2023-38 Raadsinformatiebrief Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant

Aan de leden van de gemeenteraad

Raadsinformatiebrief Afdeling: Ruimtelijke ontwikkeling Doorkiesnr

: 06-40102718

Onderwerp

: Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant

Verzenddatum

: 14 juli 2023

Zaaknummer

: 1756898

Geachte leden van de gemeenteraad,

Aanleiding Op de omgevingsdag van 13 juli 2023 hebben bestuurders van de 21 gemeenten uit Zuidoost-Brabant en waterschappen Aa en Maas en de Dommel ingestemd met het afsprakenkader van de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant. De Provincie Noord-Brabant heeft hun vertrouwen uitgesproken in de ontwikkelstrategie en groen licht gegeven voor verdere uitwerking. De ontwikkelstrategie is een ruimtelijke strategie met richtinggevende keuzes op gebied van wonen, werken én mobiliteit in onze regio, en hangt nauw samen met andere regionale en provinciale beleidsdocumenten. Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant Aanleiding De snelle groei van onze regio vraagt ons om nu strategische keuzes te maken op het gebied van (onder andere) wonen, werken en mobiliteit voor de periode 2030-2040. Deze keuzes moeten er mede voor gaan zorgen dat de hele regio profiteert van de kansen die de groei met zich mee brengt. Met het MIRT-onderzoek Brainport 2020 en het Verstedelijkingsakkoord SGE uit 2022 is er al een strategie voor het Stedelijk Gebied Eindhoven. Met de ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant is deze nu aangevuld tot een strategie voor de gehele regio. Proces De ontwikkelstrategie is tot stand gekomen na een intensief ontwerpproces met betrokkenheid van de 21 gemeenten, Waterschappen Aa en Maas en de Dommel en de provincie Noord-Brabant.

Tijdens de metropoolconferentie van 22 maart 2023 zijn raadsleden meegenomen in de achtergrond van de strategie en de opgaven. Op 13 juli hebben wij met bestuurders van genoemde partijen tijdens de omgevingsdag ingestemd met de het afsprakenkader van de ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant.

Zaaknummer: 1756898

pagina 1 van 5 Documentnummer: 1756909

Inhoud De regionale ontwikkelstrategie bevat richtinggevende keuzes ten aanzien van vijf ontwikkelprincipes. Dit zijn de volgende principes die in het adviesrapport nader zijn uitgewerkt: 1. 2. 3. 4.

Bodem, water, natuur, en landschap als leidend principe Woningbouw als hefboom voor vitale kernen en dorpen Subregionale knopen vergroten de netwerkkracht van de regio Een internationale toppositie voor de Brainport vraagt om een kwalitatieve agenda voor werklocaties 5. (H)OV en fiets als mobiliteitsdragers voor de regio; auto-infrastructuur is aanvullend. In bijlage 1, het afsprakenkader van de ontwikkelstrategie, zijn de vijf ontwikkelprincipes nader omschreven. Deze principes komen terug in onze Omgevingsvisie. In onze Omgevingsvisie onderschrijven we vier hoofdopgaven: 1. 2. 3. 4.

Hoogwaardige woon- en leefomgeving Vitale samenleving Robuust landschap Nuenen in Brainport

In Nuenen zorgen we voor een hoogwaardige woonomgeving in Nuenen-West en binnen onze inbreidingslocaties zoals de Kloostertuin. Binnen de kernen van Gerwen en Nederwetten worden extra woningen toegevoegd. Bij ontwikkelingen buiten de bebouwde kom is het landschap leidend, de visie Bouwen in het Buitengebied is hier een goed voorbeeld van. Onze bedrijventerreinen dragen bij aan de Brainport regio, via verduurzaming en revitalisatie worden de bedrijfsterreinen opgewaardeerd. Status De ontwikkelstrategie heeft de status van een beleidsvoornemen. Om de beleidsvoornemens te verankeren in de bestaande juridische instrumenten, zoals een omgevingsvisie, is lokale besluitvorming van de gemeenteraden nodig. Vervolg In de komende periode worden gemeenteraden, Provinciale Staten en het AB van de waterschappen actief betrokken in het vervolgproces. Op 27 september 2023 is een extra Metropoolconferentie gepland om u over de ontwikkelstrategie bij te praten. De ontwikkelstrategie krijgt een vervolg op verschillende thema’s. Deels zijn deze al ingezet, zoals het uitwerken van mobiliteitspakketten (poho mobiliteit) en het opstellen van de regionale visie en programmering werklocaties (poho economie).

Op gebied van ruimte en wonen is het van belang dat naast de programmeringsafspraken in de Woondeal tot 2030, ook voor de langere termijn (tot 2040) de ontwikkelstrategie wordt uitgewerkt in concrete keuzes voor woningbouwlocaties en fasering. Dit wordt de komende periode opgezet. Denk hierbij aan het uitwerken van een dorpenstrategie, de drie knopen en de zachte woningbouwplannen. Het vervolg vraagt om regionale en subregionale samenwerking en afstemming en betrokkenheid van de gemeenteraden. Het proces wordt tijdens de extra Metropoolconferentie verder toegelicht. Relatie met andere trajecten De ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant is onderdeel van een samenhangend geheel van beleidsdocumenten. Deze samenhang wordt in dit schema geschetst en onderstaand toegelicht:

pagina 2 van 5 1756898

Perspectief Verstedelijking Novex Stedelijk Brabant Ontwikkelstrategie ZO-Brabant Verstedelijkingsakkoord SGE

Ontwikkelstrategie ZO-Brabant Ontwikkelstrategie ZuidoostBrabant

Ruimtelijk Voorstel (Provincie)

Ontwikkelstrategie ZO-Brabant Ruimtelijk Arrangement (Rijk/Provincie) Ontwikkelstrategie ZO-Brabant

Perspectief Klimaat en Energie

Nota Ruimte (Rijk) Ontwikkelstrategie ZO-Brabant

Perspectief Landelijk Gebied Ontwikkelstrategie ZO-Brabant Novex de Peel

Ontwikkelstrategie ZO-Brabant Ontwikkelstrategie ZO-Brabant

Ontwikkelstrategie ZO-Brabant Brabants Programma Landelijk Gebied (BPLG) Ontwikkelstrategie ZO-Brabant

Ontwikkelstrategie ZO-Brabant

Novex Stedelijk Brabant Rijk, provincie Noord-Brabant en regio’s hebben samengewerkt om een verstedelijkingsstrategie en ontwikkelperspectief op te stellen voor verstedelijking in Stedelijk Brabant. De hierin gebruikte ontwikkelprincipes zijn in lijn met de uitkomsten van de Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant. In mei 2023 hebben de colleges van de SGE-gemeenten ingestemd met het Ontwikkelperspectief Novex Stedelijk Brabant. De overige 12 gemeenten zijn later meegenomen in het proces waardoor de colleges van deze gemeenten in september worden gevraagd in te stemmen met het ontwikkelperspectief. Naar verwachting kan de bestuurlijke stuurgroep Novex Stedelijk Brabant in oktober 2023 gezamenlijk instemmen en wordt het Ontwikkelperspectief definitief. Inhoud Het Ontwikkelperspectief Novex Stedelijk Brabant is opgebouwd om 5 ontwikkelprincipes en daaruit volgende afspraken. De ontwikkelprincipes zijn: 1. Bodem en watersysteem als basis voor de verstedelijking 2. Landschap en natuur groeien mee met verstedelijking 3. Nieuwe woningen versterken bestaande steden en dorpen 4. Mobiliteitstransitie maatwerk voor stad en dorp 5. Kwalitatieve werkgebieden als randvoorwaarde voor circulaire economie Verstedelijkingsakkoord SGE In 2020 is het MIRT-onderzoek verstedelijking en mobiliteit Brainportregio uitgevoerd, waarbij de verstedelijking zich richtte op het Stedelijk Gebied Eindhoven.

Dit is door het Rijk, provincie NoordBrabant en het Stedelijk Gebied Eindhoven nader geconcretiseerd in het Verstedelijkingsakkoord SGE. In juli 2022 is deze ondertekend. Het verstedelijkingsakkoord is een uitgangspunt geweest voor de ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant. Inhoud Het Verstedelijkingsakkoord SGE bestaat uit 6 principes met onderliggende afspraken: 1. Stad maken: Sprong in verstedelijking Eindhoven en Helmond 2. Hart maken: Verdichten rond OV-knopen en assen pagina 3 van 5 1756898

3. 4. 5. 6.

Vitale kernen en afronding uitleglocaties Brainport Eindhoven als slimme economische topregio Mobiliteitstransitie is nodig om in beweging te blijven Gezond leven in het landschap van de toekomst

Novex De Peel De opgaven in De Peel zijn groot èn urgent: de transitie van de landbouw, de energietransitie, de klimaatopgave en de stikstofcrisis komen hier samen. Tegelijkertijd heeft het gebied kwaliteiten die je wilt koesteren en versterken, zoals de economische en sociaal-maatschappelijke kwaliteiten. Daarom heeft het Rijk de Peel aangewezen als Novex-gebied en werkt het samen met andere overheden uit Brabant en Limburg samen aan het opstellen van een gebiedsgerichte aanpak. Doel van het NOVEXgebied De Peel is het realiseren van een toekomstbestendige, gezonde en natuurlijke leefomgeving voor mensen die er wonen, werken en recreëren. Partners streven erna om in het najaar 2023 een ontwikkelperspectief aan te bieden aan de deelnemende partijen voor verdere uitwerking in eigen beleid. In 2024 moet dit leiden tot uitvoeringsen investeringsafspraken. Brabants Programma Landelijk Gebied De provincie staat voor grote maatschappelijke opgaven in het landelijk gebied. Samen met partners gaat de provincie versneld aan de slag met (inter)nationale doelstellingen op het gebied van natuur, water en klimaat. Dit gebeurt via het Brabants Programma Landelijk Gebied (BPLG). De Provincie heeft in juni 2023 een concept aangeboden aan het Rijk.

Ruimtelijk voorstel Om de ruimtelijke opgaven integraal aan te pakken kregen provincies in december 2022 met het “Provinciaal startpakket fysieke leefomgeving” van het Rijk de opdracht om de regie te pakken in ruimtelijke processen en opgaven in samenhang te brengen in een zogenaamd ruimtelijk voorstel. Het Ruimtelijk voorstel is een bevoegdheid van de provincie en moet in oktober 2023 gereed zijn. Het voorstel heeft geen formele juridische status. Inhoud Het ruimtelijk voorstel is vooral gericht op het in beeld krijgen van kansen, dilemma's en schuurpunten wanneer de nationale en Brabantse ambities en hun ruimtelijke vertaling in hoofdlijnen op de kaart gezet worden. Om dit voorstel te maken gebruikt de provincie de perspectieven uit verstedelijking, landelijk gebied en energie & klimaat (zie schema). De in het schema opgenomen producten zijn inbreng voor het ruimtelijk voorstel. Ruimtelijk arrangement Na het ruimtelijk voorstel, volgt het ruimtelijk arrangement waarin Rijk en provincie wederkerige, bestuurlijke afspraken maken over de ruimtelijk inpassing en uitvoering van de opgaven met daarbij afspraken over ruimtelijk structurerende keuzes en uitvoeringsafspraken over de inzet van instrumenten. Dit moet in december 2023 gereed zijn.

Naast het Ruimtelijk voorstel en arrangement is er voor de beide NOVEX-gebieden ook sprake van een separate uitvoerings- en/of investeringsagenda met afspraken tussen die gebieden en het Rijk. Nota Ruimte Op basis van de ruimtelijke voorstellen en arrangementen van de 12 provincies, beoogt het Rijk om in 2024 een nieuwe Nota Ruimte op te stellen. Dit is een bevoegdheid van het Rijk.

pagina 4 van 5 1756898

Bijlagen 1. Ontwikkelstrategie Zuidoost-Brabant

Met vriendelijke groet, Burgemeester en wethouders van Nuenen De secretaris De burgemeester, Drs. M. Arents

M.J. Houben MBA

Deze brief is digitaal verstuurd en daarom niet voorzien van een fysieke handtekening.

Ondertekend op: 01-08-2023 13:30 Ondertekend door: Marike Arents Locatie: Nuenen Reden: Digitaal Uitgaand

pagina 5 van 5 1756898