2025-26 RIB Bijlage Uitvoerings- en Handhaving (U&H) Memo - Resultaten nulmeting kwaliteitscriteria

MEMO Aan

algemeen bestuur

Van

dagelijks bestuur

Datum

21 maart 2024

Afschrift

n.v.t.

Onderwerp

Resultaten nulmeting Kwaliteitscriteria 2.3.

De laatste maanden is gewerkt aan het in beeld brengen van de nulsituatie Kwaliteitscriteria 2.3 voor de ODZOB. In deze memo brengen wij u op de hoogte van de resultaten hiervan. In de bijlage is de rapportage van de nulmeting opgenomen.

Waarom landelijke kwaliteitscriteria? De samenleving verwacht van de overheid een professionele kwaliteit van de uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH). Om deze taken en opgaven goed te kunnen oppakken, is het op orde zijn van de kwaliteit van de organisatie uitermate belangrijk. Dit geldt zowel voor de eigen organisatie als voor uitvoeringsorganisaties als omgevingsdiensten. Eén van de instrumenten om deze kwaliteit te borgen en bevorderen zijn kwaliteitscriteria, waarnaar verwezen wordt in de Verordening kwaliteit VTH van de deelnemers. In de verordening is opgenomen dat burgemeester en wethouders of Gedeputeerde Staten jaarlijks mededeling doen aan hun gemeenteraden of Provinciale Staten over de naleving van de kwaliteitscriteria.

Wat zijn de kwaliteitscriteria? De verordening verwijst naar de vigerende set kwaliteitscriteria. De kwaliteitscriteria zijn richtlijnen om de organisatie zodanig in te richten dat een kwalitatieve taakuitvoering bereikt wordt. De kwaliteitscriteria bestaan uit drie componenten: A. algemene uitgangspunten, B. kritische massa en C. procescriteria. Voor deel C geldt dat dit handreikingen bevat voor organisatorische inrichting, maar dat dit lokaal verder in te vullen is. Vanaf inwerkingtreding van de Omgevingswet wordt er een onderdeel D. toegevoegd aan de kwaliteitscriteria, competentieprofielen. Binnen de vigerende VTH Kwaliteitscriteria 2.3 wordt onderscheid gemaakt in 28 deskundigheidsgebieden. Elk deskundigheidsgebied is opgebouwd uit de volgende elementen die betrekking hebben op ‘deskundigheid’: activiteiten, basisopleiding, aanvullende opleidingen, werkervaring, basiskennis en diepgaande kennis. Elk element bestaat uit één of meerdere criteria. Doordat nagenoeg elk deskundigheidsgebied uit meerdere activiteitenclusters (gebaseerd op type activiteiten of complexiteit van het werk) bestaat, omvat de VTH Kwaliteitscriteria 2.3 ruim 170 ‘meetlatten’. Elk activiteitencluster (‘meetlat’) bevat dezelfde bovengenoemde elementen, maar bestaat uit een unieke set aan criteria.

Voorbeelden van enkele deskundigheidsgebieden zijn: Toezicht en handhaving milieu; Behandelen juridische aspecten vergunningverlening; Externe veiligheid; Energiebesparing en duurzaamheid.

Pagina 1 van 3

Een organisatie dient voor de meeste deskundigheidsgebieden twee of meer medewerkers in huis te hebben die voldoen aan de gestelde criteria. Daarin wordt het principe ‘Comply or Explain’ gehanteerd; een organisatie laat zien dat zij twee of meer medewerkers per deskundigheidsgebied in huis heeft (comply) óf de organisatie wijkt daar gemotiveerd van af (explain). Bij explain kan worden gedacht aan bijvoorbeeld het beleggen van specifieke taken bij een andere omgevingsdienst, zoals het toezicht op BRZO-bedrijven waarvan de taken belegd zijn bij de Omgevingsdienst Midden en West Brabant. Daarentegen verricht de ODZOB dan weer taken voor de andere Brabantse omgevingsdiensten op het gebied van zwemwater.

Wat is de relatie met IBP VTH / robuustheidscriteria en visitatie? Het interbestuurlijk programma versterking van het VTH-stelsel geeft uitvoering aan de aanbevelingen van de commissie-Van Aartsen. Onder pijler 1 ‘Robuuste omgevingsdiensten en financiering’ zijn criteria (KPI’s) opgesteld om de robuustheid van omgevingsdiensten meetbaar en specifiek te maken. KPI 2 luidt: De dienst voldoet aan de geldende kwaliteitscriteria VTH voor zowel de basistaken als de plustaken. Verder wordt onder pijler 1 gewerkt aan een herziene set van de kwaliteitscriteria (versie 3.0), die beter aansluiting moet vinden bij uitvoering onder de Omgevingswet en nieuwe opgaven zoals circulaire energie. Vanuit pijler 6 ‘Monitoring kwaliteit milieutoezicht’ wordt een systeem ingericht rondom visitatie en toezicht op het VTH-stelsel. De kwaliteitscriteria vormen een belangrijk onderdeel hiervan.

Wat is de relatie met de meerjarenvisie? De ODZOB wil haar fundament op orde hebben (operationele cyclus). Dit betekent onder andere goede kwaliteit leveren, het opvolgen van de adviezen ten aanzien van kwaliteit en robuustheid van omgevingsdiensten en het op peil houden van kennis en kunde. In de meerjarenvisie staat ook dat we werken op basis van de Verordening kwaliteit VTH.

Wat zijn de resultaten van de nulmeting? Werkwijze De nulmeting gericht op de Kwaliteitscriteria is gedaan onder begeleiding van Libereaux (onafhankelijk onderwijsadviesbureau), waarvan de werkwijze reeds is toegepast bij meerdere omgevingsdiensten. Medewerkers van de ODZOB werken daarbij met digitale e-portfolio’s. Daarin hebben zij hun relevante activiteiten, werkervaring, opleiding en aanvullende kennis op één of meerdere deskundigheidsgebieden in kaart gebracht en onderbouwd met ‘bewijsstukken’, zoals diploma’s en voorbeelden van producten die zij leveren. Deze bewijsstukken zijn door Libereaux getoetst, aan de hand van VRAAK-criteria (variabele, relevante, authentieke, actuele en kwantitatieve bewijsstukken), om een zo valide mogelijk beeld te schetsen van de expertise binnen de OD. Nadat per individu expertise ten opzichte van een deskundigheidsgebied in beeld is gebracht, zijn analyses mogelijk middels het VTH-dashboard, waarin de gegevens op het gebied van deskundigheid en VTH-taken van alle medewerkers bijeen zijn gebracht en geborgd worden. De conclusies zijn gebaseerd op dit dashboard. Op basis daarvan worden afspraken gemaakt omtrent ontwikkeling en opleidingen in onder meer het goede gesprek tussen medewerkers en leidinggevenden.

Analyserapporta ta analyse VTH-dashboard Een deskundigheidsgebied staat op ‘groen’ als er twee of meer medewerkers binnen de OD voor minimaal 75% aan de vereisten in het betreffende deskundigheidsgebied voldoen. Ondanks dat de frequentie niet meetelt in het percentage, wordt er aan ieder deskundigheidsgebied wel een uren-eis gesteld.

Pagina 2 van 3

Resultaten Uit de nulmeting van de Kwaliteitscriteria blijkt het volgende: • De ODZOB laat zien robuust te zijn als het gaat om expertise binnen de kwaliteitscriteria. De organisatie toont aan binnen 20 van de 27 deskundigheidsgebieden genoeg kennis en kunde te hebben (comply). Dit is bovengemiddeld veel, ten opzichte van andere OD’s in Nederland; •

Een aantal deskundigheidsgebieden wordt belegd bij gemeenten, de Veiligheidsregio of andere omgevingsdiensten. Daarnaast zijn er binnen bepaalde deskundigheidsgebieden samenwerkingsafspraken gemaakt met andere OD’s. Voor 7 van 27 deskundigheidsgebieden wordt daarom voldaan middels explain.

•

De deeltaken gericht op Afval, binnen Vergunningverlening milieu en Toezicht milieu, zijn door de Omgevingsdienst nog onvoldoende in beeld gebracht. Dit komt naar voren als een verbeteractie.

•

De organisatie voldoet aan alle deskundigheidsgebieden door middel van ‘comply or explain’.

•

In totaal zijn er nu 145 medewerkers onderdeel van het dashboard. Het percentage medewerkers dat aantoont voldoende ‘deskundig’ (groen) te zijn, bedraagt 91%. De 9% die nog niet voldoet aan een deskundigheidsgebied, is in ontwikkeling en stelt persoonlijke leerdoelen op om ervaring op te doen.

•

De basiscursussen natuurregelgeving, bouwregelgeving, afvalwater, energie en erfgoed komen naar voren als aandachtspunt in het organiseren van aanvullende opleidingen.

Welke ambitie en aanbevelingen nemen we mee naar de toekomst? De uitkomsten van deze nulmeting geven een positief beeld over de aanwezige deskundigheid binnen de ODZOB, afgezet tegen de vigerende VTH-Kwaliteitscriteria. Deze criteria zullen jaarlijks onder de aandacht gebracht worden bij medewerkers, door ze bijvoorbeeld onderdeel te maken van het goede gesprek (periodieke gesprekken tussen leidinggevende en medewerker). Zodra medewerkers ontwikkelingen opdoen ten opzichte van hun deskundigheidsgebied, worden deze verwerkt in de VTH-monitor. Door de komst van de Omgevingswet, maar ook digitalisering en andere behoeften van de klant en burger, heeft de ODZOB daarnaast de intentie verder te professionaliseren gericht op soft skills. Door de nadruk te leggen op vereiste competenties en vaardigheden worden medewerkers wendbaarder gemaakt om in te spelen op bovengenoemde ontwikkelingen. De ambitie van de ODZOB is de komende periode dan ook gericht op het verder professionaliseren van medewerkers. De focus gaat gelegd worden op: • het aanbrengen van een (positieve) leercultuur door de Kwaliteitscriteria te blijven borgen binnen gespreksvoering; •

het werken aan organisatorische randvoorwaarden om zo de medewerkers de voor hem/haar meest effectieve ontwikkelroute te laten doorlopen;

•

ontwikkeling ten opzichte van zowel de VTH-Kwaliteitscriteria als de soft skills;

•

kennis en ervaring delen met opdrachtgevers en haar medewerkers;

•

het in beeld brengen van de deeltaken op het deskundigheidsgebied afval.

Pagina 3 van 3