Actiecomité Leefbaar Boschhoeve - Bijlage Taakstelling-huisvesting-2024 en evaluatie-taakstelling-2023

1 > Retouradres Postbus 20301 2500 EH D en H aag Directoraat -Generaal Migratie D irectie Regie Migratieketen T urfmarkt 147 2 5 11 DP D en H aag P ostbus 20301 2 5 00 EH D en Haag www.rijks overheid.nl/jenv

Projectnaam T aakstelling Ons kenmerk 4 9 70503

Datum 10 november 2023 Onderwerp Capaciteitsbehoefte asielopvang 1 januari 2025 en taakstelling huisvesting 2024-I en evaluatie taakstelling 2023-II

Bij beantwoording de datum en ons kenmerk vermelden. Wilt u s lechts één zaak in uw brief behandelen.

Geachte Commissarissen van de Koning, gedeputeerden, burgemeesters en wethouders, en corporatiebestuurders, In deze brief wordt u, naar aanleiding van de publicatie in de Staatscourant, geïnformeerd over de bijstelling van de huidige taakstelling 2023-II en de taakstelling huisvesting statushouders voor de periode van 2024-I. Tevens stellen wij u op de hoogte van het capaciteitsbesluit (de opvangbehoefte) van het Centraal Orgaan Asielzoekers (COA) voor 2024 en de verdeling daarvan. Tot slot informeren wij u over de gemaakte afspraken tijdens de Landelijke Regietafel (LRT) van 10 november jl. Achtereenvolgens wordt u geïnformeerd over: (I) Actueel beeld (II) Capaciteitsbesluit COA (III) Provinciale verdeling capaciteitsbehoefte reguliere asielopvang (IV) Taakstelling 2023-II en 2024-I, inclusief alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv) (V) Afspraken LRT Huisvesting statushouders (VI) Evacuees Soedan (VII) Verwachting taakstelling 2024-II (I) Actueel beeld De druk op de asielketen is al geruime tijd hoog. De uitdagingen voor de migratieketen als geheel, gemeenten en provincies blijven als gevolg daarvan onverminderd groot. Dit is met name zichtbaar in de asielopvang van COA en bij het doorplaatsen van statushouders naar gemeenten. De uitdagingen bij de opvang van Oekraïense ontheemden versterken deze problematiek. Het komt immers allemaal samen bij de gemeenten.

Vandaag zijn een aantal brieven over de asielsituatie naar de Tweede Kamer gestuurd. Daarin is ook aangeven welke maatregelen wij treffen om naar een stabiel landschap te komen. Voor 2023 is de bandbreedte van de totale asielinstroom geactualiseerd en zijn daarbinnen drie scenario’s uitgewerkt. Wij verwachten tussen de ca. 45.000 en 60.000 aan instroom uit te komen. De asielinstroom is daarmee onverminderd hoog

P agina 1 van 7

en zorgt tevens voor grote druk op de asielopvang. Daarnaast loopt de huisvesting van statushouders door gemeenten fors achter, oo k in relatie tot de bijgestelde taakstelling 2023-II (zie onder IV). Snelle huisvesting van statushouders zorgt onmiddellijk voor verlichting van de druk op de asielopvang en maakt het voor de statushouder mogelijk om een goede start te maken in de Nederla ndse samenleving (zie onder VI).

Directoraat -Generaal Migratie D irectie Regie Migratieketen Datum 3 oktober 2023 Ons kenmerk 4 9 70503

Met de opvang van asielzoekers, de huisvesting van statushouders én de integratie van nieuwkomers in onze samenleving staan wij voor grote opgaven. De afgelopen jaren is deze opgave steeds complexer geworden. Dit vraagt veel van alle betrokken partijen, niet in de laatste plaats van alle gemeenten in Nederland. We willen onze grote waardering uitspreken aan allen die in de afgelopen maanden een enorme inspanning hebben geleverd om voldoende opvangplekken voor asielzoekers en Oekraïense ontheemden te realiseren, alsmede de huisvesting van statushouders. Op 22 september en 6 oktober jl. heeft staatssecretaris van Justitie en Veiligheid Van der Burg een dringend beroep gedaan op alle colleges van burgemeester en wethouders om versneld opvangplekken voor asiel te realiseren, dit om te voorkomen dat de maximale bezetting van 2.000 opvangplekken in Ter Apel overschreden zou worden. In de brief van 6 oktober werd tevens aangekondigd dat u op korte termijn een brief zou ontvangen over de taakstelling huis vesting 2023-II en 2024-I en het capaciteitsbesluit van COA. (II) Capaciteitsbesluit COA Twee keer per jaar stelt COA het capaciteitsbesluit vast. Het capaciteitsbesluit bevat de verwachte benodigde capaciteitsbehoefte (aantal opvangplekken) in de aankomende periode.

Op basis van de recent afgegeven prognose en de ontwikkeling van de in -, door- en uitstroom heeft het COA een nieuw capaciteitsbesluit genomen. De totale capaciteitsbehoefte die het COA heeft voor 1 januari 2024 bedraagt ca. 69.900 opvangplekken, waarvan ca. 5.900 voor amv. Dit zal richting 1 januari 2025 oplopen naar een aantal benodigde opvangplekken van 96.000 opvangplekken, waarvan ca. 8.100 specifiek voor amv. Binnen deze hoge capaciteitsbehoefte zijn ruim 21.000 statushouders meegerekend die volgens de prognose op 1 januari 2025 nog in de opvang verblijven. Ter vergelijking, thans zijn dit ongeveer 16.000 statushouders. Als gemeenten, conform de wettelijke taakstelling, het merendeel van deze 21.000 statushouders tijdig huisvesten, zal dat ee n overeenkomstige daling van de capaciteitsbehoefte betekenen. Om gemeenten daarin verder te ondersteunen wordt met kracht ingezet op de doorstroomlocaties en de aanpak versnelling huisvesting, zoals later in deze brief beschreven.

(III) Provinciale verdeling capaciteitsbehoefte reguliere asielopvang Conform de aan de Landelijke Regietafel (LRT) afgesproken verdeelsleutel, die gehanteerd wordt totdat de Eerste Kamer instemt met de Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen (Spreidingswet) en de wet in werking treedt, wordt de benodigde opvangcapaciteit verdeeld over de provincies Onderstaand ziet u in tabel 1 wat dat betekent voor de verdeling over en daarmee de opgave voor de provincies op 1 januari 2025. Hoe de verdeling van opvangplekken vervolgens plaatsvindt binnen de provincie tussen de gemeenten, is

P agina 2 van 7

aan iedere Provinciale Regietafel (PRT) om zelf overeen te komen. Het verzoek is om, net zoals in het Wetvoorstel gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen, geen restricties te hanteren ten aanzien van de te plaatsen doelgroep op opvanglocaties. Hoewel wij begrip hebben voor de maatschappelijke dynamiek die de komst van een locatie met zich kan meebrengen, leiden dergelijke restricties er in de praktijk toe dat veel plekken niet inzetbaar zijn en bepaalde groepen lastig plaatsbaar zijn of juist te geconcentreerd op bepaalde locaties moeten worden ondergebracht.

Provincie Drenthe Flevoland Fryslân Gelderland Groningen Limburg Noord-Brabant Noord-Holland Overijssel Utrecht Zeeland Zuid-Holland Totaal (afgerond)

Opgave extra opvangplekken (gewogen) 200 169 302 1.402 244 720 2.026 3.675 811 1.018 512 7.823 18.900

Provinciale opgave 2023-I (77.100 op 1-1-2024) 3.553 3.449 3.774 7.590 3.851 4.355 9.658 11.430 4.081 4.793 1.469 19.097 77.1001

Directoraat -Generaal Migratie D irectie Regie Migratieketen Datum 3 oktober 2023 Ons kenmerk 4 9 70503

Provinciale opgave 2023-II (96.000 op 1-1-2025) 3.753 3.618 4.076 8.992 4.095 5.075 11.684 15.105 4.892 5.811 1.981 26.920 96.000

Het realiseren van voldoende structureel inzetbare opvangplekken is een opgave die is belegd aan de Provinciale Regietafels (PRT’s). In algemene zin wordt de opgave doortastend ter hand genomen, zij het dat er provinciale en regionale verschillen zijn in aanpak en tempo. Belemmerende factor is da t locaties niet van de ene op de andere dag inzetbaar zijn. Met andere woorden, er gaat tijd verloren tussen de bestuurlijke keuze voor een locatie en de daadwerkelijke realisatie ervan. Dit geldt met name voor structureel inzetbare locaties die over het a lgemeen een langere realisatietijd kennen. Het is van groot belang om daarom zo snel mogelijk in te zetten op tussenoplossingen, desnoods noodopvanglocaties. Tegen deze achtergrond vragen we u om ook opvanglocaties te realiseren die tijdelijk kunnen worden ingezet. Tot slot is in bijlage D bij deze brief een tabel opgenomen waarin alle opgaven op het gebied van asielopvang, opvang Oekraïense ontheemden, tijdelijke gemeente opvang en huisvesting, zijn opgenomen per provincie (en waar van toepassing, per veiligheidsregio). In deze bijlage wordt ook apart duidelijk gemaakt wat de opgave per provincie is voor de opvang van amv door het COA, die deel uitmaakt van het totale COA-capaciteitsbesluit, en de Nidos opgave, die meetelt voor de taakstelling huisvesting. Beide categorieën voor opvang van amv verhogen de totale opgaven niet.

Dit betreft de prognose van april 2023 van 77.100 benodigde opvangplekken COA per 1 januari 2024. Hierover zijn de medeoverheden geïnformeerd bij brief van 16 mei 2023. De extra benodigde opvangplekken (ten opzichte van de in april 2023 geprognosticeerde 77.100) zijn verdeeld conform de aan de LRT afgesproken verdeelsleutel. 1

P agina 3 van 7

(IV)

Taakstelling 2023-II en 2024-I, inclusief alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv) Evaluatie taakstelling huisvesting statushouders 2023-II In aanloop naar de vaststelling van de taakstelling 2023-II is, in verband met onzekerheden in een aantal uitvoeringsaspecten, afgesproken om een tussentijdse evaluatie uit te voeren. Uit de evaluatie blijkt dat de taakstelling 2023-II te hoog is vastgesteld en moet worden bijgesteld. De oorzaak van de bijstelling van de taakstelling 2023-II is dat het aantal statushouders in 2023 te hoog is geraamd in relatie tot de afgegeven vergunningen in 2023.

Directoraat -Generaal Migratie D irectie Regie Migratieketen Datum 3 oktober 2023 Ons kenmerk 4 9 70503

Hiervoor zijn 2 redenen: 1. Er zijn in de taakstellingsperiode 2023-II minder vergunningen aan statushouders verleend dan verwacht door enerzijds een aangepaste productie bij de IND mede doordat het project Bespoediging Afdoening Asielzaken (BAA) later van start is gegaan en anderzijds een iets lager inwilligingspercentage; 2. Er is sprake van minder nareizigers in het kader van gezinshereniging. De taakstelling is om deze redenen bijgesteld van 27.300 naar 17.600. De nieuwe taakstelling 2023-II wordt gepubliceerd in de Staatscourant. Zoals gezegd komt een deel van de te huisvesten statushouders niet in de taakstellingsperiode 2023-II (zie bijlage A), maar op een later moment. Dit betekent dat het moment van huisvesten en inburgering verplaatst wordt naar de taakstellingsperiode 2024-I en verder. Wij vragen u dan ook om u onverminderd te blijven inzetten op de huisvesting en inburgering van statushouders en de achterstanden op de taakstelling in te lopen, conform eerder gemaakte afspraken. Hierbij wordt benadrukt dat de redenen om de taakstelling 2023-II bij te stellen niet van toepassing zijn op de alleenstaande minderjarige vreemdelingen. Op dit moment wachten bijna 220 amv met een status op een plek binnen de kleinschalige opvang voor statushouders. Deze jongeren zitten op dit moment noodgedwongen langer binnen de grootschalige opvang van het COA.

U wordt dan ook opgeroepen om onverkort en met voorrang in de opvang van amv te blijven voorzien. Taakstelling huisvesting statushouders 2024-I Reguliere taakstelling Voor de eerste helft van 2024 is de taakstelling vastgesteld op 18.750 te huisvesten statushouders (zie bijlage B). Dit aantal is berekend door te kijken naar de te verwachten inwilligingen in de periode 1 oktober 2023 t/m 31 maart 2024. Taakstelling alleenstaande minderjarige vreemdelingen (amv) De statushouders die onder de taakstelling per gemeente vallen betreffen voor een deel amv. Deze amv worden door Nidos en haar contractpartners gehuisvest. Tot 1 juli 2024 zullen gemeenten in totaal 3.900 amv via Nidos moeten huisvesten (zie bijlage C). Elke amv die door een gemeente via het Nidos wordt gehuisvest, telt mee voor de taakstelling. De opvangsituatie voor amv is reden tot grote zorg, het betreft hier immers een kwetsbare groep. Sinds de zomer van 2022 is sprake van een aanhoudende hoge instroom van amv. De afgelopen weken is het elke nacht spannend of alle amv P agina 4 van 7

die recht hebben op opvang- een bed en begeleiding geboden kan worden. De instroom van amv is in 2023 relatief gezien hoog uitgevallen ten opzichte van de reguliere instroom en de verwachting is dat deze instroom hoog zal blijven. Het tekort aan voldoende, duurzame huisvesting voor amv en amv met een status bij zowel het COA als Nidos in combinatie met de huidige opvangsituatie waarbij de kwaliteitsstandaarden niet gehaald kunnen worden, is al geruime tijd reden tot grote zorg. Dit leidt ertoe dat de doorstroom van amv vanuit het aanmeldcentrum Ter Apel, naar COA-opvanglocaties voor amv en vervolgens naar kleinschalige opvangvoorzieningen van het Nidos stagneert. Het COA en Nidos zetten zich onvermoeibaar in om meer duurzame opvangplekken voor amv te realiseren. Dat kunnen zij echter niet alleen. Het is de verwachting dat de instroom van amv de komende periode aan zal houden en het komend jaar zelfs zal toenemen. Realisatie van passende huisvesting met de juiste begeleiding voor álle amv in Nederland vraagt, zonder terughoudendheid, inzet van ons allen.

Directoraat -Generaal Migratie D irectie Regie Migratieketen Datum 3 oktober 2023 Ons kenmerk 4 9 70503

Evaluatie 2024-I Om zo realistisch mogelijk de hoogte van de taakstelling 2024-I te laten aansluiten bij het werkelijk aantal mensen dat een verblijfstatus krijgt, wordt uiterlijk in januari 2024 opnieuw een tussentijdse evaluatie uitgevoerd. Over de uitkomsten van de evaluatie wordt u tijdig geïnformeerd. (V) Afspraken LRT Huisvestingsopgave statushouders Ongeacht de neerwaartse bijstelling van de taakstelling 2023-II, loopt de huisvesting van statushouders door gemeenten fors achter. In de eerste helft van dit jaar is bij gemeenten gezamenlijk een achterstand van 5.100 personen ontstaan bij de realisatie van de wettelijke taakstelling. Deze statushouders verblijven momenteel in de opvang bij het COA en wachten op huisvesting, integratie en participatie in onze Nederlandse s amenleving. Dat geldt ook voor de alleenstaande minderjarige vreemdelingen met een status die opgevangen worden door het Nidos en de contractpartners van Nidos en ook meetellen voor de huisvestingstaakstelling. Voor de benodigde opvangbehoefte tot het einde van het jaar is het noodzakelijk dat de bijgestelde taakstelling 2023 -II wordt gehaald. Ter illustratie is in de bijlage per provincie en gemeente inzicht in de te realiseren aantallen voor de huidige taakstelling.

Om op korte termijn tot normalisatie te komen in Ter Apel en alle andere plekken in Nederland die een bijdrage leveren aan de asielopvang, is de reguliere uitstroom van statushouders op basis van de taakstelling een bepalende factor. We gaan de gemeenten intensiever ondersteunen door eerste pilots voor doorstroomlocaties. Daarnaast zetten we een extra stap om de uitstroom op korte termijn te versnellen. Tijdens de Landelijke Regietafel (LRT) op 10 november jl. is besproken om, in afstemming met gemeenten, statushouders in hotels of andere accommodaties onder te brengen. Hiervoor is de Hotel en Accommodatieregeling (HAR) beschikbaar. Het streven is om hiermee per week een aanzienlijke uitstroom van statushouders te realiseren, boven de reguliere uitstroom. De overdracht vindt dan meteen plaats, zodat de statushouder kan starten met integratie in de gemeente en meetelt voor de taakstelling. Het uitvoeren van dit plan is een gezamenlijke opgave en heeft tot doel om locaties als Ter Apel te ontlasten. Hiertoe richten we een coördinatiecentrum in, met een ondersteuningsteam. Vanuit dit coördinatiecentrum doen Rijk en CdK’s gezamenlijk oproepen om de statushouders onder te brengen in reguliere huisvesting, doorstroomlocaties of hotels, vakantieparken of anderszins. Tijdens P agina 5 van 7

de LRT monitoren we de voortgang, zodat tijdig bijgeschakeld kan worden indien nodig. Versneld toewijzen corporatiewoningen Directe uitplaatsing van de statushouder naar een corporatiewoning is het meest optimaal omdat van hieruit de opbouw van het bestaan in Nederland in de permanente huisvestingssituatie kan starten. Om dit versneld op te pakken roepen we iedere gemeente op om met corporaties een gezamenlijk plan te maken om de huisvesting aan statushouders te versnellen.

Directoraat -Generaal Migratie D irectie Regie Migratieketen Datum 3 oktober 2023 Ons kenmerk 4 9 70503

Op de korte termijn brengt deze versnelde huisvesting in de bestaande voorraad verlichting, maar daar tegenover moeten acties komen te staan om ook versneld nieuwe corporatiewoningen te realiseren, zodat verdringing van andere woningzoekenden zoveel mogelijk wordt voorkomen. Daarnaast is natuurlijk ook blijvende inzet nodig om de woningvoorraad uit te breiden door middel van nieuwbouw, transformatie en verplaatsbare woningen. Ook kan de bestaande woningvoorraad beter worden benut, bijvoorbeeld met woningdelen en hospitaverhuur. Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties heeft eerder een overzicht 1 opgesteld met alle beschikbare mogelijkheden, ondersteuning en regelingen om de huisvesting van statushouders en andere aandachtsgroepen te stimuleren. In bijlage (E) worden in het bijzonder de mogelijkheden met betrekking tot de regeling grote gezinnen, regeling HAR en verplaatsbare woningen toegelicht.

(VI) Ev acués Soedan Tevens wordt uw aandacht gevraagd voor het volgende: sinds het voorjaar 2023 woedt er een burgeroorlog in Soedan. Dit heeft geleid tot e en toestroom van vluchtelingen en evacués. Als gevolg daarvan heeft de Rijksoverheid dit voorjaar een groep evacués uit Soedan gerepatrieerd. Het gaat om personen die in bezit zijn van een Nederlands paspoort omdat ze in het verleden lange tijd in Nederland hebben gewoond en gewerkt, en in sommige gevallen hun gezinsleden met een Sudanees paspoort. Deze personen zijn niet altijd in staat om zelf passende huisvesting te vinden, bijvoorbeeld omdat zij geen wachttijd hebben kunnen opbouwen voor een sociale huurwoning en geen netwerk meer in Nederland hebben om een woning te vinden. Om die reden ondersteunt het ministerie van BZK bij het vinden van permanente huisvesting in de vorm van een sociale huurwoning. Gezien deze omstandigheid van bijzondere aard, wordt deze groep eenmalig toegevoegd aan de taakstelling huisvesting en via de regeling artikel 31 van de Huisvestingswet 2014 aangewezen als categorie van woningzoekenden wier huisvesting bijzondere zorg van rijkswege behoeft. Deze regeling is ingegaan op 29 augustus jl. Het gaat op dit moment in totaal om 175 personen. Het ministerie van BZK heeft de woonbehoeften van alle gezinnen geïnventariseerd.

De gezinnen die onderdeel zijn van de groep evacués zijn verschillend in omvang. Indien een gemeente besluit om huisvesting te verzorgen voor één of meerdere gezinnen, tellen zij mee voor de taakstellingperiode waarin zij worden gehu isvest. Daarvoor kan contact worden opgenomen met het ministerie van BZK via: HES@minbzk.nl (VII) Prognose taakstelling tweede helft 2024 Nu de dagelijkse instroom piekt, in het bijzonder de instroom van amv’s, is het aantal gerealiseerde opvangplekken te laag om alle asielzoekers de komende P agina 6 van 7

periode op kunnen vangen. Uit de meest recente Meerjaren Productie Prognose (MPP) 2023-II volgt de verwachting dat de instroom van asielzoekers naar Nederland – bij ongewijzigd beleid- de komende jaren hoog blijft. De opwaartse trend in de instroom van asielzoekers is niet alleen in Nederland zichtbaar, maar ook in de rest van Europa. Het is de verwachting dat de huisvestingsopgave ook voor aankomende taakstellingsperiodes dan ook onverminderd groot zal zijn waarbij rekening gehouden moet worden met een structureel hoge taakstelling voor de komende jaren.

Directoraat -Generaal Migratie D irectie Regie Migratieketen Datum 3 oktober 2023 Ons kenmerk 4 9 70503

Tot slot We beseffen dat deze ingewikkelde opgaven veel van u vragen en dat vele betrokkenen in gemeenten, in provincies, en binnen het Rijk zich hiervoor inzetten. Het is en blijft echter van groot belang om aan deze opgaven te voldoen, zodat COA-locaties worden ontlast, er voldoende opvangplekken zijn voor allen die daar recht op hebben én statushouders worden gehuisvest en zo kunnen starten met hun integratie en participatie in de samenleving. Wij willen nogmaals grote waardering uitspreken voor uw niet aflatende inzet bij deze complexe opgaven. We vertrouwen erop dat het zal lukken om deze opgaven op een juiste wijze in te vullen en tot een goed einde te brengen.

De Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid

C. van der Maat

De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelatie

Hugo de Jonge

Bijlagen: - A Circulaire tweede helft 2023 - B Circulaire eerste helft 2024 - C Circulaire 1 Juli 2024 - D Opvang en Huisvesting Oktober 2023 - E Toelichting bijlage huisvesting

P agina 7 van 7