2025-16 RIB Bijlage Voorstel Poho SGE Wonen voorrang doelgroepen sept 2024 - Voorrangsregeling lokale inwoners

Voorstel

Voorrang woningmarkt voor lokaal woningzoekenden en vitale beroepsgroepen- schaarste onderzoek

Aan Datum

POHO Wonen september 2024

Inleiding Het thema voorrang voor lokaal woningzoekenden en vitale beroepsgroepen speelt in iedere gemeente(raad), gezien de krapte op de woningmarkt waardoor bepaalde doelgroepen in de knel zitten. Het gaat dan bijvoorbeeld om lokale of regionale bindingseisen of voorrang voor bepaalde beroepsgroepen – mogelijk voor sociale huur of nieuwe betaalbare koop. Een wijziging van de huisvestingswet heeft hier per januari 2024 meer mogelijkheden toe gegeven. De SGE gemeenten hebben besloten om gezamenlijk te onderzoeken of er aanleiding is om voorrangsregels op te nemen voor lokaal woningzoekenden en vitale beroepsgroepen. Eerder, tijdens het POHO van 18 april 2024, is besloten om het Kadaster opdracht te geven om onderzoek te doen naar de kopers van nieuwbouwkoopwoningen < € 390.000,-. De data die dit onderzoek heeft opgeleverd zijn samen met de data vanuit Wooniezie rondom de toewijzing van de sociale huurwoningen, input geweest voor het schaarste onderzoek rondom voorrang voor doelgroepen op de woningmarkt.

In bijgaande notitie ’onderbouwing nut en noodzaak voorrang doelgroepen SGE’ gaan we in op: - wetgeving, huisvestingswet, wat is er mogelijk en welke stappen moeten we zetten - schaarste onderbouwing sociale huur en betaalbare koop - mogelijkheden, werkwijze en voorbeelden van andere gemeenten rondom voorrang voor vitale beroepsgroepen - alternatieven om lokaal woningzoekenden een betere positie te geven Doelstelling De schaarse betaalbare woningvoorraad zo eerlijk en transparant mogelijk te verdelen met aandacht voor onze lokaal woningzoekenden Voorgesteld besluit 1. Kennis te nemen van de notitie ‘onderbouwing nut en noodzaak voorrang doelgroepen SGE’ 2. Constateren dat schaarste voor lokaal woningzoekenden op de schaal van SGE niet kan worden aangetoond voor zowel sociale huur als betaalbare koop. 3. Constateren dat verdringing voor bepaalde vitale beroepsgroepen niet aangetoond kan worden. 4. In te zetten op maatwerkafspraken met initiatiefnemers in het middenhuursegment om bepaalde beroepsgroepen voorrang te geven 5. In de nieuwe huisvestingsverordening- urgentieregeling regionale bindingseisen te stellen voor urgent woningzoekenden. 6. Op gemeenteniveau in te zetten op ‘lokaal adverteren van nieuwbouwkoop woningen’ en eventueel een pilot op te starten om lokaal woningzoekenden een betere positie te geven.

1

Argumenten 1.1 De notitie ‘onderbouwing nut en noodzaak voorrang doelgroepen SGE’ gaat in op welk deel van de woningen in het sociale huur en betaalbare koopsegment toekomt aan lokaal dan wel regionaal woningzoekenden Het kadaster heeft data aangeleverd over de herkomst van de kopers van nieuwbouwwoningen tot de betaalbaarheidsgrens. Wooniezie rapporteert jaarlijks het verloop rondom de woningtoewijzing in de sociale huur. Deze data gecombineerd geven inzicht in welk deel van de woningtoewijzing toekomt aan lokaal of regionaal woningzoekenden. Hieruit zijn diverse conclusies te trekken. Dit alles is opgenomen in de notitie. 2.1

De maximale ruimte van 50% met voorrang toewijzen (koop en huur) aan lokaal woningzoekenden wordt door bijna alle SGE gemeenten al ruimschoots benut Van het totaal aantal verkochte nieuwbouwwoningen in de SGE-gemeenten komt 59% ten goede van de inwoners uit de eigen gemeente. Ongeveer 87% komt ten goede van inwoners uit de eigen woningmarktregio (21 gemeenten in Zuidoost-Brabant). Kijken we naar betaalbare koop-nieuwbouw en huur samen dan zien we dat met uitzondering van de gemeenten Waalre (37%), Son en Breugel (45%) en in minder mate Best (49%), alle SGE gemeenten boven de 60% toewijzing (koop en huur) aan lokaal woningzoekenden uitkomen. Dit betekent dat zonder voorrangsregelingen al het merendeel van de schaarse woningvoorraad aan lokaal woningzoekenden toekomt. Kijken we op het niveau van de eigen woningmarktregio, dan gaat het om meer dan 80%. We zijn daarmee een sterk regionaal functionerende woningmarkt, en ook de roltrapregio zoals benoemd in onder andere het Afsprakenkader Wonen van het SGE wordt hiermee onderstreept. 3.1 Voorrang voor vitale beroepsgroepen is op dit moment niet te onderbouwen Om bepaalde vitale beroepsgroepen voorrang te geven op de schaarse woningvoorraad dient continu aangetoond te worden dat die groep onvoldoende aan bod komt.

Op dit moment is niet te onderbouwen dat er beroepsgroepen dusdanig in de knel zitten, wat het instellen van n een voorrangsregeling voor specifiek deze doelgroepen rechtvaardigt. Om deze groepen extra kansen te geven kan uiteraard wel gebruik gemaakt worden van maatwerkafspraken met aanbieders/initiatiefnemers in het middenhuursegment. 4.1

Maatwerkafspraken met initiatiefnemers in het middenhuursegment kunnen snel en doeltreffend zijn om iets extra’s te kunnen betekenen voor bepaalde doelgroepen Diverse initiatiefnemers met ontwikkelingen in het middenhuursegment blijken bereid om anterieur afspraken te maken over het toewijzen van een deel van de woningen aan bepaalde beroepsgroepen. Een huisvestingsvergunningssysteem hoeft daarvoor niet opgezet te worden. De maatwerkafspraken blijken een doeltreffende aanpak om op projectniveau en op kleine en gerichte schaal bepaalde beroepsgroepen voorrang te kunnen geven. 5.1

Regionale bindingseisen stellen aan urgent woningzoekenden is gezien de krapte passend In de nieuwe huisvestingsverordening zijn we voornmens om regiobinding op te nemen als eis om in aanmerking te komen voor een urgentie. We zien dit echter vooral ook als een signaalfunctie. Het gaat immers om slechts enkele tientallen woningen per jaar die hiermee extra ten gunste komen van de lokaal woningzoekenden. Dit ook mede op verzoek van de woningcorporaties.

2

6.1

Lokaal maatwerk in de vorm van adverteren in lokale media en het opstarten van een pilot kan lokaal woningzoekenden helpen Door via lokale media nieuw woningbouwprojecten onder de aandacht te brengen kunnen lokaal woningzoekenden een voorsprong krijgen. Daarnaast zijn er kansen voor een lokale pilot om iets extra’s te kunnen doen voor lokaal woningzoekenden. Personele consequenties n.v.t. Kosten n.v.t. Communicatie De informatie uit de factsheets geven per gemeente de data aan rondom de schaarste onderbouwing. Deze informatie kan als basis dienen voor lokale communicatie in de raden rondom dit thema. Daarnaast zal een algemeen tekstvoorstel volgens vanuit het SGE om te gebruiken als gelijke informatie richting de raden. Samenwerkingsagenda en Jaarprogramma 4. nieuwe wet en regelgeving Vervolgproces

3