2022-32 RV Bijlage 1 - WSD Jaarverslag en jaarrekening 2021

Jaarstukken

2021 Professionals in mensenwerk

Arbeidsmarktregio Noordoost-Brabant

SintMichielsgestel Vught

Arbeidsmarktregio Midden-Brabant

Schijndel Veghel

Meierijstad Boxtel Sint-Oedenrode

Oisterwijk

Best

Son & Breugel

Oirschot Nuenen

Arbeidsmarktregio Zuidoost-Brabant

Werkgebied WSD

Jaarverslag

2021

2021

WSD Jaarverslag

Inhoudsopgave: Jaarverslag WSD

Jaarrekening WSD

Bijlagen

1

Dit is WSD

5

2

WSD in tien onderwerpen

10

3

Sociaal jaarverslag

51

4

Weerstandsvermogen en risicobeheersing

61

5

Financiering

65

6

Onderhoud kapitaalgoederen

66

7

Rechtmatigheid

66

8

Verbonden partijen

67

Balans WSD per 31 december

76

Overzicht van baten en lasten WSD

77

Grondslagen van de financiële verslaglegging

78

Toelichting op de balans WSD per 31 december

80

Toelichting op het overzicht van baten en lasten WSD

84

WNT-verantwoording 2021 WSD

87

Verantwoording taakvelden 2021

94 95

2021

4

WSD Jaarverslag

1

Dit is WSD 1.1

Het belang van werk

WSD bestond in 2021 65 jaar, voor veel mensen ooit de pensioengerechtigde leeftijd. WSD daarentegen is op zijn 65e springlevend en onvermoeibaar bezig om samen met gemeenten de dienstverlening te optimaliseren. Dit alles met één doel: werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ooit opgericht vanuit het idee dat ook ‘oorlogsgehandicapten’ een kans op werk moesten hebben, voert WSD tegenwoordig de Participatiewet uit voor negen gemeenten: Best, Boxtel, Meierijstad, Nuenen, Oirschot, Oisterwijk, Sint-Michielsgestel, Son en Breugel en Vught. In de 65 jaar dat WSD bestaat is de invulling die WSD geeft aan het begeleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt sterk veranderd. In de eerste jaren ging het met name om het aan het werk houden van medewerkers. Of het werk productief was kwam op de tweede plaats. Al het werk werd gedaan binnen de muren van de sociale werkplaats. Langzaam maar zeker werd een beweging naar buiten gemaakt met groeps- en later individuele detacheringen. Ook kwam de nadruk steeds meer te liggen op werk met meer toegevoegde waarde. De komst van de Participatiewet zorgde voor een laatste stap: alle mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt behoren te werken, bij voorkeur in het reguliere bedrijfsleven. In de praktijk blijkt de taak die de Participatiewet de gemeenten heeft gegeven niet eenvoudig.

Kort na de introductie van de wet wordt al snel duidelijk dat niet iedereen kan werken zonder de juiste ondersteuning van kortere of langere duur. De wil is er wel maar veel mensen missen het vermogen om zelfstandig te kunnen werken. Door psychische problemen, een lichamelijke beperking, een lage intelligentie, sociale problematiek of een combinatie van factoren is de afstand naar regulier werk vaak simpelweg te groot. Tegelijkertijd komen nieuwe groepen in beeld. Zo heeft Nederland te maken met een instroom van nieuwe Nederlanders die het zonder ondersteuning niet gaan redden. Ook de arbeidsmarkt wordt steeds veeleisender. Het

resultaat is dat grotere groepen in de samenleving tussen wal en schip dreigen te vallen. Niet voor niets stelt Ton Wilthagen, hoogleraar Arbeidsmarkt aan de Universiteit van Tilburg, dat er 1 tot 1,5 miljoen mensen in Nederland zijn die willen werken maar dat niet doen. Daar staat de enorme waarde van werk voor het individu tegenover. Werk geeft voldoening, structuur, een grotere sociale omgeving en zorgt dat mensen volwaardig meedraaien in de maatschappij. Ook voor Nederland is de winst significant. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt die werken doen minder vaak een beroep op de geestelijke gezondheidszorg en ondersteuning vanuit de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO). Daarnaast neemt het risico op crimineel gedrag af. De Participatiewet betekende een nieuwe opgave voor de negen gemeenten en WSD. De wet benadrukt immers sterk het belang van werk bij reguliere werkgevers. Om de kans op uitstroom te optimaliseren werkt WSD met het in-, door- en uitstroommodel. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt worden door WSD zo goed mogelijk begeleid en ontwikkeld naar zo zelfstandig en zo regulier mogelijk werk. Voor de een betekent dat inderdaad uitstroom naar werk bij derden. Maar waar dat niet mogelijk is, zorgt WSD voor een duurzame en passende werkomgeving. Essentieel hierbij zijn de werkleerlijnen. Iedereen die bij WSD instroomt, volgt een werkleerlijn.

In de werkleerlijnen leren collega’s werknemersvaardigheden maar ook vaardigheden die zij later voor een specifiek beroep nodig hebben. De werkleerlijnen vormen daarnaast een manier om de vaardigheden van collega’s te matchen met de vraag naar werk. WSD ontwikkelt mensen alleen naar werk waarin ook echt banen te vinden zijn. Door de nadruk op regulier werk van de Participatiewet, de werkleerlijnen en de focus op ontwikkeling, heeft WSD te maken met een grote uitstroom. Nog nooit is de uitstroom naar de reguliere arbeidsmarkt zo hoog geweest als in 2021. Tegelijkertijd betekent dit dat instroom aandacht blijft vragen. Een grotere uitstroom moet immers

5

2021

WSD in het kort gecompenseerd worden door een hogere instroom wil WSD in 2025 voldoen aan de taak die de aangesloten gemeenten WSD hebben gegeven: het ontwikkelen en ondersteunen van minimaal 2.100 inwoners bij het vinden van werk.

6

Wat hierbij helpt is dat nieuwe trajecten ontwikkeld worden om specifieke groepen met een afstand tot de arbeidsmarkt te begeleiden. Zo hebben gemeenten en WSD samen geïnvesteerd in het ontwikkelen van hoogwaardige dienstverlening voor kwetsbare vergunninghouders, de Z-route. Vooruitlopend op de Wet inburgering die op 1 januari 2022 van kracht werd, zijn gemeenten en WSD al aan de slag gegaan met het begeleiden van groepen in de geest van de nieuwe wet. Ondertussen hebben alle gemeenten er voor gekozen om de Z-route uit te laten voeren door WSD. Ook voor jongeren werd er veel ontwikkeld. Met name jongeren die extra aandacht vragen, voelen de gevolgen van corona. WSD intensiveert daarom in de begeleiding van jongeren naar werk, onder andere door trajecten van de Werkacademie. De werkleerlijnen, maar ook het ontwikkelen van de Z-route, zijn het resultaat van jarenlange ervaring. Het begeleiden van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt vraagt veel expertise en maatwerk. Sommigen hebben genoeg aan een minimale begeleiding. Voor anderen is een intensieve begeleiding gewenst. Hoe dan ook, WSD zorgt voor een passende ondersteuning.

Visie WSD maakt het verschil voor mensen. Wij geloven in een maatschappij waarin iedereen volwaardig en naar vermogen kan meedoen. Daarom kunnen en willen wij niet accepteren dat er mensen zijn die niet volwaardig kunnen participeren, enkel en alleen omdat ze een afstand tot de arbeidsmarkt hebben. Missie Het matchen, inzetten en ontwikkelen van zoveel mogelijk mensen die behoren tot de Participatiewet. WSD maakt dit gemakkelijk en aantrekkelijk voor werkgevers en gemeenten. Samen creëren wij duurzame kansen en werk. Kernwaarden (intern) • • • • •

Klantgericht Vernieuwend Passie voor mensen Verantwoordelijkheid Resultaatgericht

Merkwaarden (extern) • • •

Persoonlijk Gedreven Betrouwbaar

Doelgroep WSD begeleidt mensen met een verminderde loonwaarde. De ondersteuning van WSD loopt van trajecten als Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding voor de groep met de grootste afstand tot de arbeidsmarkt tot jobcoaching voor mensen die regulier werken.

WSD Jaarverslag

Bestuur WSD

Speelveld

WSD is een gemeenschappelijke regeling, een intergemeentelijke samenwerking, van negen gemeenten. Het bestuur van WSD wordt gevormd door vertegenwoordigers van de deelnemende gemeenten. Per gemeente hebben twee vertegenwoordigers zitting in het bestuur. In 2021 bestond het bestuur uit:

• • • •

Mariëlle van Alphen-Habraken* (in functie sinds maart 2021) gemeente Boxtel Eric van den Broek gemeente Boxtel Thea Cichy-van Gessel gemeente Oirschot Dion Dankers* gemeente Oisterwijk Johan van Gerwen gemeente Meierijstad

Economie De Nederlandse economie draait meer dan op volle toeren in 2021. Ondanks de lockdowns en corona overheerst optimisme en groeit de economie met 4,5 procent. Uitgangspunten hierbij zijn dat covid niet terugkeert en de Oekraïnecrisis niet uit de hand loopt. Tegelijkertijd zien de deskundigen ook donkere wolken aan de horizon. Peter Hein van Mulligen, hoofdeconoom van het Centraal Bureau voor de Statistiek: “In de economie zit bijna alles boven de trend, en bijna alles neemt toe. Toch zit het woord crisis voorin het hoofd. De economie lijkt oververhit.”

(in functie sinds maart 2021)

Ria van der Hamsvoord Stan van der Heijden* Myrte Hesselberth

gemeente Best gemeente Best gemeente Oisterwijk

(in functie sinds maart 2021)

Louis Koenen gemeente Nuenen Esther Langens* gemeente Oirschot Paul van Liempd* gemeente Son en Breugel Ed Mathijssen* (voorzitter) gemeente Sint-Michielsgestel Diny Pennings-Bekkers gemeente Sint-Michielsgestel Menno Roozendaal* gemeente Meierijstad (vicevoorzitter) Peer Spooren gemeente Son en Breugel Ralf Stultiëns* gemeente Nuenen Maarten van der Vaart (adviseur dagelijks bestuur)

Toine van de Ven* Joris Vrensen

(in functie sinds maart 2021)

Jan Simons* secretaris

*Leden dagelijks bestuur

gemeente Vught gemeente Vught

3 arbeidsmarktregio’s 9 gemeenten 700 werkgevers 2.100 doelgroepmedewerkers (ambitie 2025)

1.2 Het speelveld

Nederland wordt dan ook voor het eerst in jaren geconfronteerd met een oud fenomeen: een hoge inflatie. Nederlanders geven het geld dat zij tijdens de lockdowns bespaard hebben massaal uit. Het aanbod kan het niet bijbenen waardoor prijzen stijgen. En daar komen dan ook nog eens sterk stijgende energieprijzen bij. Dit alles resulteerde in een december 2021 in het hoogste inflatiecijfer in 40 jaar. Goederen en diensten waren toen 5,7 procent duurder dan een jaar eerder. De hoge inflatie zet een flinke druk op de economische vooruitzichten. Stijgende prijzen zorgen er voor dat het leven duur is. Met name mensen met een beperkt inkomen voelen de stijging van de prijzen. Ook hier blijkt weer het belang van werk en een stabiel inkomen. Arbeidsmarkt Dat de Nederlandse economie onder druk staat blijkt ook uit de cijfers over de arbeidsmarkt: de spanning op de arbeidsmarkt blijft groeien naar een ongekende hoogte. In het derde kwartaal van 2021 is het aantal vacatures per werkloze maar liefst 1,26. In het vierde kwartaal blijft het

7

2021

aantal vacatures verder doorstijgen. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt lijken niet te profiteren van de krappe arbeidsmarkt. Volgens Cedris, de vereniging voor een inclusieve arbeidsmarkt, lijkt het aantal banen voor deze groep zelfs af te nemen. “Werkgevers zijn niet onwelwillend”, aldus Job Cohen, voorzitter van Cedris. “60 procent van de Nederlandse werkgevers zegt mensen met een arbeidsbeperking in dienst te willen nemen. Slechts 12 procent doet dat ook echt.” De verschillen in regels per gemeente, het papierwerk dat daarbij komt kijken en de onduidelijkheid over waar werkgevers moeten aankloppen voor een bepaalde subsidie maakt dat veel werkgevers de stap niet nemen.

8

Een ronduit schrijnende situatie. Terwijl Nederland dreigt vast te lopen door een gebrek aan personeel staan meer dan 1,1 miljoen mensen (WW, PW, Wajong, WIA/WAO, overig) langs de kant. De sociale ontwikkelbedrijven die juist deze kloof kunnen overbruggen staan tegelijkertijd onder grote druk. Door vergrijzing stroomt 60 procent van de SW-medewerkers de komende 10 jaar uit. Tegelijker tijd is door de komst van de Participatiewet voor tweederde van de mensen - die in de oude situatie konden worden ondersteund door sociale ontwikkelbedrijven - de weg naar werk afgesloten. Op landelijk niveau erodeert de noodzakelijke infrastructuur in een hoog tempo. Veel kleinere en middelgrote sociale ontwikkelbedrijven lopen nu al tegen hun kritische omvang aan om de continuïteit en kwaliteit van de begeleiding van de doelgroep te kunnen borgen. Waar de economische noodzaak voor Nederland om meer mensen te laten participeren hoog is, verdwijnen de organisaties die dat kunnen realiseren: de sociale ontwikkelbedrijven. Vandaar ook dat de Brabantse ontwikkelbedrijven eind 2021 de brief ‘Hoezo gelijke kansen op werk?’ opstellen voor de nieuwe minister.

De sociale ontwikkelbedrijven pleiten voor het realiseren van minimaal drie punten door de rijksoverheid zodat zij hun werk kunnen blijven doen: Zorg voor voldoende middelen die gekoppeld zijn aan de daadwerkelijke uitgaven, houd gemeenten aan invulling van een minimaal aantal gesubsidieerde plekken, zowel in

beschut werk als in de banenafspraak en geef met spoed uitvoering aan de initiatiefnota van de Tweede Kamerleden Van Dijk en Peters om de rol van de sociale ontwikkelbedrijven te versterken. Er zijn ook positieve ontwikkelingen. Op 1 juli 2021 werd bij WSD de CAO Aan de Slag getekend, een CAO waar WSD sterk voor gelobbyd heeft. Hiermee krijgen de ‘Participatiewetters’ een CAO. Belangrijke punten uit de CAO zijn onder andere de pensioenregeling en de terugkeergarantie. Wordt een medewerker na uitstroom uit een sociaal ontwikkelbedrijf binnen 24 maanden, buiten zijn schuld werkloos, dan kan de medewerker terugkeren naar het sociaal ontwikkelbedrijf.

1.3 Regionale ontwikkelingen

Ondanks corona wordt in het werkgebied van WSD hard doorgewerkt. Op gemeentelijk niveau speelt voor WSD met name het verder doorontwikkelen van de lokale plannen. In 2020 heeft het bestuur van WSD, na raadpleging van alle raden en colleges, zijn goedkeuring gegeven aan het rapport Gezamenlijk doorontwikkelen waarmee de nieuwe koers is vastgesteld. Een verdere uitwerking vindt plaats in lokale plannen. Alle negen gemeenten hebben in 2021 hun lokale plan gemaakt. Het bestuur van WSD heeft met grote tevredenheid kennis genomen van het mooie werk van de deelnemende gemeenten. De lokale plannen bieden een uitstekende basis voor de toekomstige samenwerking. Dat er op gemeentelijk niveau veel speelt blijkt ook uit alle ontwikkelingen binnen de aangesloten gemeenten. Zo is er in Best in 2021 een nieuwe werklocatie van WSD gerealiseerd. Hierdoor kan WSD werk bieden op korte afstand van Best, Oirschot, Son en Breugel en Nuenen. Samen met Best worden ook gesprekken gevoerd met GGZ Eindhoven, Lumens, de LEV Groep en MEE om te inventariseren waar samenwerking mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt verder kan helpen. Door een gemeentelijke herindeling vaardigt Boxtel een nieuwe bestuurder, Mariëlle van Alphen-Habraken, af

WSD Jaarverslag

in het bestuur van WSD. Tegelijkertijd timmert WSD in Boxtel aan de weg met een huisvestingsvisie. Het sterk verouderde gebouw aan de Schouwrooij 20 moet worden gerenoveerd om te voldoen aan de veranderende wensen en eisen van WSD. Menno Roozendaal, wethouder van Meierijstad, en Job Cohen, voorzitter van Cedris, openen 23 september in Meierijstad het mobiliteitscentrum PIM Werkt. De facto was PIM Werkt al langer actief met onder andere het begeleiden van mensen die door corona hun werk verloren hebben naar een nieuwe baan. In Oirschot is in 2021 een pilot gestart, gericht op het aan het werk helpen van vergunninghouders in de zorg. De pilot richt zich naast Oirschot ook op Best. Vergunninghouders worden opgeleid tot zorgmedewerkers. Doorloopt een vergunninghouder het traject succesvol, dan kan hij direct beginnen. De gemeente Oisterwijk en WSD trekken intensief samen op om werkgevers en inwoners die willen participeren met elkaar kennis te laten maken. Hiermee wordt er ‘gezicht gegeven’ aan onbenut talent en kansen bij werkgevers. Met name voor de doelgroep jeugd wordt een specifiek en uitdagend programma uitgewerkt. De gemeenten Nuenen en Son en Breugel werken intensief samen bij de uitwerking van de lokale plannen.

De al eerder ingezette koers om inwoners bij de aanvraag van een uitkering de mogelijkheid te bieden om te participeren in het project Aanzet is verder uitgewerkt. De mogelijkheden die onder andere de vestiging van kringloopwarenhuis Het Goed in Nuenen biedt en de werkplekken in het groen maken dit tot een succes. Sint-Michielsgestel is in 2021 samen met Boxtel gestart met MijnWerkDichtbij. MijnWerkDichtbij volgt een werkwijze waarbij mensen die een uitkering aanvragen, onmiddellijk weer aan het werk gaan. Doel van het werk dat een inwoner krijgt aangeboden is in de eerste plaats een goed beeld krijgen van wat iemand nodig heeft om weer zelfstandig (regulier) aan de slag te gaan.

In de gemeente Vught ten slotte is een intentieovereenkomst tot stand gekomen tussen de gemeente, Het Goed, Vincentius Vught en WSD om te komen tot samenwerking. Hierbij speelt de ambitie van WSD en Vincentius om bij te dragen aan de klimaatdoelen van Vught een belangrijke rol. Met gemeente Vught is afgesproken dat er een vestiging van Het Goed werkwarenhuis wordt gerealiseerd. Ondertussen is de zoektocht naar een geschikte locatie gestart. Op arbeidsmarktregio-niveau zijn het met name de regionale mobiliteitsteams (RMT) die de aandacht trekken. De teams zijn in het leven geroepen om de gevolgen voor de arbeidsmarkt van het coronavirus op te vangen. In deze mobiliteitsteams wordt intensief samengewerkt door diverse stakeholders. Zoals we inmiddels weten hebben de gevolgen van de coronacrisis niet geleid tot een verhoging in de werkloosheidcijfers maar is er sprake van een krapte op de arbeidsmarkt. Dit biedt nieuwe kansen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. WSD richt zich binnen de samenwerking met het RMT dan ook op het ontwikkelen van mensen waarvoor door de krapte op de arbeidsmarkt nieuwe mogelijkheden ontstaan. Ten slotte zijn het UWV en WSD in 2021 in gesprek gegaan over hoe mensen die nu een WIA- of WAO-uitkering ontvangen naar werk begeleid kunnen worden. Het UWV Den Bosch speelde hier een voortrekkersrol in.

Het enthousiasme bij zowel UWV als WSD is groot. Tegelijkertijd maakt de bestaande regelgeving het niet eenvoudig. Ondertussen wordt een pilot voorbereid, waarin mensen met een WIA- of WAO-uitkering met loonkostensubsidie aan werk worden geholpen. De pilot gaat bijdragen aan het ontsluiten van nu nog onbenut arbeidspotentieel. Tegelijkertijd blijft de prioriteit het ondersteunen van gemeenten bij het begeleiden van uitkeringsgerechtigden en overige inwoners. De wereld waarin WSD werkt blijft volop in beweging. WSD blijft hier continue op anticiperen met een duidelijk doel voor ogen: Werk voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, zodat ook zij volwaardig mee kunnen draaien in de Nederlandse maatschappij.

9

2021

2

WSD in tien onderwerpen In dit hoofdstuk worden tien actuele onderwerpen toegelicht aan de hand van dubbelinterviews. Een deskundige op een onderwerp, vaak een medewerker van WSD, licht een onderwerp toe. In een tweede interview vertelt een ervaringsdeskundige wat de impact is van de ontwikkeling rondom WSD.

WSD continu in ontwikkeling, al 65 jaar Jan Simons, algemeen directeur WSD: “WSD doet de goede dingen voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, al 10

meer dan 65 jaar. Vroeger als sociale werkvoorziening met de focus op ‘het goede werk’, nu als sociaal ontwikkelbedrijf met het vizier op ‘het goede pad’. We zijn continu in beweging als organisatie en blijven verbinding zoeken met onze negen gemeenten en honderden werkgevers en partners in de regio. En dat alles met slechts één doel: een groep kwetsbare inwoners ondersteunen in hun arbeidsontwikkeling.

Om mensen ook in de toekomst te ondersteunen, is gaandeweg een instrumentarium ontwikkeld dat ons tot een specialist in de regio heeft gemaakt. De werkleerinfrastructuur die we bij WSD hebben opgezet, zal ook in de toekomst nodig blijven. Waarom? Er zullen altijd mensen zijn die daarop aangewezen zijn.”

Jubileumviering “2021 stond in het teken van ons 65-jarig bestaansjubileum, al vierde WSD dat bescheiden. De coronapandemie stond een groot feest met alle collega’s in de weg, maar wat in het vat zit verzuurt niet. Houd dus rekening met een leuk feest in de loop van 2022. We vierden ons jubileum onder meer met de uitgave van een boekwerk met 65 portretten. Het Algemeen bestuur verraste ons met ‘De nieuwe toekomst’, een sculptuur met een toepasselijke naam van beeldend kunstenaar Corry Ammerlaan. Een heel leuk initiatief was de maandelijkse uitreiking van de WSD-lintjes. Medewerkers konden collega’s aanmelden die ze extra in het zonnetje wilden zetten; ze werden vervolgens verrast met een jubileumspeld. Met de ‘Wensexpres’ konden collega’s een wens in vervulling laten gaan door bijvoorbeeld hun werkplek te laten pimpen. Dat de ondertekening van de nieuwe CAO Aan de slag voor participatiewetters op 1 juli bij WSD plaatsvond, was een kers op onze verjaardagstaart. WSD maakt zich immers al jaren hard voor fatsoenlijke arbeidsvoorwaarden voor deze groep en de aanwezigheid van Job Cohen was extra bijzonder. Hij was op dat moment voorzitter van Cedris, de landelijke vereniging voor een inclusieve arbeidsmarkt

WSD Jaarverslag

die nu geleid wordt door Mohamed el Mokkadem. De nieuwe preses van Cedris bezocht WSD begin 2022.” Coronacrisis “De coronacrisis was - net als in 2020 - ook in 2021 alomtegenwoordig. Als er iets is dat we tijdens deze crisis geleerd hebben, is dat we als organisatie creatief en inventief zijn en oplossingsgericht werken. Omdat arbeid hoog in het vaandel staat, was op slot gaan nooit een optie. Werk biedt onze doelgroepmedewerkers immers dagstructuur, sociale contacten én inkomen en daarom zijn onze deuren altijd opengebleven. Met inachtneming van alle coronamaatregelen natuurlijk. Een punt van zorg was én is de uitvoering van de in 2015 ingevoerde Participatiewet. In Nederland zitten er nog steeds te veel mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt aan de kant. Het gaat niet goed met ‘inclusie’ en de Participatiewet heeft dat niet beter gemaakt. Sterker nog, cijfers laten zien dat de doelgroep nu minder kansen heeft dan vóór 2015.” Onbenut arbeidspotentieel “Als je bedenkt dat in Nederland een onbenut arbeidspotentieel is van ruim 1 miljoen mensen, liggen er Nederland breed, maar óók in ons werkgebied, nog stevige uitdagingen die we graag oppakken. En dat doen we samen met onze negen gemeenten en natuurlijk ondernemers.

Hoewel 60 procent van alle werkgevers aangeeft bereid te zijn werkplekken in te richten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, blijft het daadwerkelijke percentage nog steken op 12. Hoog tijd dus dat we alle zeilen bijzetten en onze de ambitieuze

lokale plannen uitrollen die we in 2021 samen met gemeenten hebben opgesteld. Alleen dan kunnen we kwetsbare inwoners in onze gemeenten ondersteunen op hun soms hobbelige route naar arbeid. Terugkijkend op ons 65-jarig bestaansjubileum en het vizier richtend op de toekomst, zie ik dat we als WSD van betekenis zijn voor onze 2.100 doelgroepmedewerkers. Ik ben blij met het vertrouwen en commitment van onze negen gemeenten en spreek mijn grote waardering en dank uit aan alle collega’s.”

11

2021

‘WSD is een mooie ontwikkelingsgerichte organisatie’

12

Dries Mattheeuwse ontving een lintje in het jubileumjaar van WSD

Naam:

Dries Mattheeuwse (63)

Woont in:

Oirschot

Beroep:

uitvoerder bij WSD

Bijzonder:

Dries is bestuurslid van muziekvereniging Concordia in Spoordonk. Als slagwerker maakt hij al veertig jaar deel uit van het slagwerkkorps van Concordia

WSD Jaarverslag

De gemeentewerf van zijn woonplaats Oirschot was de plek waar Dries Mattheeuwse in 2021 het WSD-lintje kreeg opgespeld. Samen met collega Robert Kerckhoff was Dries voorgedragen voor de eervolle onderscheiding, die in het jubileumjaar van WSD elke maand aan medewerkers werd uitgereikt. “Een mooie blijk van waardering van een collega die we tijdens een hele verdrietige periode intensief hebben ondersteund”, blikt Dries terug. Dries valt meteen met de deur in huis. “Ik ben een mensenmens. Als iemand om hulp of ondersteuning verlegen zit, kom ik in actie.” Dat deed hij met collega Robert ook toen medewerker Hans van der Staaij vorig jaar afscheid moest nemen van zijn echtgenote. “Als leidinggevenden hebben we Hans begeleid bij het rouwproces en hem ondersteund waar dat nodig was. Hans was blij dat we er voor hem waren, al vind ik dat niet meer dan normaal hoor ...” Veelzijdige baan Bijna 25 jaar geleden maakte Dries de overstap van de gemeente Sint-Oedenrode naar WSD. Bij het sociaal ontwikkelbedrijf werkt hij sindsdien als uitvoerder in het groenbeheer. “Ik begeleid andere uitvoerders en voormannen in hun dagelijks werk en neem opdrachten aan. Ik kijk ook mee naar de ontwikkeling van doelgroepmedewerkers en verzorg groenopleidingen.

Wie herhalingstoolboxen voor het werken met de motorkettingzaag, bosmaaier of elektrische heggenschaar volgt, komt mij ook in het leslokaal tegen.” Dries’ ‘veelzijdige en mooie baan’ - zijn eigen woorden omvat nog meer facetten. Zo is hij leidinggevende op vijf milieustraten die onder de paraplu van WSD in het werkgebied worden geëxploiteerd. “De milieustraat in Son en Breugel behoorde al eerder tot mijn portefeuille, in 2021 zijn de voorzieningen in Sint-Oedenrode, Schijndel, Haaren en Best erbij gekomen. Ik denk momenteel mee over de transformatie van de Rooise milieustraat tot recycleplein. Daarnaast train ik onze mensen, bijvoorbeeld hoe ze asbest kunnen herkennen en moeten omgaan met klein chemisch afval.”

Pluriform WSD is de voorbije jaren veranderd van een sociale werkvoorziening in een sociaal ontwikkelbedrijf. Dries heeft dat als bijna-zilveren medewerker van dichtbij meegemaakt. “Toen ik bij WSD kwam, werkten vooral bouwvakkers met fysieke klachten en boeren die hun bedrijf hadden beëindigd in het groen. Nu werk ik met een hele pluriforme groep mensen die om uiteenlopende redenen een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben. De onderliggende problematiek is vaak complex en varieert van een fysieke beperking tot psychiatrische kwetsbaarheid.”

‘Ik ontmoet veel mensen die een enorme drive hebben’ 13

Dries houdt van het werken met inburgeraars. Ontelbare succesverhalen kan hij vertellen over mensen die na een vlucht uit een oorlogsgebied in het Midden-Oosten of Afrika naar Nederland komen om een nieuw bestaan op te bouwen. “Ik werk vaak met bewoners van het asielzoekerscentrum in Oisterwijk en ontmoet veel mensen die een enorme drive hebben. Het is mooi dat WSD als ontwikkelingsgerichte organisatie kan bijdragen aan hun integratie, bijvoorbeeld door taalcursussen en werkplekken aan te bieden.” Sturen op zelfsturing Met Sturen op zelfsturing streeft WSD ernaar kandidaten meer zelfregie te geven. “Een hele mooie training”, vindt Dries. “In plaats van kandidaten continu aan het handje te nemen, kijken we in gesprekken wat ze zelf kunnen regelen of nodig hebben om verder te groeien. Dat werkt, ook tijdens de jaarlijkse voortgangsgesprekken die we heel toepasselijk ‘Ik ben aan de bal’ noemen. We verkennen wat we voor iemand kunnen betekenen of welke trainingen passend zijn. Jongeren kunnen ervoor kiezen om op snuffelstage te gaan, bijvoorbeeld in het groen.” Als de foto gemaakt wordt, trekt Dries zijn WSD-jas aan. Het WSD-lintje wordt nog even opgepoetst. “Ik draag het WSD-lintje met trots, elke dag. Dus ook vandaag.”

2021

Instroom, doorstroom en uitstroom Edith Bakker, directeur Participatie, WSD: “WSD heeft zich in haar ruim 65-jarige bestaansgeschiedenis ontwikkeld van een klassiek SW-bedrijf naar een innovatief mensontwikkelbedrijf. We hebben de infrastructuur binnen onze organisatie zo ingericht, dat alle doelgroepmedewerkers kunnen rekenen op maximale ontwikkeling.” 14

De Participatiewet is leidend en stelt ons elke dag voor de uitdagende opdracht iedereen die bij ons aanklopt naar vermogen te laten participeren op de arbeidsmarkt. Mensen stromen bij ons in en ontwikkelen zich. Ze komen waar mogelijk in aanmerking voor doorstroming en - heel belangrijk! - stromen als het even kan uit naar regulier werk. Als uitstroom onverhoopt niet lukt, biedt WSD zelf of bij partners binnen ons rijke netwerk uitkomst.” Grote uitstroom “Het werkgebied van WSD omvat negen gemeenten binnen de Brabantse stedendriehoek. Met elke gemeente maken we afspraken over de instroom van doelgroepmedewerkers en leggen we samen eigen accenten. In 2021 was er veel aandacht voor de problematiek rond jongeren en inburgeraars. Met elke instromer bekijken we waar interesses liggen en welke van onze negen werkleerlijnen passend zijn: productie, techniek, facilitair, groen, schoonmaak, logistiek, catering, zorg en retail. Omdat onze werkleerlijnen goed aansluiten op de arbeidsmarkt, zagen we vorig jaar een grote uitstroom. Mede dankzij de enorme krapte op de arbeidsmarkt is het ons in 2021 gelukt liefst 150 mensen te laten uitstromen naar regulier werk. Ik deel een grote pluim uit aan onze accountmanagers die zich onafgebroken hebben ingespannen om dit te bereiken.

De uitstroom stelt ons overigens wel voor een nieuwe uitdaging: de instroom op peil houden en zo het in-, door- en uitstroommodel koersvast op de rails houden.” Granieten bestand “Met onze negen gemeenten zochten we naar extra mogelijkheden om voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt passend werk te vinden. Daarvoor zullen we gezamenlijk moeten kijken hoe we bijvoorbeeld ouderen en mensen die langdurig in de bijstand zitten – het zogeheten granieten bestand – aan werk kunnen helpen en de kaartenbak op die manier verder ledigen. Een initiatief dat de instroom van doelgroepmedewerkers kan stimuleren, beoogt mensen te activeren die een GGZ-achtergrond hebben en in de WMO (Wet maatschappelijke ondersteuning) zitten.

WSD Jaarverslag

Ook ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding (OAD) biedt kansen om de instroom op gang te houden. Sterker nog, de eerste resultaten laten zien dat mensen die in aanmerking kwamen voor OAD ook regelmatig uitstromen naar regulier werk. Daar ben ik supertrots op.” Inburgeringswet “In de afgelopen jaren hebben we als WSD enthousiast meegedaan aan pilots voor inburgeraars. In de aanloop naar de nieuwe Wet inburgering, die op 1 januari 2022 van kracht is geworden, hebben we als WSD mogen experimenteren, gefinancierd door het ministerie. Ik vind het bijzonder dat een aantal resultaten van de pilot daadwerkelijk in de Wet inburgering verankerd is. Een voorbeeld is de Z-route die naast taal de zelfredzaamheid van inburgeraars stimuleert. Alle negen WSD-gemeenten laten de Z-route door WSD uitvoeren. Sterker nog: bij WSD zijn al 130 mensen gestart. Ze volgen bij onze Werkacademie cursussen en opleidingen en ik verwacht dat een groep van hen medio 2022 al kan instromen op een van onze werkleerlijnen. Mijn inschatting is dat een fors percentage uiteindelijk regulier werk vindt.” Coronacrisis “De coronacrisis speelde ons ook in 2021 parten. Zo was het aanbieden van cursussen aan inburgeraars bij de Werkacademie soms lastig; een deel werd noodgedwongen online verzorgd. De pandemie heeft ons ook geleerd creatief en vindingrijk te zijn.

En… mensen die bij WSD werken hebben een groot verantwoordelijkheidsgevoel. Toen door een reeks coronabesmettingen gaten vielen in de organisatie, stonden altijd medewerkers op die ze opvulden. Voorbeeld: consulenten die hun bureau verlaten en zonder aarzeling als werkleider aan de slag gaan in het groenbeheer. Mooi hè!”

‘Met onze negen gemeenten zochten we naar extra mogelijkheden om voor inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt passend werk te vinden.’

15

2021

‘Ik heb een hele grote groei doorgemaakt’

Kim combineert baan bij marechaussee met mbo-studie

16

Naam:

Kim (23)

Woont in:

regio Eindhoven

Beroep:

management assistent bij de Koninklijke Marechaussee

Bijzonder:

Kim maakt in haar vrije tijd potlood- en houtskooltekeningen voor meerdere politie- en defensie-eenheden

WSD Jaarverslag

Het gaat goed met Kim. Ze heeft zojuist haar functie als management assistent bij het ministerie van Defensie verruild voor een soortgelijke baan met nóg meer perspectief bij de Koninklijke Marechaussee. Daarnaast volgt ze de opleiding tot management assistent aan het Summa College in Eindhoven en was haar vriendenkring nog nooit zo groot. “Ik heb mijn leven weer op orde en beschouw dat als het grootste succesverhaal ever.” Enkele weken geleden verruilde Kim haar bureaustoel op de kazerne in Oirschot voor het kantoor van de Koninklijke Marechaussee. “Afscheid nemen viel niet mee en ook mijn collega’s hadden het er moeilijk mee”, blikt ze terug. “Ik heb mooie tijden beleefd bij het Opleidings- en Trainingscentrum Rijden & Bergen in Oirschot, maar voelde dat mijn tijd was gekomen om verder te gaan. Bij de Koninklijke Marechaussee kan ik doorgroeien naar een reguliere functie.”

‘Mensen durfden mij in mijn kracht te zetten’

Kim vertelt dat ze op de kazerne een grote ontwikkeling heeft doorgemaakt. “Met dank aan al die geduldige collega’s die me steeds meer verantwoordelijkheden hebben gegeven. Ze boden me een kans om te leren én lieten me fouten maken. De mensen bij Defensie durfden mij in mijn kracht te zetten en dat heeft ertoe geleid dat ik meer vertrouwen in mezelf én de mensen om mij heen heb.” Pestgedrag Kim groeide op in een Brabantse gemeente waar haar jeugd werd bepaald door de vechtscheiding van haar ouders. Ze bezocht enkele basisscholen en slaagde met een jaartje vertraging voor een vmbo-opleiding. “Naast de vechtscheiding lag ook altijd pestgedrag op de loer. Op meerdere scholen ben ik gepest en dat zorgde ervoor dat ik heel erg onzeker was.”

Ook op het mbo ging het pesten door en lukte het Kim niet haar opleiding af te ronden. “Ik heb lange tijd psychologische hulp gehad. Na het stranden van mijn studie zag ik het even niet zitten. Ik was depressief en liep soms rond met zelfmoordgedachten. Het volgen van een BBL-opleiding en een leerwerktraject was daardoor geen groot succes.” Gebroken meisje Dat veranderde toen Kim aanklopte bij het gemeentehuis in haar woonplaats en ze aangaf haar studie weer te willen oppakken en aan het werk te willen. “Toen kwam WSD in beeld. Omdat ik eerder stage had gelopen bij de Koninklijke Luchtmacht en Defensie mijn interesse had, kwam een functie bij de Koninklijke Landmacht op mijn pad. Het duurde niet lang voordat ik daar via WSD gedetacheerd werd en aan de slag kon als management assistent. Ik veranderde van een gebroken meisje in een zelfbewuste jonge vrouw die haar leven op orde heeft.” Over haar nieuwe baan is Kim enthousiast. “Ik voel me nu al een spin in het web. Ik ondersteun de brigadecommandant, diens plaatsvervanger en de staf. Wat ik doe? Notuleren, planningen maken, agenda’s beheren, afspraken maken en lunches organiseren.” Eén dag per week bezoekt Kim het Summa College. ”Ik heb geleerd goed en slim te plannen, dus dat mbo-diploma gaat er komen.” Uitlaatklep Als ze het soms even wat gas terug wil nemen, is er een schetsboek.

“Ik houd van tekenen, als hobby en als uitlaatklep. Ik teken vaak in opdracht van defensieonderdelen, vooral voor de Dienst Speciale Interventies, het Korps Commandotroepen en de Brigade Speciale Beveiligingsopdrachten. Of ik er iets mee verdien? Nee hoor, met mijn tekeningen geef ik een stukje erkenning aan de mannen en vrouwen die hele zware opdrachten moeten doen. Daar wil ik niet voor betaald worden.”

17

2021

Sociaal inclusief ondernemen Marc Christiaens, directeur Werk & Ontwikkeling, WSD: “Steeds meer ondernemers zijn bereid om sociaal inclusief te ondernemen. Ze bieden mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt graag een passende werkplek. Dat kan een bijna reguliere baan met aardig wat verantwoordelijkheden zijn, maar in andere gevallen gaat het om beschut werk, 18

afgestemd op iemands specifieke achtergronden en eventuele beperkingen. Samen kiezen we voor maatwerk.”

Bij maatwerk past dat we mensen bij voorkeur in de eigen regio plaatsen. Het werkgebied van WSD omvat immers negen gemeenten binnen de Brabantse stedendriehoek. We willen voorkomen dat iemand die in Son en Breugel woont aan het werk gaat in Oisterwijk of van Nuenen naar Vught moet pendelen. Samen met gemeenten en ondernemers zoeken we zoveel mogelijk naar lokale of regionale oplossingen. Met steeds de ambitie van de mensen voor ogen. Dat wil zeggen dat we werk zoeken in een richting die bij hen past. Van productie, techniek en groenbeheer tot schoonmaak, logistiek en retail.” Stevige uitdaging “Recente cijfers laten zien dat 60 procent van alle ondernemers bereid is werkplekken in te richten voor de doelgroep. Slechts 12 procent zet uiteindelijk deze stap, dus hier ligt een uitdaging voor sociaal ontwikkelbedrijven. Bij WSD zetten accountmanagers van de afdeling Marketing & Verkoop hun beste beentje voor om ondernemers te enthousiasmeren voor sociaal inclusief ondernemen. Dat doen ze bijvoorbeeld door bedrijfsbezoeken af te leggen en alle voordelen op een rijtje te zetten. Onbekend maakt nog te vaak onbemind, merken we. Wat helpt is dat WSD in haar ruim 65-jarige geschiedenis een uitgebreid en robuust netwerk heeft op weten te bouwen. WSD kan deuren openen. Daarnaast bieden samenwerkingsverbanden vaak soelaas, zoals Aantwerk.

Daarin hebben zich meer dan 170 bedrijven verenigd die de poort gastvrij openzetten voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Ik zie Aantwerk als een olievlek; steeds meer ondernemers doen mee. Zonder aarzeling zijn zij bereid optimaal aangepaste werkplekken te realiseren.” Productielocaties “WSD werkt trouwens niet alleen samen met bedrijven die mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt in dienst nemen of op detacheringsbasis werk bieden. We staan ook open voor uitbesteed werk dat in onze eigen productielocaties verricht wordt en wezenlijk bijdraagt aan de ontwikkeling van mensen. In Best hebben we in 2021 een nieuwe productielocatie ingericht die officieel

WSD Jaarverslag

door de wethouder is geopend. Hier (her)vinden enkele tientallen mensen hun werkplezier. Ik ben trots op de impuls die we hebben gegeven aan OAD: Ontwikkelingsgerichte Arbeidsmatige Dagbesteding. Kringloopwarenhuis Het Goed in Nuenen is er vorig jaar voortvarend mee gestart, bij WSD in Boxtel is OAD al veel langer een begrip. We diagnosticeren in een periode van zes tot twaalf maanden of en op welke wijze mensen met een arbeidsbeperking passend werk kunnen krijgen. Na de diagnose wordt duidelijk of iemand kan doorontwikkelen naar een regulier dienstverband.” Milieustraten “Sociaal inclusief ondernemen past helemaal bij deze tijd. Klimaat, duurzaamheid en een circulaire economie zijn steeds vaker leidend en daarin passen de projecten die WSD vorig jaar is gestart in de milieustraten van SintOedenrode en Best. Onze medewerkers voeren de regie; ze scheiden en sorteren afval dat inwoners aanbieden. Ze beoordelen welke goederen in aanmerking komen voor reparatie of hergebruik, zodat de containers leger blijven en gemeenten aanzienlijk minder restafval hoeven te verwerken. Een win-winsituatie. Milieustraten zijn in mijn ogen perfecte ontwikkelplekken. Mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt volgen er toegepaste trainingen, leren veilig werken met een VCA-certificaat en hebben dagelijks klantcontact.

En weet je wat mooi meegenomen is? Ze dragen stevig bij aan de circulaire economie.”

‘Bij WSD zetten accountmanagers van de afdeling Marketing & Verkoop hun beste beentje voor om ondernemers te enthousiasmeren voor sociaal inclusief ondernemen.’

19

2021

‘Sociaal inclusief ondernemen zit in onze genen’ Joost van Schaaijk vindt het belangrijk dat iedereen kan meedoen

20

Naam:

Joost van Schaaijk (62)

Woont in:

Schijndel

Beroep:

mede-eigenaar ISC (Intelligent Sustainable Construction), Schijndel

Vrije tijd:

enthousiast seizoenkaarthouder van Ajax

WSD Jaarverslag

“Iedereen die bij ons werkt, weet dat we altijd plaats bieden aan mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt.” Volgens mede-eigenaar Joost van Schaaijk van ISC aan de Heidebloemstraat in Schijndel heeft zijn bedrijf al meer dan vijftien jaar een hechte band met WSD. In de beginjaren bood ISC onderdak aan een of twee kandidaten met een arbeidsbeperking, in drukke tijden staat de teller op zeven of acht medewerkers.

‘We houden rekening met de capaciteiten en beperkingen van onze medewerkers’ ISC is gespecialiseerd in het ontwikkelen en produceren van innovatieve en duurzame kunststof bouwelementen, zoals raam- en onderdorpels. Naast een dozijn vaste medewerkers biedt de onderneming momenteel werk aan vijf mensen die via WSD worden gedetacheerd. “Ons team straalt uit dat we open staan voor mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Samen staan we voor ze klaar en zijn we bereid ze op de werkvloer te ondersteunen in hun leer- en ontwikkelingsproces.” Korte lijntjes De werkzaamheden die de WSD-medewerkers bij ISC verrichten zijn gevarieerd. “Het gaat om productie- en montagewerk, maar ook om inpakken en verzendklaar maken van bestellingen”, gaat Joost verder. “De mensen die via WSD bij ons terecht komen, worden in eerste instantie begeleid en ondersteund door onze productieleider. We houden rekening met de capaciteiten en beperkingen van deze kandidaten. Alle vaste medewerkers weten dat ze een handje moeten helpen als daar behoefte aan is. Bovendien zijn de lijntjes met de WSD-consulent kort.” Joost is content met de hechte relatie die hij met WSD heeft opgebouwd. “Ik vind het belangrijk dat ISC plaats biedt aan mensen die zich binnen de techniekbranche willen ontwikkelen. En we gaan graag een stapje verder. We hebben al minstens vijf mensen in vaste dienst die

hier ooit via WSD zijn binnengekomen. Zo dragen we bij aan de uitstroom naar regulier werk. Op dit moment bieden we werk aan drie enthousiaste inburgeraars uit Eritrea. Eén van hen is al in vaste dienst, de tweede volgt binnenkort.” Sociaal nest Sociaal inclusief ondernemen zit Joost in de genen. “Mij is vroeger met de paplepel ingegeven dat het belangrijk is mensen die minder kansen hebben te ondersteunen. Ik kom uit een sociaal Schijndels nest en vind het daarom niet meer dan logisch dat we bij ISC werk bieden aan mensen die een afstand hebben tot de arbeidsmarkt. Natuurlijk zijn we een bedrijf dat winst moet maken, maar het is nóg belangrijker dat onze producten goed zijn en dat iedereen ruimte krijgt om er met toewijding aan te werken.” Joost vertelt enthousiast dat zijn schoonvader vroeger ook werk bood aan mensen met een arbeidsbeperking. “In het pand waar ISC nu gehuisvest is, runde hij vroeger een florerend confectie-atelier waar tussen de zeventig en tachtig vrouwen machinaal truien breiden. Onder hen ook enkele meisjes met een beperking die in het atelier passend werk verrichtten. Denk aan allerlei hand- en spandiensten ter ondersteuning van het productieproces.” Lokaal aan het werk De meeste mensen die via WSD bij ISC gedetacheerd zijn, komen uit Schijndel of directe omgeving.

Dat past bij de visie dat mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt zoveel mogelijk lokaal aan het werk gaan. Joost: “Bijna alle kandidaten van WSD komen uit Schijndel, een enkeling uit Vught of ’s-Hertogenbosch.” De vraag is wat sociaal inclusief ondernemen oplevert. Joost is klip en klaar: “Het allerbelangrijkste is dat het team van ISC erin slaagt mensen een stapje verder te helpen en bij te dragen aan hun ontwikkeling. Het geeft een goed gevoel als je ziet dat mensen dankzij arbeid beter mee kunnen doen in onze samenleving.”

21

2021

Koers WSD Theo Keijzers, directeur Innovatie & Projecten, WSD: “Na de invoering van de Participatiewet in 2015 is WSD aan de slag gegaan om een nieuwe koers te bepalen. Met succes hebben we aan een breed gedragen koersdocument gewerkt waarmee de instroom van doelgroepmedewerkers op gang is gehouden en versterkt. Bovendien is de continuïteit van onze 22

organisatie hiermee gewaarborgd.”

Koersdocument “Het koersdocument dat in 2020 unaniem is vastgesteld heeft in ons jubileumjaar 2021 een stevig vervolg gekregen, dat zich in drie punten laat samenvatten. Samen met onze negen gemeenten hebben we vorig jaar lokale plannen opgesteld die onze onderlinge samenwerking aanzienlijk versterken. Op alle fronten leeft de gedachte dat we samen onderweg zijn naar iets moois en we elkaar beter hebben leren kennen. De lokale plannen zijn in oktober door een Intergemeentelijke Projectgroep besproken en van een advies voorzien. Voor elke gemeente is een projectleider aangesteld die het uitrollen van de lokale plannen zal borgen. Een tweede uitvloeisel van het koersdocument was in 2021 de oprichting van De Kenniskompanie. Dit expertisecentrum komt in een andere bijdrage binnen dit jaarverslag uitgebreid aan bod en draagt bij aan kennisoverdracht. Samen met de lokale plannen hoort De Kenniskompanie tot de basisdienstverlening in de negen WSD-gemeenten. De ontwikkeling van zogeheten plusdiensten komt eveneens voort uit het koersdocument. Om inwoners naar arbeid toe te leiden, biedt WSD trainingen, workshops en opleidingen aan die bijdragen aan een succesvol ontwikkeltraject.

Gemeenten kunnen bij ons aankloppen om plusdiensten zoals een sollicitatietraining, een taalcursus of de Z-route af te nemen en aan inwoners uit de doelgroep aan te bieden.” Passend werk “Met het koersdocument in handen is het onze gezamenlijke ambitie in 2025 minimaal 2.100 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt passend werk te bieden. Een stevige opgave omdat er veel uitstroom is en de instroom terugloopt. Waar bij aanvang van de coronacrisis nog rekening werd gehouden met een economische teruggang, blijkt nu sprake van groei met als gevolg een enorme krapte op de arbeidsmarkt. Mensen komen eenvoudiger aan regulier werk; het beperkt de instroom in de bijstand en bij het UWV.

WSD Jaarverslag

WSD blijft zich richten op mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt maar zal de bakens ook moeten verzetten. Meer dan ooit richten we ons nu ook op mensen die heel ver weg staan van een plek op de arbeidsmarkt. Denk aan ouderen, vluchtelingen die al jarenlang aan de zijlijn staan of mensen die geen aanspraak maken op een uitkering maar wel verlegen zitten om arbeidstoeleiding. We pleiten voor het opschudden van de gemeentelijke kaartenbakken om zo ook de zogeheten granieten bestanden aan te boren.” Campagne “De lokale plannen gaan ons daarbij helpen. Net als een campagne die in 2022 gelanceerd wordt en potentiële doelgroepmedewerkers uitnodigt in beweging te komen. We schuiven samen met gemeenten aan tafel met inwoners die langdurig aan de zijlijn van de arbeidsmarkt staan. Vanwege de coronacrisis was het in 2021 niet mogelijk om op grote schaal persoonlijke gesprekken te voeren. Tegelijk roepen we werkgevers op hun bedrijven open te stellen voor kwetsbare doelgroepen. Goed om te weten: bij WSD staan we klaar om ondernemers met raad en daad bij te staan. Het is immers onze ambitie alle inwoners naar vermogen mee te laten doen en passend werk te laten verrichten. Wat dat betreft is er de afgelopen 65 jaar bij WSD weinig veranderd.”

‘Met het koersdocument in handen is het onze gezamenlijke ambitie in 2025 minimaal 2.100 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt passend werk te bieden.’

23

2021

‘Werk is een mooi middel om andere levensdoelen te bereiken’

24

Saskia Jansen blij met lokale plannen gemeente Best en WSD

Naam:

Saskia Jansen (53)

Woont in:

Vught

Beroep:

senior-beleidsadviseur Sociaal Domein, gemeente Best

WSD Jaarverslag

WSD heeft een nieuwe koers uitgestippeld die twee jaar geleden bestuurlijk is vastgesteld en in 2021 verder is uitgewerkt. De rode draad: WSD en haar negen gemeenten werken nog intensiever samen om inwoners met een afstand tot de arbeidsmarkt passend werk te bieden. “Dankzij een lokaal plan staan we met WSD dichter bij onze inwoners en wordt onderlinge samenwerking gestimuleerd”, zegt senior beleidsadviseur Saskia Jansen van de gemeente Best. Het interview met Saskia vindt plaats aan de Industrieweg in Best, waar WSD in het najaar van 2021 een bedrijfspand in gebruik heeft genomen. Hier is een productiehal waar doelgroepmedewerkers beschut werk verrichten. Er is ook een ruimte waar inwoners, zoals statushouders en jongeren, een training, taalles of workshop kunnen volgen. Ook biedt het huurpand onderdak aan de pilot ontwikkelingsgerichte arbeidsmatige dagbesteding (OAD). “Een ruimte op de eerste verdieping zal waarschijnlijk medio 2022 in gebruik worden genomen voor OAD”, licht Saskia toe. OAD richt zich op inwoners die in aanmerking komen voor dagbesteding. Binnen OAD worden deze inwoners intensief begeleid. In een tijdsbestek van zes, hooguit twaalf maanden wordt bekeken of een inwoner zich kan ontwikkelen tot een vorm van (betaald) werk”, vertelt Saskia. Op de nieuwe locatie werken veel inwoners van Best.

Een deel van hen werkte eerder bij WSD in Boxtel, maar kan nu in de eigen woonplaats aan de slag. “Dit sluit aan bij het idee dat we lokaal werk willen creëren.” Intensief traject Het lokaal plan dat WSD en Best hebben samengesteld omvat naast OAD ook de Z-route waarbij de Z staat voor zelfredzaamheid. De route, als pilot opgezet met buurgemeenten Nuenen, Oirschot en Son en Breugel, ondersteunt mensen met een lage leerbaarheid die moeite hebben met het leren van een nieuwe taal. “Aan het opstellen van het lokaal plan is een intensief traject voorafgegaan”, blikt Saskia terug. “Na een eerste sessie in 2020 volgden - na een noodgedwongen coronapauze - in 2021 nog eens drie bijeenkomsten waaraan projectgroepleden enthousiast deelnamen. Het resultaat:

een lijst van bestaande projecten en nieuwe ideeën waarvoor gemeente en WSD zich gezamenlijk gaan inzetten.” Ontwikkelthema’s De hulp aan kwetsbare jongeren is een van de vier zogeheten ontwikkelthema’s die in het lokaal plan in Best is geformuleerd. “Veel jeugdigen vinden het moeilijk om aan de huidige eisen van de arbeidsmarkt te voldoen. Samen met WSD leren we ze hoe ze hun weg kunnen vinden en kijken we welke specifieke aandachtspunten vereist zijn. Het ultieme doel: jeugdwerkloosheid terugdringen.” Saskia vertelt dat het verstevigen van de samenwerking tussen WSD en andere maatschappelijke partners een ander ontwikkelthema is. “Het is wenselijk dat WSD en partners als Lumens, LEV, GGZ en MEE elkaar nog beter leren kennen en weten te vinden. Ketensamenwerking bevordert deskundigheid en stimuleert een integrale aanpak. Spontane ontmoeting helpt hier bij.”

‘Elke keer weer zie ik veel blije gezichten’ Andere ontwikkelthema’s in Best zijn de mogelijke invoering van het werkdiagnose-instrument en het preferent administratief proces loonkostensubsidie. “Voor alle nieuwe thema’s geldt dat gestart wordt met een zorgvuldige oriëntatie, uitwerking en afweging”, stelt de senior beleidsadviseur. “Daarna volgt een nieuw beslismoment en bepaalt de stuurgroep welke thema’s wel of niet haalbaar zijn.” Veel blije gezichten Saskia is enthousiast over de samenwerking met WSD. Als ‘accounthouder’ ziet ze dat WSD flink aan de weg timmert en snel anticipeert op landelijke ontwikkelingen. “Ik kijk met plezier naar de nieuwsflitsen en filmpjes die WSD regelmatig verspreid. Elke keer weer zie ik veel blije gezichten van mensen die weer aan het werk zijn, ook in Best. Werk is in mijn ogen een mooi middel om ook andere levensdoelen te bereiken.”

25

2021

De Kenniskompanie José Dankers, kwartiermaker bij De Kenniskompanie: “Met de oprichting van De Kenniskompanie in 2021 hebben de gemeenten Best, Boxtel, Meierijstad, Nuenen, Oirschot, Oisterwijk, Sint-Michielsgestel, Son en Breugel en Vught samen met WSD de kiem gelegd voor een expertisecentrum. Het expertisecentrum heeft de vorm van een community 26

waar professionals uit het sociaal domein elkaar ontmoeten, inspireren en versterken. En bundelen ze krachten om samen invloed uit te oefenen op de landelijke lobby.”

De achterliggende gedachte is dat we samen sterker zijn dan de som der delen. Onze aanpak is collegiaal; in onze naam vind je een verwijzing naar het woord ‘kompaan’ dat staat voor kameraadschap. Dankzij de Kenniskompanie vinden professionals elkaar makkelijker om kennis te delen.” Speelruimte “Als kwartiermaker ben ik op 1 april vorig jaar begonnen met het uitzetten van de lijnen. Je kunt me zien als iemand die een voortrekkersrol heeft om een infrastructuur te maken voor de professionals. De oprichting van De Kenniskompanie komt voort uit het idee een plek te creëren om kennis en ervaring te delen en waar letterlijk én figuurlijk speelruimte ontstaat om samen te leren, te ontdekken, te experimenteren en te innoveren. Ons werkgebied kent veel complexiteit en diversiteit. Samenwerking is dan heel erg fijn, samen weet je vaak meer dan alleen. Vooral voor consulenten, beleidsmedewerkers en teammanagers heeft een community voordeel. De Kenniskompanie beschikt over tal van instrumenten om professionals te verbinden en organiseert lezingen, inspiratiesessies, webinars en kennislunches.” Vertrouwde omgeving “Wie meedoet en bij ons aanhaakt, krijgt in een vertrouwde omgeving alle ruimte om kennis te delen en ook even wat afstand te nemen van de dagelijkse werkzaamheden.

Even uitzoomen, sparren met collega’s uit andere gemeenten en het werk eens door een andere bril bekijken levert altijd nieuwe inzichten op. Wat we nu al voorzichtig zien is dat met De Kenniskompanie meer denkkracht wordt georganiseerd en dat professionals elkaar beter ondersteunen. Deze werkwijze heeft een vliegwieleffect. De Kenniskompanie ontwikkelt zich de komende jaren tot een breed gedragen expertisecentrum en community waar niet alleen plaats is voor professionals van de negen gemeenten en WSD, maar waar ook medewerkers van sociaal-maatschappelijke instellingen aanhaken. Als kwartiermaker is het geweldig om hier een rol in te spelen, mee gelegenheid te scheppen om de goede dingen goed en vooral ook samen te doen.

WSD Jaarverslag

Ik ben er van overtuigd dat De Kenniskompanie in de toekomst uitgroeit tot een dynamisch platform waar professionals ruimte vinden elkaar te inspireren en gezamenlijk te innoveren in én voor een steeds complexere samenleving.”

‘Wie meedoet en bij ons aanhaakt, krijgt in een vertrouwde omgeving alle ruimte om kennis te delen en ook even wat afstand te nemen van de dagelijkse werkzaamheden.’

27

2021

‘Super-de-luxe: gefaciliteerd worden om kennis te delen’

28

Marlou van Osch ziet De Kenniskompanie als grote meerwaarde

Naam:

Marlou van Osch (34)

Woont in:

Vught

Beroep:

beleidsadviseur ontwikkeling, gemeente Vught

WSD Jaarverslag

“Ik voel een grote betrokkenheid bij de gezamenlijke opgave om de arbeidsmarkt zo inclusief mogelijk te maken.” Marlou van Osch is beleidsadviseur ontwikkeling bij de gemeente Vught en in die functie nauw betrokken bij het werk van WSD en De Kenniskompanie, die in april 2021 werd opgericht. “Alles begint bij werk en inkomen en ik draag daar graag mijn steentje aan bij.” Marlou kwam in 2021 met veel collega’s die eveneens werkzaam zijn in het sociaal domein voor het eerst in aanraking met De Kenniskompanie. “José Dankers is de drijvende kracht achter deze community waar we elkaar ontmoeten en beter leren kennen, maar vooral ook informatie delen. José is heel proactief en heeft me persoonlijk benaderd om aan te sluiten. Inmiddels heb ik al een webinar mogen verzorgen. Het zou mooi zijn als De Kenniskompanie in de toekomst verder wordt uitgerold en nog meer zaken samen kunnen worden opgepakt.” Ze vervolgt: ”De Kenniskompanie voorziet duidelijk in een behoefte, ook al zien de beleidsadviseurs van de negen WSD-gemeenten elkaar regelmatig. De eerste intervisie-sessies die zijn gehouden, heb ik als leerzaam ervaren omdat er in een vertrouwde omgeving volop tijd en ruimte was om ervaringen met elkaar te delen. Tijdens de intervisie bespraken we persoonlijke knelpunten en legden we elk onze eigen kijk op zaken op tafel.

De sessies hebben veel waardevolle inzichten opgeleverd waaraan alle deelnemers echt iets hebben tijdens hun dagelijkse werkzaamheden. Dat dit via De Kenniskompanie mogelijk is, vind ik super-de-luxe.” Lokaal actieplan Marlou juicht toe dat niet alleen beleidsadviseurs benaderd worden voor de activiteiten van De Kenniskompanie. “Het is zinvol om ook klantmanagers, trajectconsulenten en professionals van verschillende maatschappelijke partners te laten aansluiten als dit expertisecentrum een activiteit organiseert”, stelt ze. “Dat sluit aan bij een lokaal actieplan dat in Vught is geformuleerd. We vinden het belangrijk dat medewerkers kennismaken met het team van WSD en op locatie zien waar inwoners aan het werk gaan of gedetacheerd worden.”

De Kenniskompanie heeft meerdere instrumenten om professionals te verbinden en organiseert om die reden lezingen, inspiratie- en intervisie-sessies en kennislunches. Marlou vult aan dat ook een webinar kan bijdragen aan de doelstellingen van het expertisecentrum. “Ik heb in 2021 samen met anderen een webinar over inburgering gehouden. Inburgering zit in mijn takenpakket en ik ervaar elke dag dat WSD op dit vlak superactief is.”

‘Webinar over inburgering trok bijna 50 deelnemers’ 29

Inburgering Het webinar zette Marlou samen op met een collega uit Best en projectleider inburgering Achraf Essaidi van WSD; onder meer klantmanagers van de gemeenten Nuenen, Son en Breugel en Vught leverden een actieve bijdrage vanuit de dagelijkse praktijk. “Aan het webinar namen bijna vijftig professionals deel. Dat waren naast beleidsmedewerkers van de negen WSD-gemeenten ook medewerkers van WSD en onze maatschappelijke partners, zodat een compleet beeld van het inburgeringsbeleid kon worden gegeven en alle actuele vraagstukken de revue passeerden.”

2021

De nieuwe CAO Aan de slag Simone van Houtum, manager Personeel & Ontwikkeling, WSD: “De ondertekening van de nieuwe CAO Aan de slag op donderdag 1 juli was voor WSD een belangrijke gebeurtenis in 2021. De CAO is bedoeld voor alle mensen die in Nederland onder de Participatiewet (PW) vallen, dus ook de circa 500 medewerkers die volgens deze wet door WSD worden 30

ondersteund en begeleid. Nu beschikken niet alleen alle medewerkers SW maar ook alle PW-medewerkers over een eigen CAO en dat is beslist een grote verworvenheid voor de doelgroep.”

De CAO-ondertekening was ondanks de beperkende coronamaatregelen een feestelijke happening die plaatsvond in onze hoofdvestiging in Boxtel. Vertegenwoordigers van branchevereniging Cedris, VNG en vakbonden FNV en CNV zetten hun handtekening en stonden - elk vanuit hun eigen achtergrond - kort stil bij de totstandkoming van de CAO Aan de slag. Onder hen Job Cohen, op dat moment nog voorzitter van Cedris en natuurlijk ook bekend als voormalig PvdA-partijleider en oud-burgemeester van Amsterdam. Twee enthousiaste medewerkers vertelden waarom de nieuwe CAO voor hen zo belangrijk is.” Meer perspectief “De CAO Aan de slag is bedoeld voor werknemers die vallen onder de Participatiewet en niet zelfstandig het minimumloon kunnen verdienen. Daardoor zijn ze veelal werkzaam bij of gedetacheerd door een sociaal ontwikkelbedrijf zoals WSD. Met deze CAO Aan de slag hebben ze meer zekerheden en worden ze net als alle andere werknemers in Nederland erkend én herkend. Het vaststellen van de CAO Aan de slag heeft trouwens aardig wat voeten in aarde gehad. De Participatiewet werd ingevoerd in 2015, pas zes jaar later kon de overeenkomst door alle onderhandelaars ondertekend worden. Nu is de nieuwe CAO Aan de slag een feit en een veelomvattende overeenkomst die er mag zijn. Ik noem graag enkele belangrijke afspraken die alle onderhandelaars onderschrijven.

De formele arbeidsduur is bij een volledig dienstverband vastgesteld op 37 uur en er zijn drie salarisschalen met drie bijbehorende functieprofielen. Daarmee is er voor medewerkers PW die zich goed ontwikkelen loonperspectief en zijn ze niet uitsluitend aangewezen op het minimumloon. Bij een volledig dienstverband heeft een werknemer volgens de nieuwe CAO Aan de slag recht op 148 uur wettelijk verlof en 37 uur bovenwettelijk verlof. Ook zijn belangrijke afspraken gemaakt over de toeslagen voor overwerk en onregelmatige diensten. Bovendien krijgt iedereen die meer dan 6 kilometer van de werkplek woont een reiskostenvergoeding. En heel belangrijk is dat er pensioen wordt opgebouwd.

WSD Jaarverslag

Wie niet kan werken vanwege ziekte heeft gedurende maximaal één jaar recht op 100 procent van het laatstverdiende loon. In het tweede ziektejaar is dat 70 procent. Iedereen die 18 jaar of ouder is, bouwt bovendien pensioen op. Omdat de Participatiewet uitgaat van ontwikkeling, begeleiding en opleiding maakt de nieuwe CAO Aan de slag het makkelijker bij een andere werkgever aan de slag te gaan.” Vangnet “Heel belangrijk in Aan de slag vind ik de terugkomregeling. Wie bij een andere werkgever is gaan werken en buiten de eigen schuld om binnen twee jaar wordt ontslagen, kan terugkeren naar de oorspronkelijke werkgever. Dat geldt ook als een dienstverband na twee jaar niet wordt verlengd. Met deze afspraak is voor medewerkers PW een belangrijk vangnet in het leven geroepen dat zekerheid biedt, ook als het even tegenzit. Is de CAO Aan de slag daarmee compleet? In onze ogen zijn er nog een paar open eindjes die in de toekomst onze aandacht verdienen.” Fietsenregeling “Bij de toekomstige onderhandelingen zullen waarschijnlijk aanvullende afspraken gemaakt worden over de eigen bijdrage in het collectief vervoer. Ook wordt een concretere invulling van de periodieke maand verwacht. We zijn met de ondernemingsraad inmiddels een fietsenregeling overeengekomen, binnen de mogelijkheden die deze CAO Aan de slag biedt. In mijn ogen een mooie aanvulling op het arbeidsvoorwaardenpakket.”