Document · PDF

2022-57 RV Bijlage 2 - Accountantsverslag Gemeente Nuenen - definitief

Oordeelsvormende avond 30 juni 2022, gemeente NuenenBij agendapunt: Jaarverslag en jaarrekening6.413 woorden

Open het PDF bij iBabs ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen

Accountantsverslag Gemeente Nuenen c.a.

Eindhoven 23 juni 2022

Aanbiedingsbrief Gemeente Nuenen c.a. t.a.v. Gemeenteraad Jan van Schijnveltlaan 2 5671 CK Nuenen Eindhoven, 23 juni 2022

Buiten het feit dat een eerstejaarscontrole normaliter extra inspanning vergt van accountant en gemeente, is het proces van de jaareindecontrole niet optimaal verlopen. Een en ander hangt samen met veel personele wisselingen binnen Dienst Dommelvallei. In goed overleg hebben wij de controle uiteindelijk binnen de deadlines kunnen afronden.

Geachte leden van de raad,

Dit accountantsverslag bevat de belangrijkste bevindingen naar aanleiding van de jaareindecontrole. Waar mogelijk doen wij aanbevelingen gericht op verdere verbetering. Deze aspecten doen geen afbreuk aan ons oordeel omtrent de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening 2021.

Hierbij bieden wij u het accountantsverslag aan naar aanleiding van onze controle van de jaarrekening 2021 van de Gemeente Nuenen. Onze opdracht is het controleren van de jaarrekening op de aspecten getrouwheid en rechtmatigheid.

Wij hebben dit verslag in concept besproken met de gemeentesecretaris, een vervanger voor de wethouder financiën en de controller. Tevens wordt dit verslag toegelicht aan de leden van de auditcommissie op 21 juni 2022. Na deze bespreking zal het verslag definitief worden aangeboden aan de gemeenteraad.

In juli 2021 zijn wij als de nieuwe accountant van de gemeente Nuenen gestart. In het kader van onze opdracht hebben wij allereerst een organisatieverkenning uitgevoerd. Daarna hebben wij in september 2021 een interim controle uitgevoerd. De bevindingen hieruit zijn met het management besproken en toegelicht aan de auditcommissie.

Wij vertrouwen erop u middels onze rapportage voldoende geïnformeerd te hebben. Tot het geven van een nadere toelichting zijn wij graag bereid. Wij danken de medewerkers van de gemeente en Dienst Dommelvallei voor hun inzet en de plezierige en constructieve samenwerking.

Betreft: Accountantsverslag boekjaar 2021

In april 2022 zijn we gestart met de jaareindecontrole die is gericht op het vormen van een oordeel over getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening in overeenstemming met de Nederlandse regels voor financiële verslaggeving en het vastgestelde normenkader. De controle hebben wij eind mei afgerond. © 2022 Crowe Foederer B.V.

Met vriendelijke groet, namens ons hele team, ValidSigned by T.M.M. van Lierop RA MSc on 23-06-2022

ValidSigned by F.J.A. Verkooijen on 23-06-2022

T.M.M. van Lierop RA MSc Extern accountant

F.J.A. Verkooijen RA Manager audit 2

Inhoudsopgave 1. Management samenvatting

2. Ons oordeel

3. Bevindingen jaarrekening 2021 1. Begrotingsrechtmatigheid 2. Aanbestedingsrechtmatigheid 3. Grondexploitaties 4. Nuenen West en Eeneind West 5. Voorzieningen groot onderhoud 6. Jeugdhulp en WMO 7. Inkomensregelingen en TOZO 8. Overige bevindingen

11 12 13 15 17 19 20 21

4. Overige aspecten

5. Bijlages 1. Tabel fouten en onzekerheden SiSa

Totaal aantal pagina’s:

1. Management samenvatting Ons oordeel Onderwerp

Goedkeurend

Afkeurend

Anders

Toelichting

De jaarrekening 2021 geeft een getrouw beeld van de grootte en samenstelling van zowel de baten en lasten over 2021 als van de activa en passiva per 31 december 2021 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten (BBV).

De verantwoorde baten en lasten alsmede de balansmutaties in de jaarrekening 2021 zijn tevens in alle van materieel zijnde aspecten rechtmatig tot stand gekomen en zijn in overeenstemming met de wet- en regelgeving zoals opgenomen in het vastgestelde normenkader.

Wel bevindingen

Anders

Toelichting

Wij hebben vastgesteld dat de WNT-verantwoording zoals opgenomen in de jaarrekening voldoet aan de daaraan te stellen eisen.

Wij hebben de SiSa-bijlage zoals opgenomen in de jaarrekening gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachtingen accountantscontrole 2021. Op grond hiervan melden wij dat geen fouten en/of onzekerheden zijn geconstateerd boven de voor de SiSa geldende rapporteringstoleranties.

Getrouw beeld

Rechtmatigheid

Onderwerp

Geen bevindingen

WNT verantwoording

SiSa-bijlage

1. Management samenvatting Financiële analyse 2021 Saldo baten en lasten voor mutatie reserves in k€

Het gerealiseerde saldo van baten en lasten bedraagt € 3,1 mln positief. Het eigen vermogen van de gemeente neemt per saldo toe met dit bedrag.

€ 4.000 € 3.000 € 2.000

3.071

€ 1.000

Het gerealiseerde saldo van baten en lasten valt € 3,6 mln positiever uit dan begroot na wijziging. Dit financiële voordeel wordt met name gerealiseerd op programma 5 Wonen en Leefomgeving (€ 2,5 mln) door de resultaten uit de grondexploitatie en uitstel van kosten voor de overdracht van woonwagenlocaties. Voor dit laatste is ook de geraamde onttrekking uit de reserve ad € 1,2 mln niet gerealiseerd.

€0 -€ 1.000

-118

-500 Primaire begroting Begroting na wijziging Realisatie

Resultaat na mutatie reserves in k€

Het gerealiseerde resultaat na mutatie reserves bedraagt € 2,4 mln positief en is daarmee € 1,9 mln hoger dan begroot. De belangrijkste afwijkingen betreffen: • Resultaat op grondexploitaties en overige verkopen + € 1.458.000 (programma 5 Wonen en Leefomgeving) • Lagere uitgaven op uitkeringen + € 500.000 (programma 3 Werk, Zorg & Jeugd) • Hogere uitgaven voor Jeugdzorg (na aftrek reserve) -/- € 640.000 (programma 3 Werk, Zorg & Jeugd) • Hogere algemene uitkering + € 326.000 (programma 8 Financiën en Belastingen) • Lagere uitgaven op diverse projecten en stelposten + € 200.000 (diverse programma’s)

€ 4.000 € 3.000 € 2.000 € 1.000 €0

102

498

2.361

Van het positieve resultaat is € 365.000 toegerekend aan Corona, bestaande uit € 1,1 mln hogere (rijks)bijdragen en € 729.000 hogere lasten en gederfde inkomsten. Dit saldo is conform raadsbesluit toegevoegd aan de reserve rijkscompensatie coronacrisis (eind 2021 € 558.000). In het jaarverslag is een uiteenzetting opgenomen van de corona gerelateerde posten. Het resultaat wordt voor € 0,5 mln positief beïnvloed door (per saldo) incidenteel geoormerkte baten en lasten. De jaarrekening laat op de structurele posten een positief resultaat zien. Alle bovenvermelde afwijkingen ten opzichte van de begroting zijn als incidenteel aangeduid. Met de structurele resultaten en afwijkingen houdt de gemeente rekening in de (meerjaren-)begroting. 5

1. Management samenvatting Financiële analyse 2021 Eigen vermogen in € mln

Opbouw eigen vermogen in € mln

Externe financiering in € mln

Solvabiliteit in % van balanstotaal

€ 50,0

€50

€ 100

40,0%

38,8

39,4

42,5

Resultaat

€ 40,0

€40

€ 30,0

€30

€ 20,0

€20

€ 10,0

€10

€-

1,0 27,8

2020

2021

27,6

Algemene reserve

2020

12,6

2021

1,2

€ 80 € 60

€ 20

Vlottend

30,0%

Vast

20,0%

26,5

€ 40 Bestemmingsre serve

10,6 2019

2,4

33,2%

33,6%

27,2%

28,4%

76,3 51,7

33,6%

30,3%

Gemiddelde in NL

10,0%

Nuenen

€0

2020

2021

0,0% 2019

2020

2021

Het eigen vermogen van de gemeente neemt toe met € 3,1 mln als gevolg van het gerealiseerde resultaat voor bestemming en bedraagt € 42,5 mln eind 2021. Het eigen vermogen bestaat voor € 12,6 mln uit bestemmingsreserves en voor € 27,6 mln uit algemene reserves (voor resultaatbestemming 2021). Wij hebben de dotaties en onttrekkingen gecontroleerd en daarbij geen onrechtmatigheden aangetroffen. De totale externe financiering (vast en kortlopend) bedraagt eind 2021 € 77,5 mln (eind 2020 € 78,2 mln). Deze positie wordt sterk beïnvloedt door het totaal geïnvesteerde vermogen in de grondexploitaties vanuit het verleden. De totale rentelast over deze leningen bedraagt circa € 468.000 in 2021 en is gebaseerd op gunstige rentepercentages uit het verleden. Het overgrote deel van de huidige leningen (circa € 72 mln) moet binnen enkele jaren worden afgelost. Gezien de verwachte ontwikkelingen in de liquiditeitsbehoefte en de renteontwikkeling zal in 2022 een herfinanciering plaatsvinden. De financiële positie van Nuenen laat gemeten naar de financiële kengetallen (waaronder solvabiliteit) een verbetering zien. Op basis van de analyse die is opgenomen in de paragraaf is het weerstandsvermogen voldoende om de risico’s (ruim € 18 mln) af te dekken.

De belangrijkste risico’s doen zich voor bij de grondexploitaties en zien ons inziens toe op de renteontwikkeling, de bestemmingsplanprocedure bij Nuenen West en de nakoming van het contract door de ontwikkelaar bij Eeneind West. Wij adviseren deze risico’s nauwkeurig te monitoren in relatie tot de weerstandscapaciteit. © 2022 Crowe Foederer B.V.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Gehanteerde controle en rapporterings-tolerantie

Wij hebben de jaarrekeningcontrole 2021 uitgevoerd met inachtneming van de volgende toleranties, zoals opgenomen in het controleprotocol. Deze zijn gebaseerd op de begrote lasten en dotatie aan reserves. De werkelijke gerealiseerde lasten in 2021 vallen hoger uit. Wij hebben in onze controle geen rekening gehouden met een hogere goedkeuringstolerantie. Indien de geconstateerde fouten en onzekerheden het bedrag van de goedkeuringstolerantie niet overschrijden kan in beginsel een goedkeurende controleverklaring worden afgegeven.

Grondslag

Omvang

Tolerantie

Fouten

1% van de begrote lasten inclusief dotatie reserves

€ 57.229.000

€

Onzekerheden

3% van de begrote lasten inclusief dotatie reserves

€ 57.229.000

€ 1.716.000

Rapporteringstolerantie

€

572.000

50.000

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Controleverschillen

In de jaarrekening 2021 resteren onderstaande ongecorrigeerde controleverschillen en onzekerheden met betrekking tot de getrouwheid en rechtmatigheid. Omdat het totaal aan fouten onder de toleranties blijft, heeft dit geen effect op ons oordeel. De totale onzekerheden binnen de WMO en Jeugdzorg blijven binnen de gestelde toleranties en hebben daarmee geen gevolgen voor ons oordeel. Omschrijving

Getrouwheid / Rechtmatigheid

Omvang fout

Richting

Omvang onzekerheid

Verwijzing

Lasten uit inkoopcontracten welke niet in lijn met de EU aanbestedingsregels tot stand zijn gekomen

Rechtmatigheid

€

180.000

3.2

Bijdrage GR Blink (afval) niet volledig verwerkt*

Getrouwheid en rechtmatigheid

€

96.000

neutraal

Vaststellen levering zorg

Getrouwheid en rechtmatigheid

Totaal voor getrouwheidsoordeel

€

96.000

Totaal voor rechtmatigheidsoordeel

€

276.000

Verbonden partijen € 687.000

3.6

€ 687.000 -

€ 687.000

* Deze afwijking heeft per saldo geen effect op het resultaat en leid enkel tot een balansverschuiving. De voorziening afvalstoffenheffing is voor dit bedrag te hoog verantwoord en de schulden voor eenzelfde bedrag te laag. Daarnaast hebben wij enkele rubriceringsverschillen geconstateerd in de jaarrekening die geen impact hebben op het resultaat en beeld van de jaarrekening. Deze verschillen doen geen afbreuk aan ons oordeel.

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Jaarverslag verenigbaar

Wij hebben vastgesteld dat het jaarverslag overeenkomstig het BBV is opgesteld en, voor zover wij dat kunnen beoordelen, verenigbaar is met de jaarrekening. De programmaverantwoording hebben wij marginaal getoetst, wat zoveel betekent als het signaleren van mogelijke tegenstrijdigheden. De accountantscontrole omvat derhalve geen oordeel over de inhoudelijke juistheid en/of volledigheid van de informatieverstrekking opgenomen in de programmaverantwoording. Wij denken in algemene zin dat de leesbaarheid en relevantie van uw jaarverslag en jaarrekening kan worden verbeterd door: - Het aantal pagina’s terug te brengen en focus te leggen op de belangrijke onderwerpen en afwijkingen; - Afwijkingen op lasten, baten en corresponderende reserves per taak te bundelen, zodat in een opslag duidelijk is wat het effect per taak is op het resultaat na reserves

Schattingen

De opstelling van de jaarrekening vereist dat het college oordelen vormt en schattingen en veronderstellingen maakt die van invloed zijn op de toepassing van grondslagen en de gerapporteerde waarde van activa en verplichtingen en van de baten en lasten. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. De schattingen en onderliggende veronderstellingen zijn in het kader van onze controleopdracht op aanvaardbaarheid beoordeeld. Hierbij hebben wij geen belangrijke tekortkomingen geconstateerd. In uw jaarrekening zijn de volgende belangrijke schattingen verwerkt: - De waardering van de grondexploitaties, in bijzonder Nuenen West en Eeneind West (zie bevinding 3.3 en 3.4) - De waardering van de pensioenvoorzieningen voor (oud)wethouders (zie bevinding 3.8) - De waardering van de voorzieningen groot onderhoud (zie bevinding 3.5) - De inbaarheid van debiteuren en de getroffen voorziening voor dubieuze debiteurenposities

2. Ons oordeel Onderwerp

Toelichting

Verbonden partijen

In uw jaarrekening zijn diverse bijdragen aan verbonden partijen verwerkt. De (op basis van de financiële impact en risicoprofiel) belangrijkste verbonden partijen betreffen: - GR Dienst Dommelvallei: bijdrage € 6 mln - GR Blink: bijdrage € 1,7 mln - GR Werkvoorzieningsschap de Dommel (WSD): bijdrage € 1,2 mln Bovengenoemde bedragen zijn verwerkt op basis van de (concept)jaarcijfers 2021 zoals opgeleverd door de verbonden partij. Wij hebben kennis genomen van deze jaarcijfers en stemmen in met de huidige verwerking in de jaarrekening en de toelichting van de risico’s in de paragraaf verbonden partijen. In dit geval wijzen wij u erop dat de GR Dienst Dommelvallei en GR Blink geen eigen weerstandvermogen aanhouden en een aanspraak doen bij uw gemeente voor toekomstige risico’s en verliezen. De voorlopige resultaten uit 2021 van beiden zijn reeds in de jaarrekening van Nuenen verwerkt. Ten aanzien van GR Blink constateren wij dat de lasten voor een bedrag van € 96.000 te laag zijn opgenomen.

Interne beheersing

Op basis van onze werkzaamheden hebben wij geen significante tekortkomingen in de interne beheersing geconstateerd. In onze management letter hebben wij enkele aandachtspunten opgenomen voor de verdere verbetering van processen die met name toezien op het inkoopproces en de invulling van de verbijzonderde interne controle functie in relatie tot de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Wij constateren dat hiervoor in de organisatie aandacht voor is.

SiSa-bijlage

De SiSa-bijlage en bijbehorende stukken dienen door uw organisatie voor 15 juli a.s. elektronisch bij het CBS te worden aangeleverd. De verplichten tabellen voor fouten en onzekerheden die aangeleverd moeten worden bij het CBS zijn opgenomen achter in het verslag.

3.1 Begrotingsrechtmatigheid Begrotingsrechtmatigheid Bevinding

Lasten en dotatie reserves per programma € mln

Algemeen

€0

€ 10

20,7 22,0 22,3

3. Werk Zorg & Jeugd

5. Wonen en Leefomgeving

6. Ruimtelijk beheer, milieu en verkeer

€ 30

9,8 10,4 10,5

1. Bestuur, samenwerking en dienstverlening

4. Verenigingen en accomodaties

€ 20

3,6 3,5 4,0

Primaire begroting

9,9 12,4 6,4 8,8 9,5 9,8

Begroting na wijziging

Realisatie

In het kader van de controle hebben wij onderzoek verricht op overschrijdingen van lasten (inclusief dotaties aan reserves) ten opzichte van de geraamde begroting. Hiernaast laten wij de programma’s met een lastentotaal vanaf € 4 mln zien. Binnen programma 1 is sprake van een overschrijding op overhead kosten vanwege de CAO verhoging die na het boekjaar is bekrachtigd. Binnen programma 3 is de totale overschrijding € 237.000. Deze bestaat uit hogere lasten jeugdzorg ad € 890.000, hogere lasten WMO ad € 220.000 en diverse lagere overige kosten (waaronder bijstand ad € 500.000). Dit betreffen zogenoemde open eind regelingen. De hogere lasten op programma 4 (€ 468.000) zien toe op hogere subsidies aan het zwembad en uitgaven voor klimaatbeheersing op scholen. Tegenover deze uitgaven staan hogere corona gerelateerde rijksbijdragen. Binnen programma 6 is de overschrijding € 278.000 vanwege de storting in de voorziening afvalstoffenheffing. Een en ander hangt samen met de hogere opbrengsten op afvalstromen. Op basis van bovenstaande tellen deze, en andere overschrijdingen zoals toegelicht in de jaarrekening, niet mee in ons oordeel. Ten aanzien van de investeringen is een overschrijding vastgesteld op het krediet mobiliteitsbudget van € 157.000 als gevolg van een hogere toerekening van eigen uren.

Omdat dit een verschuiving van exploitatie naar investeringen is, telt deze niet mee in ons oordeel. 11

3.2 Aanbestedingsrechtmatigheid Aanbestedingsrechtmatigheid Bevinding Inkoop en aanbesteding

In het kader van de rechtmatigheidscontrole zijn onze controlewerkzaamheden op inkopen en aanbestedingen gericht op het voldoen aan de Europese aanbestedingswetgeving. Dit betekent dat enkel constateringen op het gebied van de Europese aanbestedingswetgeving een effect hebben op ons rechtmatigheidsoordeel. Op basis van de interne inkoopanalyse hebben wij reeds in de management letter melding gemaakt van een aantal mogelijke onrechtmatigheden. Tijdens de jaareindecontrole hebben wij de inkoopanalyse over het gehele boekjaar 2021 ontvangen. Daarbij zijn door Dienst Dommelvallei de onrechtmatigheden gekwantificeerd en wij hebben hierop onze eigen controlewerkzaamheden verricht. Op basis hiervan melden wij het volgende: •

•

Op het gebied van inhuur van plan-economische ondersteuning is in 2021 een bedrag van € 180.000 ingekocht. Hier is sprake van meerjarige inhuur van meerdere personen bij een vast bureau, waarbij de inhuuropdracht jaarlijks wordt verlengd en reeds vele jaren loopt. Omdat onduidelijk is hoe dit contract binnen de aanbestedingsregels tot stand is gekomen, hebben wij het bedrag ad € 180.000 als onrechtmatigheid in ons oordeel betrokken. Wij hebben geadviseerd deze inhuur onder te brengen in de managed service provider (MSP) constructie. Het is overigens wel van belang dat de project-specifieke kennis en ervaring voor de gemeente behouden blijft. Op de overige inkoopdossiers zijn door ons geen afwijkingen van de Europese aanbestedingsregels geconstateerd die meetellen in het oordeel van 2021. Wij hebben in onze management letter een aantal attentiepunten gesignaleerd en adviezen gedaan om de risico’s op onrechtmatige inkopen verder te verkleinen. In dit verband hebben wij in het bijzonder aandacht gevraagd voor inkopen op het gebied van beheer van de openbare ruimte binnen de afdeling realisatie. Hier wordt naast de vaste werkzaamheden binnen een regulier onderhoudscontract veelvuldig gewerkt met losse opdrachten en inzet bij calamiteiten. De totale inkooplasten 2021 bedragen voor riool circa € 251.000 en voor openbare verlichting circa € 253.000.

Wij hebben geadviseerd om losse opdrachten met een repeterend karakter te bundelen en hiervoor raamovereenkomsten af te sluiten, indien nodig middels een Europees aanbestedingstraject. De aandacht moet hierbij met name uitgaan naar een nauwkeurige raming van de jaarlijkse lasten.

3.3 Grondexploitaties Grondexploitaties Bevinding

Grond exploitatie

Netto geïnvesteerd vermogen in € mln € 80,0 € 70,0

19,8

20,0

€ 60,0 € 50,0 Eeneind West

€ 40,0 € 30,0

59,0

59,1

€ 20,0

Voorziening

€ 10,0 €-

-3,4

2020

2021

€ -10,0

Nuenen West

Het geïnvesteerde vermogen in de grondexploitaties (inclusief openstaande vorderingen Eeneind West) bedraagt eind 2021 circa € 79 mln en neemt licht toe ten opzichte van vorig jaar. De voorziening ziet volledig toe op project Nuenen West en is ongewijzigd ten opzichte van vorig jaar. De belangrijkste mutaties in 2021 betreffen: • Plankosten (extern en intern) + € 1,1 mln (met name Nuenen West en Eeneind West) • Directe kosten + € 0,8 mln (diverse projecten) • Verkopen -/- € 3,0 mln (diverse projecten) • (Tussentijds) genomen winst + € 0,8 mln Gezien het geïnvesteerd vermogen in Nuenen West en de verwachte looptijd speelt de huidige stijgende rente een belangrijke rol in de waardering van de verliesvoorziening. Op basis van de reguliere rekenregels bedraagt de rentevoet voor alle exploitaties 0%. Het college heeft er echter voor gekozen om bij Nuenen West vast te houden aan de rentevoet uit 2020 (0,58%) totdat er meer zekerheid komt over de rentelasten na de aanstaande herfinanciering. Als gevolg hiervan blijft de verliesvoorziening op hetzelfde niveau als 2020. Wij hebben bovenstaande getoetst aan de verslaggevingsregels en vinden dat hiermee recht wordt gedaan aan het voorzichtigheidsprincipe. Desondanks schuilt hierin nog steeds een risico.

Wij hebben verder vastgesteld dat de tussentijds genomen winsten op de overige projecten (€ 0,8 mln) in overeenstemming met de verslaggevingsregels (middels de zogenoemde POC methode) is bepaald. 13

3.3 Grondexploitaties (vervolg) Grondexploitaties – algemeen Bevinding

Toekomstige projecten

VPB positie grondexploitatie

Onder de materiële vaste activa staat voor circa € 1,75 mln aan gronden geactiveerd die toezien op toekomstige projecten Kloostertuin, Boschhoeve en Gerwen Woningbouw. Wij melden ten aanzien van deze toekomstige exploitaties het volgende: - Ten aanzien van deze locaties lopen onderzoeken en gespreken met ontwikkelaars over het uiteindelijke projectplan. Vooralsnog wordt er uitgegaan van een positieve scenario voor de gemeente. De waardering van de gronden is mede onderbouwd met een taxatierapport. In 2021 is een bedrag van € 241.000 afgeboekt op Gerwen Woningbouw als gevolg van verkoop van een groot deel van de resterende gronden. Wij stemmen in met de huidige waardering. Als gevolg van de invoering van de vennootschapsbelastingplicht (hierna: VPB) voor overheidsinstanties per 1 januari 2016 is het exploiteren van grondexploitaties bij de gemeente aangemerkt als een VPB activiteit. Bij positieve exploitaties dient vanaf 2016 belasting betaald te worden over de winst. Lange tijd is hierbij onzekerheid geweest over onder andere de te hanteren rentevoet en de waardering van de fiscale openingsbalans. Met hulp van een extern specialist zijn de VPB lasten op de grondexploitaties doorgerekend. - Met de fiscus loopt een discussie of bij Nuenen sprake is van actief of faciliterend grondbeleid. Er is geen vaststellingsovereenkomst gesloten met de fiscus.

Hierdoor is de VPB positie van Nuenen nog zeer onzeker. - In de jaarrekening is aan VPB lasten verwerkt € 31.000, gebaseerd op voorlopige aanslagen. Op basis van de doorrekening van de externe specialist wordt uitgegaan van een VPB last van nihil. Voorzichtigheidshalve zijn de aanslagen van de fiscus aangehouden. Wij adviseren om snel duidelijkheid te krijgen over de fiscale positie en hierover afspraken met de fiscus vast te leggen. Daarna kunnen de (herziene) aangiftes tot en met 2021 worden ingediend en kan zekerheid worden verkregen over de ingenomen VPB positie tot heden en de toekomstige jaren.

3.4 Grondexploitaties – Nuenen West Grondexploitaties – specifieke complexen Bevinding Grond Exploitatie Nuenen West

Het geïnvesteerd vermogen in woningbouwproject Nuenen West bedraagt € 59 miljoen. Het berekende verlies op eindwaarde bedraagt nominaal € 4,1 mln en neemt licht toe ten opzichte van vorig jaar. De kosten op het project zijn voor circa 94% gerealiseerd. Er resteert nog voor € 4,3 mln aan te maken kosten, met name planontwikkelingskosten. De aan de grondlevering en exploitatiebijdrage gerelateerde opbrengsten op dit project moeten nog voor € 61,5 mln worden gerealiseerd. Deze zijn reeds afgedekt middels een overeenkomst met de ontwikkelaar. Momenteel wordt uitgegaan van een looptijd tot 2034, waarbij gronden gefaseerd (1/20e deel per jaar) worden afgenomen. Het exploitatierisico op dit project is gezien de boekwaarde en de resterende looptijd hoog en hangt naast de stijgende rente - samen met: • Het onherroepelijk worden van de bestemmingsplanwijziging en het realiseren van de 3 e fase (dit bestemmingsplan wordt pas in de toekomst uitgewerkt); • De verhaalbare kosten op de ontwikkelaar ten aanzien van de nog aan te schaffen gronden voor het gehele plangebied; • Hogere plankosten door bezwaren en/of uitloop van het project; • Een eventueel faillissement van de ontwikkelaar. Dit wordt overigens als een zeer laag risico geschat.

Prognose resultaat op eindwaarde in mln € €0

2019

2020

2021

-€ 1

-€ 2 -€ 3 -€ 4

-3,6 -4,4

-4,1

-€ 5

Op basis van onze controlewerkzaamheden kunnen wij instemmen met de raming van de eindwaarde en de voorziening.

3.4 Grondexploitaties – Eeneind West Grondexploitaties – specifieke complexen Bevinding Grond Exploitatie Eeneind West

Het geïnvesteerd vermogen in bedrijventerrein Eeneind West bedraagt € 20 miljoen. De verkopen zijn afgedekt middels een overeenkomst met een ontwikkelcombinatie. Het project is, in tegenstelling tot de oorspronkelijke afspraken, tot heden niet gestart en de ontwikkelaars hebben geen gronden afgenomen. Over de daaruit voortvloeiende boeterente speelt reeds enkele jaren een juridische procedure. In de zomer 2021 is het mediation traject met de ontwikkelaars geëindigd en is er door de ontwikkelaars een bouwvergunning aangevraagd voor drie grote distributiecentra op bedrijventerrein Eeneind West. Tegen dit plan is binnen de gemeente Nuenen en aangrenzende gemeenten veel protest. Op verzoek van de gemeenteraad is eind 2021 een bemiddelaar aangesteld om alternatieve oplossingen te onderzoeken. Tot heden heeft dat niet tot een concrete oplossing geleid. De situatie en financiële consequenties daarvan binnen het project zijn ten opzichte van vorig jaar veranderd op de volgende punten: • De doorrekening van de grondexploitatie is nu gebaseerd op het uitgangspunt dat de grondafname in 2023 plaats gaat vinden. In 2021 is geen tussentijdse winst genomen en is geen voorziening getroffen voor verwachte verliezen. • De gemeenteraad heeft in 2022 opdracht gegeven om de boeterente weer te gaan invorderen. Daarnaast is besloten de juridische procedure hierover weer op te pakken.

De totale in de jaarrekening 2021 opgenomen rentevordering bedraagt inmiddels € 6,1 mln. Deze rentevordering wordt op consistente wijze binnen de grondexploitatie verantwoord. Wij hebben in het kader van onze controle de documentatie rondom deze kwestie beoordeeld, waaronder de doorrekening van de grondexploitatie en rentevorderingen, de onderliggende overeenkomst met de ontwikkelcombinatie en de advocatenbrief. Wij zijn van mening dat de positie van de gemeente op basis van de huidige feiten en omstandigheden naar beste schatting is verwerkt en is toegelicht. Wij merken daarbij op dat ontwikkelingen in de juridische procedure, de kredietwaardigheid van de ontwikkelaars of het ontbinden van de overeenkomst een zeer wezenlijke impact kan hebben op de financiële positie van de gemeente.

3.5 Voorzieningen groot onderhoud Voorzieningen groot onderhoud Bevinding De gemeente heeft ter financiering van toekomstig onderhoud aan haar investeringen (gebouwen, wegen, etc.) egalisatie-voorzieningen en reserves gevormd. Een voorziening moet, in tegenstelling tot een bestemmingsreserve, volledig zijn. In het kader van onze jaarrekeningcontrole besteden wij nadrukkelijk aandacht aan de diverse onderhoudsvoorzieningen. Hierbij richten wij ons met name op de volgende vragen: 1. Zijn de jaarlijkse stortingen in de voorzieningen in overeenstemming met de begroting en gebaseerd op een onderhoudsplanning? 2. Zijn de onttrekkingen aan de voorziening in lijn met het doel van de voorziening? 3. Ligt het eindsaldo van de voorziening in lijn met het onderhoudsplan? De standen van de diverse onderhoudsvoorzieningen ultimo 2021 ten opzichte van het plan zijn als volgt: Plan

Stand 31-12-2021 (plan)

Stand 31-12-2021 (realiteit)

Verschil

Onderhoud wegen *)

2022-2026

€ 300.000

€ 1.502.000

€ 1.202.000

Onderhoud gebouwen *)

2022-2032

€ 1.398.000

€ 1.811.000

€ 413.000

*) De voorziening onderhoud wegen en de voorziening gebouwen zijn ultimo 2021 hoger dan de ramingen in de oorspronkelijke plannen. Dit wordt met name veroorzaakt door achterstanden die zijn opgelopen in de uitvoering van het onderhoud.

3.5 Voorzieningen groot onderhoud (vervolg) Voorzieningen groot onderhoud Bevinding Wij merken ten aanzien van de getroffen reserveringen voor groot onderhoud het volgende op: • Uit de meerjarenonderhoudsplanning voor gebouwen blijkt dat in de toekomst (rond jaar 2032) meer uitgaven worden gedaan dan is opgenomen in de voorziening. Een voorziening mag niet negatief worden, dit betekent dat een hogere storting in de komende jaren noodzakelijk is. • Voor een optimale financiële beheersing van uitgaven aan groot onderhoud is het van belang dat een MJOP (meerjarenonderhoudsplanning) realistisch is en dat de werkelijke uitgaven ten laste van de voorziening hiermee in de pas lopen. • Het meerjarenonderhoudsplan voor gebouwen is in 2021 geactualiseerd. Geschakeld hieraan wordt ook een duurzaamheidsplan voor gemeentelijke gebouwen opgesteld. Wij adviseren na te gaan in hoeverre de duurzaamheidsambities een financieel effect hebben op het geplande onderhoud (bijvoorbeeld als groot onderhoud plaats maakt voor renovatie); • Op dit moment constateren wij – in algemene zin - sterk stijgende prijzen voor grondstoffen en materialen. Het prijspeil waarmee wordt gerekend in de plannen moet aansluiten bij de marktontwikkelingen.

3.6 Jeugdhulp en WMO Jeugdhulp en WMO Lasten Jeugdhulp en WMO in € mln €0

WMO

Jeugd hulp

€1

€2

€3

€4

€5

2020

3,9 3,9 4,0 4,3

Primaire begroting Begroting na wijziging

4,0 3,8 3,9 4,7

Realisatie

Onzekerheid zorglevering in €k Onzekere zorglevering

257.000

€0

113.000

€ 200.000

Jeugd variant A en B

Om te kunnen concluderen dat de zorglasten die zijn verantwoord ook rechtmatig en getrouw zijn moet worden vastgesteld dat de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk is geleverd. Hiertoe steunt de gemeente op de productieverantwoordingen en accountantsverklaringen die van de zorgaanbieders worden ontvangen. Op basis van aanbieders zonder (goedkeurende) controleverklaring bedraagt de onzekerheid over de geleverde zorg op totaal niveau € 687.000.

317.000

€ 400.000

€ 600.000

WMO aanbieders

De totale lasten voor WMO zijn € 378.000 hoger dan vorig jaar en € 272.000 hoger dan de begroting na wijziging. Bij Jeugdhulp is zichtbaar dat de lasten met € 750.000 toenemen ten opzichte 2020. Deze toename was in de begrotings(wijziging) niet verwerkt, waardoor de uitgaven totaal € 862.000 hoger zijn dan begroot. Hieruit blijkt dat het exact inschatten van deze lasten uit deze ‘open eind regelingen’ in praktijk lastig is. Gezien het tekort (ruim € 1 mln) hebben wij geadviseerd om het budgetbeheer te verbeteren, onder ander door actuelere management rapportages gebaseerd op de totale verplichting in de zorgadministratie in plaats van de financiële administratie. In april en mei 2022 zijn de productieverantwoordingen van zorgaanbieders ontvangen en is de gemeente gestart met het afstemmen van deze verantwoordingen met de eigen zorg administratie. Doel hiervan is onder andere om te bepalen wat er met verschillende zorgaanbieders nog moet worden verrekend in verband met zorg die tot en met 2021 is geleverd. Wij hebben de afstemming zorgkosten uitvoerig gecontroleerd en concluderen dat bij deze inschatting voorzichtigheid in acht is genomen. Uit onze controle zijn geen materiële verschillen gebleken.

€ 800.000

Wij hebben geadviseerd om een pakket van maatregelen samen te stellen om zelfstandig een uitspraak te kunnen doen over de zorglevering en daarin de reeds bestaande acties (evaluatiegesprekken, cliëntonderzoeken, klachtenevaluatie, etc.) te betrekken.

3.7 Inkomensregelingen en TOZO Inkomensregelingen en TOZO Bevinding Budgetbeheer

In tegenstelling tot de Jeugdhulp en WMO, verloopt de instroom, begeleiding en uitstroom van cliënten met een uitkering direct via de gemeente. Daarnaast is vaak sprake van vaste maandbedragen. Dit alles maakt de voorspelbaarheid van de lasten inherent gemakkelijker. Over 2021 is een voordeel gerealiseerd van circa € 500.000 op inkomensregelingen, met name vanwege een lager aantal bijstandsuitkeringen en bijzondere bijstand. Wij hebben de getrouwheid en rechtmatigheid van deze lasten gecontroleerd en hebben hierbij geen bevindingen. Wij hebben geadviseerd om het budgetbeheer op deze stroom aan te scherpen, de oorzaken van bovenstaande afwijkingen nader te onderzoeken en te bepalen of hiermee structureel rekening gehouden dient te worden in komende jaren.

Financiële Impact TOZO

De TOZO-uitkering (tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) liep tot uiterlijk 1 oktober 2021. Door uw gemeente is in 2021 voor een bedrag van circa € 825.000 aan uitkeringen voor levensonderhoud en bedrijfskapitalen verstrekt. Deze uitkeringen worden in basis volledig door het Rijk gecompenseerd, waardoor de uitkeringen per saldo budgetneutraal zijn verwerkt in uw jaarrekening. Onder de overige schulden is een terugbetalingsverplichting opgenomen aan het ministerie van SZW van circa € 410.000 omdat de ontvangen voorschotten hoger zijn geweest dan de verstrekte uitkeringen. Daarnaast is nog € 100.000 gereserveerd voor toekomstige uitvoeringskosten. Wij hebben geadviseerd de afwikkeling van deze posities in 2022 te monitoren.

M&O beleid

Uw gemeente heeft de uitvoering van de TOZO regeling in mandaat uitbesteed aan Dienst Dommelvallei. Uw gemeente blijft daarbij zelf verantwoordelijk voor de rechtmatige verantwoording van deze gelden. Door Dienst Dommelvallei is, voortbordurend op vorig jaar, een misbruik en oneigenlijk (M&O) analyse uitgevoerd als onderdeel van de interne controle. Deze analyse bevat naast de uitkeringslasten 2021 ook de afwikkeling en het eventuele herstel op de TOZO uitkeringen 2020. Wij hebben hiervan kennis genomen en daarnaast onze eigen controlewerkzaamheden verricht. Op basis hiervan constateren wij dat de verantwoording van de TOZO lasten in uw jaarrekening en in de SiSa-bijlage vrij is van materiële fouten en onzekerheden.

3.8 Overige bevindingen Overige bevindingen Bevinding Pensioen (voormalig) wethouders

Voorziening betaalbaar wonen

Prestatie verklaringen bij inkopen

Op basis van de Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers (Appa) is de gemeente Nuenen verantwoordelijk voor de nakoming van de huidige en toekomstige pensioenverplichtingen aan alle (voormalig) wethouders. De gemeente heeft hiervoor een voorziening getroffen van € 2,8 mln, mede gebaseerd op actuariële berekeningen door een externe partij. Wij hebben de waardering getoetst en constateren dat deze is opgenomen in overeenstemming met de verslaggevingsregels. Voor een beperkt aantal oud wethouders, waarvan het pensioen reeds is ingegaan, wordt geen voorziening gevormd. De jaarlijkse uitkering (circa € 33.000) wordt begroot en maakt onderdeel van de exploitatie. Wij hebben geadviseerd om voor deze categorie een actuariële berekening te maken en te overwegen deze op te nemen in de voorziening. Binnen de jaarrekening is een voorziening ‘betaalbaar wonen’ opgenomen van € 312.000 (2020: € 40.000). Wij hebben deze positie getoetst aan de verslaggevingsregels en constateren dat hier formeel geen sprake is van een voorziening, maar een reserve. Een en ander heeft te maken met het ontbreken van een verplichte, door derde opgelegde bestemming van de middelen. Omdat het gaat om een rubriceringsafwijking is deze niet doorgevoerd in de jaarrekening.

Wij adviseren de nota reserves en voorzieningen onder andere op dit punt te actualiseren en na te gaan welke reserves en voorziening qua aard en inhoud nog in stand dienen te blijven. In de management letter hebben wij geadviseerd om de procedures voor het vaststellen en vastleggen van prestatieverklaringen voordat een inkoopfactuur wordt geautoriseerd aan te scherpen. Wij vinden dit onder andere belangrijk om (fraude)risico’s te voorkomen. Onze controle bij de jaarrekening is met name gericht op de materiële transacties, zoals grote investeringen en onderhoudsprojecten, en op inkooptransacties waarbij de prestatieverklaring en factuurautorisatie in één hand ligt (inkopen onder de € 50.000). Uit onze controle zijn geen materiële bevindingen naar voren gekomen. Wij constateren echter wel dat het achterhalen van prestatiebewijsstukken een zeer tijdrovende klus is, aangezien deze niet op een uniforme wijze centraal worden geregistreerd.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Geen sprake van beperkingen in de reikwijdte van onze controle

Er zijn geen beperkingen bij de uitvoering van onze controle opgetreden. Naar onze mening is ons bij de uitvoering van onze controleopdracht door de medewerkers van de gemeente en Dienst Dommelvallei de volledige medewerking verleend en hebben wij volledige toegang tot de benodigde informatie gehad.

Fraude

De verantwoordelijkheid voor het voorkomen en ontdekken van fraude ligt primair bij het bestuur. Onze rol als accountant is om vast te stellen dat de jaarrekening vrij is van materiële afwijkingen door fouten of fraude. Bij fraude is het risico dat een afwijking niet ontdekt wordt groter dan bij fouten, omdat fraude vaak samen gaat met activiteiten om de fraude te verhullen. Onze werkzaamheden ten aanzien van fraude bestaan onder andere uit: - Alertheid op fraudesignalen gedurende de controle; - Evalueren en bespreken van mogelijkheden tot fraude en fraudesignalen met het management. Er zijn gedurende 2021 door ons geen materiële fraudegevallen geconstateerd en er zijn ons eveneens geen vermoedens van fraude bekend. Daarnaast heeft uw college aan ons geen melding gemaakt van geconstateerde fraudegevallen of andere fraudesignalen. Wij hebben geadviseerd om de frauderisicoanalyse te actualiseren en specifieke werkzaamheden op te zetten voor het voorkomen of detecteren van fraude. Door de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) zijn een tweetal notities uitgebracht die daarbij mogelijk behulpzaam kunnen zijn.

Claims en juridische procedures

Er zijn geen andere belangrijke (dreigende en niet gewaardeerde) claims en/of juridische procedures met een mogelijke materiële impact op de cijfers per ultimo 2021, anders dan toegelicht rondom de exploitatie Eeneind West.

4. Overige aspecten in relatie tot onze controle Onderwerp

Toelichting

Gebeurtenissen na balansdatum

Er zijn geen belangrijke gebeurtenissen na balansdatum anders dan hetgeen opgenomen in de niet uit de balans blijkende verplichtingen.

Geautomatiseerde gegevensverwerking

Wij hebben vanuit onze controle op de jaarrekening geen belangrijke bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Wij wijzen u er in algemene zin op dat voortdurende aandacht voor cyberaanvallen geboden is. Helaas hebben wij in onze klantenkring diverse voorbeelden van bedrijven die ernstig zijn geraakt. Als kantoor hebben wij recent zelf een cyberaanval gehad. Het belang van preventieve maatregelen, maar vooral ook van een gedegen voorbereiding in het geval uw organisatie wordt getroffen, kan niet genoeg worden benadrukt. In het kader van onze controle hebben wij dit thema besproken met het management. Wij stellen vast dat dit binnen uw organisatie en bij Dienst Dommelvallei de aandacht heeft.

Onafhankelijkheid

Wij zijn onafhankelijk van uw gemeente en voor zover wij weten heeft zich geen inbreuk voorgedaan op de van toepassing zijnde regels (Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (VIO)) ten aanzien van onafhankelijkheid.

Openstaande punten

• • • •

Laatste check op de jaarrekening (tekstueel, SiSa-bijlage, etc.) Toelichting van onze bevindingen in de audit commissie Ontvangst bevestiging bij de jaarrekening (LOR) Afgeven controleverklaring voor de raadsvergadering

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, extremisme en terrorisme

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering tijdelijke ondersteuning toezicht en handhaving

n.v.t.

Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van radicalisering, (gewelddadig) extremisme en terrorisme in 2021

n.v.t.

A12B

Incidentele bijdrage ondersteuning naleving controle op coronatoegangsbewijzen

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden toeslagenproblematiek

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik

n.v.t.

C32

Regeling specifieke uitkering ventilatie in scholen

n.v.t.

C43

Regeling reductie energiegebruik woningen

n.v.t.

C62

Specifieke uitkering aan gemeenten voor de bekostiging van de kwijtschelding gemeentelijke belastingen van gedupeerden door de toeslag enaiffaire

n.v.t.

Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)

n.v.t.

D14

Regeling specifieke uitkering inhalen COVID-19 gerelateerde onderwijsvertragingen

n.v.t.

Subsidieregeling sanering verkeerslawaai

n.v.t.

E21

Regeling specifieke uitkering circulaire ambachtscentra 2020 – 2022

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding

n.v.t.

Regeling specifieke uitkering Extern Advies Warmtetransitie

n.v.t.

Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2021

n.v.t.

Besluit bijstandverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen) _gemeentedeel 2021

n.v.t.

Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen

n.v.t.

Tozo 2

n.v.t.

Tozo 3

n.v.t.

Tozo 4

n.v.t.

Tozo 5

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden schulden levensonderhoud in jaar T

n.v.t.

Kwijtschelding schulden Tozo in het kader van de hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire – gederfde baten die voortvloeien uit kwijtschelden van achterstallige betalingen op kapitaalverstrekkingen in jaar T

n.v.t.

G12

Kwijtschelden publieke schulden SZW-domein hersteloperatie kinderopvangtoeslagaffaire_gemeentedeel

n.v.t.

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

5. Bijlage 1 – Tabel fouten en onzekerheden SiSa Nummer

Specifieke uitkering of overig

Fout of onzekerheid

Financiële omvang in €

Toelichting fout / onzekerheid

Regeling specifieke uitkering stimulering sport

n.v.t.

Regeling Sportakkoord 2020–2022

n.v.t.

H16

Regeling Specifieke uitkering ijsbanen en zwembaden

n.v.t.

Strekking controleverklaring Strekking controleverklaring rechtmatigheid:

Goedkeurend

Strekking controleverklaring getrouwheid:

Goedkeurend

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij iBabs is leidend. Bron: https://api.notubiz.nl/document/11578362/2