2025-09 RIB Bijlage Convenant Green Deal Zorg 3.0 MRE 2025-2026

Green Deal Zorg 3.0 Metropool Regio Eindhoven (MRE) 2025 – 2026

Inleiding Met de Green Deal aanpak beoogt de overheid ruimte te geven aan vernieuwende initiatieven en de overstap naar een eerlijke en duurzame economie te versnellen. Het doel van de Green Deal Zorg is het verduurzamen van de zorg. In de periode 2019-2024 hebben in de regio Zuidoost Brabant verschillende Green Deal Zorg trajecten gelopen met als streven het behalen van een certificering van de Milieu Thermometer Zorg (MTZ). In 2021 hebben de eerste vijf deelnemers van de Eindhovense deal 1.0 hun certificaat behaald. Medio 2023 was het de beurt aan de 5 deelnemers van de Helmond-de Peel deal. In december 2024 wordt de MREdeal en de Eindhoven 2.0 deal afgerond en zijn nog eens 11 zorginstellingen uit de regio gecertificeerd. Een groot aantal aangesloten zorginstellingen en gemeenten hebben aangegeven behoefte te hebben aan een vervolg. Dit om de waardevolle samenwerking tussen zorginstellingen en gemeenten in de regio voort te zetten. In dit convenant worden de uitgangspunten beschreven voor één Green Deal Zorg voor de hele MRE regio (Zuidoost Brabant) voor de periode 2025-2026. Deze deal sluit aan op de landelijke Green Deal Zorg 3.0 en neemt daarnaast ook waardevolle lessen mee uit voorgaande deals. Het doel is ook om aan te sluiten bij bredere ontwikkelingen binnen het duurzaamheidsveld.

Denk hierbij aan ontwikkelingen in rapportageverplichtingen of andere certificeringen of beleidsmatige ontwikkelingen zoals ESG. Dit ook met het oog op steeds strenger wordende eisen vanuit bijvoorbeeld zorgverzekeraars en financiers. De samenwerking binnen deze Green Deal is essentieel voor het creëren van een toekomstbestendige, veerkrachtige samenleving waarin zorg en duurzaamheid hand in hand gaan. Zorginstellingen spelen een cruciale rol in de lokale gemeenschap, niet alleen als aanbieders

van

essentiële

zorgdiensten, maar ook als grote werkgevers die diep geworteld zijn in het sociale en economische weefsel van een gemeente. Duurzaamheid is daarbij geen bijzaak; het is integraal onderdeel van een toekomstbestendige zorg. Veel van

de

thema’s

waar

2

zorginstellingen de afgelopen jaren mee aan de slag zijn gegaan hebben een directe ruimtelijke impact. Deze initiatieven spelen zich af in relatie tot de omgeving waarin zij opereren en kunnen daarom niet los worden gezien van het bredere gemeentelijke en regionale beleid. Een goede samenwerking tussen gemeenten en zorginstellingen is essentieel om deze ruimtelijke vraagstukken effectief aan te pakken en te zorgen voor een integrale benadering van verduurzaming. Door samen te werken aan een duurzame zorgsector, versterken gemeenten en zorginstellingen niet alleen de kwaliteit van de zorg, maar dragen zij ook bij aan een gezondere en duurzamere leefomgeving en gemeenschap.

Uitgangspunten a) De Green Deal Zorg MRE 3.0 is bestemd voor zorgpartijen en gemeenten werkzaam binnen de Metropool Regio Eindhoven (MRE). b) Deze Green Deal Zorg wordt onderschreven door het ministerie van VWS en het Milieu Platform Zorg en gesteund door het VVT Platform Zuidoost Brabant. c) Deelnemende partijen hebben de afgelopen jaren door deelname aan de voorgaande Green Deal Zorg trajecten of anderszins in hun beleid en activiteiten uitgedragen duurzaamheid hoog in het vaandel te hebben staan. d) De gemeenten die de Green Deal Zorg onderschrijven onderkennen dat ze een belangrijke rol spelen binnen de Green Deal zorg om de zorginstellingen te faciliteren en in staat stellen te verduurzamen. e) Kennis opdoen en kennis uitwisselen is belangrijk bij het realiseren van gezamenlijke duurzaamheidsambities. Monitoring speelt daarin ook een rol, waarbij we gebruik maken van de gegevens van de milieubarometer, voor welke partijen dit van toepassing is. f)

Een integrale aanpak van verduurzaming in de zorg is noodzakelijk door verticaal binnen organisaties afdelingen te betrekken en horizontaal met gelijkgestemde organisaties doelstellingen na te streven zoals omschreven in deze deal;

g) Het Milieuplatform Milieuthermometer

Zorg

heeft een

handzaam

Zorg, welke helpt om

de

instrument

ontwikkeld, de

milieuprestaties

en

het

milieumanagement van instellingen goed in beeld te krijgen en structureel te verbeteren.

3

Artikel 1. Gezamenlijke ambitie a) De ambitie van deze Green Deal Zorg is om samenwerking te versterken, van elkaar te leren en elkaar te ondersteunen in het streven naar de individuele en gezamenlijke duurzaamheidsambities. Kennis en kunde wordt gedeeld waardoor we meerwaarde creëren in de regio. b) We sluiten aan bij de landelijke 3.0 deal en streven middels deze deal gezamenlijk de doelstellingen zoals daarin geformuleerd te behalen: 

Meer inzet op gezondheidsbevordering van patiënten/cliënten, zowel in de thuissituatie als in en rondom de eigen zorglocatie(s), in termen van omgeving, voeding en leefstijl, alsmede inzet op gezondheidsbevordering van de eigen medewerkers in de zorg, om hen langer in goede gezondheid te houden;



Het vergroten van de bewustwording en kennis over de impact van de zorg op het klimaat en milieu en de impact van klimaat en milieu op de gezondheid bij (aankomende) zorgprofessionals, bij patiënten/cliënten en in de samenleving;



55% minder CO2-uitstoot in 2030 t.o.v. 2018 en klimaatneutraal in 2050;



50% minder primair grondstoffenverbruik in 2030 t.o.v. 2016 en maximaal circulaire zorg in 2050;

 

Verminderen van de milieubelasting van medicatie(gebruik).

Daarnaast zetten we in op een aantal specifiek thema’s en formuleren we gezamenlijke doelstellingen. Per thema richten we een werkgroep op en iedere deelnemende partij neemt deel in minimaal één werkgroep.1 Concrete doelen met bijbehorende meetbare indicatoren voor monitoring worden bepaald door de werkgroep na de start van de deal. De thema’s zijn:

Verminderen van de milieubelasting van medicatie(gebruik) We steunen de missie van het ‘Brabants kernteam medicijnresten uit water’: minder medicijnresten in het oppervlaktewater en zo bijdragen aan drie extra gezonde levensjaren voor Brabanders in een gezonde leefomgeving. Bewustwording onder medicijngebruikers over de impact van medicijnresten op het milieu is een belangrijk aspect. Zorginstellingen en apothekers bieden hiervoor ondersteuning, bijvoorbeeld door het innemen van ongebruikte medicatie via retourboxen.

1 Voor een eerste indicatie van benodigde tijdsinvestering gaan we uit van gemiddeld 2 uur per maand

en daarnaast een werkgroep overleg eens per 6-8 weken.

4

Gemeenten werken samen met afvalverwerkingsdiensten om dit proces te faciliteren en te ondersteunen waar nodig. Daarnaast zijn het terugdringen van medicijn gebruik, communicatie naar patiënt en het voorschrijven van medicatie met minder impact op het milieu (waar mogelijk) belangrijke aspecten, waarvoor betrokkenheid van huisartsen en medisch specialisten cruciaal is.

Energie Om de ambities van CO2-uitstoot vermindering te behalen, is verduurzamen van de energiebehoefte een belangrijke factor. Binnen dit thema zoeken we de bredere samenwerking in de regio op en verkennen we de mogelijkheden voor het benutten van lokale duurzame energiebronnen. Gemeenten en zorginstellingen inventariseren samen de mogelijkheden voor duurzame energie in de directe omgeving van zorglocaties. Lokale stakeholders worden actief betrokken bij het afstemmen en benutten van energiebronnen. Alle zorginstellingen hebben voor hun vastgoed een CO2 routekaart opgesteld en bestuurlijk vastgesteld. Dit conform de werkwijze van het Expertisecentrum Verduurzaming Zorg die voor de zorgsector in samenwerking met de zorgbranches de afspraken uit het Klimaatakkoord ondersteunt.

Gezondheidsbevordering & voeding Om de gezondheid van patiënten/cliënten te verbeteren en de ecologische voetafdruk van voedselconsumptie te verkleinen, zetten we ons in voor een verschuiving van dierlijke eiwitten naar meer plantaardige eiwitbronnen en verkorting van voedselketens. We streven hierbij naar bewustwording en gedragsverandering rond gezonde en duurzame voedingskeuzes. Daarnaast zoeken we samenwerking met lokale partners om zo de beschikbaarheid van verse, lokale producten te vergroten.

Circulariteit en grondstoffenverbruik In samenwerking met gemeenten en zorginstellingen streven we naar een circulaire benadering van materialen en inkoop, waarbij we afval reduceren, disposables minimaliseren en duurzame keuzes stimuleren. Door het sluiten van regionale afspraken met leveranciers richten we ons op het creëren van een duurzame en herbruikbare materiaalstroom.

5

Mobiliteit We willen de afhankelijkheid van autogebruik verminderen en duurzame mobiliteit bevorderen. Samen met regionale partners zoals Brainport Bereikbaar en het Brainport Smart Mobility programma stimuleren we alternatieve, duurzame vervoersmogelijkheden voor medewerkers, cliënten en patiënten. Daarbij zetten we onder andere in op het vergroten van de toegankelijkheid van fietsroutes, deelvervoer en openbaar vervoer, zodat duurzame keuzes aantrekkelijker en gemakkelijker worden voor iedereen.

Klimaatadaptatie Met het oog op de toenemende temperaturen en de effecten van klimaatverandering zetten we ons in voor een klimaat adaptieve omgeving. Door middel van slimme, groene aanpassingen willen we de leefbaarheid in onze zorginstellingen verbeteren en een gezonde en comfortabele leefomgeving behouden, nu en voor de toekomst. Denk hierbij onder andere aan voldoende waterberging en het aanpakken van hittestress door vergroening en het creëren van meer schaduwrijke plekken.

Bewustwording en communicatie Aansluitend op het landelijke thema is het vergroten van bewustwording en kennis over de wederzijdse impact van zorg, klimaat en milieu, is bewustwording ook in de regionale samenwerking een belangrijk aandachtspunt. Hierbij ligt de nadruk op het meenemen van de interne organisatie, het verankeren van duurzaamheidsambities in de gehele bedrijfsvoering, en het bevorderen van kennisdeling om gezamenlijk duurzame transities te versnellen.

6

Artikel 2. Inspanningsverplichtingen zorginstellingen De deelnemende zorginstellingen zullen gedurende de looptijd van deze deal: 1. Streven naar het behalen en/of behouden van een zo hoog mogelijk niveau van de meest recente versie van de Milieuthermometer Zorg2, waarbij het bronzen niveau gezien wordt als wenselijke minimum. Afhankelijk van de aard en omvang van de organisatie, indien deelnemers qua activiteiten niet passen in bovenstaande certificering dient een alternatieve doch passende certificering gevolgd te worden die vergelijkbaar is met de milieuthermometer voor wat betreft de na te streven doelen. 2. Naast gestelde eisen aan certificering, zullen deelnemers hun eigen passende duurzaamheidsambities formuleren, zoals passend binnen hun eigen organisatie en tempo, welke in dit convenant op het ondertekenblad weergegeven zullen worden. 3. Actief samenwerking zoeken met de gemeente(n) waar zij gevestigd zijn, om i) duurzaamheidsactiviteiten op de lange termijn af te stemmen en ii) samenwerking te vergroten en tweerichtingsverkeer te creëren. 4. Actief deelnemen binnen minimaal één werkgroep op de door de deelnemers gezamenlijk gekozen impactthema’s met concrete deliverables binnen de regio. 5.

Minimaal twee keer per jaar aansluiten bij de in het kader van de deal georganiseerde events en bijeenkomsten om andere partijen binnen deze deal te inspireren, kennis uit te wisselen en te netwerken. 6. Het delen van cijfers over directe CO2 impact, om voortgang en impact inzichtelijk te maken, ten minste over de jaren 2024, 2025 en 2026.

2

Eenmaal per drie jaar wordt de Milieuthermometer Zorg tegen het licht van de nieuwste duurzame

ontwikkelingen en wetgeving in de zorg gehouden. Vanaf 1 januari 2025 gaat versie 7 van de Milieuthermometer Zorg officieel van kracht met bijbehorende overgangstermijnen.

7

Artikel 3. Inspanningsverplichtingen gemeenten De deelnemende gemeenten zullen gedurende de looptijd van de deze deal: 1.

Actief samenwerking zoeken met binnen de gemeente opererende zorgpartij(en) om hun activiteiten op het vlak van verduurzaming op (de lange termijn) af te stemmen, samenwerking te vergroten en tweerichtingsverkeer te creëren. Dit wil zeggen, op regelmatige basis, maar minimaal twee keer per jaar in overleg te gaan met de desbetreffende zorginstelling(en).

2.

Actief deelnemen binnen minimaal één werkgroep op de door de deelnemers gezamenlijk gekozen impactthema’s met concrete deliverables binnen de regio.

3.

Het belang van de deal, de opgehaalde best practices en opgedane kennis delen met andere overheden in bijvoorbeeld regionale overlegstructuren.

4.

Actief derde partijen, zoals woningcorporaties, informeren over en stimuleren over te gaan tot verduurzaming (onder andere van het vastgoed). Waar mogelijk worden ervaringen gedeeld

tijdens kennisbijeenkomsten of overleg met zorginstellingen.

Verduurzaming van de zorg komt hierdoor op de agenda bij meer stakeholders zoals, toeleveranciers, bouwpartijen en cateraars, dan alleen de zorginstellingen. 5.

De gemeentes geven zelf ook het goede voorbeeld door zoveel mogelijk producten duurzaam in de kopen. Door bij de aanbestedingen te sturen op maatschappelijke doelen kan inkoop bijdragen aan het realiseren van een meer duurzame, sociale en inclusieve samenleving. Een voorbeeld is het landelijke Manifest Maatschappelijk Verantwoord Opdrachtgeven en Inkopen (MOVI) van ruim 90 (semi)overheidsorganisaties.

6.

Conform het advies van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) wordt het Milieuthermometer Zorgcertificaat geaccepteerd als equivalent van de EED-auditplicht.

8

Artikel 4. Duur De looptijd van dit convenant is twee jaar, ingaande per 1 januari 2025. Op de datum van ondertekening zal daarmee terugwerkend 1 januari 2025 als startdatum van de deal van kracht worden.

Artikel 5. Projectmanagement Deze Green Deal Zorg zal door een extern bureau begeleid en gefaciliteerd worden. Zij acteren als verbindende factor, bewaken voortgang en zijn de organiserende kracht. Zij hebben de volgende taken en verantwoordelijkheden: 

Planning en organisatie o

Bijhouden en bijstellen van de projectplanning in overleg met de trekkers van de verschillende thema’s. Plannen van een bijeenkomst ieder kwartaal, vaststellen agenda, voorzitterschap en monitoren van de voortgang.

o

Afstemming met alle lopende projecten: bevorderen van de interacties tussen verschillende projectteams om overlappingen te voorkomen en synergie te bevorderen.

o

Organiseren

van

bijeenkomsten:

halfjaarlijkse

bijeenkomst

met

alle

deelnemers, jaarlijks bestuurlijk overleg, jaarlijks Green Deal Zorg event. 

Stakeholder management en verbinder o

Verbindingen leggen tussen deelnemers binnen de regionale Green Deal Zorg en naar buiten toe het aanhaken van externe experts of partners.

o

Relaties onderhouden met regionale stakeholders. Uitbreiden van het netwerk en de samenwerkingsmogelijkheden binnen de lokale context.

o

Connectie met landelijke Green Deal. Uitbreiden van het netwerk en samenwerkingsmogelijkheden buiten de lokale context.



Communicatie o

Verantwoordelijk voor communicatie en updates naar belanghebbenden en alle deelnemers van de Green Deal Zorg MRE.

9

Artikel 6. Financiering Voor het uitvoeren van een Green Deal is financiering nodig. Dit budget is noodzakelijk voor de inhuur van expertise, voor de organisatie van de kennisbijeenkomsten, en de begeleidende rol van het projectmanagement. Deze kosten worden gedragen door de deelnemende zorginstellingen en gemeenten binnen deze regionale Green Deal Zorg.

Begroting Inschatting kosten (voor gehele looptijd deal 2025-2026) Projectmanagement 

Planning en organisatie

€ 22.000



Stakeholdermanagement en verbinder

€ 14.000



Communicatie

€ 10.000

Bijeenkomsten

€ 6.000

Inhuur expertise

€ 14.000

Monitoring

€ 2.500

Onvoorzien

€ 5.000

Totaal voor 2 jaar

€ 73.500

Alle bedragen zijn exclusief BTW.

Bijdrage zorginstellingen De zorginstellingen zullen 30% van de totale kosten voor hun rekening nemen. Zorginstellingen stellen daarnaast in hun organisatie iemand verantwoordelijk en maken tijd vrij om te investeren in de regionale samenwerking middels deze Green Deal Zorg. Gebaseerd op het totaalbedrag van de begroting verdeeld over een looptijd van 2 jaar en deelnemende instellingen, komt dit uit op een bedrag van €650,- per instelling per jaar.

Bijdrage gemeenten De gemeenten nemen gezamenlijk 70% van de totale kosten voor hun rekening. Gemeente Eindhoven pakt daarnaast als grootste gemeenten een deel van het projectmanagement voor haar rekening door inzet van uren van een beleidsmedewerker. Gebaseerd op het totaalbedrag van de begroting verdeeld over een looptijd van 2 jaar en 21 gemeenten, komt dit uit op een bedrag van €1.350 per gemeente per jaar.

10

Artikel 7. Tussentijdse opzegging Elk van de partijen heeft met inachtneming van een opzegtermijn van tenminste 2 maanden de bevoegdheid om bij onvoorziene omstandigheden, die van dien aard zijn dat de overige partijen naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid ongewijzigde instandhouding van dit convenant niet mogen verwachten, dit convenant op te zeggen.

Artikel 8. Wijzigingen De bepalingen in dit convenant kunnen door de deelnemende partijen enkel in gezamenlijk overleg worden gewijzigd. Een wijziging zal schriftelijk worden vastgelegd en door alle partijen worden ondertekend. Met uitzondering van dwingende nieuwe wetgeving die wordt ingevoerd tijdens de looptijd van dit convenant.

Artikel 9. Toetreding Toetreding door andere organisaties tot dit convenant kan met voorafgaande schriftelijke instemming van alle deelnemende partijen.

Artikel 10. Toepasselijk recht Op dit convenant is het Nederlands recht van toepassing.

Artikel 11. Geschil beslechting Partijen dienen ernaar te streven onderlinge geschillen naar redelijkheid en billijkheid met elkaar op te lossen.

11