2025-05 RIB Bijlage 2024-03-21 Raadsvoorstel en besluit Ontwikkeling opvanglocatie vluchtelingen Pastoorsmast - Geamendeerd besluit

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering: Datum B&W-besluit: Cluster: Behandelend ambtenaar: Portefeuillehouder: Zaaknummer: Documentnummer:

21 maart 2024 12 december 2023 Ruimtelijke Ontwikkeling S. Le Fèvre N. Wouters 1530526 1939772

Onderwerp Ontwikkeling opvanglocatie vluchtelingen Pastoorsmast Nuenen Beslispunten 1. In te stemmen met de kaders voor de ontwikkeling, realisatie en exploitatie van de opvanglocatie Pastoorsmast als uitgangspunten voor de bestuursovereenkomst met het COA. 2. In te stemmen met de realisatie van de randvoorwaardelijke projecten en het leefbaarheidspotje en het budget voor beide. Inleiding Op 15 december 2022 heeft uw raad een motie aangenomen, waarin u het college verzoekt om aan het COA en de MRE kenbaar te maken dat de locatie Gulbergen niet geschikt is om een asielzoekerscentrum te vestigen. Het college heeft het door de metropoolregio Eindhoven (MRE) ingediende principeverzoek daarom afgewezen. Uw raad verzocht het college tevens om te onderzoeken welke alternatieve opvanglocaties er zijn binnen onze gemeente. Vervolgens zijn uit een ambtelijke verkenning zes potentieel geschikte locaties naar voren gekomen. Dit zijn de locaties Boschhoeve, Collse Hoeve, Gerwen Zuid-Oost, Pastoorsmast, Pinckart 24 en Wettenseind. Deze locaties zijn zowel door het COA als door de gemeente onderzocht op geschiktheid. Daarbij is gekeken naar milieu, eigendom, grondzaken, mobiliteit en verkeer, omgevingsrecht, openbare orde en veiligheid, sociaal domein en wonen. De uitkomst van deze verkenning is weergegeven volgens een plus/min systematiek.

Ook het COA heeft een papieren en fysieke schouw uitgevoerd op de genoemde locaties. De uitkomsten van de verkenning hebben als onderlegger gediend voor de afwegingen en besluitvorming in het college. Op 13 april 2023 bent u in vertrouwen door het college geïnformeerd over het besluit van het college om het terrein aan de Pastoorsmast beschikbaar te stellen als opvanglocatie. De kaders hiervoor: maximaal 200 vluchtelingen, gedurende maximaal 10 jaar, met een evaluatie na 5 jaar. Op 13 juli 2023 heeft u een motie aangenomen waarin u het college verzoekt om samen met de raad in september het proces van de ontwikkeling van de opvanglocatie voor vluchtelingen vorm te geven. Tevens vroeg u het college toen om geen beslissingen te nemen of toezeggingen te doen die onomkeerbaar zijn. Ondertekend op: 27-03-2024 11:28 Ondertekend door: Joke Oostdijk Locatie: Nuenen Reden: Digitaal Uitgaand

Zaaknummer: 1530526

Pagina 1 van 9 Documentnummer: 1939772

De “Wet gemeentelijke taak mogelijk maken asielopvangvoorzieningen”, beter bekend als de spreidingswet, is op 10 oktober 2023 door de Tweede Kamer aangenomen. De behandeling door de Eerste Kamer volgt nog. Met de spreidingswet kunnen gemeenten worden verplicht om asielzoekers op te vangen.

Wat is er tot nu toe gedaan? • De ambtelijke projectgroep “Opvanglocatie COA” heeft de afgelopen maanden de volgende werkzaamheden verricht: • Organisatie van een inloopavond (op uitnodiging) voor omwonenden van de Pastoorsmast op 10 mei 2023 in het Klooster. • Beantwoording van vele vragen van actiecomités en individuele inwoners. Deze zijn ook gepubliceerd op een speciale pagina van de gemeentelijke website: www.nuenen.nl/opvanglocatieCOA. • Oprichting en begeleiding van een klankbordgroep met 15-20 leden, bestaande uit omwonenden en vertegenwoordigers van actiecomités, verenigingen en maatschappelijke organisaties. De klankbordgroep is in de periode van mei t/m november 9 keer bijeengeweest en heeft ook een bezoek aan het azc in Oirschot gebracht. • Organisatie van een informatiebijeenkomst voor alle inwoners van Nuenen op 3 juli 2023 in sporthal de Hongerman. • Organisatie van een bezoek aan het azc in Eindhoven in combinatie met een informatieve sessie voor de gemeenteraad op 26 september 2023. Elf raadsleden, de portefeuillehouder en de ambtelijke projectgroep hebben hieraan deelgenomen. • Gesprekken met het COA over de technische en ruimtelijke ontwikkeling van de locatie Pastoorsmast. Begeleiding van het COA bij de behandeling van het vlekkenplan in het Team Ruimtelijke Kwaliteit. • Individuele gesprekken met bewoners.

• Individuele gesprekken met diverse verenigingen en actiecomités. Het COA en het college van B&W van de gemeente Nuenen werken aan een bestuursovereenkomst waarin we concrete afspraken maken over de voorwaarden voor het realiseren van een tijdelijke opvanglocatie voor asielzoekers aan de Pastoorsmast in Nuenen.

Wat willen we bereiken Het realiseren van een opvanglocatie waarin wij vluchtelingen uit crisisgebieden een menswaardig en veilig onderkomen bieden. Met dit raadsvoorstel beogen wij dat u kunt instemmen met de kaders voor de bestuursovereenkomst die het college gaat afsluiten met het COA.

Zaaknummer: 1530526

Pagina 2 van 9 Documentnummer: 1939772

Argumenten 1.1 Met de vastgestelde kaders kan het college een bestuursovereenkomst aangaan met het COA. We benoemen de kaders hieronder. 1.1.1 Aantal asielzoekers: 200 We hanteren als uitgangspunt dat er maximaal 200 asielzoekers worden opgevangen aan de Pastoorsmast. Dit aantal past bij de schaal en de ruimtelijke mogelijkheden van de locatie en ligt dicht bij het minimumaantal dat het COA op een azc-locatie zou willen huisvesten. Zij geven aan dat 196 personen op de locatie uit oogpunt van leefbaarheid, veiligheid en personele begeleiding op het azc een goed aantal is. Meer dan 200 asielzoekers op deze locatie is uit oogpunt van sociale veiligheid en de beschikbare capaciteit van vrijwilligers en voorzieningen voor onderwijs en zorg niet wenselijk. Het COA zorgt voor de plaatsing, opvang en begeleiding van de asielzoekers in het azc. In de landelijke berichtgeving en uit gesprekken met het COA blijkt dat er een grote urgentie is om opvanglocaties te ontwikkelen. De druk op de drie aanmeldlocaties Schiphol, Ter Apel en Budel is te hoog en het COA is op zoek naar alternatieve opvanglocaties zodat de doorstroming beter verloopt en de druk op de aanmeldcentra minder wordt. De mogelijke komst van de Spreidingswet geeft geen duidelijkheid over de taakstelling, oftewel het aantal verplicht te huisvesten asielzoekers.

We verwachten met het aantal van 200 in ieder geval te voldoen aan onze taakstelling. 1.1.2 Duur: maximaal 10 jaar Het azc blijft maximaal 10 jaar in Nuenen. Deze termijn gaat in op het moment van ingebruikname. Het COA kan de bestuursovereenkomst tussentijds opzeggen als de behoefte aan opvang terugloopt. Hierbij geldt een opzegtermijn van ten minste 6 maanden. De termijn van 10 jaar past bij de draagkracht van de gemeente en haar gemeenschap. Tegelijkertijd is 10 jaar ook het maximum, gezien de beperkingen vanuit de ruimtelijke wetgeving. Op de locatie geldt de bestemming “’Bos’ met functieaanduiding ‘evenemententerrein’ en ‘parkeerterrein’ alsmede gebiedsaanduiding ‘overige zone – groenblauwe mantel”, waarvan voor maximaal 10 jaar afgeweken kan worden. Als voor een termijn van langer dan 10 jaar wordt gekozen; dient een bestemmingsplanwijzigingsprocedure doorlopen te worden. 1.1.3: Doelgroep: gemengd Het gaat om een opvanglocatie voor asielzoekers, oftewel mensen die hun asielprocedure aan het doorlopen zijn. Deze groep omvat zowel mensen aan het begin van hun procedure, mensen die wat verder in de procedure zijn gevorderd en mensen die een verblijfsstatus hebben maar nog in de opvang verblijven in afwachting van een woning. De locatie Pastoorsmast zal géén aanmeldlocatie worden, noch worden er minderjarige alleenreizende asielzoekers opgevangen.

Voor deze doelgroepen zijn er andere, gespecialiseerde, opvanglocaties.

Zaaknummer: 1530526

Pagina 3 van 9 Documentnummer: 1939772

1.1.4 Evaluatie na 5 jaar De gemeente en het COA monitoren de situatie continu en nemen maatregelen als daar aanleiding voor is. Het COA is verantwoordelijk voor de veiligheid op de locatie zelf. De gemeente is verantwoordelijk voor de veiligheid daarbuiten. Het azc en haar bewoners zijn daarin niet anders dan andere locaties of inwoners van Nuenen, Gerwen en Nederwetten. We zetten in op duidelijkheid over taken, verantwoordelijkheden en te nemen maatregelen. Afspraken hierover leggen we vast in een Nota Veiligheidszorg, die onderdeel gaat uitmaken van de bestuursovereenkomst. Dat betekent dat zowel de gemeente als het COA daar (letterlijk) voor tekenen. Na 5 jaar is er een bestuurlijke evaluatie waarbij het COA en de gemeente beide de overeenkomst kunnen ontbinden. In principe loopt de overeenkomst met het COA door, tenzij zich structurele problemen voordoen waarvoor geen oplossing gevonden kan worden. De bestuurlijke evaluatie kan dus resulteren in een no go-moment. 1.1.5: Participatie met belanghebbenden In het voortraject is uitvoerig gesproken met een klankbordgroep met daarin vertegenwoordigers van omwonenden, actiecomités, verenigingen en maatschappelijke organisaties. In de klankbordgroep zijn de inrichting van het azc, de omgeving, veiligheid, participatie en samenwerking aan bod gekomen.

De leden hebben kritisch-positief bijgedragen en veel voorstellen gedaan tijdens de behandeling van deze onderwerpen. Voorstellen en input vinden op een van de volgende manieren hun weg: ➢ in de bestuursovereenkomst; ➢ in de Nota Veiligheidszorg (als onderdeel van de bestuursovereenkomst); ➢ in de aanvraag omgevingsvergunning van het COA en de te verlenen vergunning; ➢ bij het COA in de exploitatiefase van het azc; ➢ in een aantal flankerende projecten in de omgeving van het azc. Bij ingebruikname van de locatie gaat het COA werken met een Omgevingsbeheergroep met daarin bewoners, buurtbewoners, afgevaardigden van de gemeente en het COA, zodat er structureel overleg is waarin allerhande zaken kunnen worden besproken en de omwonenden altijd goed geïnformeerd zijn. Verder stelt de gemeente, naar een idee vanuit de klankbordgroep, een ‘leefbaarheidspotje’ ter beschikking met budget dat snel ingezet kan worden voor zaken die de leefbaarheid rondom het azc ten goede komen. 1.2 Voor het goed functioneren van het azc in de omgeving is het noodzakelijk dat deze projecten worden gerealiseerd. In de bijeenkomsten met de klankbordgroep zijn ideeën en voorstellen opgehaald die hebben geleid tot een lijst met projecten.

Het gaat om ingrepen, voornamelijk in de openbare ruimte, die zich richten op (verkeers)veiligheid, bereikbaarheid en daarmee ook de leefbaarheid in de directe omgeving van het azc. Deze projecten moeten gerealiseerd zijn voordat het azc in gebruik genomen wordt.

Zaaknummer: 1530526

Pagina 4 van 9 Documentnummer: 1939772

Kanttekeningen en alternatieven 1.1.1 De raad kan kiezen voor opvang van meer of minder dan 200 mensen Het aantal op te vangen personen wordt voorgesteld op 200. Uw raad kan ervoor kiezen om meer of juist minder mensen op te willen vangen op de Pastoorsmast. Het college vindt dat de opvang van een groter aantal mensen niet past bij de schaal van Nuenen en ook niet bij de locatie. Minder opvangplekken leidt tot een te kleine opvanglocatie waardoor het COA geen rendabele opvang kan realiseren. 1.1.2 De raad kan kiezen voor opvang voor een langere of kortere periode Het college stelt voor de duur van de opvang te beperken tot 10 jaar vanwege de mogelijkheid om deze binnen de wetgeving te realiseren. Voor de vestiging van een opvanglocatie voor langer dan 10 jaar is een bestemmingsplanwijziging nodig. Vanwege landelijk en provinciaal beleid is het vrijwel uitgesloten dat het wijzigen van de bestemming naar ‘Wonen’ tot de mogelijkheden behoort. Het college kiest niet voor een opvangduur korter dan 10 jaar vanwege de maatschappelijke opgave die er ligt om de asielcrisis op te lossen. Er is (dringend) behoefte aan nieuwe opvanglocaties en die behoefte zal, gezien de verschillende oorlogen en crisissituaties in de wereld, niet afnemen.

We willen graag een opvang bieden waar de bewoners zich kunnen richten op hun leven na afronding van de asielprocedure, door het volgen van taalcursussen, opleiding of trainingen, deelname aan het verenigingsleven, het verrichten van (vrijwilligers)werk, etc. Daarbij maakt het COA een business case. Zij zoekt een juiste balans tussen aantal, duur en kosten. Bij een opvangduur van minder dan 10 jaar kan het COA niet de gewenste investeringen doen om deze kwaliteit te kunnen bieden. 1.2 Alternatief: Opvang op meerdere locaties dan alleen Pastoorsmast Er is gevraagd of de opvang verdeeld over meerdere, kleinere locaties kan gebeuren. Het college vindt dit niet verstandig, om meerdere redenen. Allereerst zijn er geen geschikte kleinere locaties voorhanden. Verder is de bedrijfsvoering van kleinere locaties geen optie voor het COA (relatief veel duurder, personeelskrapte). Dit alternatief is alleen mogelijk wanneer we als gemeente zelf de opvang en begeleiding van asielzoekers organiseren. Dit zou echter veel ambtelijke capaciteit vergen die nu niet voorhanden is (lees: we moeten hiervoor mensen in dienst nemen). Bovendien kan de opvang in eigen beheer regelen, leiden tot een financieel risico voor de gemeente dat het college niet aanvaardbaar vindt.

1.3 Alternatief: niets doen Door geen azc te ontwikkelen, voldoet Nuenen niet aan haar regionale taakstelling en lopen we het risico dat de gemeente aangewezen wordt voor opvang. We zijn dan als gemeente helemaal de regie kwijt over locatie, aantal en/of duur van de opvang.

Zaaknummer: 1530526

Pagina 5 van 9 Documentnummer: 1939772

Wat gaan we daarvoor doen Randvoorwaarden In gesprekken met de klankbordgroep zijn wensen geuit en voorstellen gedaan voor de inrichting van het azc, de omgeving, veiligheid, participatie en samenwerking. Veel van de aangedragen punten komen terug in de bestuursovereenkomst of de Nota Veiligheidszorg. De bewoners en verenigingen in de omgeving van het azc hebben zorgen t.a.v. de veiligheid rond het azc. De op te stellen Nota Veiligheidszorg is gebaseerd op ervaringen van anderen gemeenten waar een azc gevestigd is en waar men overlast hiervan ervaart. We streven naar een nauwe samenwerking met alle relevante ketenpartners in de vreemdelingen- en strafrechtketen en lokale en regionale partners. Naast deze ketenaanpak is de sociale veiligheid een belangrijk aspect in de Nota Veiligheidszorg. Hierin zien we preventieve maatregelen als belangrijk middel om de leefbaarheid goed te houden en overlast te voorkomen. De Nota Veiligheidszorg is een dynamische nota en kan tussentijds gewijzigd en bijgesteld worden wanneer er incidenten, evaluaties of andere ontwikkelingen zijn. Er zijn echter ook zaken genoemd die te maken hebben met (voornamelijk) de inrichting van de openbare ruimte. Deze zijn opgenomen in een overzicht van projecten/maatregelen. Planning Het COA heeft de vergunningaanvraag voor het azc in voorbereiding.

Het al dan niet indienen van een vergunningsaanvraag is een afweging die bij de initiatiefnemer ligt, in dit geval het COA. Met het oog op de volgtijdelijkheid heeft de wethouder het COA geadviseerd de vergunningsaanvraag pas in te dienen nadat de raad zich heeft uitgesproken over het AZC en de daarvoor beoogde locatie. Het is echter voorstelbaar dat het COA de aanvraag indient voor 1 januari 2024. Dit gelet op de aanstaande inwerkingtreding van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging bouw. Maar ook als de vergunningsaanvraag wordt ingediend voor 1 januari 2024, wordt er pas een besluit op de aanvraag genomen nadat de raad zich heeft uitgesproken over het AZC en de daarvoor beoogde locatie. Communicatie We communiceren over het besluitvormingsproces en delen documenten met de klankbordgroep, op de gemeentelijke website en in de lokale huis-aan-huisbladen. Wat mag het kosten Voor het gebruik van de locatie sluiten we een pachtovereenkomst met het COA. De kosten van de flankerende projecten in de omgeving bedragen zeer ruw geschat € 200.000,-- en het leefbaarheids-potje van € 50.000 worden gedekt uit het budget Oekrainers, dat tevens bestemd is voor de brede doelgroep vluchtelingen. De begrotingswijziging die daarvoor nodig is, is bijgevoegd. Evaluatie Niet van toepassing.

Zaaknummer: 1530526

Pagina 6 van 9 Documentnummer: 1939772

Bijlagen Nr.

Omschrijving

Zaaknr.

Documentnr.

1.

Begrotingswijziging nummer 240030

1530526

1940918

2.

Lijst flankerende projecten

1530526

1946987

3.

Vlekkenplan opvanglocatie 20-10-2023

1530526

1946993

4.

Model bestuursovereenkomst

1530526

1946999

Burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. M. Arents

M.J. Houben MBA

Zaaknummer: 1530526

Pagina 7 van 9 Documentnummer: 1939772

Onderwerp: Opvanglocatie voor vluchtelingen Pastoorsmast

De raad van de gemeente Nuenen c.a.; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 12 december 2023 gelet op de desbetreffende bepalingen in de Gemeentewet;

BESLUIT: 1. In te stemmen met de kaders voor de ontwikkeling, realisatie en exploitatie van de opvanglocatie Pastoorsmast als uitgangspunten voor de bestuursovereenkomst met het COA. 2. In de genoemde kaders onder punt 1 de onderstaande 5 wijzigingen aan te brengen. 3. In te stemmen met de realisatie van de randvoorwaardelijke projecten en het leefbaarheidspotje en het budget voor beide. Wijzigingen kaders: 1. Een uitgebreid en concreet veiligheidsplan toe te voegen aan de bestuursovereenkomst. Het veiligheidsplan bevat minimaal de volgende onderdelen: - Beschrijving van de overlegstructuur tussen alle bestuurlijk betrokkenen (bestuur Nuenen c.a., COA, veiligheidsdriehoek, veiligheidsregio); - Beschrijving van het overleg en de communicatie met omwonenden en alle belanghebbenden van Nuenen en dus te zorgen voor een continue proces van monitoring; - Duidelijke beschrijving van de beveiliging, zowel op het terrein zelf als in de omgeving; - Een duidelijke procedure bij incidenten met daarbij een gegarandeerde opvolging; - Directe opzegbaarheid bij ernstige calamiteiten, inclusief overleg in dat geval met de gemeenteraad. 2. Het aantal op te vangen personen terug te brengen van 196 naar de taakstelling van 159. Daarbij een gefaseerde instroom te hanteren en dit op te nemen in de bestuursovereenkomst. 3.

De duur van de bestuursovereenkomst te wijzigen naar vijf jaar met de intentie deze te verlengen naar 10 jaar met daarbij een jaarlijkse evaluatie. 4. De tekst van artikel 3 van de bestuursovereenkomst uit te breiden met: “Het COA spant zich in om te komen tot een evenwichtige samenstelling van de groep op te vangen asielzoekers. Daarbij wordt maximaal ingezet op het plaatsen van asielzoekers die uitzicht hebben op latere plaatsing in de regio”. Zaaknummer: 1530526

Pagina 8 van 9 Documentnummer: 1939772

5. Uiterlijk een half jaar na aanvang van het project de gemeenteraad middels een raadsinformatiebrief, inclusief toelichting door de wethouder, op de hoogte te stellen van de vorderingen en daarna de gemeenteraad ieder halfjaar te informeren over het verloop van het project en de opvang Aldus vastgesteld in zijn vergadering van 21 maart 2024,

DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

J. Oostdijk

M. van Toorenburg

Zaaknummer: 1530526

Pagina 9 van 9 Documentnummer: 1939772