis van de realisatie constateren wij achteraf dat deze bijstelling conservatief is begroot. Binnen het programma wonen en leefomgeving valt op dat de lasten € 6,8 mln lager uitvallen dan de begroting na wijziging. Tegenover de lagere lasten op dit programma staan echter ook lagere baten voor € 4,2 mln. Het resterende verschil van € 2,6 mln wordt verklaard door de resultaten op de grondposities.

Ten aanzien van de investeringen zijn er geen overschrijdingen boven de rapportage grens vastgesteld.

Realisatie

3.2 Aanbestedingsrechtmatigheid Aanbestedingsrechtmatigheid Bevinding Inkoop en aanbesteding

In het kader van de rechtmatigheidscontrole zijn onze controlewerkzaamheden op inkopen en aanbestedingen gericht op het voldoen aan de Europese aanbestedingswetgeving. Dit betekent dat enkel constateringen op het gebied van de Europese aanbestedingswetgeving een effect hebben op ons rechtmatigheidsoordeel. Op basis van de interne inkoopanalyse hebben wij reeds in de management letter melding gemaakt van een aantal mogelijke onrechtmatigheden. Tijdens de jaareindecontrole hebben wij de inkoopanalyse over het gehele boekjaar 2022 ontvangen. Daarbij zijn door Dienst Dommelvallei de onrechtmatigheden gekwantificeerd en wij hebben hierop onze eigen controlewerkzaamheden verricht. Op basis hiervan melden wij het volgende: •

•

Op reeds bekende onrechtmatigheden naar aanleiding van de tussentijdse controle is de fout voor heel 2022 gekwantificeerd op € 180.000. Het gaat hierbij om de inhuur van plan-economische ondersteuning, voortbordurend op een reeds lopende opdracht uit het verleden zonder nieuwe inkoopstrategie. Er is hierbij overigens sprake van project-specifieke kennis en ervaring die voor de gemeente behouden dient te blijven. Wij hebben in onze controle in het bijzonder aandacht besteed aan de inkopen die hebben plaatsgevonden in het kader van de crisisnoodopvang Oekraïense vluchtelingen. Vanwege het korte tijdsbestek en de onzekerheid die gemoeid was met de organisatie van deze opvang, kon vooraf niet een inkoopstrategie worden opgesteld en zijn deze inkopen niet meerjarig Europees aanbesteed. De lasten zien met name toe op beveiligingswerkzaamheden en verbouwingskosten. De organisatie heeft onderbouwd dat binnen de aanbestedingsdrempels is gehandeld. Wij hebben deze onderbouwing beoordeeld en onderliggende documentatie getoetst. Op basis hiervan en het feit dat hierbij sprake is van een uitzonderingsregel (zogenoemde dwingende spoed) stemmen wij in met deze conclusie. Wij hebben geadviseerd om deze inkoopstromen in bijzonder te blijven monitoren.

3.3 Grondexploitaties Grondexploitaties Bevinding

Grond exploitatie

€ 80,0

Geïnvesteerd vermogen in € mln

€ 70,0

20,0

20,4

€ 60,0 € 50,0

Het geïnvesteerd vermogen in de grondexploitaties (inclusief openstaande vorderingen Eeneind West) bedraagt eind 2022 circa € 76,7 mln en neemt toe met € 1 mln ten opzichte van vorig jaar. De voorziening ziet volledig toe op project Nuenen West. De belangrijkste mutaties in 2022 betreffen: • Diverse kosten + € 1,1 mln (met name Nuenen West) • Verkopen -/- € 1,0 mln (met name Nuenen West) • (Tussentijds) genomen winsten + € 0,1 mln • Vrijval verliesvoorziening + € 0,8 mln

Eeneind West € 40,0 € 30,0

Nuenen West

59,1

59,0

-3,4

-2,6

2021

2022

€ 20,0

€ 10,0 €€ -10,0

Voorziening

Ten aanzien van Nuenen West speelt de rentevoet een belangrijke rol in de waardering en bepaling van de verliesvoorziening. Op basis van de geldende rekenregels is de rentevoet voor de toekomst bijgesteld naar 0,5%. Dit leidt tot vrijval van de verliesvoorziening van € 0,9 mln. Wij hebben dit getoetst aan de verslaggevingsregels en stemmen in met de huidige waardering. Afhankelijk van de verkoopplanning en ontwikkelingen op het gebied van financiering hebben wij geadviseerd om het renterisico goed te monitoren. Wij hebben verder vastgesteld dat de tussentijds genomen winsten op de overige projecten (€ 0,1 mln) in overeenstemming met de verslaggevingsregels (middels de zogenoemde POC methode) is bepaald.

3.3 Grondexploitaties (vervolg) Grondexploitaties – algemeen Bevinding Toekomstige projecten

VPB positie grondexploitatie

Onder de materiële vaste activa staat voor circa € 1,75 mln aan gronden geactiveerd die toezien op de toekomstige projecten Kloostertuin en Boschhoeve. Wat betreft de waardering van deze grondposities is er geen wijziging ten opzichte van vorig jaar. Mede op basis van taxatierapporten is een afwaardering van deze gronden niet noodzakelijk. De verwachting is dat deze gronden in de toekomst tot tot projecten gaan leiden. Als gevolg van de invoering van de vennootschapsbelastingplicht (hierna: VPB) voor overheidsinstanties per 1 januari 2016 is het exploiteren van grondexploitaties bij de gemeente aangemerkt als een VPB activiteit. Wij hebben de VPB positie meegenomen in onze controle en merken hierbij het volgende op: • Met de fiscus is in 2023 overeenstemming bereikt inzake Nuenen West. Als gevolg daarvan is vastgesteld dat er sprake is van actief grondbeleid met bijbehorende VPB plicht. Als gevolg hiervan zal de belastingdienst de aanslagen vanaf 2016 herrekenen. Dit zal niet leiden tot een VPB-betaling maar waarschijnlijk tot een terugvordering. Hierdoor neemt het risico op de VPB positie af aangezien de belangrijkste risico’s toezagen op dit project. • In de jaarrekening is € 38.000 aan VPB lasten verwerkt, gebaseerd op voorlopige aanslagen.

Het is nog onduidelijk wat de exacte teruggaaf over vorige jaren zal zijn, waardoor voorzichtigheidshalve de aanslagen van de fiscus zijn aangehouden en geen vordering is opgenomen.

3.4 Grondexploitaties – Nuenen West Grondexploitaties – specifieke complexen Bevinding Grond Exploitatie Nuenen West

Het geïnvesteerd vermogen in woningbouwproject Nuenen West bedraagt € 59 miljoen. Het berekende verlies op eindwaarde bedraagt nominaal € 3,3 mln en neemt af met € 0,9 mln ten opzichte van vorig jaar. De kosten op het project zijn voor circa 94% gerealiseerd. Er resteert nog voor € 3,5 mln aan te maken kosten, met name planontwikkelingskosten. De aan de grondlevering en exploitatiebijdrage gerelateerde opbrengsten op dit project moeten nog voor € 61,1 mln worden gerealiseerd. Deze zijn reeds afgedekt middels een overeenkomst met de ontwikkelaar. Momenteel wordt uitgegaan van een looptijd tot 2034, waarbij gronden gefaseerd (1/20e deel per jaar) worden afgenomen. Het exploitatierisico op dit project is gezien de boekwaarde en de resterende looptijd hoog en hangt naast renteontwikkelingen - samen met: • Het onherroepelijk worden van de bestemmingsplanwijziging en het realiseren van de 3 e fase (dit bestemmingsplan wordt pas in de toekomst uitgewerkt); • De verhaalbare kosten op de ontwikkelaar ten aanzien van de nog aan te schaffen gronden voor het gehele plangebied; • Hogere plankosten door bezwaren en/of uitloop van het project; • Een eventueel faillissement van de ontwikkelaar. Dit wordt overigens als een zeer laag risico geschat.

Prognose resultaat op eindwaarde in mln € €0

2020

2021

2022

-€ 1

-€ 2

-3,3 -€ 3 -€ 4

-4,4

-4,1

-€ 5

Op basis van onze controlewerkzaamheden kunnen wij instemmen met de raming van de eindwaarde en de voorziening. De door de gemeente gekwantificeerde risico’s bedragen € 10,3 mln hetgeen € 1,8 mln lager is dan vorig jaar doordat het bestemmingsplan is vastgesteld, waardoor bepaalde risico’s zich niet meer voordoen. Het bestemmingsplan is echter nog niet onherroepelijk waardoor de risico-inschatting grotendeels blijft gehandhaafd. © 2023 Crowe Foederer Audit & Assurance B.V.

3.4 Grondexploitaties – Eeneind West Grondexploitaties – specifieke complexen Bevinding Grond Exploitatie Eeneind West

Het geïnvesteerd vermogen in bedrijventerrein Eeneind West bedraagt € 20,4 mln (inclusief de € 3 mln rentevorderingen onder de kortlopende vorderingen). De verkopen zijn afgedekt middels een overeenkomst met een ontwikkelcombinatie. Het project is, in tegenstelling tot de oorspronkelijke afspraken, tot heden niet gestart en de ontwikkelaars hebben geen gronden afgenomen. Over de daaruit voortvloeiende boeterente speelt reeds enkele jaren een juridische procedure. In maart 2023 heeft de rechter uitspraak gedaan hierover en de ontwikkelcombinatie veroordeeld tot betaling van een bedrag van € 1,9 mln aan boeterente tot en met 2018. Ten aanzien van de financiële verwerking in de jaarrekening 2022 merken wij het volgende op: • Onder de vorderingen is een totaal bedrag van € 3,0 mln opgenomen. De gemeente stelt zich op het standpunt dat er (naast de rente tot en met 2018) voldoende zekerheid is om ook de rente over 2019 als opbrengst te nemen. De rente tot en met 2019 is consistent aan vorige jaren verwerkt binnen de grondexploitatie. • De gemeente vindt dat zij ook een sterke juridische positie heeft voor de jaren vanaf 2020. De hiermee verband houdende boeterente is opgenomen onder de niet uit de balans blijkende rechten en bedraagt tot en met 31 december 2022 € 4,9 mln.

Aanvullend heeft dit geleid tot een boekhoudkundige verschuiving tussen de vorderingen en de grondexploitatie van circa € 3,5 mln ten opzichte van 2021. • De start van de grondafname is – onder andere vanwege de protesten en verwachte bezwaren tegen het huidige plan - wederom naar achter verschoven. Verwacht wordt dat grondafname plaatsvindt in 2025. In 2022 is zoals vorige jaren geen tussentijdse winst genomen en is geen voorziening getroffen voor verwachte verliezen. De eindwaarde van het project is inclusief boeterente geraamd op € 2,3 mln positief. • Vanwege de uitspraak van de rechter en actualiseren van de renteverwerking binnen de jaarrekening, is het financiële risico op dit project afgenomen. De totale risico’s zijn nu ingeschat op € 11 mln (2021 € 15,3 mln). Wij hebben in het kader van onze controle de documentatie rondom deze kwestie beoordeeld, waaronder dit jaar bijzonder de gerechtelijke uitspraak en de advocatenbrief. Wij zijn van mening dat de positie van de gemeente op basis van de huidige feiten en omstandigheden naar beste schatting is verwerkt en is toegelicht. Wij merken daarbij op dat ontwikkelingen in de juridische procedure, de kredietwaardigheid van de ontwikkelaars of het ontbinden van de overeenkomst een zeer wezenlijke impact kan hebben op de financiële positie van de gemeente.

3.5 Voorzieningen groot onderhoud Voorzieningen groot onderhoud Bevinding De gemeente heeft ter financiering van toekomstig onderhoud aan haar investeringen (gebouwen, wegen, etc.) egalisatie-voorzieningen en reserves gevormd. Een voorziening moet, in tegenstelling tot een bestemmingsreserve, volledig zijn. In het kader van onze jaarrekeningcontrole besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de diverse onderhoudsvoorzieningen. Hierbij richten wij ons met name op de volgende vragen: 1. Zijn de jaarlijkse stortingen in de voorzieningen in overeenstemming met de begroting en gebaseerd op een onderhoudsplanning? 2. Zijn de onttrekkingen aan de voorziening in lijn met het doel van de voorziening? 3. Ligt het eindsaldo van de voorziening in lijn met het onderhoudsplan? De standen van de diverse onderhoudsvoorzieningen ultimo 2022 ten opzichte van het plan zijn als volgt: Plan

Stand 31-12-2022 (plan)

Stand 31-12-2022 (realiteit)

Verschil

Onderhoud wegen *

2022-2026

€ 892.000

€ 1.767.000

€ 875.000

Onderhoud gebouwen

2022-2032

€ 1.442.000

€ 2.172.000

€ 730.000

Riolering

2019-2023

€ 3.641.000

€ 4.622.000

€ 981.000

* In 2022 is er € 390K meer wegenonderhoud uitgevoerd dan gepland. Hiermee is een inhaalslag gemaakt van het uitgesteld onderhoud van de voorafgaande jaren. In de komende jaren zal de achterstand naar verwachting verder worden ingelopen.

3.5 Voorzieningen groot onderhoud (vervolg) Voorzieningen groot onderhoud Bevinding Wij merken ten aanzien van de getroffen reserveringen voor groot onderhoud het volgende op: • Uit de meerjarenonderhoudsplanning voor gebouwen blijkt dat in de toekomst (rond jaar 2032) meer uitgaven worden gedaan dan is opgenomen in de voorziening. Een voorziening mag niet negatief worden, dit betekent dat een hogere storting in de komende jaren noodzakelijk is. • In 2021 is het meerjarenonderhoudsplan gebouwen geactualiseerd hetgeen voor het eerst verwerkt is in boekjaar 2022. De dotatie is praktisch gelijk gebleven aan voorafgaande jaren. Voor een optimale financiële beheersing van uitgaven aan groot onderhoud is het van belang dat een meerjarenonderhoudsplanning realistisch is en dat de werkelijke uitgaven ten laste van de voorziening hiermee in de pas lopen. Het is hierbij van belang om rekening te houden met de sterk gestegen inkoopprijzen van materialen. Wij hebben geadviseerd om verder te onderzoeken of hiermee in de plannen afdoende rekening is gehouden. • In 2021 is het beheerplan wegen 2022-2026 vastgesteld. Dit nieuwe beheerplan is voor het eerst verwerkt in de begroting van 2022. De jaarlijkse dotatie aan de voorziening bedraagt € 977.000. In deze actualisatie is echter geen rekening gehouden met een kostenindexatie.

Wij hebben dan ook geadviseerd om in de komende begroting door te rekenen of er extra middelen nodig zijn en de dotatie daarop aan te passen.

3.6 Jeugdhulp en WMO Jeugdhulp en WMO Lasten Jeugdhulp en WMO in € mln €0

WMO

Jeugd hulp

€1

€2

€3

€4

€5

2021

4,3 3,8 4,5 4,1

Primaire begroting Begroting na wijziging

4,7 3,8 4,6 4,2

Realisatie

Onzekerheid zorglevering in €k Onzekere zorglevering

225.000

€0

€ 100.000

131.000

€ 200.000

20.000

€ 300.000

WMO aanbieders

€ 400.000

De bijgestelde begroting voor WMO en Jeugdhulp is mede gebaseerd op historische gegevens uit 2021 en daardoor gedurende het jaar qua lasten omhoog bijgesteld. Uiteindelijk vallen de lasten voor WMO en Jeugdhulp beiden € 400.000 lager uit dan begroot. Hieruit blijkt nogmaals dat het exact voorspellen van deze lasten in de praktijk lastig is. Desondanks zijn wij van mening dat het budgetbeheer verbeterd kan worden, zodat tussentijds beter zicht is op de ontwikkelingen en – eventueel – tijdiger kan worden bijgestuurd. In april en mei 2022 zijn de productieverantwoordingen van zorgaanbieders ontvangen en is de gemeente gestart met het afstemmen van deze verantwoordingen met de eigen zorgadministratie. Het doel hiervan is onder andere om te bepalen wat er met de verschillende zorgaanbieders nog moet worden verrekend in verband met zorg die tot en met 2022 is geleverd. Wij hebben de afstemming zorgkosten uitvoerig gecontroleerd en concluderen dat bij deze inschatting voorzichtigheid in acht is genomen. Uit onze controle zijn geen materiële verschillen gebleken. Wij merken hierbij op dat bij een aantal leveranciers sprake is van faillissement, waardoor de opgenomen zorgkosten door de gemeente niet extern bevestigd zijn.

Om te kunnen concluderen dat de zorglasten die zijn verantwoord ook rechtmatig en getrouw zijn, moet worden vastgesteld dat de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd. Hiertoe steunt de gemeente op de productieverantwoordingen en accountantsverklaringen die van de zorgaanbieders worden ontvangen. Op basis van aanbieders zonder (goedkeurende) controleverklaring bedraagt de onzekerheid over de geleverde zorg op totaal niveau € 376.000. Dit is een daling ten opzichte van vorig jaar hetgeen wordt verklaard door controles op de prestatielevering van geleverde PGB-zorg hetgeen vorig jaar nog niet werd uitgevoerd. Daarmee is een eerste stap gezet om zelfstandig een uitspraak te kunnen doen over de zorglevering. Wij hebben geadviseerd om dit verder uit te breiden naar jeugd- en WMO zorg en maatregelen samen te stellen om de zelfstandig te kunnen oordelen over deze zorglevering. 19

3.7 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Claim Attero

Opvang Oekraïne

Reeds lange tijd loopt er een juridisch geschil tussen afvalinzamelaar Attero en een grote groep Brabantse gemeenten. In 2023 is duidelijk geworden dat deze gemeenten een nabetaling moeten doen aan Attero in verband met de afvallevering over de jaren 2015 en 2016. Namens de 21 gemeenten in de regio treedt GR Metropoolregio Eindhoven op als partij die de financiële afhandeling met Attero verricht. De nabetaling aan Attero voor deze 21 gemeenten bedraagt circa € 5,6 mln. De gemeente Nuenen heeft in haar jaarrekening een voorziening getroffen voor deze kwestie van € 197.000. Dit bedrag betreft het geschatte aandeel van de gemeente in de nabetaling op basis van inwoneraantallen. Over de exacte afrekening loopt nog discussie binnen de regio. Gezien de omstandigheden stemmen wij in met de getroffen voorziening en de toelichting hieromtrent. In 2022 hebben de gemeenten in Nederland als taak gekregen om opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen te realiseren en exploiteren. De gemeente wordt hiervoor gecompenseerd door het Rijk en dient hiervoor een verantwoording van de kosten te doen middels SiSa. Wij merken ten aanzien van deze regeling het volgende op: • De totale lasten bedragen circa € 0,8 mln en bestaan voornamelijk uit het realiseren van de opvanglocaties, verstrekken van leefgeld en overige ingekochte diensten zoals beveiliging.

Wij hebben – naast de rechtmatigheidsaspecten van deze inkopen – vastgesteld dat deze lasten juist zijn verantwoord in de jaarrekening. • De bekostiging door het Rijk - op vaste normbedragen per gerealiseerde opvangplek – bedraagt € 1,47 mln. De gemeente heeft hierdoor een voordeel van € 0,7 mln gerealiseerd binnen de jaarrekening, waarvan € 67.000 nog te ontvangen bevoorschotting. Dit bedrag is in basis vrij besteedbaar.

3.7 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Verlofsaldi

Met ingang van boekjaar 2022 hebben werknemers de mogelijkheid om niet opgemaakte verlofuren onder voorwaarden om te zetten in spaarverlof. Dit spaarverlof heeft - in tegenstelling tot wettelijk- en bovenwettelijk verlof - geen vervaldatum en kan door de werknemer naar eigen wens worden ingezet om met behoud van loon minder te werken. De verslaggevingsregels (BBV) schrijven voor dat spaarverlof onder voorwaarden financieel tot uitdrukking moet komen in een voorziening. De gemeente heeft met ingang van 2022 een voorziening spaarverlof aangelegd van € 20.000. Wij stemmen in met deze verwerkingswijze. De verwachting is dat deze positie in de toekomst verder gaat toenemen als meer medewerkers gebruik gaan maken van deze regeling. Voor de overige verlofsaldi zijn conform vorige jaren geen verplichtingen gewaardeerd in de jaarrekening. Wij hebben geadviseerd om in 2023 de financiële verplichting ten aanzien van de verschillende soorten verlof (wettelijk, bovenwettelijk, spaarverlof, etc.) in kaart te brengen. Vanuit daar kan er beleid worden gemaakt over de financiële verwerking.

3.7 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Hongerman

Renovatie Klooster

Voor de renovatie van sporthal de Hongerman is een krediet beschikbaar gesteld van € 10 mln. In relatie tot de jaarrekening 2022 merken wij ten aanzien van dit project het volgende op: • Er is voor een bedrag van € 121.000 geïnvesteerd in 2022, vooral bestaande uit voorbereidingskosten. Wij hebben vastgesteld dat deze kosten juist zijn verwerkt aan de hand van inkoopfacturen. • De noodreparatie aan het dak heeft vooral in 2023 plaatsgevonden en is verwerkt in de exploitatie. • Inmiddels is duidelijk dat - als gevolg van gestegen kosten - extra krediet nodig is voor de realisatie. De raad besluit hierover in 2023.

Voor de renovatie van het Klooster is een krediet beschikbaar gesteld van € 10,4 mln opgesplitst in 3 deel projecten. In relatie tot de jaarrekening 2022 merken wij ten aanzien van dit project het volgende op: • Er is voor een bedrag van € 240.000 geïnvesteerd in 2022, vooral bestaande uit voorbereidingskosten. Wij hebben vastgesteld dat deze kosten juist zijn verwerkt aan de hand van inkoopfacturen. • Uit de aanbesteding zijn geen passende inschrijvingen gekomen binnen het huidige krediet. Als gevolg hiervan wordt het ontwerp aangepast, waarna een nieuwe aanbesteding kan plaatsvinden. Het project loopt hiermee vertraging op. De hiermee verband houdende oplopende kosten zijn niet opgenomen binnen het oorspronkelijke krediet, waardoor er een kredietverhoging heeft plaatsgevonden van € 1,7 mln inclusief amendement.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Geen sprake van beperkingen in de reikwijdte van onze controle

Er zijn geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle opgetreden. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers van de gemeente en Dienst Dommelvallei de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Fraude

De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt primair bij het college. Onze rol als accountant is om vast te stellen dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen door fouten of fraude. Bij fraude is het risico dat een afwijking niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, omdat fraude vaak samen gaat met activiteiten om de fraude te verhullen. Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude bestaan onder andere uit: • Alertheid op fraudesignalen gedurende de controle; • Evalueren en bespreken van mogelijkheden tot fraude en fraudesignalen met het management en college; • Het uitvoeren van een analyse op handmatige journaalposten, onder andere om ingrijpen van het bestuur in de interne beheersing te kunnen identificeren; • Het uitvoeren van controlewerkzaamheden op schattingsposten, onder andere om oneigenlijke beïnvloeding door het management en college te kunnen identificeren; • Het beoordelen van rechten in de financiële administratie en de bankapplicatie alsmede het uitvoeren van een bankanalyse, met als doel om fouten en fraude in de uitgaande betalingen te kunnen identificeren. Er zijn gedurende 2022 door ons geen materiële fraudegevallen geconstateerd en er zijn ons eveneens geen vermoedens van fraude bekend. Daarnaast heeft het college aan ons geen melding gemaakt van geconstateerde fraudegevallen of andere fraudesignalen.

Wij hebben in de management letter geadviseerd om een fraudebeleid op te stellen.

Claims en juridische procedures

Er zijn geen andere belangrijke (dreigende en niet gewaardeerde) claims en/of juridische procedures met een mogelijke materiële impact op de cijfers per ultimo 2022, anders dan toegelicht onder de niet uit de balans blijkende verplichtingen en de paragraaf weerstandsvermogen. 23

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Gebeurtenissen na balansdatum

Er zijn geen belangrijke gebeurtenissen na balansdatum anders dan hetgeen opgenomen in de toelichting op de jaarrekening.

Geautomatiseerde gegevensverwerking

Wij hebben vanuit onze controle op de jaarrekening geen belangrijke bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking.

Onafhankelijkheid

Wij zijn onafhankelijk van uw gemeente en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels (Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (VIO)) ten aanzien van onafhankelijkheid.

Openstaande punten

Bevestigingsbrief bij de jaarrekening en controleverklaring.

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme

n.v.t.

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, (gewelddadig) extremisme en terrorisme in 2021

n.v.t.

A13

Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen

n.v.t.

A14

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, (gewelddadig) extremisme en terrorisme in 2022

n.v.t.

A16

Bekostigingsregeling opvang ontheemden Oekraïne

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n.v.t.

C32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

n.v.t.

C43

Regeling reductie energiegebruik woningen

n.v.t.

C55

Aanpak energiearmoede

n.v.t.

C62

Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslag enaiffaire

n.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

n.v.t.

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

n.v.t.

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

E21

Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra

n.v.t.

E84

Regeling stimulering verkeersmaatregelen 2022-2023

n.v.t.

Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding

n.v.t.

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2022

n.v.t.

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen) _gemeentedeel 2022

n.v.t.

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 2

n.v.t.

Tozo 3

n.v.t.

Tozo 4

n.v.t.

Tozo 5

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar T

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

G10

Wet inburgering 2021_gemeentedeel 2022

n.v.t.

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel

n.v.t.

G13

Onderwijsroute 2022_ deel gemeente

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

n.v.t.

Regeling Sportakkoord 2020–2022

n.v.t.

H21

Specifieke uitkering cliëntondersteuning

n.v.t.

H25

Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden (ronde 3)

n.v.t.

Strekking controleverklaring Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/12892871/3