2024-11 Raadsinformatiebrief Pilot Wijkgericht Werken

Aan de leden van de gemeenteraad

Raadsinformatiebrief Afdeling: Maatschappelijke Ontwikkeling

Doorkiesnummer Onderwerp Datum Corsanummer

: 06-19492529 : Pilot Wijkgericht Werken : 14 februari 2024 : 1947352

Op negen maart 2023 heeft de gemeenteraad Nuenen de visie op Wijkgericht Werken vastgesteld. Deze visie vormt het kader voor de pilot Wijkgericht Werken die in het kerkdorp Gerwen is gestart. De kosten voor deze pilot zijn in de begroting gedekt. Als toegezegd informeert het college de raad over de uitwerking van de pilot Wijkgericht Werken. Deze pilot zal aanhaken op de gemeenschappelijke doelstelling: het versterken van de sociale cohesie om zo de sociale veerkracht van onze gemeenschap te versterken en kent een leercurve van twee jaren (2024 en 2025). Successen maar ook risico’s worden gedeeld met andere wijkvertegenwoordigers in Nuenen. Om de sociale cohesie en de daarvoor nodige infrastructuur te ondersteunen en te versterken zijn er binnen de pilot een drietal interventies, te weten: het inzetten van een dorpsondersteuner, het inrichten van een ontmoetingspunt en het opzetten van een ondersteunend ICT-platform. Met deze interventies beoogt deze pilot sneller de hulpvragen te signaleren en deze zoveel mogelijk binnen de gemeenschap zelf op te lossen. Waar noodzakelijk wordt professionele ondersteuning ingezet als aanvulling op wat de inwoner zelf, zijn directe omgeving en/of de gemeenschap kunnen oplossen. Op die manier moet het mogelijk worden dat mensen langer met behoud van eigen regie in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen.

Om dat mogelijk te maken hebben de werkgroep ‘Prettig Ouder Worden in Gerwen begint nu’ en de gemeenten op 21 december 2023 een samenwerkingsovereenkomst getekend voor de pilot Wijkgericht Werken. Deze samenwerking markeert een belangrijke stap naar een betere leefomgeving voor senioren en andere kwetsbare personen in Gerwen. De rol van de dorpsondersteuner is hierbij van cruciaal belang. Deze is een laagdrempelig aanspreekpunt, is bekend met de lokale gemeenschap en brengt vraag en aanbod van ondersteuning samen. Ervaringen elders tonen aan dat hiermee kostenverlaging voor de Wmo en de Zvw te behalen is.

Ondertekend op: 14-02-2024 16:45 Ondertekend door: Marike Arents Locatie: Nuenen Reden: Digitaal Uitgaand

Pagina 1 van 7

Deze samenwerking komt voort uit de langdurige wens van uw raad om wijkgericht werken te ontwikkelen. De pilot in Gerwen dient als voorbeeld voor vergelijkbare projecten in de gehele gemeente. Een stuurgroep bestaande uit vertegenwoordigers van de werkgroep en de gemeente zal de komende twee jaar het project evalueren en waar nodig bijsturen. De gemeente Nuenen stelt budget beschikbaar voor de inzet van een dorpsondersteuner en de uitbreiding van de activiteiten binnen een ontmoetingspunt in Gerwen. Voor de ontwikkeling van het ondersteunende ICT-platform www.gerwenonline.nl heeft Coöperatie OnsNet Nuenen financiële steun gegeven. Het platform is in januari live gegaan. In de werkgroep nemen onder andere de Werkgroep Leefbaar Gerwen, Senergiek, Coöperatie OnsNet Nuenen en de dorpsraad deel. De werkgroep heeft de inwoners van Gerwen actief betrokken bij de ontwikkeling van de plannen. In de eerste helft van 2022 zijn bijeenkomsten georganiseerd met Gerwense senioren en diepte-interviews gehouden met Vrijwillige Ouderen Adviseurs. De raad wordt voor een presentatie van de pilot uitgenodigd op locatie in Gerwen. Daar wordt het project aan u gepresenteerd en kunt u vragen stellen. De raad wordt ieder half jaar geïnformeerd over de belangrijke leerpunten en de resultaten van de evaluatie.

Uiterlijk februari 2026 wordt aan de raad een eindrapportage aangeboden over de leerpunten en de mogelijke keuzes, zoals wel of niet voortzetten van deze uitwerking en wel of niet uitrollen in heel Nuenen. De kosten blijven binnen het budget, met de kanttekening dat er voor de huur van de locatie voor de inloopactiviteiten wellicht nog extra kosten moeten worden gemaakt van € 4.000. Deze kosten probeert de stuurgroep in eerste aanleg te dekken uit de bijdrage van deelnemers. Mocht dat niet toereikend zijn dan zal dekking gezocht worden uit de reguliere gelden, gericht op eenzaamheid, activering en maatschappelijke deelname (Wmo, SPUK GALA of Welzijn). Met dit schrijven beschouwt het college uw motie (corsanr.: 1610767) en amendement ‘Wijkgericht Werken en begroting 2023’ (corsanr.: 1479913) als uitgevoerd. Met vriendelijke groet, burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris,

de burgemeester (wnd),

Drs. M. Arents

mr. dr. M.M. van Toorenburg

Pagina 2 van 7

BIJLAGE projectplan “prettig oud worden in Gerwen begint nu” Het breder perspectief De samenwerkende organisaties (zie hieronder) zijn blij met de visie op wijkgericht werken zoals de gemeenteraad vermoedelijk zal gaan vaststellen. Wij denken dat het kerkdorp Gerwen een gelukkige inbedding biedt om een pilotwijk te kunnen starten en zien geen tegenstelling met de gemeentelijke visie in wording. Integendeel. Omwille van de ontstaansgeschiedenis van dit projectplan is het niet wenselijk het te gaan herschrijven maar wel om te beschrijven hoe de werkgroep dit plaatst in de context van wijkgericht werken. Versterken van de sociale basis infrastructuur (https://www.allesisgezondheid.nl/knowledgebase/samen-bouwen-aan-een-socialebasisinfrastructuur/) is ons gemeenschappelijke doel. Dat gaat niet alleen over ouderen maar over alle inwoners van Gerwen in het bijzonder over de kwetsbare burgers (en wie is niet kwetsbaar in enige fase van zijn of haar leven). Als we de gevraagde interventies nalopen, valt daar het volgende over te zeggen: 1. Het ontmoetingspunt is niet exclusief voor ouderen. Iedereen met behoefte aan een praatje en gezelschap is welkom. Te onderzoeken valt of mensen met een beperking of afstand tot de arbeidsmarkt een rol kunnen spelen bij inrichting en exploitatie van het ontmoetingspunt. 2. De dorpsondersteuner werkt voor iedereen met een ondersteuningsvraag.

Daarnaast werkt hij of zij proactief. Hij brengt formele en informele zorg met elkaar in verband. Hij of zij ontdekt werkende weg lacunes in het sociale weefsel van Gerwen en gaat daarover in gesprek met het verenigingsleven, de dorpsraad en de werkgroep leefbaarheid Gerwen. Hij of zij is dan ook de centrale figuur bij het versterken van de sociale basis infrastructuur. 3. De doorontwikkeling van de ICT-applicatie zullen we samen oppakken met het verenigingsleven in Gerwen en in het bijzonder met jongeren. Op die manier kunnen ook jongeren aangehaakt blijven met wat hun dorp te bieden heeft en daar hun eigen rol in bepalen. Het is belangrijk in verbinding te blijven met ontwikkelingen elders in het land. In veel kernen en wijken zijn soortgelijke ontwikkelingen gaande. De werkgroep wil al doende leren maar ook inhaken op ervaringen van anderen en inspelen op externe bronnen van beweging zoals het GALA-akkoord. Aanleiding tot dit projectplan Nederland vergrijst; Nuenen nog sneller dan gemiddeld. In de toekomst zal het aantal 80-plussers verdubbelen en de zorgvraag gaan toenemen, terwijl de menskracht om aan die zorgvraag tegemoet te komen niet beschikbaar zal zijn. Dit vraagstuk is elders al uitgebreid in wetenschappelijke en beleidsondersteunende publicaties geanalyseerd. Het is dus niet nodig om dat hier over te doen.

Het is hier voldoende om te verwijzen naar het rapport van de commissie Bos:

Pagina 3 van 7

https://open.overheid.nl/repository/ronl-c2d7f150-e264-477e-b45fe481e0e60ad0/1/pdf/Advies-Oud-en-zelfstandig-in-2030-Een-reisadvies.pdf. In het rapport worden tal van interventies genoemd maar er ontbreekt toch wel een duidelijke visie op de rol van (oudere) burgers zelf en op de sociale omgeving waarin mensen ouder worden. Een dergelijke visie wordt wel ontvouwd door Nederland Zorgt Voor Elkaar in haar actieprogramma: https://koepelzorgcooperatieszn.nl/wpcontent/uploads/2020/08/080518Actieprogramma-en-Verkennerstocht-rapportage-definitief.pdf. Dit project sluit daarop aan. Het is nodig om te bouwen aan een samenleving waarin we omzien naar elkaar. En dat omzien naar elkaar gebeurt in de onmiddellijke nabijheid van mensen; in hun wijk of dorp. In onze sterk geïndividualiseerde samenleving is voor elkaar zorgen geen vanzelfsprekendheid meer. Daar moet aan gewerkt worden. Toch zien we op talloze plekken in het land, ook in Nuenen c.a., dat burgers de hand in een slaan. Ze organiseren een vervoersdienst, een klusjesdienst, een maatjesproject. Zorg coöperaties zijn sterk in opkomst. Steeds meer overheden zien het belang van een versterking van de sociale basisinfrastructuur en bieden ondersteuning aan burgerinitiatieven. In Gerwen biedt de Werkgroep Leefbaarheid Gerwen al jaren diensten aan ouder wordende, minder zelfredzame inwoners. Op dat fundament bouwt dit project voort.

Voorgeschiedenis Het project kenmerkt zich door een bottom-up benadering. Een werkgroep bestaande uit de deelnemende partijen heeft in de eerste helft van 2022 een drietal avonden belegd met Gerwense senioren, waarin zij zijn uitgenodigd om in gesprek te gaan over hun situatie in de toekomst; wat hebben zij nodig om met behoud van eigen regie in hun eigen omgeving oud te kunnen worden? Daarnaast zijn er een zevental diepteinterviews afgenomen met telkens 5 senioren, waarin thema’s met een grotere diepgang konden worden besproken. De resultaten van deze raadpleging zijn te vinden in een rapport, dat studenten van het Summa-college hebben vervaardigd en als bijlage 1 aan dit plan is toegevoegd. De CONN heeft deze fase gefinancierd en ambtelijke ondersteuning voor de werkgroep verzorgd. Doel Het inzetten van een drietal interventies op basis van de inventarisatie onder de Gerwense ouderen zelf en de ervaringen elders in het land. Deze interventies moeten leiden tot een versterking van de sociale infrastructuur, waardoor hulpvragen sneller worden gesignaleerd en worden afgevangen in de gemeenschap zelf met professionele inzet als aanvulling op wat de oudere zelf, zijn directe omgeving en de gemeenschap kunnen oplossen. Op die manier moet het mogelijk worden dat mensen langer met behoud van eigen regie in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven wonen.

Met het inzetten van deze interventies hopen we ervaring op te doen, die in andere Nuenense wijken van pas kan komen. De interventies betreffen: het inzetten van een dorpsondersteuner, het inrichten van een ontmoetingspunt en het opzetten van een ondersteunend ICT-platform. De drietal interventies worden hier verder toegelicht.

Pagina 4 van 7

1. De dorpsondersteuner Met het inzetten van een dorpsondersteuner is elders in het land al ruime ervaring opgedaan. Zie hiervoor onder andere: https://www.kennisvoorkrimp.nl/publicaties-overkrimp/evaluatie-van-de-dorpsondersteuner. Er zijn steeds meer concrete voorbeelden dat het inzetten van een dorpsondersteuner kosten in de WMO en de ZVW verlaagt. De dorpsondersteuner kent de mensen in het dorp, woont daar ook en brengt vraag en aanbod aan ondersteuning bij elkaar. Hij of zij kijkt of in een behoefte aan ondersteuning tegemoet kan worden gekomen door de inzet van vrijwilligers en bemiddelt waar nodig bij het inschakelen van professionals als aanvulling op die inzet. De dorpsondersteuner is laagdrempelig aanspreekbaar, komt “achter de voordeur” en kan zo preventief ondersteuning inzetten om beroep op kostbare professionele hulp voor te zijn. Hij of zij kan door zijn ervaring bij individuele ondersteuningsvragen een behoefte aan meer structurele oplossingen signaleren. Zodoende versterkt de dorpsondersteuner de sociale infrastructuur binnen zijn gemeenschap. De dorpsondersteuner richt zich nadrukkelijk niet alleen op ouderen. Het versterken van het sociale weefsel kan alleen door het betrekken van burgers van alle leeftijden, het verenigingsleven enz. De werkgroep wil graag een dorpsondersteuner aangesteld zien voor 12 uur per week.

Hij of zij kan in dienst zijn bij de gemeente of de LEV-groep maar de inhoudelijke aansturing dient uitsluitend bij de Werkgroep Leefbaarheid Gerwen te liggen. Een voorbeeld van een profielschets voor een dorpsondersteuner is als bijlage 2 toegevoegd. 2. Ontmoetingspunt “Eenzaamheid is het nieuwe roken”. Eenzame mensen zijn veel vaker ziek en doen veel vaker dan anderen een beroep op de zorg. Daarom is het bieden van laagdrempelige ontmoetingsmogelijkheden van groot belang. In Gerwen is gemeenschapshuis D’n Heuvel de voor de hand liggende plek. Dat zou minstens drie dagdelen in de week toegankelijk moeten zijn voor een kopje koffie, een krantje en een gesprek. Er kunnen ook gezamenlijke activiteiten als kaarten, biljarten en ondersteuning bij het ontwikkelen van digitale vaardigheden plaatsvinden. Het kan bemenst worden door vrijwilligers maar de huur is een belemmerende factor. De werkgroep vindt dat de gemeente de Werkgroep Leefbaarheid Gerwen in de huur moet subsidiëren. 3. Een digitaal platform ter ondersteuning In alle beleidsstukken van de overheid klinkt het adagium “digital first”. In de praktijk worden ICT-applicaties door ouderen gebrekkig gebruikt. Een wetenschappelijke evaluatie vindt men op: https://www.zuyd.nl/binaries/content/assets/zuyd/onderzoek/rapporten-presentaties/wijkgerichte-zorg---proefschrift-sarah-willard.pdf.

Door rekening te houden met de uitkomsten van dit proefschrift hopen we toch een digitale brug te slaan naar de Gerwense ouderen. De inhoud, de opzet en het onderhoud van de website worden bedacht en onderhouden door een werkgroep van Gerwense senioren. Er moet digitaal een goede aansluiting zijn met offline activiteiten. De nog te ontwikkelen website biedt een up-to-date overzicht van activiteiten binnen de Gerwense gemeenschap en maakt het aanbod aan mogelijkheden tot ondersteuning laagdrempelig inzichtelijk. Onderlinge contacten worden gestimuleerd. Op termijn behoort ook een aanbod aan domotica tot de mogelijkheden. Seniorweb Nuenen heeft aangeboden te helpen bij het verbeteren van de digitale vaardigheden van de (potentiële) gebruikers. De gemeente wordt

Pagina 5 van 7

gevraagd aanschaf en technisch onderhoud van de website voor haar rekening te nemen Aansturing Het project heeft een looptijd van drie jaar. Het kent een stuurgroep, bestaande uit vertegenwoordigers van de gemeente, de dorpsraad Gerwen, de CONN en Senergiek. De stuurgroep volgt het project op hoofdlijnen en stuurt bij waar nodig. Binnen de stuurgroep worden afspraken over tussentijdse rapportages en financieel beheer gemaakt. De Werkgroep Leefbaarheid Gerwen voert het project uit, ondersteund door een werkgroep waarin naast de WLG CONN, Oud is In en Senergiek participeren. Evaluatie Belangrijk is te beseffen dat partners in vol vertrouwen met elkaar een weg op gaan die allerminst is geplaveid en waarvan bestemmingen misschien wel tussentijds moeten worden bijgesteld. Afrekening op harde eindpunten is gedurende de korte duur van het project nauwelijks haalbaar. Wel kan een jaarlijkse evaluatie van het proces belangrijke leerpunten bieden en ook inspelen op wat zich elders in het land ontwikkelt moet mogelijk zijn. Hoe die evaluatie eruit zou moeten zien zou wellicht een mooie stageopdracht voor een Hbo-student kunnen zijn. Successen maar ook beren op de weg worden gedeeld met andere wijkvertegenwoordigers in Nuenen. Na de ledenavond van de CONN op 28 oktober hebben zich al enkele geïnteresseerden gemeld.

Financiële paragraaf De kosten voor de Dorpsondersteuner is als volgt opgebouwd: 16 uur à 52 weken à € 57,11 = € 47.515,52 (is een netto inzet van 12 uur week) Kosten huur D’n Heuvel voor het pilot project ‘Prettig Ouder worden in Gerwen’: Op dit moment zijn de kosten van de WLG reguliere inloop op maandagmiddag € 53 euro voor 3 uur (betaald door WLG). Gepland is te starten in januari 2024 met 2 extra inloop/ontmoetingsochtenden (woensdag- en vrijdagochtend) De kosten blijven € 53 per dagdeel (bij 3 uur inloop). Maar omdat we waarschijnlijk starten met woensdagochtend 2 uur en vrijdagochtend 2 uur inloop zal het nog iets goedkoper zijn. Wellicht worden de (maatschappelijke)-verhuur kosten na de verbouwing iets hoger. Tarief is nog onbekend, voorlopig rekenen wij op ongeveer € 60 per dagdeel (3 uur). Maximaal op jaar basis is dat € 6.240, waarbij door de stuurgroep ook gezocht wordt naar levensvatbaarheid op eigen kracht (zoeken naar alternatieve geldstromen). Tot na de verbouwing kan de dorpsondersteuner gratis in D’n Heuvel spreekuur houden. Na de verbouwing kan de dorpsondersteuner gebruik maken van een klein vergaderzaaltje in de Heuvel. Op locatie kan de Dorpsondersteuner uiteraard kosteloos ergens een plekje vinden om het werk te doen. Is echt kantoor structureel nodig kost de huur ongeveer € 20 per uur.

Pagina 6 van 7

Januari t/m Oktober 2024: 1.Dorpsondersteuner: 12 uur/week Dorpsondersteuner: kantoor voor Dorpsondersteuner 2.Inloop/Ontmoeten Dorpshuis: Inloop ochtenden/ Ontmoeting Woensdagochtend & vrijdagochtend 3.Digitaal Platform Gerwen Online betaling door CONN

November 2024 t/m December 2025:

16 uur à 52 weken à € 57,11 = € 47.515,52 (is een netto inzet van 12 uur week en inclusief kantoorkosten in D’n Heuvel en laptop etc.) gratis Gratis tenzij: € 20 per uur

€ 53 per dagdeel € 106 per week

€ 60 per dagdeel € 120 per week

Eenmalige kosten: € 6.800

Jaarlijkse kosten (3 jaren x 3600): €10.800

Begroot is € 50.000 per jaar. Totaal € 100.000 voor twee jaar. Samenstelling actuele werkgroep Luc Harms, voorzitter WLG Jan Bekkers, lid WLG Ruuth Evers, transferverpleegkundige Anna-ziekenhuis Hans Doffegnies, voorzitter CONN John Aben, secretaris Senergiek Pieter van Wijk, coördinator Oud is In Marianne van Lankvelt, beleidsmedewerker CONN De projectaanvraag wordt ondersteund door de dorpsraad Gerwen

Pagina 7 van 7