20230131 W70 - Spoorwegovergang Collse Hoefdijk

Schriftelijke vragen Onderwerp

Spoorwegovergang Collse hoefdijk

Indiener

John Geven

Indienende fractie(s)

W70

Inleiding

Nuenen, 31 januari 2023 Geacht college, Allereerst bedankt voor de antwoorden. Na contacten met diverse ondernemers, bewoners, grondeigenaren, ambtenaren en raadsleden, geven sommige antwoorden nog steeds geen duidelijkheid en roepen nog meer nieuwe vragen op m.b.t.spoorwegovergang Collse Hoefdijk. Ook is gebleken dat er grote zorgen zijn bij Wijkraad Eeneind, de ondernemers op het Eeneind en fietsersbond. Reactie & nieuwe vraag op uw antwoord van vraag 1: Uw antwoord dat het vergunningsvrij zou zijn, is niet het antwoord op deze vraag. Tijdens de vergadering van 18 mei 2022 heeft de wethouder heeft héél duidelijk aangegeven dat dit nog ter behandeling komt in de gemeenteraad van Nuenen c.a. Bijgaand de link van deze vergadering. https://nuenen.raadsinformatie.nl/vergadering/896472/Oordeelsvormende%20avond%20%20Ruimte%2018-05-2022 Met deze reactie van de wethouder wordt juist aangegeven dat de gemeenteraad nog aan zet komt. Vragen:

1. Vind u ook niet dat de gemeenteraad nog aan zet hoort te komen i.v.m. de oversteek Collse Hoefdijk? 2. Weet u zeker dat dit vergunningsvrij is? Zeker gezien de verkeerstechnische impact van voorrangssituatie, nieuwe signalering en er nog geen bestemmingsplan is vastgesteld voor dat deel. Reactie & nieuwe vraag op uw antwoord van vraag 2: Bij de Oordeelsvormende vergadering (link hierboven bij vraag 1) bij 52 minuten en 35 seconden geeft de wethouder expliciet aan dat er een aparte rapportage is gemaakt voor het “stukje” Collse Hoefdijk. Deze bestaat dus weldegelijk. Vraag:

3. Gaat u deze rapportage over het “stukje” Collse Hoefdijk nu wel toesturen?

Pagina 1/6

Reactie & nieuwe vraag op uw antwoord van vraag 3: U geeft aan dat de bijdrage 0,00 euro is, doelend op enkele percelen die (nog) aangekocht moeten worden. Onder andere delen landbouwgrond, bosgrond, ProRail, etc. Vraag:

4. Mogen wij er dan van uitgaan dat de percelen die de gemeente nog moet verwerven of ondertussen heeft verworven geen kosten voor de gemeente Nuenen c.a. met zich meebrengen? Reactie & nieuwe vraag op uw antwoord van vraag 5:

U schrijft in uw antwoord:” Uitgangspunt bij ontwikkelingen in de buurt van spoorwegen is dat de spoorveiligheid over het geheel niet mag verslechteren en bij voorkeur verbetert. Daarom is er voor de hele snelfietsroute een risicoanalyse uitgevoerd”. Met het snelfietspad vlak naast het spoor, zorgt dit juist wel voor extra verkeer met mogelijk meer gevaarlijke situaties. Dat kunnen we lezen in de risicoanalyse. Citaat:” De opstel- en passeerruimte voor fietsers aan de noordoostkant van de overweg voor de kruising met het snelfietspad moet zijn afgestemd op de verwachte fietsintensiteit op de Collse Hoefdijk (al verwerkt in het ontwerp).” Ook staat er in deze analyse: ”De intensiteit van het fietsverkeer over de overweg zal daarom kunnen toenemen. Dat betekent dat er opstel- en passeerruimte nodig is bij de kruisingsvlakken om de fietsstromen te faciliteren. Aan de noordoostkant van de overweg moet deze opstel- en passeerruimte voorbij de overwegbomen liggen. Toename van het risicoprofiel door dit aspect.” Vragen:

5. Kunt u bovenstaande dikgedrukte citaat nog bevestigen als de fietsintensiteit en daardoor de risico’s weldegelijk verhogen, daarmee dus de veiligheid verminderd ten opzichte van de huidige situatie? 6. Als het geheel verslechterd, mag deze fietsoversteek aan de Collse Hoefdijk dan wel doorgang vinden? Wat ons ook is opgevallen. In de risicoanalyse staat alléén bij de twee Nuenense spoorwegovergangen de tekst:” Compensatie moet elders langs het traject gerealiseerd worden.” Deze opmerking gaat over onveilige situaties! Ook komt deze opmerking bij géén enkele andere spoorwegovergang tussen Helmond en Eindhoven voor op dit traject, uitsluitend voor de 2 Nuenense spoorovergangen. Vragen:

7. Wilt u ons aangeven waar en welke compensatie dan gaat plaatsvinden, waardoor deze 2 spoorwegovergangen daadwerkelijk veiliger worden? 8. Wordt de spoorwegovergang Collse Hoefdijk door deze “compensatie elders” daadwerkelijk direct veiliger?

Pagina 2/6

Als gevolg van een initiatief op of rond het spoor kan op één of meerdere overwegen het risico toenemen. Het initiatief heeft in dat geval een risicoschuld. Een eventuele toename van het risico als gevolg van een initiatief moet door de initiatiefnemer worden gecompenseerd. De nota “Veiligheid op de Rails” vermeldt: Het voorkomen van nieuwe onveiligheid . Door verandering aan of rond het spoor of het gebruik daarvan, mag geen vermindering van de veiligheid op de overwegen optreden. De initiatiefnemer van een project (op het spoor of daarbuiten) is verantwoordelijk voor compensatie van eventuele nadelige veiligheidseffecten. In uitzonderlijke situaties zal op individuele overwegen en pas na toestemming van de Minister, een toename van de onveiligheid geaccepteerd worden. Dit mag de landelijke doelstelling voor de verbetering echter niet tegenwerken. Per overweg kan het eenvoudiger of juist problematischer zijn om veiligheidsmaatregelen te nemen. Eventueel noodzakelijke compensatie hoeft niet op alle overwegen in een zelfde mate te gebeuren. In een bepaalde, voor een specifiek project samengestelde groep van overwegen kan het zijn dat op één overweg meer en op een ander juist minder gecompenseerd wordt. Zolang de totale risicoschuld over de gehele set maar gecompenseerd wordt. Dit mag er niet toe leiden dat al het (te introduceren) risico op één overweg geconcentreerd wordt.

Verder kan een groep niet willekeurig samengesteld zijn, er moet een verkeerstechnisch of ruimtelijk verband zijn omdat anders teveel onbekende factoren gaan meespelen. In de vorige vraag heeft u hier antwoord op gegeven. Vraag:

9. Heeft de minister voor deze aanpassing toestemming gegeven, zoals hierboven beschreven? Reactie & nieuwe vraag op uw antwoord van vraag 6: Uit de risicoanalyse: ”In die gevallen moet er gekozen worden voor een oplossing. Dit kan bijvoorbeeld door middel van een verkeersmaatregel (afslagverbod, regeling voorrang of doorgang) of door een regeling met ontruimingslichten/verkeerslichten die een veilige ontruiming wel mogelijk maken. De oplossing kan zo nodig ondersteund worden door een filewaarschuwingsbord of een filewaarschuwingsinstallatie”. Een valstriksituatie kan men nooit voorkomen met een VRI als de afstand te kort is. Deze is slechts 8 meter. Als een vrachtwagen inclusief oplegger 18,75 meter lang is en een onvoorzichtige/roekeloze fietser of scooter aanrijdt, dan staat deze met zijn oplegger op het spoor. Vraag:

10. Kunt u mij aangeven hoe daarmee feitelijk een mogelijke valstriksituatie voorkomen? Er staat ook een grove fout in beide risicoanalyses. Er wordt door het ingenieursbureau uitgegaan dat de Collse Hoefdijk een 50km weg en alle mogelijke risico’s zijn hierop gebaseerd, berekend en gepresenteerd aan de gemeenten. Echter is de Collse Hoefdijk een 80km weg! Dit heeft een enorme impact op de berekeningen. Vraag:

11. Moeten de berekeningen & risico’s niet geheel opnieuw gecontroleerd en berekend worden nu de snelheid veel hoger ligt?

Pagina 3/6

Op 28 april 2005 is door de Tweede Kamer in de motie Hofstra (motie 29 893 nr. 6) gevraagd om nadere criteria aan de hand waarvan de veiligheid op gelijkvloerse spoorwegovergangen kan worden beoordeeld. Het gaat om 2600 spoorwegovergangen in dit onderzoek. Spoorwegovergang Collse Hoefdijk is tijdens dit onderzoek ingeschaald op de 41e plek als gevaarlijkste overweg van de 2600 in Nederland. De letaliteitequivalent is in dit onderzoek 0,198 en u gaf aan in uw antwoord dat de nieuwe situatie niet onveiliger mag worden. Vraag:

12. Wat wordt de nieuwe letaliteitequivalent als het snelfietspad in gebruik genomen gaat worden. Rekening houdend met de juiste parameters? Reactie & nieuwe vraag op uw antwoord van vraag 8: Maandag 21 november ontving ik onderstaand e-mail van dé verantwoordelijk projecleider van de gemeente Eindhoven van dit project met deze tekst: ”Alleen de spoorwegovergang Eeneind in Nuenen valt binnen de projectverantwoordelijkheid van de gemeente Eindhoven. Hier moet de fietser die gebruik maakt van de snelfietsroute voorrang verlenen aan het verkeer dat over de Eeneind rijdt. Dit is in het ontwerp verwerkt en door ProRail akkoord bevonden. Over de andere spoorwegovergangen wordt in het raadsdossier geen uitspraken gedaan. Deze vallen namelijk over de projectverantwoordelijkheid van de gemeente Helmond. Mocht u vragen hebben over die spoorwegovergangen dan kunt u contact opnemen met de projectleider van de gemeente Helmond.” (Namen van deze verantwoordelijk projectleiders zijn bij mij bekend). Ik heb diverse keren contact getracht te zoeken met de verantwoordelijk ambtenaar van de gemeente Helmond, maar deze reageert nergens op, 3 x gemaild en gebeld met terugbelverzoek. De projectleider van Helmond heeft nooit teruggebeld. Wat zeer opmerkelijker en eigenlijk heel zorgwekkend is.

In het raadsvoorstel van Eindhoven staat:” De gemeente Eindhoven is verantwoordelijk voor het ontwerpen en realiseren van de fietsverbinding tussen station Eindhoven Centraal én de Collse Hoefdijk in Nuenen. De gemeente Helmond is verantwoordelijk voor het ontwerp en de realisatie van de fietsverbinding vanaf de Collse Hoefdijk tot aan station Helmond Centraal.” Vraag:

13. Wie is er nu verantwoordelijk voor de gevaarlijkste spoorwegovergang Collse Hoefdijk? De verantwoordelijk projectleider van Eindhoven weet zelf niet dat Eindhoven verantwoordelijk is, maar bevestigd in een mail dat Helmond voor deze spoorwegovergang verantwoordelijk is. Vragen o.a. op uw antwoord van vraag 10: Ik wijs u eerst op uitspraken Wethouder List van Eindhoven tijdens de Gemeenteraadsvergadering van 15 juni 2021: https://eindhoven.parlaeus.nl/user/agendavideo/action=watch/ag=882a28a22880220002820088 02398f7d Vanaf 3 uur 13 minuten 55 seconden: ProRail in haar risico studie & bij iedere overgang het fietspad uitbuigt. Ook bij Collse Hoefdijk! Behalve bij overweg Eeneind. Vanaf 3 uur 16 minuten 30 seconden Geeft ze aan dat er een afstand van 17 meter is tussen spoor en fietspad in Eindhoven.

Pagina 4/6

Ook in de risicoanalyse versie 1.0 van 19 februari 2022 staat een uitbuiging bij de Collse Hoefdijk dat veel veiliger zou zijn.

Ook schrijft u in uw antwoord op vraag 10: “Aangezien niet duidelijk is aan welk document gerefereerd wordt is de context van hetgeen gesteld wordt niet exact te achterhalen.” Daarom hieronder de tekst uit de “Nadere toelichting bij raadsvoorstel” van 18 juni van de gemeente Eindhoven. Tijdens deze vergadering was risicoanalyse overwegveiligheid v1.0 het uitgangspunt. “Voor alle spoorwegovergangen waar de fietsverbinding op aansluit geldt dat het fietsverkeer voorrang moet verlenen aan het verkeer dat het spoor over steekt. Dit om te voorkomen dat verkeer onverhoopt op de spoorwegovergang stil komt te staan. Ook buigt het fietspad bij de spoorwegovergangen uit, om het theoretische risico tegen te gaan dat automobilisten de fietser tóch voorrang verlenen en daarmee op de spoorwegovergang stil komen te staan. De uitbuiging is bij de overweg Eeneind ruimtelijk niet inpasbaar, maar de parallelweg waar het fietspad in overgaat, ligt op een dusdanige afstand van de overweg dat ook hier de verkeersveiligheid op de spoorwegovergang maximaal is geborgd.” Er staat duidelijk dat alléén op spoorwegovergang Eeneind geen uitbuiging inpasbaar is. Er staat ook duidelijk in de bovenstaand passage dat men bang is dat auto’s stil komen te staan op het spoor. De zogenaamde valstriksituatie.

Er werd toen al door de wethouder uitgegaan van een VRI op spoorwegovergang Collse Hoefdijk dus in combinatie met alle uitbuigingen, behalve voor spooroverwegovergang Eeneind. De overgang Collse Hoefdijk is verreweg de gevaarlijkste spoorovergang naast het fietspad. De Eindhoven gemeenteraad heeft zijn beslissing genomen op de eerste versie van de risicoanalyse daterend van 18 februari 2021. Echter 9 maanden later is de tekst overgang Collse Hoefdijk aangepast/veranderd in de risicoanalyse van 8 maart 2022. In de eerste versie is rekening gehouden met een valstriksituatie. In de 2e versie is deze ‘veiligheidsmaatregel’ eruit gehaald.

Citaat van de conclusie uit de eerste versie. In het geel de tekst die is verwijderd in de tweede versie: ”Door de aanleg van het snelfietspad op korte afstand van het spoor is er een toename van de risico’s voor de aspecten ontruiming, intensiteit fietsverkeer en verhoogde kans op onveilig gedrag. De risico’s kunnen worden beheerst door de hierboven genoemde maatregelen die voorwaardelijk zijn voor beheersing van risico’s. Met de geadviseerde alternatieve ligging (= tijdelijke situatie) van het snelfietspad zijn de risico’s beheerst en is er geen toename van risico. Als deze alternatieve ligging niet wordt gerealiseerd, blijft er een risicotoename die met andere maatregelen of elders gecompenseerd moet worden.” Vragen:

14. Waarom zijn de aanbevelingen in de Risicoanalyse overwegveiligheid van 19 februari 2021 niet overgenomen als deze veiliger zijn? 15. Wie is of zijn verantwoordelijk voor de wijziging in de risicoanalyses v1.0 en risicoanalyse v2.0 voor Spoorwegovergang Collse Hoefdijk? Enkele vragen voor de toekomst: Het is duidelijk dat er veel onduidelijkheden, misverstanden en niet nagekomen afspraken zijn over de spoorwegovergang Collse Hoefdijk m.b.t. het snelfietspad. Een initiatief van de

Pagina 5/6

gemeente Eindhoven en de gemeente Helmond, gedeeltelijk over Nuenens grondgebied. Deze 2 gemeenten realiseren dit traject op dit moment met enige hulp van de gemeente Nuenen. Het moge duidelijk zijn dat deze 2 gemeenten (Helmond & Eindhoven) de route van het fietspad hebben bepaald. Niet rekening houdend met (volgens de risicoanalyse): 1. Het huidige vrachtverkeer (Industrieterrein Eeneind & Spaarpot) en de mogelijke enorme groei van vrachtverkeer (te realiseren Eeneind-West). 2. Op dit moment rijden er 16 treinen per uur over dit spoor. De wachttijd voor het autoverkeer is tussen de 15 en 18 minuten per uur volgens ProRail. Bijna 25%-30% van de tijd is deze overweg dicht. Dan komt dadelijk de tijd van de fietsers die moeten oversteken er ook nog bij. 3. Ook is de schoolgaande jeugd van Nuenen naar Geldrop (Strabrecht College) en van Geldrop naar Nuenen (Nuenens College) niet in de risicoanalyse meegenomen. Dit blijkt uit deze passage in de risicoanalyse: “Er zijn geen scholen of sportvoorzieningen e.d. in de nabije omgeving van de overweg die aanleiding geven tot een verhoogde kans op onveilig gedrag.” 4. De verkeersgebruiker steeds meer risico’s neemt en roekelozer wordt. Vragen:

16. Wie gaat er voor de kosten opdraaien als blijkt dat de situatie bij een van de 2 Nuenense spoorwegovergangen onhoudbaar is of niet veilig blijken te zijn? 17. Nu is de spoorwegovergang bijna 25%-30% van de tijd gesloten. Wat wordt de geschatte wachttijd per uur als het snelfietspad opengaat? 18. Waarom staat er niets in de risicoanalyse van overgang Collse Hoefdijk over: a) Eeneind-West dat een aanzienlijke verkeersimpact gaat veroorzaken en bekend was ten tijde van de laatste risicoanalyse (1)? b) Het woord vrachtverkeer, vrachtwagenlengte, vrachtauto, vrachtwagen en vrachtautocombinaties geen enkele keer wordt gebruikt als het over de Collse Hoefdijk gaat (1)? Terwijl deze termen 32x in de risicoanalyse voorbij komen bij de diverse andere overgangen. Behalve bij de Collse Hoefdijk, dé overgang met industrie! Hoe is dit mogelijk? c) De schoolgaande jeugd die van Geldrop naar Nuenen fietsen en vice versa (3)? d) Hadden deze onderwerpen niet in deze risicoanalyse beschreven en onderzocht moeten worden?

Pagina 6/6