20240226 Toezegging - Opvanglocatie vluchtelingen Pastoorsmast - Antwoorden

memo Onderwerp

: Toezeggingen en antwoorden van oordeelsvormende raad van 26 februari 2024 Opvanglocatie vluchtelingen Pastoorsmast

Van

: Simon Le Fèvre

Aan

: Griffie

Datum

: 8 maart 2024

Opmerking griffie: Ambtelijk graag aandacht voor en uitleg van de begrippen monitoring, evaluatie en Go – No Go, en op welk moment sprake is van monitoring, evaluatie en Go – No Go. De begrippen werden tijdens de raadsbijeenkomst door elkaar gebruikt. Toelichting begrippen Monitoring is het geheel van volgen van alle ontwikkelingen rond de opvanglocatie; denk hierbij aan de: • samenwerking tussen alle betrokken partijen en ketenpartners; • sociale en fysieke veiligheid van vluchtelingen, omwonenden, verenigingen, etc.; • verkeerssituatie op de Pastoorsmast e.o. De monitoring is kwantitatief en kwalitatief en vormt de input voor evaluaties. We werken met twee vormen van evaluatie: • Periodieke ambtelijke evaluatie, deze wordt gedaan op basis van de operationele overleggen met locatiemanagement, het veiligheidsoverleg, ketenoverleg en omwonendenoverleg; • Bestuurlijke evaluatie met het college en de directie van het COA. Een go / no go is een besluitvormend moment om de samenwerking voort te zetten of te stoppen. Toezeggingen Wethouder Niels Wouters zegt toe: • De overige randvoorwaardelijke projecten, ingebracht door de klankbordgroep maar die niet genoemd zijn in de bijlage Projectenlijst omgeving AZC Pastoorsmast worden gedeeld met de raad.

Zie bijgevoegd Excel document “2023-12-12 Flankerende projecten met beoordeling” • Krijgen de scholen extra financiële middelen van de overheid of COA? Het korte antwoord is: Ja, de scholen krijgen van het COA en het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) extra financiële middelen. o

Het onderwijs voor kinderen die aangemeld worden op de scholen wordt regulier betaald door het Ministerie van OCW / DUO. Mocht er aanvullende en bijzondere bekostiging nodig zijn ARD pagina 1 van 4

o

o o

wordt dat op basis van bestaande regelingen op aanvraag verstrekt. Er zijn tevens aanvullende regelingen voor bijzondere bekostiging voor asielzoekerskinderen. Deze is anders en hoger dan voor overige vreemdelingen (arbeidsmigranten / expats). De regeling is wel aan voorwaarden verbonden. Die zijn bij scholen bekend. Voor de huisvestingskosten van het basisonderwijs bij een opvanglocatie kan de gemeente een beroep doen op de regeling Onderwijshuisvestingsbudgetten (Ohba regeling). Het COA voert deze regeling uit. De regeling geldt voor een nieuwe voorziening of bij uitbreiding op, of verlenging van een bestaande voorziening en is van toepassing op opvanglocaties met een vestigingsduur van zes maanden of langer en een opvangcapaciteit van 100 plaatsen of meer. De bijdrage geldt voor de periode die vermeld wordt in de bestuursovereenkomst van gemeenten en het COA en voor maximaal 15 jaar. De bijdrage wordt voor de gehele periode van de bestuursovereenkomst in een keer verstrekt op basis van de in het stichtingsjaar geldende normbedragen en percentages. Voor noodzakelijk geacht leerlingenvervoer is het COA verantwoordelijk. Ook dat is uiteraard aan voorwaarden verbonden. Voor leerplichtige kinderen in de opvang vergoedt het COA de schoolkosten.

De schoolkosten zijn: schoolgeld, het geheel van kosten voor ouderbijdrage, materialen, en schoolactiviteiten; boekengeld (dit geldt alleen voor het MBO) en schoolbenodigdheden zoals pennen, schriften en een schooltas. De tegemoetkomingen worden per schooljaar vastgesteld en sluiten aan bij de kostenpraktijk en definities in het onderwijs. Ook al zijn kinderen van vier jaar niet leerplichtig, het COA vergoedt ook voor hen de gemaakte schoolkosten.

• In gesprek met de COA bespreken; - Wat de mogelijkheden zijn t.a.v. van wijzigingen van de termijnen (2 jaar, met intentie tot 10 jaar, met evaluatie na 2 jaar, en na 5 jaar Go-no go). - Aantal van 159 i.p.v. 200, met gefaseerde instroom van de bewoners. Aantal Het terugbrengen van het aantal maximaal aantal op te vangen personen van 196 naar 159 is mogelijk, met een kanttekening. De businesscase is in ieder geval niet zonder meer haalbaar bij 159 personen. Pas na een raadsakkoord kan de businesscase van het COA worden voorgelegd aan de Staatssecretaris. We hebben hier beperkt zicht op. We kunnen als gemeente de haalbaarheid verhogen middels de huurovereenkomst voor de locatie. De huur bedraagt circa € 75k per jaar. Als we géén huur vragen aan het COA wordt de businesscase gunstiger. Dit heeft wel consequenties voor het gemeentelijke financiële plaatje. We zullen minder inkomsten hebben om de acht randvoorwaardelijke projecten te financieren en we zullen dekking voor het natuurherstel (voorwaarden vergunning groenblauwe mantel) moeten zoeken in het brede reserve Oekraïne/vluchtelingen budget. De brede reserve bedroeg eind 2023 ongeveer € 2,2M*; voor 2024 verwachten we daar een bedrag van € 380k aan toe te voegen. De kosten voor het natuurherstel van de locatie schatten wij in op een marginaal bedrag.

*De flankerende projecten en het leefbaarheidsbudget zijn nog niet verwerkt in het budget. Voor het COA is het leeg laten van bedden, terwijl hier een groot tekort aan is, maatschappelijk niet uit te leggen. Vanwege de bouwmethoden is het niet mogelijk om enkele woonunits minder te plaatsen. Voor de locatie zijn units van het Rijksvastgoedbedrijf gereserveerd. Deze units worden als compleet complex geleverd. Een oplossing die we kunnen verkennen is de inzet van 37 overgebleven bedden voor onze taakstelling statushouders. Hierdoor creëren we tijdelijk meer ruimte op de woningmarkt. Daar staat tegenover dat we de bedden dan moeten huren van COA en na sluiting van de locatie dienen alle statushouders gehuisvest te zijn. Je stelt de huisvesting dus slechts uit.

ARD pagina 2 van 4

Een andere variant is dat we de bedden wel realiseren maar vooralsnog leeg laten en ze slechts beschikbaar stellen na een eventuele toekomstige verhoging van de taakstelling. De extra bedden worden gerealiseerd om flexibel te zijn. De taakstelling van de spreidingswet staat nu op 159 vluchtelingen voor Nuenen. In de tweejaarlijkse cyclus van de wet zal de Minister in februari 2026 een nieuw aantal bekend maken. Dat kan betekenen dat de taakstelling dan hoger wordt en er aanvullende ruimte gezocht dient te worden. Aanvullend is besproken Met het COA is de mogelijkheid besproken voor een kortere periode dan vijf jaar en de spreiding over meerdere locaties. Mogelijkheden die dan in beeld komen zijn vergelijkbaar met crisisopvang (lees; geen crisis noodopvang). Als gemeente zijn we dan mogelijk flexibeler in het aantal en de locaties. Gevolg hiervan is dat er nagenoeg geen voorzieningen komen en de bouwmethode vergelijkbaar is met de huidige CNO (woonunits en tenten). Gevolg is een minder humane opvang, minder dagbestedingsmogelijkheden en voorzieningen. Voor de spreidingswet kan daarbij het gevolg zijn dat we geen zogenaamde structurele plek aanbieden en de aantallen die we dan opvangen niet meetellen voor onze taakstelling asielopvang.

Ook heeft het COA ons geïnformeerd over de pilot in Oisterwijk over een Regionale Opvang Locatie (ROL) waar statushouders worden opgevangen voor die regio. Vanuit het verbod op doelgroepenbeleid in de Spreidingswet is een ROL niet meer mogelijk. Het COA heeft wel het streven voor de locatie Nuenen om de ‘lessons learned’ hier toe te passen. Dat wil zeggen dat ze inzetten op kansrijke asielzoekers en statushouders die uiteindelijk in onze regio worden toegewezen aan een gemeente. Hierdoor hoeven de asielzoekers en statushouders minder te verhuizen en kunnen ze vanaf het moment van aankomst al starten met hun integratie. Voor de statushouders die al gekoppeld zijn aan een gemeente in de regio, maar nog geen woning hebben, betekend dat dat wij als gemeente al vroeg met die gemeenten in gesprek kunnen gaan om zoveel mogelijk van de inburgering daar al te laten plaatsvinden. Dit gebeurd nu in een andere vorm ook op de locatie BuitenJan in Veldhoven waar een soortgelijke opzet is. Looptijd Het is mogelijk om de looptijd te verkorten en wel naar de volgende variant. De gemeente gaat een intentie aan met het COA voor 10 jaar en sluit een overeenkomst voor 5 jaar. Na 5 jaar eindigt de overeenkomst en kan deze worden verlengd na akkoord van college én raad. Na 2,5 jaar (dus halverwege) vindt er een brede evaluatie plaats waarbij er een no go moment is.

Hier is dus geen besluit tot verlenging nodig maar kunnen we op basis van een slechte evaluatie ontbinden. Nadere voorwaarden hiervoor moeten we nog verder uitwerken. Uiteraard hebben we, bij “niet nakomen van de overeenkomst”, de mogelijkheid tot beëindiging van de overeenkomst (stopknop) zoals omschreven in artikel 4, lid 5 van de bestuursovereenkomst. Met deze variant voldoen we ook aan de eisen vanuit de Spreidingswet waarin een locatie vanaf 5 jaar structureel is. De wet zegt hierover het volgende. “Op het aantal opvangplaatsen dat in een provincie beschikbaar moet worden gesteld wordt het aantal plaatsen dat voor vijf jaar of langer beschikbaar is of in de daaropvolgende twaalf maanden voor die periode beschikbaar zal komen in mindering gebracht. Daarbij wordt uitgegaan van locaties of accommodaties van een bij of krachtens algemene maatregel van bestuur te bepalen minimale omvang.” Opbouw instroom De komst van vluchtelingen in het AZC verloopt via een zorgvuldig en beheerst proces. Er wordt vaak over een periode van een aantal weken opgebouwd naar 159 personen. De gemeente maakt een aanvullende afspraak met COA dat ze voor elk nieuw instroommoment contact hebben met de gemeente. Hierbij kunnen we meesturen op het moment dat zich onverhoopt problemen voordoen.

ARD pagina 3 van 4

Burgemeester Madeleine van Toorenburg zegt toe: • Het Veiligheidsplan komt z.s.m. ter inzage op de griffie. Het Veiligheidsplan is in concept gereed en ligt vanaf 11 maart ter inzage bij de Griffie voor de raadsleden. In een later stadium wordt dit openbaar voor iedereen. • Reageert schriftelijk naar de raad over wanneer de opvanglocatie gerealiseerd kan worden op de locatie Pastoorsmast. Antwoord: De werkzaamheden kunnen starten na het verlening van de vergunning. De voorbereiding neemt 3 maanden in beslag en de uitvoerende werkzaamheden 6 maanden.

ARD pagina 4 van 4