2024-05 Raadsinformatiebrief oversteek Collse Hoefdijk - Bijlage 3 Verkeersveiligheidautdit -VVA3- Collse Hoefdijk

Rapport

VERKEERSVEILIGHEIDSAUDIT (VVA3) SNELFIETSROUTE F270 Kruispunt met VRI Collse Hoefdijk te Nuenen

COLOFON

Titel: Subtitel:

Rapport

Verkeersveiligheidsaudit (VVA3) Snelfietsroute F270 Kruispunt met VRI Collse Hoefdijk te Nuenen

Opdrachtgever:

Gemeente Helmond Marcel van den Elzen

Opdrachtnemer:

DTV Consultants B.V. Pleun Smits

Datum:

5 september 2023

Kenmerk:

230208/PSm

Status rapport:

DEFINITIEF

INHOUDSOPGAVE 1

INLEIDING

4

1.1

Projectbeschrijving

4

1.2

Auditrapport

5

1.3

Kenmerken

5

2

UITGANGSPUNTEN

7

2.1

Verkeersveiligheidsaudit

7

2.2

Beschikbaar gestelde informatie en documentatie

8

2.3

Gehanteerde toets documenten

8

3

RESULTAAT AUDIT

10

3.1

Toelichting op de nummering en onderdelen

10

3.2

Algemene bevindingen

11

3.3

Horizontaal en Verticaal Alignement

11

3.4

Dwarsprofiel

11

3.5

Kruispunten

12

3.6

Markering, bebording, bebakening en verlichting

13

3.7

Human Factors

14

3.8

Aannames TBV audit

15

4

AUDITUITVOERING

17

4.1

Verklaring en ondertekening

17

BIJLAGE 1 NUMMERING BEVINDINGEN

2

20

INLEIDING

1

INLEIDING 1.1

PROJECTBESCHRIJVING

De gemeenten Helmond, Nuenen en Eindhoven en de Provincie Noord-Brabant zijn voornemens de F270 te realiseren. Deze snelfietsroute moet de lokale en regionale bereikbaarheid tussen deze en de tussenliggende kernen versterken. De snelfietsroute Eindhoven-Helmond, F270, kruist in Nuenen de Collse Hoefdijk. Daarbij wordt deze weg parallel en op relatief korte afstand van het spoor gekruist met een aan de overweginstallatie gekoppelde VRI. Ook vanuit ProRail is een VRI, bij een korte afstand tot het spoor, een vereiste. ProRail heeft de overwegveiligheid beschouwd in een risicoanalyse spoorwegovergangen. De verkeersveiligheid voor het wegverkeer is eerder onderzocht door middel van een verkeersveiligheidsaudit op het ontwerp (een zogeheten VVA2). De gemeente Helmond (als trekker van deze snelfietsroute) heeft aan DTV Consultants gevraagd om in navolging van de verkeersveiligheidsaudit op het ontwerp ook een verkeersveiligheidsaudit uit te voeren op de situatie vlak voor openstelling (VVA3) en om een audit uit te voeren wanneer het kruispunt opengesteld is voor het verkeer (VVA4). Deze rapportage beschrijft de Verkeersveiligheidsaudit voor openstelling: VVA3. De bevindingen zijn hier vooral gebaseerd op het locatiebezoek. Daarom wordt vooral verwezen naar foto’s. Voor de locatieaanduiding is gebruik gemaakt van het ontwerp 149923-91.

In onderstaande afbeelding is de scope van de audit weergegeven.

Afbeelding 1: Het kruispunt Collse Hoefdijk in Nuenen.

4

1.2

AUDITRAPPORT    

1.3

Opdrachtgever: Contactpersoon opdrachtgever: Auditleider: Teamlid Audit:

Gemeente Helmond Marcel van den Elzen Pleun Smits Guido Dolné

KENMERKEN    

Datum uitvoering Audit: Locatie is bezocht: Datum auditrapport: Auditfase:

19 juni – 4 juli 2023 Ja, op 19 juni 2023 4 juli 2023 VVA3 – Voor openstelling

Opmerkingen:

geen.

5

UITGANGSPUNTEN

2

UITGANGSPUNTEN 2.1

VERKEERSVEILIGHEIDSAUDIT

De verkeersveiligheidsaudit wordt uitgevoerd conform de “Handleiding Verkeersveiligheidsaudit onderliggend wegennet” d.d. september 2016, uitgave van DTV Consultants in samenwerking met Royal HaskoningDHV. Doel van de verkeersveiligheidsaudit is om in een zo vroeg mogelijk stadium inzicht te krijgen in de verkeersveiligheidsrisico’s die het ontwerp met zich meebrengt. Zo kan de wegbeheerder deze problemen nog oplossen tijdens het ontwerpproces, of in ieder geval voordat het verkeer de weg gaat gebruiken. In de besluitvorming, maar ook in de communicatie naar belanghebbenden, kan verkeersveiligheid op basis van het auditrapport bovendien expliciet worden meegenomen. Daarnaast laat de wegbeheerder zien dat zij verkeersveiligheid belangrijk vindt. Het gewenste resultaat van een verkeersveiligheidsaudit is het voorkomen van (ernstige) ongevallen doordat al in de verschillende voorbereidingsfasen mogelijke veiligheidsproblemen worden geïdentificeerd. De verkeersveiligheidsaudit is daarmee een preventief en typisch Duurzaam Veilig-instrument. Er worden bij de verkeersveiligheidsaudit vier fasen onderscheiden:    

Fase 1 Voorlopig Ontwerp of Schetsontwerp (VVA1); Fase 2 Definitief Ontwerp (VVA2); Fase 3 Voor openstelling voor verkeer (VVA3); Fase 4 Na openstelling voor verkeer (VVA4).

Deze verkeersveiligheidsaudit betreft auditfase 3 en toetst de situatie voor openstelling voor het verkeer. In een verkeersveiligheidsaudit fase 3 gaat het om de aangelegde situatie buiten. De belangrijkste vraag in deze fase is of de situatie op locatie in overeenstemming is met de voorgestelde inrichting en vormgeving en ook veilig is gerealiseerd door de aannemer. En wordt in het ontwerp voldoende rekening gehouden met de veiligheid van alle verkeersdeelnemers? Het auditteam moet volledig onafhankelijk van het infrastructuurproject de verkeersveiligheidsaudit kunnen uitvoeren. De leden mogen dus geen betrokkenheid hebben met de projectorganisatie van de opdrachtgever en/of de opdrachtnemer van het infrastructuurproject. Het team is uit de volgende personen samengesteld: • •

Pleun Smits, verkeersveiligheidsauditor/auditleider; Guido Dolné, verkeersveiligheidsauditor.

7

2.2

BESCHIKBAAR GESTELDE INFORMATIE EN DOCUMENTATIE

Titel document

Status binnen audit

01-spoorovergang collse hoefdijk 1-200.000.pfd, tekeningnummer 149923-91 (inrichtingstekening bovengrondse infra)

Achtergronddocument

2.3

GEHANTEERDE TOETS DOCUMENTEN

Toets documenten

Uitgave van

1

Ontwerpwijzer fietsverkeer

CROW, 351

2

ASVV 2021

CROW

3

Online kennistool CROW

CROW

8

RESULTAAT AUDIT

3

RESULTAAT AUDIT 3.1

TOELICHTING OP DE NUMMERING EN ONDERDELEN

Doel en reikwijdte van de verkeersveiligheidsaudit Deze Verkeersveiligheidsaudit is uitgevoerd met als enig doel op onafhankelijke wijze potentiële verkeersveiligheidsknelpunten te identificeren en mogelijke oplossingsrichtingen aan te geven. Andere aspecten die een rol kunnen spelen bij beslissingen rond de opzet en uitwerking van dit project zijn bewust buiten beschouwing gelaten. Op deze manier wordt het mogelijk om verkeersveiligheid expliciet mee te wegen bij het besluitvormingsproces en bij de verdere uitwerking en uitvoering. De ontwerptekeningen die genoemd zijn in hoofdstuk 2 geven de scope weer van deze audit. Nummering bevindingen De nummering (nr. x.y) van onderstaande bevindingen zijn als volgt te lezen: x = de auditfase (1 = VVA1 t/m 4 = VVA4) ; deze audit is een fase 3. y = het volgnummer van de bevinding. De bevindingen zijn in paragraaf 3.2 tot en met 3.7 gecategoriseerd weergegeven. De volgende indeling is daarbij gehanteerd: 3.2. Algemene bevindingen; 3.3. Horizontaal en verticaal alignement; 3.4. Dwarsprofiel; 3.5. Kruispunten en kruisingen; 3.6. Inrichting en uitrusting zoals bebording, markering, bebakening en verlichting. 3.7 Human Factors In bijlage 1 is de ontvangen ontwerptekening opgenomen met de nummers die corresponderen met de nummering van de bevindingen. In bijlage 2 zijn de foto’s opgenomen die corresponderen met de bevindingen.

10

3.2 Nummer 3.01

3.3 Nummer 3.02

3.4 Nummer 3.03

3.04

ALGEMENE BEVINDINGEN Beschrijving van het probleem De snelfietsroute is ter hoogte van het kruispunt met de Collse Hoefdijk nog niet gebruiksklaar. De aansluiting op de Parallelweg is nog niet ingericht en er staan hekken (zie foto 01). Deze aansluiting is daarom niet meegenomen in deze audit.

Oplossingsrichting Aanbevolen wordt om deze aansluiting te laten beoordelen in de VVA4.

HORIZONTAAL EN VERTICAAL ALIGNEMENT Beschrijving van het probleem Aan de westzijde van de oversteek zit een kleine verzakking in het asfalt (zie foto 02). Bij (langdurige) neerslag kan hier water in blijven staan. Plasvorming vergroot het risico op valpartijen.

Oplossingsrichting Het wordt aanbevolen om de waterafvoer aan te passen zodat er geen water op het fietspad blijft staan.

DWARSPROFIEL Beschrijving van het probleem De geregelde oversteekplaats is een fiets- en voetgangersoversteekplaats. Ten westen van de Collse Hoefdijk is geen trottoir aanwezig (zie foto 03). Het risico bestaat dat voetgangers aan de westzijde gebruik gaan maken van de snelfietsroute, waarbij ze in conflict kunnen komen met fietsers. De kantmarkering is op de rand van het asfalt aangebracht en aan de buitenzijde van de kantmarkering is geen berm met voldoende draagkracht aanwezig (zie foto 04 en 05). Het CROW hanteert in de Ontwerpwijzer fietsverkeer (bladen V4 en V6) de richtlijn dat kantmarkering minimaal 10cm van de rand van het asfalt wordt aangebracht en dat een draagkrachtige bermstrook van 0,30-0,50 meter breed wordt toegepast. Door van deze maatvoering af te wijken en geen verharde berm toe te passen, is het fietspad minder vergevingsgezind en hebben fietsers minder mogelijkheden om hun manoeuvre te corrigeren en bestaat de kans op valpartijen wanneer ze buiten de markering fietsen.

11

Oplossingsrichting Het wordt aanbevolen om een trottoir aan te brengen tussen de oversteekplaats en de bestaande voetgangersdoorsteek naar de Kleine Heiakker. Het wordt aanbevolen om een draagkrachtige berm (vergevingsgezinde berm) in te richten zodat fietsers meer ruimte krijgen om hun manoeuvre te corrigeren.

3.05

3.06

3.07

3.5 Nummer 3.08

Ter hoogte van de spoorwegovergang staat het meubilair ter aanduiding van de spoorwegovergang, hekjes en borden erg dicht op het fietspad (zie foto 06 en 07). Het CROW adviseert om een obstakelvrije afstand tot het fietspad te hanteren van minimaal 0,5 meter (Ontwerpwijzer Fietsverkeer V18). Door deze afstand te beperken neemt het risico toe dat fietsers met het hek in aanraking en ten val komen. Langs de snelfietsroute ligt een talud met begroeiing (zie foto 08). De begroeiing hangt over en ligt op het fietspad. Hierdoor bestaat het risico dat fietsers met hun trappers in aanraking komen met de beplanting en vervolgens ten val komen. Het CROW hanteert een obstakelvrije zone van minimaal 0,5 meter (ASVV, 14.1). Aan de westzijde zijn ter hoogte van de overgang van de Parallelweg naar het fietspad paaltjes geplaatst (zie foto 09 en 10). Deze paaltjes staan op ca. 2,20 meter uit elkaar. Het CROW adviseert een onderlinge afstand van 1,60 meter. Door van deze maatvoering af te wijken neemt het risico toe dat gemotoriseerd verkeer oneigenlijk gebruik maakt van het fietspad en in conflict komt met fietsers.

Het wordt aanbevolen om de obstakels buiten de obstakelvrije zone van 0,5 meter van het fietspad te plaatsen.

Het wordt aanbevolen om ook ten aanzien van beplanting een obstakelvrije ruimt toe te passen van minimaal 0,5 meter, zodat fietsers die zich aan de buitenzijde bevinden minder risico hebben met de beplanting in aanraking te komen. Oneigenlijk gebruik van het fietspad is hier niet voor de hand liggend. Overwogen kan worden om de overgang van Parallelweg naar fietspad in te richten conform voorzieningenblad V7 van de Ontwerpwijzer Fietsverkeer, zodat gemotoriseerd verkeer geen oneigenlijk gebruik kan maken van het fietspad en fietsers voldoende geattendeerd worden op de paaltjes.

KRUISPUNTEN Beschrijving van het probleem

Oplossingsrichting

De volledige ruimte van de tussenberm (fietspad Collse Hoefdijk en rand van de rijbaan) is ca. 2,50 tot 2,60 meter aan de oostzijde en ca. 2,50 tot 2,70 meter aan de westzijde. De formele opstelruimte in de tussenberm tot de stopstreep is ca. 1,20 meter (oost) en 1,40 meter (west) lang (zie foto 11 en 12). De Ontwerpwijzer Fietsverkeer adviseert een opstelruimte van minimaal 2,50 meter. Door hiervan af te

Het wordt aanbevolen om de opstelruimte in de tussenberm te vergroten zodat het fietspad parallel aan de Collse Hoefdijk en de rijbaan zelf niet geblokkeerd worden. Mocht de ruimte niet beschikbaar blijken dan kan als alternatief kruismarkering aangebracht

12

3.09

3.6 Nummer 3.10

3.11

wijken bestaat het risico dat fietsers die zich op de snelfietsroute bevinden en voor het verkeerslicht staan te wachten, het fietspad van de Collse Hoefdijk blokkeren, waardoor ongevallen tussen (brom)fietsers kunnen ontstaan. Daarnaast bestaat het risico dat overstekende fietsers die voorrang moeten geven aan fietsers op de Collse Hoefdijk de rijbaan blokkeren waardoor ongevallen tussen (brom)fietsers en gemotoriseerd verkeer kunnen ontstaan. Aan de westzijde ligt een talud langs het fietspad tot op ca. 2,00 meter van de Collse Hoefdijk (zie foto 13). Door het talud is het onderling zicht tussen fietsers op de Collse Hoefdijk en het snelfietspad beperkt en bestaat het risico dat ze elkaar te laat waarnemen en met elkaar in aanraking komen.

worden op het doorgaande fietspad.

Het wordt aanbevolen om het zicht van en op alle weggebruikers zo optimaal mogelijk te maken, zodat weggebruikers eerder kunnen anticiperen op anderen.

MARKERING, BEBORDING, BEBAKENING EN VERLICHTING Beschrijving van het probleem Er is momenteel nog geen vastgesteld RVV verkeersbord van een fietsstraat. Het meest herkenbare bord is het blauwe bord met de rode fietser en de witte auto (L51). Er is op dit moment geen aanduiding van de fietsstraat aanwezig (zie foto 14). Bovendien ontbreekt er een zonebord op de tekening. Dit betekent dat men hier 80 km/h mag rijden. Het risico bestaat dat de fietsstraat niet voldoende herkend wordt door de weggebruiker, waardoor snelheidsverschillen tussen voertuigen met een groot massaverschil kunnen ontstaan. Rondom de fietsoversteek ontbreekt bebording (zie foto 15) die weggebruikers op de Collse Hoefdijk attendeert op aanwezigheid van de fietsoversteek. Door weggebruikers niet te attenderen op mogelijk kruisend fietsverkeer bestaat de mogelijk dat ze kruisend fietsverkeer over het hoofd zien. Hierdoor neemt het risico op aanrijdingen met een fietser toe.

13

Oplossingsrichting Aanbevolen wordt om het fietsstraat bord (L51) te plaatsen, wat ook geadviseerd wordt in paragraaf 4.4 van de aanbevelingen fietsstraten buiten de kom van CROW Fietsberaad. Daarnaast wordt aanbevolen om de maximumsnelheid te beperken tot 30km/h, zoals in paragraaf 4.5 van deze aanbevelingennotitie wordt geadviseerd. Aanbevolen wordt om conform de richtlijnen (Ontwerpwijzer Fietsverkeer, V1) bebording te plaatsen die weggebruikers attendeert op aanwezigheid van een verplicht (brom-)fietspad.

3.12

3.7

Op de overgang van de Parallelweg naar het fietspad (westzijde) is geen bebording aanwezig die aangeeft dat het fietspad uitsluitend voor (brom-)fietsers is (zie foto 16). Doordat – zoals aangegeven in punt 3.07 – de paaltjes te ver uit elkaar staan, bestaat de mogelijkheid dat gemotoriseerd verkeer oneigenlijk gebruik maakt van het fietspad. Hierdoor neemt het risico op aanrijdingen met een (brom)fiets toe.

Aanbevolen wordt om conform de richtlijnen (Ontwerpwijzer Fietsverkeer, V1) bebording te plaatsen die weggebruikers attendeert op aanwezigheid van een verplicht (brom-)fietspad.

HUMAN FACTORS

Nummer 3.13

Beschrijving van het probleem De fietsoversteek is geregeld met verkeerslichten. Het fietspad dat parallel aan de Collse Hoefdijk ligt, is geen onderdeel van de verkeerslichtenregeling (zie foto 17 en 18). Dit fietspad heeft voorrang ten opzichte van de snelfietsroute. Het risico bestaat dat aankomende fietsers op de snelfietsroute gefocust zijn op het groene fietslicht en daardoor de voorrangsregeling over het hoofd zien, waardoor zij in conflict kunnen komen met fietsers op de Collse Hoefdijk (die voorrang hebben).

3.14

Op het fietspad aan de westzijde van de Collse Hoefdijk rijden fietsers tegen de richting in. (zie foto 19 en 20). De kans bestaat dat fietsers op de snelfietsroute geen fietsers uit de verkeerde richting verwachten en daarmee neemt het risico op aanrijdingen toe.

14

Oplossingsrichting Aanbevolen wordt om de weggebruiker te attenderen op de voorrangssituatie tussen de fietsers onderling, bijvoorbeeld met behulp van bebording of waarschuwingslichten (zoals een knipperlicht voor de kruispunten van de fietspaden dat aangaat als de VRI voor fietsers op groen gaat). Mocht in de praktijk blijken dat dit niet afdoende is, kan overwogen worden om onderzoek te doen naar de verkeers(veiligheids)effecten van een situatie waarin de fietsfietskruispunten volledig meegenomen worden binnen de verkeersregelinstallatie. Het is in principe wenselijk om spookfietsen tegen te gaan. Op dit moment is de fietsoversteek echter nog afgesloten. Aanbevolen wordt om na openstelling van de oversteek door middel van locatieonderzoek te bepalen of nog sprake is van spookrijden en wat de mogelijkheden zijn om dat te voorkomen (bijvoorbeeld in een VVA-4).

3.15

Ter hoogte van de oversteek gebeurt met name voor weggebruikers uit zuidelijke richting veel tegelijk (overweg, oversteek, afslag, tankstation, zie foto 21). De aanwezigheid van reclame en andere bebording nabij de spoorwegovergang en fietsoversteek leidt weggebruikers af van de verkeerssituatie. Door weggebruikers niet te attenderen op het kruisend fietspad maar wel op andere zaken, neemt het risico dat overstekende fietsers niet of te laat worden opgemerkt en neemt de kans op ongevallen toe.

Het merendeel van de aanwezige verkeersborden heeft ook echt een doel. Het wordt aanbevolen om de situatie rond de fietsoversteek en spoorwegovergang overzichtelijk(er) te maken. Zorg dat weggebruikers zo min mogelijk worden afgeleid van de verkeerssituatie, bijvoorbeeld door niet relevante informatie of reclame ter hoogte van de spoorwegovergang en oversteek achterwege te laten.

3.16

Net voorbij het talud in de noordwesthoek van de oversteek komt een half verhard pad uit op de snelfietsroute (zie foto 22). Dit pad wordt ook gebruikt door fietsers (blijkt uit de bandensporen). Bij het pad is geen bebording geplaatst die uitsluitend gebruik door voetgangers verplicht. Als fietsers of voetgangers via het pad achter het talud langs het snelfietspad op gaan, kunnen fietsers die zich daarop begeven schrikken en neemt het risico op aanrijdingen tussen fietsers (en voetgangers) toe.

Aanbevolen wordt om het pad te verleggen en verder westelijk aan te laten sluiten, zodat verkeer op de snelfietsroute en het halfverhard pad zicht heeft op elkaar.

3.8

AANNAMES TBV AUDIT A. Aangenomen wordt dat de aansluiting van de snelfietsroute op de Parallelweg conform ontwerptekeningen wordt uitgevoerd, de resultaten van de audit VVA2 daarbij in acht nemend.

15

AUDITUITVOERING

4

AUDITUITVOERING Project: Snelfietsroute Helmond – Nuenen – Eindhoven, kruispunt Collse Hoefdijk in Nuenen Verkeersveiligheidsaudit fase 3 – Voor openstelling voor het verkeer

4.1

VERKLARING EN ONDERTEKENING

Hierbij bevestigt het auditteam dat deze audit op 4 juli 2023 is afgerond volgens de “Handleiding Verkeersveiligheidsaudit onderliggend wegennet” d.d. september 2016. Wij verklaren dat wij de ter beschikking gestelde informatie en documentatie hebben bestudeerd. De verkeersveiligheidsaudit heeft tot doel om die ontwerpkenmerken op te sporen die de verkeersveiligheid negatief beïnvloeden. Andere aspecten die een rol kunnen spelen bij beslissingen rond het ontwerp en inrichting van het infrastructuurproject zijn bewust buiten beschouwing gelaten. Onafhankelijkheid Het auditteam verklaart dat zij op geen enkele wijze betrokken is (geweest) bij het project waarop de audit betrekking heeft. Datum: Auditleider:

8-september 2023 Pleun Smits

______________________________________________

Auditor:

Guido Dolné

______________________________________________

17

Gegevens auditteam Naam: Functie: Organisatie: Adres: Contactgegevens:

ing. P.P.F.M. Smits Senior-adviseur Verkeersarchitectuur DTV Consultants Reduitlaan 25D, 4814 DC Breda p.smits@dtvconsultants.nl 076 513 6645

Naam: Functie: Organisatie: Adres: Contactgegevens:

ing. G. Dolné Adviseur Verkeersarchitectuur DTV Consultants Reduitlaan 25D, 4814 DC Breda g.dolne@dtvconsultants.nl 076 513 6643

18

BIJLAGEN

BIJLAGE 1

FOTO’S BEVINDINGEN

Foto 01

Foto 04

Foto 02

20

Foto 03

Foto 04

21

Foto 05

Foto 06

22

Foto 07

Foto 08

23

Foto 09

Foto 10

24

Foto 11

Foto 12

25

Foto 13

Foto 14

26

Foto 15

Foto 16

27

Foto 17

Foto 18

28

Foto 19

Foto 20

29

Foto 21

30