2022-38 RV Bijlage - 20220211 Terugkijken en beantwoording vragen Raadsbijeenkomst 10vdJeugd

MEMO Onderwerp: Terugkijken en Q&A regionale raadsbijeenkomst 19 januari 2022 Van: Tim van den Nieuwelaar, Saskia van Rheenen Aan: Raads- en commissieleden Datum: 11-02-2022 Doel: Informeren

Aanleiding

Op 19 januari 2022 heeft de derde regionale raadsbijeenkomst Een 10 voor de Jeugd plaatsgevonden. Deze bijeenkomsten worden georganiseerd om raads- en commissieleden van de elf gemeenten binnen Een 10 voor de Jeugd te informeren over de actualiteiten en voortgang met betrekking tot de regionale inkoopsamenwerking Een 10 voor de Jeugd. In de bijeenkomst van 19 januari 2022 stonden daarin de volgende onderwerpen centraal: - Landelijke ontwikkelingen hervormingsagenda jeugd, toegelicht door wethouder Cathalijne Dortmans van de gemeente Helmond en tevens voorzitter van het bestuurlijk platform en het bestuurlijk regieteam Een 10 voor de Jeugd. - Regionale ontwikkelingen inkoop jeugdhulp, toegelicht door wethouder Theo Maas van de gemeente Someren en tevens lid van het bestuurlijk regieteam Een 10 voor de jeugd. - De regiovisie Norm voor Opdrachtgeverschap, toegelicht door Tim van den Nieuwelaar, plaatsvervangend programmamanager Een 10 voor de jeugd. Webinar terugkijken De regionale raadsbijeenkomst is net als in februari 2021 in de vorm van een webinar met livestream georganiseerd. In januari 2020 betrof het nog een fysieke bijeenkomst in gemeenschapshuis De Fonkel in Helmond. Aan de livestream van 19 januari 2022 hebben ongeveer 45 raads- en commissieleden deelgenomen.

De webinar is terug te kijken via de volgende link: https://vimeo.com/663277574 Om de videostream te kunnen bekijken dienen gebruikers eerst het wachtwoord sommedia in te voeren. Overzicht ingebrachte vragen en beantwoording (Q&A) Tijdens de livestream konden deelnemers via de knop ‘Doe mee’ vragen inbrengen. Een aantal van deze vragen zijn door de host en gespreksleider van die avond, Tom Jessen voorgelegd aan beide wethouders en de plaatsvervangend programmamanager. Niet alle vragen die ingebracht zijn konden aan tafel besproken worden. In de bijlage zijn daarom alle vragen die gesteld zijn in de vorm van een Q&A van beantwoording voorzien.

MEMO Onderwerp: Terugkijken en Q&A regionale raadsbijeenkomst 19 januari 2022 Van: Tim van den Nieuwelaar, Saskia van Rheenen Aan: Raads- en commissieleden Datum: 11-02-2022 Doel: Informeren

Q&A: vragen inclusief beantwoording uit de regionale raadsbijeenkomst d.d. 19 januari 2022

1. Kan er een link van het preventieprogramma jeugd doorgestuurd worden naar alle deelnemers aan de regionale raadsbijeenkomst? ➢ https://www.nji.nl/preventief-jeugdbeleid 2. Hoe voorkomen we dat kleine specialistische aanbieders niet anders kunnen dan in onderaannemerschap werken waardoor het nog moeilijker wordt om staande te blijven? ➢ Kleine specialistische aanbieders kunnen hun zorgaanbod zelfstandig blijven leveren. Ze zijn gecontracteerd voor de door hen gewenste producten, voornamelijk binnen segment 3 (dagbehandeling en dagbesteding) en/of segment 4 (jeugdhulp, veel voorkomend). Een enkele keer kan het voorkomen dat er vanuit de zorg binnen segment 1 (hoog complexe jeugdhulp, weinig voorkomend) nog aanvullende zorg voor een jeugdige nodig is. In dat geval kan een aanbieder vanuit segment 1 vragen aan een aanbieder vanuit segment 3 of 4 om in gezamenlijkheid de benodigde zorg te organiseren. Dit is dan wel iets dat in onderaanemerschap gebeurd. 3. Kun je kwetsbaarheid van deze specialistische jeugdhulp verminderen door slim te werken met vrijwilligers als je dan in de markt een gunstigere aanbieder kunt kiezen? Op deze manier blijft de vrijwilliger bij de jeugdige dezelfde persoon en is een overgang ook minder pijnlijk. ➢ Het betrekken of inzetten van vrijwilligers is iets dat voorliggend door gemeenten en partners lokaal georganiseerd wordt.

Er bestaan maatjesprojecten die voornamelijk vanuit jongerenwerk / welzijnswerk met een subsidierelatie ingezet kunnen worden naast de overige benodigde jeugdhulp. Het betrekken van het (sociale) netwerk van jeugdige en/of gezin is in de inkoopafspraken met gecontracteerde aanbieders op diverse onderdelen reeds als (kwaliteits)standaard geborgd. 4. Worden er naast de professionele zorgaanbieder ook vrijwilligers ingezet om de kwetsbaarheid en kosten te verminderen? ➢ De inkoop van jeugdhulp ziet alleen toe op de financiering van de professionele inzet, organisatiekosten en infrastructuur. De Jeugdwet stimuleert de inzet van de sociale omgeving (vrijwilligers) rond de jeugdige en zijn ouders. Het betrekken van het (sociale) netwerk van jeugdige en/of gezin is in de inkoopafspraken met gecontracteerde aanbieders op diverse onderdelen reeds als (kwaliteits)standaard geborgd. 5. Valt preventie ook onder de inkoop van jeugdhulp? ➢ De inkoop van jeugdhulp betreft alle specialistische jeugdhulp. Preventie en vroegsignalering voor jeugdigen en hun ouders valt onder het voorliggend veld. Zie ook het antwoord op vraag 3. 6.

Valt de inzet van culturele activiteiten voor het versterken van de mentale gezondheid van de jeugd ook onder de inkoop van jeugdhulp? ➢ De inzet van culturele activiteiten voor het versterken van de mentale gezondheid van de jeugd valt niet onder de inkoop van jeugdhulp, maar valt binnen het voorliggend veld vanuit preventie.

MEMO Onderwerp: Terugkijken en Q&A regionale raadsbijeenkomst 19 januari 2022 Van: Tim van den Nieuwelaar, Saskia van Rheenen Aan: Raads- en commissieleden Datum: 11-02-2022 Doel: Informeren

7. Wat is open house? ➢ https://vng.nl/artikelen/open-house-contracten 8. Hoe kunnen gemeenteraden meegenomen worden in de kosten van de jeugdhulp en wat daarvoor geleverd gaat worden? ➢ Over de wijze waarop het college van B&W aan de gemeenteraad rapporteert over de zorgkosten en het gebruik van jeugdhulp hebben de 11 gemeenten binnen Een 10 voor de jeugd zelf processen in gericht. Vanuit de inkoopsamenwerking Een 10 voor de jeugd is een regionale monitor ingericht om waar nodig of wenselijk hierin te faciliteren of te ondersteunen. 9. Waar ligt de invloed van de lokale gemeenteraden? ➢ In de Jeugdwet staat de rol van de gemeenteraad als volgt beschreven: “De gemeenteraad stelt periodiek een plan vast dat richting geeft aan de door de gemeenteraad en het college te nemen beslissingen betreffende preventie en jeugdhulp, de uitvoering van kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering”. Daarnaast is het uiteraard de bevoegdheid van de gemeenteraad om de jaarlijkse begroting en verantwoording vast te stellen. Daarmee heeft de gemeenteraad m.b.t. jeugdhulp vooral een kaderstellende bevoegdheid. De uitvoering van de Jeugdwet, waaronder het zorgdragen voor voldoende en passend jeugdhulpaanbod, en dus de (regionale) inkoop van jeugdhulp, is in de Jeugdwet beschreven als taak en bevoegdheid van het college (artikel 2.6 van de Jeugdwet). 10.

In hoeverre kunnen de gemeenteraden meepraten over de invulling van de regiovisie? ➢ Zoals toegelicht bij vraag 9 betreft de (regionale) inkoop van jeugdhulp een bevoegdheid van het college. Desondanks is destijds bij het opstellen en vaststellen van de VNG-resolutie over de Norm van opdrachtgeverschap en de regiovisie wel afgesproken dat de regiovisie door de individuele gemeenteraden vastgesteld dient te worden. Consequentie en risico hierbij is wel dat als er door slechts één van de gemeenteraden besloten wordt om de regiovisie niet vast te stellen of bij amendement besluit om een aanpassing of toevoeging, er voor de hele regio geen vastgestelde regiovisie ligt. Dit maakt het proces naar onze mening onnodig complex en ingewikkeld. Daarnaast is in de regionale raadsbijeenkomst toegelicht dat de regio Een 10 voor de jeugd namens de 11 gemeenten al met alle vraagstukken uit de norm voor opdrachtgeverschap een heel eind op weg was en de regiovisie daarmee als aanvullend document gezien moet worden. De keuze is daarom gemaakt om geen intensief proces aan de voorkant te doorlopen waarin bij iedere individuele gemeente nog input voor de regiovisie opgehaald werd.

Uiteraard is vanuit het programma Een 10 voor de jeugd wel de afstemming met wethouders en beleidsambtenaren van de 11 gemeenten gezocht, om te toetsen of de regiovisie voldoende aansluit op de ambities, doelstellingen en uitgangspunten zoals deze door gemeenteraden in het lokale (jeugd)beleid zijn vastgelegd. We vertrouwen erop dat gemeenteraden dit ook voldoende herkennen. Mocht dit onverhoopt toch onvoldoende het geval zijn, dan is het advies om naast het besluit om de regiovisie vast te stellen, en aanvullend te besluiten dat de gemeenteraad graag haar wensen en bedenkingen kenbaar maakt.

MEMO Onderwerp: Terugkijken en Q&A regionale raadsbijeenkomst 19 januari 2022 Van: Tim van den Nieuwelaar, Saskia van Rheenen Aan: Raads- en commissieleden Datum: 11-02-2022 Doel: Informeren

11. Lopen we regionaal met het vaststellen van de regiovisie vooruit op de wettelijke verplichting voor deze norm? Of dienen we deze over een jaar nogmaals op te stellen en vast te stellen? ➢ Ja en nee. Nee, omdat de norm voor opdrachtgeverschap en daarmee het opstellen van een regiovisie is op basis van de VNG-resolutie een opdracht en afspraak die gemeenten onderling overeengekomen zijn. Op niveau van de landelijke politiek-bestuurlijke verhoudingen is het alleen daarom al belangrijk dat gemeenten hier opvolging aan geven. Ja, omdat voorts de regiovisie nu dus ook als verplichting opgenomen is in het wetsvoorstel dat nog in de Tweede Kamer geagendeerd moet worden. Daarbij moet wel de kanttekening geplaatst worden dat er bestuurlijk en ambtelijk nog veel onduidelijkheid is over wat in dit wetsvoorstel dan als ‘jeugdhulpregio’ gezien wordt. Als dit de inkoopregio Een 10 voor de jeugd mag zijn, dan lopen we daar nu dus al op vooruit. Als dit de jeugdhulpregio Zuidoost Brabant (21 gemeenten) moet zijn dan hebben we op basis van het wetsvoorstel nog een opgave om als 21 gemeenten tot een regiovisie te komen. In de huidige regiovisie is echter wel al beschreven en afgestemd welke zaken op niveau van de 21 gemeenten in gezamenlijkheid op gepakt worden. 12.

Kan er concreter uitgelegd worden aan welke veranderingen wordt gedacht binnen de hervormingsagenda jeugd? ➢ De hervormingsagenda in totaal is een breed programma om te komen tot verbeteringen in het hele jeugdhulpstelsel. Voor concrete veranderingen of programmalijnen waar aan gedacht kan worden is meer informatie te vinden op: https://voordejeugd.nl/hervormingsagenda-jeugd-achtergrondinformatie/ https://vng.nl/artikelen/hervormingsagenda-jeugd 13. Is de inzet van de zwaarste vormen van jeugdhulp ook een thema binnen de hervormingsagenda jeugd? En zal deze zorg straks onder de verantwoordelijkheid van gemeenten blijven vallen? ➢ Ja, de (bovenregionale) beschikbaarheid van zeer specialistische vormen van jeugdhulp zijn een thema binnen de hervormingsagenda. Er zijn geen aanwijzingen dat deze in de nabije toekomst niet meer onder de verantwoordelijkheid van gemeenten vallen. Wel wordt in het eerder genoemde wetsvoorstel regionale en bovenregionale samenwerking om bepaalde jeugdhulpfuncties in stand te houden een wettelijke verplichting. 14. Is de rol van de huisarts bij verwijzing naar specialistische jeugdhulp ook een thema binnen de hervormingsagenda jeugd? ➢ De huisarts heeft als verwijzer een rol in de toegang tot jeugdhulp. Toegang is een breed thema op de hervormingsagenda.

Er zijn geen signalen dat er wijzigingen doorgevoerd worden ten aanzien van de in de Jeugdwet beschreven bevoegdheid van de huisarts om te mogen verwijzen naar jeugdhulp. 15. Wordt er binnen de hervormingsagenda ook gesproken over ‘werken vanuit het veld’, dus bottom-up? ➢ Voor het opstellen van de hervormingsagenda is expliciet afgesproken dat de partners uit de vijfhoek hiervoor samen verantwoordelijk zijn. Zorgprofessionals, cliëntenorganisaties en zorgaanbieders maken onderdeel uit van die vijfhoek. Zowel in het proces om te komen tot de hervormingsagenda als in de inhoud is hiervoor dan ook meer dan voldoende ruimte.

MEMO Onderwerp: Terugkijken en Q&A regionale raadsbijeenkomst 19 januari 2022 Van: Tim van den Nieuwelaar, Saskia van Rheenen Aan: Raads- en commissieleden Datum: 11-02-2022 Doel: Informeren

16. Wordt er binnen de hervormingsagenda jeugd ook gekeken naar de financiële situatie van zorgaanbieders afgezet tegen de geleverde zorg? Krijgen de jeugdigen en hun ouders daadwerkelijk waar voor hun geld? ➢ Belangrijke, zo niet de belangrijkste uitgangspunten voor de hervormingsagenda zijn kwaliteit en effectiviteit, en in gezamenlijkheid komen tot een financieel houdbaar en gezond stelsel van jeugdhulp. 17. Het is jammer, maar begrijpelijk dat de gesprekken over de hervormingsagenda jeugd momenteel gestaakt zijn, maar is dit ook wenselijk? ➢ Het is zeker niet wenselijk en daarmee spreken we uit dat we dat ook betreuren. Tegelijkertijd is het wel noodzakelijk, omdat het nieuwe kabinet met de aangekondigde bezuinigingen de eerder gemaakte afspraken onvoldoende respecteert en de financiële positie van gemeenten daarmee onvoldoende erkend. Daarnaast loopt het kabinet met haar plannen te snel en te veel vooruit op de kansen en mogelijkheden die de hervormingsagenda ons als gemeenten, maar vooral de meest kwetsbare kinderen kan gaan bieden. 18.

Kan de regering een arbitrage uitspraak zoals nu vanuit de hervormingsagenda jeugd naast zich neerleggen of is dit juridisch bindend? ➢ In hoeverre de arbitrage uitspraak juridisch bindend is en welke eventuele juridische stappen mogelijk zijn indien de arbitrage uitspraak onvoldoende gestand gedaan wordt, daarover zijn landelijk zelfs de meningen verdeeld. Neemt niet weg dat het politiek-bestuurlijk gezien ‘not done’ is. Bovendien is het maar de vraag wat een eventuele verdere juridische strijd op zou leveren. De hervormingsagenda was er nu juist voor bedoeld om met elkaar op de inhoud tot zorgvuldige en verstandige beslissingen te komen, om uiteindelijk op de langere termijn tot een betaalbaar en financieel houdbaar jeugdhulpstelsel te kunnen komen. 19. Wat zijn de gevolgen van de voorgenomen extra bezuinigingen in de jeugdzorg vanuit het regeerakkoord? ➢ Voor zover we nu kunnen overzien heeft dit tot gevolg dat de tekorten bij gemeenten vanaf 2025 weer fors zullen toenemen en de financiële positie van gemeenten onder druk zal blijven staan. 20. Wordt er binnen de jeugdhulp ook gewerkt met voorschotten en aan het eind van het jaar met eindafrekeningen? ➢ In beginsel niet. Op basis van de overeenkomsten wordt op cliëntniveau achteraf door de jeugdhulpaanbieders gedeclareerd voor de werkelijk geleverde zorginzet.

Voor het zorgaanbod segment 1 en segment 4 is met een beperkte groep aanbieders voor 2022 nog een vorm van lumpsumfinanciering afgesproken en wordt 2022 benut om tot een duurzame bekostigingsmodel en tariefafspraken te komen die per 1 januari 2023 moeten gaan gelden. 21. Kwaliteit van zorg is toch een verantwoordelijkheid van de branche / sector? Waarom stellen wij als regio dan ook kwaliteitseisen op? ➢ In de Jeugdwet is enkel in algemene bewoordingen vastgelegd dat: o “De jeugdhulpaanbieder en de gecertificeerde instelling organiseren zich op zodanige wijze, voorzien zich kwalitatief en kwantitatief zodanig van personeel en materieel en dragen zorg voor een zodanige verantwoordelijkheidstoedeling, dat een en ander leidt of redelijkerwijs moet leiden tot verantwoorde hulp.” (artikel 4.1.1 Jeugdwet), en

MEMO Onderwerp: Terugkijken en Q&A regionale raadsbijeenkomst 19 januari 2022 Van: Tim van den Nieuwelaar, Saskia van Rheenen Aan: Raads- en commissieleden Datum: 11-02-2022 Doel: Informeren

De uitvoering “mede de systematische bewaking, beheersing en verbetering van de kwaliteit van de hulpverlening” (artikel 4.1.4 Jeugdwet) omvat. ➢ Gemeenten dienen er op toe te zien en zich er van te vergewissen dat dat dit ook zo is. Een mogelijkheid om dat te doen is om hierover eisen, voorwaarden en afspraken op te nemen in de overeenkomsten met de aanbieders, zoals dat voor de nieuwe contractering ook gebeurt is in algemene bepalingen van en de gespecificeerde productkaarten bij de overeenkomsten. ➢ Voorts zijn gemeenten op basis van de Jeugdwet bevoegd om aanvullende kwaliteitseisen of normen te hanteren indien het college dat noodzakelijk acht voor het verlenen van verlenen verantwoorde hulp, “waaronder wordt verstaan hulp van goed niveau, die in ieder geval veilig, doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht wordt verleend en die is afgestemd op de reële behoefte van de jeugdige of ouder” (artikel 4.1.1 Jeugdwet). o

22. Hoe is het gesteld met de prijs-kwaliteit verhouding binnen de jeugdhulp na alle bezuinigingen? ➢ Deze is voldoende passend. De binnen de regionale inkoop gehanteerde tarieven zijn namelijk allemaal voorzien van een objectiveerbare onderbouwing en berekening, en in dialoog met jeugdhulpaanbieders tot stand gebracht om tot reële en passende tarieven te kunnen komen. Voor de onderbouwing is daarbij indien mogelijk ook gebruik gemaakt van benchmarkgegevens uit andere regio’s of landelijk beschikbare kostprijsonderzoeken.