20251127 - Beeldvormende avond Accommodatiebeleid

Voorstel Uitgangspunten Accommodatiebeleid 2026 e.v.

Agenda 1. 2. 3. 4. 5. 6. 7.

Inleiding en noodzaak actualisatie accommodatiebeleid Scope accommodatiebeleid Procesverloop sinds 2022 Geleerde lessen uit Het Klooster en De Hongerman Overige maatschappelijke groepen en pachtconstructies Trends, Ontwikkelingen en Uitdagingen Voorstel geactualiseerde uitgangspunten

1. Inleiding en noodzaak actualisatie accommodatiebeleid Waarom actualiseren? • Eerdere uitgangspunten uit Kadernotitie (2021) vragen om actualisatie. • Huidige accommodatiebeleid dateert uit 2015 (periode 2016–2019). • Sluit niet meer aan bij veranderende samenleving en wetgeving. • Grote verschillen in afspraken (van jaren ’70 tot 2024) zorgen voor onduidelijkheid en gebrek aan uniformiteit. Doel van actualisatie: • Voldoen aan de Wet Markt en Overheid (WMO). • Creëren van transparantie en uniforme richtlijnen.

2. Scope accommodatiebeleid In scope: • Hoe gaan we om met het beheer & exploitatie van gemeentelijke sport- en MFA accommodaties + binnen welke kaders / uitgangspunten? Out of scope: • Onderzoek naar nieuwe locaties en/of realisatie van nieuwe gemeentelijke accommodaties  aparte trajecten, zoals: o Uitwerking locatie en mogelijkheden 2e sporthal o Nieuwe school (loopt via IHP): business case voor Nuenen West

3. Procesverloop sinds 2022 Processtappen sinds 2022 • Maart 2024: Inventarisatie → focus op drie clusters: binnen- en buitensport en MFA’s. • September 2024: Juridische verkenning → Gemeentelijke steun is lokaal (geen staatssteun). → Algemeen Belang Besluit voorgesteld voor buitensport. • April–juni 2025: Participatie → ‘Rondje langs de velden’ + 16 verdiepende gesprekken. Resultaat: • Geactualiseerde uitgangspunten zijn gebaseerd op juridische, organisatorische en maatschappelijke inzichten. • Gericht op een toekomstbestendig en efficiënt beleid.

4. Geleerde lessen uit Het Klooster en De Hongerman • Capaciteit & inzicht: Online reserveringssysteem (AQQO) biedt transparantie in beschikbaarheid en tarieven. • Overgangsbeleid is cruciaal: Uniforme afspraken (zoals huurprijzen) vragen om duidelijke communicatie en uitlegbaarheid. • Multifunctioneel gebruik stimuleren: Flexibele inrichting verhoogt bezettingsgraad en financiële haalbaarheid. Maar verenigingen hechten aan “eigen” ruimtes. • Samenwerking: Externe platforms zoals ’t Heft kunnen ondersteuning bieden bij bestuur en exploitatie van accommodaties.

5. Overige maatschappelijke groepen en pachtconstructies Wat speelt er? • Gemeentelijke portefeuille bevat ook jeugdbewegingen (zoals Scouting) en overige accommodaties (zoals Dorpswerkplaats). • Ondersteuning vaak via pachtconstructies (erfpacht/opstalrecht) → leidt tot grote verschillen in afspraken. Uitdagingen: • Pacht is een economische activiteit (WMO) → gemeente moet integrale kosten doorberekenen. • Gestegen grondprijzen zorgen voor hogere lasten voor maatschappelijke organisaties. Politieke afweging nodig: • Balans tussen maatschappelijk belang, draagkracht van organisaties en financiële haalbaarheid op lange termijn.

6. Trends, Ontwikkelingen en Uitdagingen Vrijwilligersproblematiek • Vergrijzing en veranderend consumentengedrag zorgen voor druk op vrijwilligers. • Vraag naar gemeentelijke ondersteuning bij werving en waardering. Onderhoud & eigendom: • Grote behoefte aan actuele, ondertekende demarcatielijsten voor duidelijke taakverdeling. Financiën & commercie: • Verenigingen willen meer commerciële activiteiten, mits deze de maatschappelijke functie ondersteunen en niet verdringen. Communicatie • Behoefte aan één vast aanspreekpunt binnen de gemeente voor alle vragen. Verduurzaming • Wens om te voldoen aan Bijna Energie Neutrale Gebouwen (BENG)-normen. • Gemeente wordt gevraagd om ondersteuning via kennis, subsidies en collectieve inkoop.

7. Voorstel geactualiseerde uitgangspunten per thema

Identiteit en Cultuur Nr.

Geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Wijziging t.o.v. 2021–2024

U1

De maatschappelijke functie blijft leidend; Focus versterkt op de accommodaties als accommodaties realiseren maatschappelijke middel om maatschappelijke doelen te doelen (ontmoeting, sport, etc.). realiseren.

U2

Maatschappelijke waarde blijft leidend, maar commercieel gebruik is acceptabel (tegen marktconform tarief) als het de maatschappelijke functie ondersteunt en niet verdringt.

Commercieel gebruik wordt expliciet toegestaan om bij te dragen aan de exploitatie, mits de maatschappelijke functie is gewaarborgd.

U3

Er is een balans tussen gemeentelijke regie (kaders) en autonomie voor beheerders, exploitanten en verenigingen.

Verschuiving naar gemeente als regisseur/facilitator; beheerders / exploitanten behouden meer ruimte voor eigen initiatief en inspraak.

Spreiding Nr.

Geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Wijziging t.o.v. 2021–2024

U4

Er is evenwichtige spreiding van ontmoetingsplekken. De zichtbaarheid, vindbaarheid en benutting van bestaande plekken wordt verbeterd.

U5

Voldoende gevarieerd en gespreid aanbod van sport en culturele activiteiten. Verenigingen en beheerders geven hier vorm aan.

Focus verschuift naar actieve verbetering van benutting; wens voor een online reserveringssysteem toegevoegd voor meer inzicht. Het is aan de verenigingen en beheerders/exploitanten om dit gevarieerde aanbod vorm te geven, met aandacht voor culturele spreiding (vooral in kleinere kernen).

U6

U7

Lokale initiatieven hebben prioriteit, maar externe activiteiten (commercieel / maatschappelijk) zijn welkom als ze de lokale doelen/levensvatbaarheid ondersteunen en de capaciteit toereikend is. Uitwijken naar andere kern of regio is mogelijk indien nodig.

Versoepeling van eerdere terughoudendheid t.o.v. niet-lokale activiteiten. Geen wijziging; wordt logisch gevonden bij capaciteitsknelpunten.

Toekomstbestendig en duurzaam Nr.

Geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Wijziging t.o.v. 2021–2024

U8

Accommodaties moeten flexibel en toekomstbestendig zijn, met ruimte voor innovatie en nieuwe sport- en cultuurvormen.

Formulering benadrukt flexibiliteit; unaniem gesteund.

U9

Gemeentelijke accommodaties voldoen uiterlijk in 2030 aan de BENG-normen. Geprivatiseerde accommodaties worden gestimuleerd en ondersteund door de gemeente om hiernaar toe te werken.

Er is een differentiatie aangebracht: de harde BENG-eis geldt alleen voor gemeentelijk vastgoed. Voor geprivatiseerde accommodaties is gekozen voor maatwerk en stimulering in plaats van verplichting vanwege financiële haalbaarheid.

U9 (Toe v.)

Als de gemeente huurder is (niet eigenaar), worden duidelijke afspraken over verduurzaming vastgelegd in de huurovereenkomst.

Nieuw beleidspunt om verduurzaming te garanderen bij gehuurd maatschappelijk vastgoed.

Zelfstandig Nr.

Geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Wijziging t.o.v. 2021–2024

Gemeente heeft een faciliterende rol. De taakverdeling (dagelijks beheer/klein U10 onderhoud bij exploitanten) wordt vastgelegd in demarcatielijsten en/of (huur/pacht) overeenkomsten.

Expliciete toevoeging van de eis dat afspraken helder in demarcatielijsten moeten worden vastgelegd om misverstanden te voorkomen en houvast te bieden.

Bij gemeentelijke accommodaties (met huur) is de gemeente verantwoordelijk voor groot onderhoud, bomenonderhoud U11 en vervangingsinvesteringen. Gemeente stelt een meerjarige onderhoudsplanning (MJOP) op.

Bomenonderhoud is toegevoegd. Gemeente verplicht zich tot MJOP voor eigen vastgoed. Toevoeging van specificatie bij pacht en gehuurde accommodaties.

Helderheid en Betaalbaar Nr.

Geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Wijziging t.o.v. 2021–2024

U12

Wederzijdse transparantie: beheerders geven inzicht in exploitatie; gemeente geeft inzicht in kosten als eigenaar/verhuurder.

Toevoeging van wederzijdse verplichting tot kosteninzicht.

U13

Afspraken over kostenverdeling worden vastgelegd in een demarcatielijst en/of huurovereenkomst.

Sterkere nadruk op vastlegging in demarcatielijsten.

U14

Er komt een uniforme, uitlegbare huurstructuur met maatschappelijke huurprijzen afgestemd op buurgemeenten.

Concretisering van betaalbaarheid via uniforme/uitlegbare structuur en afstemming op buurgemeenten.

U16

Langdurige huur door maatschappelijke partijen (zoals kinderopvang/BSO) is toegestaan. Vaste verhuur aan puur commerciële partijen zonder maatschappelijke functie is niet passend.

Aanscherping: uitsluiting van vaste verhuur aan puur commerciële partijen.

U17

Sluiting bij langdurige leegstand is mogelijk, maar pas na communicatie, afstemming en onderzoek naar alternatieven.

Toevoeging van zorgvuldigheid en transparantie in het proces.

U18

Gemeente stimuleert gezonde exploitatie, maar bewaakt balans tussen maatschappelijke doelen en commercie via heldere spelregels en monitoring.

Meer nadruk op monitoring en spelregels om toegankelijkheid te beschermen.

Multifunctioneel Nr.

Geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Wijziging t.o.v. 2021–2024

U19

Accommodaties worden zo veel mogelijk multifunctioneel ingezet; ruimtes worden flexibel ingericht.

Toevoeging van focus op flexibele inrichting. Toevoeging over aanbrengen speciale voorzieningen door gebruikers.

U20

Bij verzoeken om nieuwe accommodaties wordt eerst gekeken naar de reeds beschikbare capaciteit bij bestaande accommodaties.

Geen inhoudelijke wijziging; blijft gericht op efficiënt ruimtegebruik.

U21

Roostering is verantwoordelijkheid van Toevoeging van expliciet streefdoel voor beheerders/exploitanten, met het bezettingsgraad ter bevordering van streven naar een zo hoog mogelijke toegankelijkheid en betaalbaarheid. bezettingsgraad.

Uniform Nr.

Geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Wijziging t.o.v. 2021–2024

U22

Binnen één en dezelfde accommodatie gelden gelijke regels en maatschappelijke huurprijzen bij vergelijkbaar gebruik.

Geen inhoudelijke wijziging; focus op gelijke behandeling.

U23

Bij gelijksoortige gemeentelijke accommodaties worden vergelijkbare maatschappelijke huurprijzen gehanteerd. Gemeente stelt bandbreedtes vast.

Introductie van bandbreedtes voor transparantie en differentiatie.

U24

Gemeente stelt de kaders op voor de tarievenstructuur. Binnen deze kaders is er ruimte voor eigen keuzes.

Verheldering van de rol van de gemeente als kadersteller, in lijn met de balans tussen regie en autonomie.

U25

Er zal overgangsbeleid worden opgesteld om veranderingen in beleid en/of huurprijzen goed te begeleiden.

Geen wijziging; noodzaak van overgangsbeleid wordt benadrukt.

Duidelijke afspraken Nr.

Geactualiseerd uitgangspunt (2026+)

Wijziging t.o.v. 2021–2024

U26

Afspraken worden helder en schriftelijk vastgelegd, zodat deze voor iedereen duidelijk zijn.

Geen wijziging; transparantie blijft essentieel.

U27

Iedere accommodatie krijgt één vast aanspreekpunt bij de gemeente.

Toevoeging van actie om communicatie te verbeteren.

U28

Beheerders leggen jaarlijks verantwoording af over exploitatie én gebruik. Gemeente evalueert jaarlijks de prestatie samen met beheerder/exploitant.

Uitbreiding met gebruik en introductie van jaarlijkse prestatie-evaluatie (waarbij maatschappelijke activiteiten, bezettingsgraad en vrijwilligers worden meegenomen).

Vragen / opmerkingen?