7. Vrijwillige Ouderenadviseurs (VOA’s) - Jaarverslag VOA 2022

Jaarverslag 2022 Vrijwillige Ouderenadviseurs (VOA’s) Nuenen c.a.

1

Jaarverslag Vrijwillige Ouderenadviseurs (VOA’s) Nuenen c.a. 1. Inleiding 2. Huisbezoeken 3. Activiteiten 4. Bezoeken 80-jarige 5. Mantelzorgwerkgroep. 6. Werkgroep Dementievriendelijke Gemeente 7. Resumé 1. Inleiding De VOA’s verlenen hun diensten al vele jaren in Nuenen c.a. Dit betekent dat zij voor een steeds grotere groep senioren bekend zijn geworden. De VOA wordt vaak een gids of wegwijzer genoemd. Hij/zij is van veel zaken op de hoogte en kan daardoor de weg wijzen naar de juiste instantie. De VOA is getraind om goed luisteren en kan de senior laten zien waar mogelijk een oplossing voor problemen te vinden zijn.

2. Huisbezoeken Eén van de belangrijkste activiteiten zijn de huisbezoeken aan senioren Ook in dit bijzondere jaar zijn er redelijk wat bezoeken afgelegd. Zoals voorgaande jaren zijn de meeste bezoeken weer afgelegd door de huisbezoeken aan de 81-jarigen van 2022.

Overzicht huisbezoeken Jaar Huisbezoek 80-jarigen Bezorgen Mantelzorgcompliment en ondersteuning Administratieve ondersteuning Digitale ondersteuning/ Sociale Alarmering Sociale en Financiële regelgeving Vragen met een medische achtergrond Mentale ondersteuning/ zingeving Vanuit de parochie Anders

Totaal

2022 139 3

2021 63 0

2020 82 0

2019 140 3

28 13

0 8

19 7

12 6

12 15

7 13

35 20

28 14

39 10 38 297

59 6 24 181

59 6 39 201

67 30 49 335

Een gedeelte van de vermelde huisbezoeken heeft overigens niet fysiek plaats gevonden maar per telefoon/beeldbellen. Door onze ervaring van deze huisbezoeken is voorgaande 2

jaren al geconstateerd dat er behoefte is aan ondersteuning met een regelmatiger karakter. Het zijn vaak ondersteuningsvragen die meerdere keren per jaar voorkomen. De toegevoegde waarde voor de huisbezoeken aan senioren. - Voa’s zijn generatiegenoten - Begrijpen de zorgen - Hebben grote betrokkenheid bij het ouder worden - Hebben kennis van zaken - Geven mentale ondersteuning - Leveren belangrijke informatie voor een seniorenbeleid door de Gemeente - Zijn laagdrempelig - Etc. Ook bij de medewerkers van de LEV-groep werd dit geconstateerd. Je zou dit het beste kunnen omschrijven als een ondersteuningsbehoefte waarvoor geen WMO-voorziening beschikbaar is, maar waar wel een begrijpelijke behoefte aan ondersteuning is voor een bepaalde groep senioren. Men spreekt dan over voorliggende voorzieningen. Binnen ons team zijn enkele VOA’s actief om aan deze behoefte tegemoet te komen. We hebben deze activiteit het Maatjesproject genoemd. De huisbezoeken voor dit Maatjesproject worden vermeld in de kolom ‘Mentale ondersteuning’. De huisbezoeken die vermeld zijn in de kolom ‘Anders’ hebben betrekking op diverse onderwerpen zoals: Huisvesting/seniorenwoning, Valyspas, Taxbus, Automaatje, Alarmering, Zorgtoeslag, Energietoeslag en Ziektekostenverzekering.

3. Activiteiten Dit afgelopen jaar, 2022 kende een wat moeizame start vanwege de coronamaatregelen. Vanaf maart konden de gebruikelijke activiteiten weer worden opgestart, zoals het bezoeken van de 80-jarigen. Door het uitstel van de voorbije periode kwamen de 80jarigen dit jaar nog niet aan de beurt. We hebben 4 bijeenkomsten kunnen houden met ons team, die waren op 3 maart, 19 mei, 18 augustus en 17 november. Tijdens deze vergaderingen was een uur ingeruimd als “scholingsthema”. Hierbij was aandacht voor persoonsalarmering, de omgang met allochtone ouderen en zorgzame buurten waarbij het “preventieakkoord tegen eenzaamheid” een belangrijke rol speelt In juni en november hebben we deelgenomen aan de terugkomdagen die door KBOBrabant waren georganiseerd. Als bovenliggend thema gold hierbij dat we met name plezier moeten hebben in het vrijwilligerswerk. Hierbij is belangrijk om de zorgen van de ouderen niet op eigen schouders te laden maar om ouderen te begeleiden om zoveel mogelijk zelf het initiatief te houden. Een bijkomende zorg hierbij is wel dat we steeds meer ouderen krijgen en ouderen steeds ouder worden en waarbij het signaleren en omgaan met dementie steeds belangrijker wordt. Ook de stijging van de energiekosten

3

was een bron van zorg waarbij het aanvragen van energietoeslag bij de gemeente voor ontrust zorgde. Veel ouderen hebben moeite met de digitale wereld waarmee de overheid onvoldoende rekening houdt. Van 22 september tot en met 6 oktober hebben we meegewerkt aan “De week tegen Eenzaamheid” en op 22 september organiseerde de werkgroep Actief Nuenen (onderdeel van de LEV-groep) de Vitaliteitsdag in de Regenboogkerk met ondersteuning van o.a. Senergiek en KBO-Brabant. De overheid gaat er van uit dat mensen tot op hoge leeftijd zelfstandig blijven wonen. Het verzorgingshuis bestaat eigenlijk niet meer. Daarmee is iedereen verantwoordelijk geworden voor de veiligheid in zijn woning. Er zijn veel slimme en (vaak) kleine oplossingen om de woning te verbeteren waardoor men langer kan blijven wonen. Om een gratis advies op maat te geven, zijn via KBO-Brabant vrijwillige woonadviseurs opgeleid die op verzoek een woonadvies met verbeterpunten verstrekken. Naast een aangepaste en veilige woning is een sociaal netwerk van groot belang in de huidige samenleving. Hoe kunnen senioren zich tijdig en goed voorbereiden? Wat kan je als vrijwilliger doen als je signaleert dat dit voor iemand een aandachtspunt is? Het afgelopen jaar was het onderwerp grensoverschrijdend gedrag veelvuldig in het nieuws. Het roept mogelijk ook bij ouderen veel op.

Wat is het? En als je als vrijwilliger wordt geconfronteerd met ouderen die spreken over hun ervaringen met grensoverschrijdend gedrag, hoe ga je er dan mee om? Naast huisbezoeken zijn de VOA’s nauw betrokken bij de werkgroepen Mantelzorg en Dementievriendelijke Gemeente Nuenen. Als coördinator van de VOA’s heeft Theo van den Tillaart contacten onderhouden met andere vrijwilligersorganisaties die in Nuenen c.a. actief zijn. Dit jaar heeft dit plaatsgevonden via het periodieke overleg met de leden van het Samenwerkings Overleg Nuenense Vrijwilligersorganisaties (SOV). We mochten in 2022 twee nieuwe VOA,s verwelkomen, Jan Dekkers en Roely Eefting. Aan het einde van het jaar hebben we afscheid genomen van Jan Kempers en Ruud Moviat. We zullen ze missen. Jan vanwege zijn kennis en betrokkenheid bij het wonen en Ruud als kartrekker bij het Ouderenfonds. Door deze mutaties is het aantal VOA,s, twaalf in getal, gelijk gebleven. De jaarlijkse informele bijeenkomst was op 20 april met een bezoek aan het DAFmuseum in Eindhoven, met daarna een gezellig samenzijn in het Kwetternest. Voor deze bijeenkomst waren naast de Vrijwillige Ouderen Adviseurs en de Cliëntondersteuners ook de Thuisadministrateurs en de Hulp bij Belastingaangifte uitgenodigd. Tijdens deze bijeenkomst hebben we afscheid genomen van Wil Walraven en Josef Janssen

4

4. Verslag bezoeken 80-jarige personen geboren in 1941. Doel 80 jarigen bezoek. Meer dan 5 jaar worden 80 jarigen bezocht door de VOA’s. Doel hierbij is om 80 jarige bekend te maken met allerlei activiteiten, hulpverlening, zorgaanbod, etc. waarop men een beroep kan doen of gebruik van kan maken. In dat gesprek met de VOA wordt onder meer navraag gedaan over de algemeen dagelijkse levensverrichtingen zoals hieronder, per rubriek, weergegeven. Veel van deze informatie wordt anoniem gebundeld en ter beschikking gesteld aan de gemeente. Het is aan de gemeente om al deze informatie te gebruiken voor toekomstig (senioren)beleid. De afgelopen 2 jaar is Covid 19(corona) vaak spelbreker geweest tijdens onze gesprekken cyclus. Het merendeel van de te bezoeken 80-jarigen is reeds 81 of wordt het op korte termijn. Toch starten we in maart 2022 vol goed moed met 12 VOA’s Ondanks ziekte en vakantie hebben we gelukkig de Nuenense bewoners geboren in 1941, die daarvoor open stonden, allemaal kunnen bezoeken. De Cijfers: Er waren in totaal 225 ouderen geboren in 1941. Hiervan hebben 159 aangegeven een bezoek van een van de VOA’s op prijs te stellen. In totaal hebben de VOA’s 139 geregistreerde bezoeken afgelegd. 20 bezoeken zijn niet doorgegaan. Redenen hiervoor waren o.a.

opname in een verzorgingshuis, overlijden, geen interesse meer, reeds jaar eerder info gesprek geweest met partner of verhuizing, langdurige vakantie of geen contact kunnen krijgen ondank diverse briefjes in de brievenbus. Het doosje bonbons werd in veel gevallen achtergelaten. Door de VOA’s wordt een gespreksconcept gehanteerd van 12 aandachtspunten. Deze punten zijn leidraad maar geen stramien. Aan de hand hiervan is het verslag vormgegeven. Woonsituatie: Veel 80-jarigen wonen naar tevredenheid in hun huidige huis. Alleenstaande 80-jarigen in grote huizen hebben een woonwens naar kleiner (wat vaak niet aanwezig is). Een enkeling heeft geen brandmelders maar belooft deze direct te laten plaatsen. Ongeveer 20% heeft zijn/haar huis niet aangepast, kookt nog op gas, heeft nog een ligbad dat niet wordt gebruikt en geen inloopdouche. In het toilet is geen verhoogd closet en ontbreken beugels om het opstaan te vergemakkelijken. Drempels en dikke vloerkleden vormen een gevaar om te vallen etc. Gezondheid: De Nuenense 80-jarige voelt zich over het algemeen gezond. Nieuwe heupen en knieën komen veelvuldig voor maar belemmeren niet het gezondheid gevoel. Kanker, dementie, C.O.P.D. en fors hartfalen belemmeren dit vaak wel . Als een partner daar last van heeft dan heeft dit ook fors invloed op de ander. Hulp en ondersteuning is vaak van een instelling maar ook van mantelzorgers.

Partners zien zich vaak niet als mantelzorger en moeten aangespoord worden om zich als zodanig aan te melden bij de LEV-groep 5

mantelzorgers. Dementie of het krijgen hiervan is voor veel, vaak alleenstaande, 80jarigen een zorgpunt. Mobiliteit: Een groot aantal ouderen beschikt nog over een auto of maakt gebruik van “Automaatje” voor ziekenhuisbezoek. Er wordt veel gefietst en nog meer gewandeld (vooral in corona tijd). Korte of langere vakanties met auto en/of caravan worden genoemd. Openbaar vervoer wordt regelmatig gebruikt. Tijdsbesteding: Er zijn maar weinig 80-jarigen die niet actief zijn. Ook in huis brengt men de tijd door middels puzzelen, lezen, breien, kaarten, lezen en allerlei handvaardigheid activiteiten. Zwemmen, golf en tennis wordt genoemd naast lidmaatschap van tientallen verenigingen zoals Senergiek en PGVE. Hobbycentrum, bridgen, filmclub, zangvereniging en schouwburgbezoek zijn andere activiteiten die genoemd werden. Een breed scala van activiteiten. Netwerk: Een klein aantal <10 heeft weinig of geen contact met buurt of verenigingen. Soms geen kinderen of op afstand (buitenland). Haast iedereen heeft een of meerdere contacten in de buurt. Er zijn kinderen die betrokken zijn. Men is lid van de kerkgemeenschap of een (ouderen) vereniging. Diverse buurtverenigingen zijn belangrijk schakels. Instellingen: 80-jarigen doen vrijwilligerswerk bij de kerk, ouderenverenigingen, kinderboerderij etc. Het overgrote deel is als deelnemer betrokken bij een vereniging in Nuenen.

Lichamelijk of geestelijk disfunctioneren noopt vaak tot beëindiging van deelname. Financiën: Voor veel 80-jarigen geen gespreksonderwerp. Een enkeling benoemde dat het lastig om als alleenstaande met een klein pensioen rond te komen. Een buffer is vaak niet aanwezig. De hoge energie kosten slaan een gat. Men werd gewezen op extra ondersteuning van gemeenten. Het grote merendeel van de 80-jarigen geeft aan voldoende inkomen te hebben. Woonlasten zijn vaak laag omdat men geen of weinig hypotheek meer over heeft Veiligheid: Incidenteel is onveiligheid ter sprake geweest. Vaak te maken met losliggende stenen en/of opgebroken stoepen. Weinig melding van overlast van hanggroep jongeren. In huis en de buurt vaak veilig gevoel. Diverse woningen met camera bellen, buiten verlichting en buurt preventie. Men doet ‘s avonds vaak niet meer open.

6

Toekomst: Wat opvalt is dat veel ouderen daar niet allemaal over na denken. Vaak is er wel een testament maar wensen over laatste wil worden vaak (nog) niet met kinderen besproken (komt later wel!!). Brandveiligheid: Brandmelders zijn er veel aanwezig. Soms zelf zonder batterij! De folders van de brandweer werden op prijs gesteld. Het regelmatig testen verdient meer aandacht. 80-jarigen werden gewezen op struikel matjes en een veelheid aan stekkers en snoeren in het hele huis. Soms is men voornemens om op inductie te gaan koken. Gelukkig heeft een groot aantal hier al rekening mee gehouden. Woonwensen in toekomst: Een groot aantal 80-jarige wil blijven wonen op de plek waar ze nu wonen. De buurt en nabijheid van centrum of winkelcentrum op loopafstand is belangrijk. In Gerwen en Nederwetten is vooral de buurt/gemeenschap de bindende factor om daar te blijven wonen. Incidenteel werd duidelijk dat er weinig ruimte(financiën) is om aanpassingen te realiseren. In een enkel geval was er het voornemen om het huidige huis te verkopen en elders (huren) te gaan wonen. Corona periode ervaring: Ongeveer 30 % van de 80-jarigen heeft last ervaren van de corona periode. Er was sprake van belemmering in contact. Knuffelen met kleinkinderen werd gemist. Activiteiten groepen gingen niet door en zijn soms definitief gestopt. Periode werd ook als weldadige rust ervaren.

Sommige hebben het “opsluiten” van familie leden en het niet kunnen bijwonen van begrafenissen als erg vervelend en triest ervaren. Het zorgde voor veel verdriet. Ouderen gingen ook creatief met de regels om. “Heb het gelukkig niet erg gehad vanwege de booster prikken”, was een veel gehoorde opmerking. Algemeen: De gesprekken vonden plaatst in een ontspannen sfeer en werden veelal erg op prijs gesteld. Er was veel waardering voor de noodkaart. De info middels de aangeboden folders was nuttig. Folders van automaatje, brandveiligheid en LEV groep, C.M.D. en Client Ondersteuners /VOA’s in het bijzonder. Er zijn maar weinig 80-jarigen zonder computer of tablet. In de spaarzame gevallen is een van de kinderen ondersteunend. Ruim de helft was bekend met het C.M.D. of de LEV-groep. Veelvuldig werd info verstrekt over aanvraag mogelijkheid zorg in de toekomst indien noodzakelijk. Namens de werkgroep 80-jarigen Jan Zwanenberg (Voa) Wilhelmine Verhagen (Voa) Rina Kusters (Voa)

7

5. Mantelzorgwerkgroep. De mantelzorgwerkgroep beoogt een bindende factor te zijn in de ondersteuning bij de zorg voor familie, vrienden, buren, etc door het aanbieden van advies, voorlichting, ontmoeting, etc. Via de mantelzorgnieuwsbrief worden ze op de hoogte gehouden van de ontwikkelingen in de regio. Deze verschijnt 6x per jaar voor de hele regio met info voor alle mantelzorgers, ook de jongeren. Deze nieuwsbrief kun je aanvragen via de LEV-groep. Ook de site Mantelkracht geeft veel informatie. Voor de mantelzorgers in Nuenen is er elke 3e donderdagmiddag van de maand een inloop gepland in De Regenboogkerk aan de Sportlaan en ook de lokale media maken er melding van onder de naam Mantelzorgcafé. Voor de jonge mantelzorgers is er een aangepast programma. Mantelzorg: zorg voor familie, vrienden, buren, enz. Als je mensen die met beperkingen kampen ondersteunt ben je mantelzorger en kun je je aanmelden bij het Mantelzorgsteunpunt. Het Mantelzorgsteunpunt informeert, adviseert, wijst de weg, ondersteunt en biedt hulp om zo lang mogelijk thuis te kunnen blijven wonen en/of mantelzorger te zijn. Het adres is Berg 22C. De werkgroep neemt deel aan de ketensamenwerking in de regio waar bij de verschillende organisaties zijn betrokken. De Mantelzorgdag op 10 november met een ontspannend programma met cabaretier Rob Scheepers werd druk bezocht.

Er was vraag naar een eventueel avondprogramma vanwege de werkende mantelzorgers. De mantelzorgwaardering is losgekoppeld van de mantelzorgdag en de waarderingen zijn later uitgereikt aan geregistreerde mantelzorgers. Registratie gaat zoveel mogelijk digitaal. In mei is er een schriftelijk behoeftenonderzoek geweest onder alle ingeschreven mantelzorgers (750) en leverde ruim 250 reacties op. Het rapport geeft een duidelijk beeld van wat er leeft. Er is een denktank geformeerd (3 bijeenkomsten) om respijtzorg mede vorm te geven: wat is er al en wat is er nodig in de toekomst? Er is een draaiboek voor de mantelzorgdag gemaakt. Er is een sociale kaart van de voorliggende voorzieningen samengesteld. In 2022 zijn 3 leden gestopt: Jozef Jansen, Els van der Peet en Yvonne Onsterk. Nieuwe leden zijn Rina Kusters en Jan Zwanenberg. De beleidsnota mantelzorg 2021-2025 is inmiddels gereed en we gaan de komende tijd aan de invulling werken. Prioriteit hierbij zijn: • Jonge mantelzorgers ondersteunen vanuit Jongerenwerk. • Respijtzorg, om overbelasting te voorkomen.

8

•

Mantelzorgvriendelijk werkgeverschap. Werkgevers interviewen en presenteren van de mogelijkheden en zodoende motiveren.

Namens mantelzorgwerkgroep Rina Kusters. (VOA en lid werkgroep).

6. Werkgroep Dementievriendelijke Gemeente. De werkgroep dementievriendelijke gemeente beoogt een inclusieve samenleving waarbij mensen met dementie actief deel kunnen nemen aan de Nuenense samenleving. Dit kan gebeuren door het aanbieden van activiteiten, maar ook de samenleving bewust te maken dat mensen met dementie er ook toe doen. In 2022 zijn er 5 overleggen van de werkgroep geweest. In deze overleggen zijn met name de voorbereidingen getroffen voor de onderstaande activiteiten rond Wereld Alzheimer dag in september. Op stap met Vincent door Nuenen Aantal deelnemers: 6 mensen met dementie plus hun begeleiders (plus een aantal mensen die toevallig zagen dat het museum geopend was). Evaluatie: Een prima opkomst. Wandeling door Nuenen Aantal deelnemers 18, waarvan 9 vanuit de opvang in Jo van Dijkhof Evaluatie: Heerlijk weer. De route die IVN wilde lopen, was voor een deel niet rolstoel/rollator toegankelijk. Van tevoren was gids IVN wel verteld dat er mogelijk mensen in rolstoel/ met rollator/ slechter ter been zouden deelnemen. Dit deel van de groep heeft op de terugweg een andere route gevolgd. Interactief theater over dementie Voor iedereen die meer wil weten over dementie. Ongeveer 60 deelnemers, waarvan de helft uit Nuenen en de helft uit GeldropMierlo Evaluatie: Goede avond met veel interactie en persoonlijke verhalen.

Er werden veel vragen gesteld aan de professionals die iets vertelden en folders hadden meegebracht. Dansmiddag Ongeveer 30 deelnemers. 14 van Savant, plus aantal echtparen Akkers. Het was spannend wat de opkomst zou doen, pas op laatste moment kwam mensen binnen. Jammer dat er geen thuiswonende deelnemers waren. Sommige mensen vonden het lastig dat de dansmiddag in een kerk plaatsvond. Anderhalf uur was meer dan genoeg voor deelnemers. Leuk om te zien dat echtparen weer vanouds iets samen konden doen, waardoor dementie naar achtergrond verdween.

9

Film “Kapsalon Romy”. Voor ouders, opa’s en oma’s en hun (klein)kinderen Ongeveer 35 deelnemers. Prima opkomst en de film leverde positieve reacties. Er is maximaal ingezet op communicatie: • Posters hingen door heel Nuenen; • Folder is via toonbank persoonlijk uitgereikt; • Aankondiging op infoborden bij binnenkomst Nuenen; • Aankondiging Activiteitenweek op Facebook, Twitter, Linkedin en website Gemeente Nuenen • Artikel in de lokale media Rond de Linde en Nuenense Krant; • Filmpje met Karin bij de LON; • Facebook advertentie voor film Kapsalon Romy is 35.00 keer gezien. Dit heeft voor aanmeldingen voor bovenstaande activiteiten gezorgd, maar heeft bovendien het thema dementie/dementievriendelijk Nuenen ook goed op de kaart gezet. Het is goed om in het volgende overleg te kijken hoe we via communicatie het thema gedurende het hele jaar kunnen agenderen. Namens werkgroep Dementievriendelijk Nuenen Kees Speet , VOA en lid van de werkgroep

7. Resumé Resumerend kan gesteld worden dat al deze activiteiten hebben kunnen plaats vinden door de voortreffelijke inzet van de VOA’s van de 2 seniorenorganisaties in Nuenen. Dit onderstreept des temeer het belang, betrokkenheid en de positie welke de VOA’s innemen als aanvulling op een inclusieve samenleving in Nuenen c.a..

Theo van den Tillaart Coördinator team VOA’s

10