2022-13 Raadsvoorstel Begraafplaats Oude Landen

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering: Datum B&W-besluit: Afdeling:

17 februari 2022 11 januari 2022 OH-Toezicht, Handhaving, Openbare orde en Veiligheid

Behandelend ambtenaar:

Hans van Reijmersdal

Portefeuillehouder:

J. Pernot

Zaaknummer(documentnummer): 212072 (1025852)

Onderwerp Kwaliteitsslag Gemeentelijke Begraafplaats Oude Landen Beslispunten 1. Een investeringskrediet van € 215.000,- vast te stellen voor het realiseren van een (stapsgewijze) kwaliteitsslag van de Gemeentelijke Begraafplaats Oude Landen. 2. Een investeringskrediet van € 35.000,- vast te stellen voor het realiseren van een sanitaire voorziening voor bezoekers van de Gemeentelijke Begraafplaats Oude Landen. 3. Extra jaarlijks budget van € 5.000,- beschikbaar te stellen voor onderhoud van de begraafplaats. 4. De kapitaallasten, andere meerkosten en de hogere baten, zoals weergegeven in de financiële paragraaf, te verwerken in de begroting 2022-2025 door vaststelling van de 4e begrotingswijziging van 2022. 5. De bestemmingsreserve Begraafplaats Oude Landen te laten vervallen en het saldo over te hevelen naar de algemene reserve. Dit wordt ook verwerkt in de 4e begrotingswijziging. Inleiding Gemeente Nuenen heeft in 2011 begraafplaats Oude Landen aan de Beekstraat te Nuenen laten aanleggen. Het beheer van de begraafplaats wordt sinds de aanleg hiervan uitgevoerd door Stichting Gemeentelijke Begraafplaats Oude Landen (hierna: de Stichting).

De begraafplaats is, mede dankzij de inzet van vele vrijwilligers uit de gemeenschap van Nuenen, uitgegroeid tot een volwaardige algemene begraafplaats waarbij plekken zijn gereserveerd om vanuit diverse geloofsrichtingen mensen een rustplaats kunnen vinden. De begraafplaats heeft een parkachtige structuur en is ingericht met diverse velden met elk een eigen uitstraling. Begraafplaats Oude Landen heeft in de omgeving (mede door de mogelijkheid voor het begraven van mensen uit de Islamitische geloofsgemeenschap ver daarbuiten) een ‘goede naam’ opgebouwd. Bezoekers vinden rust op de begraafplaats en kunnen nabestaanden daar op een prettige manier herdenken. Sanitaire voorziening Bij de aanleg van de begraafplaats is een werkruimte gerealiseerd waarin de beheerder kantoor houdt. In deze werkruimte is naast een kantoor ook een werkplaats en sanitaire voorziening (toilet en douchegelegenheid) aanwezig. De sanitaire voorziening was in eerste instantie bedoeld voor mensen die op de begraafplaats werkzaam zijn en bezoekers tijdens een begrafenis. Vanaf eind 2013 hebben de eerste begravingen plaatsgevonden van overledenen uit de Islamitische gemeenschap. Dit door het toestaan van begravingen waarbij eeuwigdurende grafrust wordt gerespecteerd. In de loop der jaren is het aantal begravingen vanuit de Islamitische gemeenschap in aantal sterk toegenomen. Inmiddels is een aanzienlijk

212072 Pagina 1 van 7

deel op de begraafplaats gereserveerd voor begravingen vanuit de Islamitische gemeenschap (Moslims). De beperkingen in het kader van Covid-19 hebben daarnaast ook sterke invloed op het aantal begravingen gehad ten gevolge van het verbod op vervoer van stoffelijke overschotten naar het buitenland. Door een toename van het aantal Moslimbegravingen nam het gebruik van de sanitaire voorziening aanzienlijk toe. De gerealiseerde sanitaire voorziening in de werkruimte van de beheerder was hier niet voor ingericht. De Stichting heeft daarom tussentijds besloten om gebruik te maken van mobiele units als extra sanitaire voorziening. De geplaatste mobiele units passen echter niet bij de uitstraling van begraafplaats Oude Landen die vanuit de Stichting en de gemeente naar de buitenwereld gegeven wil worden. Een nieuw aan te leggen sanitaire voorziening, die tevens de mogelijkheid geeft voor het uitvoeren van een rituele wassing voor overledenen vanuit de Islamitische geloofsgemeenschap, is daarom wenselijk. Parkachtige structuur Gemeentelijke Begraafplaats Oude Landen is ingericht met de uitstraling van een parkachtige structuur. De velden (gereserveerd voor graven met daaromheen gras) voor de verschillende geloofsrichtingen zijn omringd met beplanting en de paden tussen de velden zijn uitgevoerd met grind.

Het onderhoud van het groen op de begraafplaats is vanuit de Stichting uitbesteed aan derden (WSD). De jaarlijkse onderhoudskosten1 bedragen circa € 30.000,- (incl. BTW). Hierbij wordt het onderhoud uitgevoerd op een wijze die vergelijkbaar is met het onderhoud van een gemeentelijke plantsoenstrook. Voor 2022 zijn de afspraken al met elkaar gemaakt en vindt het onderhoud nog plaats door de WSD. Vanuit de gemeente en de Stichting is het wenselijk de begraafplaats een nog meer parkachtige structuur te geven en het onderhoud naar een hoger niveau te brengen. Om dit te bereiken is het noodzakelijk dat er opnieuw naar de inrichting van het terrein wordt gekeken waarbij en nieuwe beplanting (voornamelijk bomen) wordt aangebracht en het onderhoud van het totale groen voortaan uit te besteden aan een professioneel hoveniersbedrijf. De jaarlijkse onderhoudskosten stijgen hierdoor en komen hiervoor op circa € 35.000,- (incl. BTW). Indien mogelijk wordt het onderhoud uitbesteed aan een partij die werkt met social return. In 2022 kunnen de voorbereidingen voor de aanbesteding om het onderhoud door derden uit te laten voeren worden getroffen, zodat vanaf 1 januari 2023 het onderhoud over kan naar een nieuwe partij.

Groenplan Vanuit de gemeente en de Stichting ligt de wens begraafplaats Oude Landen te opwaarderen waarmee een kwaliteitsslag kan worden gegeven aan de inrichting van de begraafplaats. Hiervoor is door een externe deskundige (Todo 2.0) in mei 2020 een ‘Groenplan Oude Landen’ uitgewerkt (bijlage 1). Dit groenplan geeft, naast een opzet voor de beplanting, ook een doorkijk naar de mogelijkheden voor een overgang naar een beheersvorm waarbij een langlopende continuïteit is gewenst. Dit groenplan wordt als leidraad gebruikt voor de vervolgstappen richting uitvoering. Voor het realiseren van een kwaliteitsslag van de begraafplaats is een investeringskrediet nodig van circa € 215.000,-. Binnen dit bedrag kan een stapsgewijze kwaliteitsslag komende jaren invulling krijgen. Exploitatie De eerste jaren nadat de begraafplaats in gebruik was genomen was het aantal begravingen nog beperkt. De begraafplaats is tot op heden een rustplaats voor circa 10% van het totaal aantal overleden mensen uit de gemeenschap van Nuenen. Dit resulteert in een beperkte 1 Onderhoudskosten op basis van 2021

Pagina 2 van 7

212072

opbrengst. De laatste jaren is het aantal begravingen sterk toegenomen waardoor de opbrengst uit grafrechten aanzienlijk is gestegen. Dit ten gevolge van moslimbegraving en de pandemie waardoor moslims niet meer begraven konden worden in land van herkomst. In 2020 is een netto totaalbedrag van ruim € 425.000,- vanuit de Stichting overgemaakt naar de gemeente. Een prognose voor 2021 geeft een totaalbedrag van circa € 475.000,-. Inmiddels zien we een afname van het aantal begravingen van Moslims omdat een groot aantal weer wordt begraven in het land van herkomst. De verwachting is dat vanaf 2022 totaal circa 60 begravingen per jaar gaan plaatsvinden. Uitgaande van deze prognose, levert de begraafplaats vanuit de begravingen een opbrengst van circa € 280.000,-. Wat willen we bereiken Met dit raadvoorstel bereiken we de volgende doelen: • Aanleg van een sanitaire voorziening waar bezoekers van de begraafplaats tijdens een begrafenis gebruik van kunnen maken. • Realiseren van een (stapsgewijze) opwaardering (kwaliteitsimpuls) van de begraafplaats binnen het bedrag dat door de raad als investeringskrediet wordt vastgesteld. • Het onderhoud vanaf 1 januari 2023 door een professioneel hoveniersbedrijf uit te laten voeren. Argumenten 1.1 Kwaliteitsslag uitvoeren binnen het vastgestelde investeringskrediet In 2020 is een Groenplan (bijlage 1) uitgewerkt.

Door een investeringskrediet vast te stellen dient de uitvoering van de kwaliteitsslag binnen het vastgestelde budget plaats te vinden. Een overschrijding van het budget is daarbij niet toegestaan. 1.2 Kwaliteitsslag betalen uit opbrengsten begravingen De kosten voor het realiseren van een (stapsgewijze) kwaliteitsslag van de begraafplaats worden hoofdzakelijk betaald uit extra inkomsten van Moslimbegravingen vanuit de Islamitische gemeenschap. De opbrengsten leiden ondanks de extra uitgaven voor de (stapsgewijze) kwaliteitsslag, tot een positieve exploitatie van de begraafplaats. 2.1 Gebruik veranderd door toename begravingen Het gebruik van de sanitaire voorziening op de begraafplaats is door het aantal Islamitische begravingen sterk toegenomen. De sanitaire voorziening in het gebouw van de beheerder is hiervoor te beperkt. Door een intensiever gebruik is een definitievere sanitaire voorziening noodzakelijk. 2.2 Positieve uitstraling Gemeentelijke Begraafplaats De mobiele chemische toiletvoorziening die momenteel op de parkeerplaats voor auto’s zijn geplaatst leveren geen positieve bijdrage aan de uitstraling van een begraafplaats. Een voorziening verwerkt in een gebouw in stijl van de overig aanwezige bebouwing levert deze positieve uitstraling wel.

2.3 Tegemoetkomen aan wensen vanuit bezoekers Bezoekers van de begraafplaats maken voor een sanitaire stop nu gebruik van de mobiele units. Deze units zijn beperkt qua omvang en bieden geen mogelijkheid voor een eventuele rituele wassing voor begravingen uit de Islamitische gemeenschap. Met de aanleg van een sanitair gebouw kan aan deze wens invulling worden gegeven. 2.4 Kosten aanschaf en aansluiting blijven binnen budget Bij de aanleg van de begraafplaats in 2011 zijn alle voorzieningen (o.a. water, elektra, riolering) al aangebracht in de oprit van de begraafplaats. Door plaatsing van een sanitair gebouw dicht Pagina 3 van 7

212072

bij het toegangshek tot de begraafplaats, kan eenvoudig worden aangesloten op de bestaande voorzieningen zonder hoge aansluitkosten. Door vaststelling van een investeringskrediet dient voor de aanschaf en aanleg van de sanitaire voorziening binnen het totaalbedrag te worden gebleven. 3.1 Toename kwaliteit groenonderhoud Door het onderhoud van het groen op de begraafplaats uit te laten voeren door een professioneel hoveniersbedrijf, neemt de kwaliteit van het groen toe en krijgt de begraafplaats een nog professionele uitstraling als dat deze nu al heeft. 4.1 De baten en lasten van de nieuwe exploitatie-opzet moeten worden verwerkt in de begroting De financiële gevolgen van dit raadsvoorstel, zoals uitgewerkt onder de paragraaf ‘Wat mag het kosten’, verwerken we in de 4e begrotingswijziging 2022. 5.1 De bestemmingsreserve begraafplaats Oude Landen kan nu vervallen Omdat de exploitatie van de begraafplaats nu kostendekkend verloopt, kan de destijds ingestelde egalisatiereserve vervallen en het saldo worden toegevoegd aan de algemene reserve. Bij de oprichting van de begraafplaats in 2011 is besloten om een bestemmingsreserve in het leven te roepen. De raad besloot een marktconform tarief te heffen voor de begraafplaats waardoor vooral in de eerste jaren niet alle kosten gedekt werden door het grafrechttarief.

Voor het egaliseren van de lasten en baten over de jaren heen is de reserve begraafplaats Oude Landen gevormd. Op termijn, als de begraafplaats wel kostendekkend zou worden doordat de initiële investeringen zijn afgeschreven, zou de egalisatiereserve weer groeien naar € 1.000.000,-. Op dat moment zou de reserve weer worden teruggestort in de algemene reserve. Dit moment is vroeger gekomen dan destijds verwacht. Kanttekeningen en alternatieven 1.1 Mobiele sanitaire units laten staan De raad kan er voor kiezen geen investeringskrediet vast te stellen voor aanschaf van een nieuwe sanitaire voorziening. Indien de raad hiervoor kiest blijven de bestaande mobiele sanitaire voorziening gehandhaafd en blijft deze voorziening een negatieve uitstraling geven aan de algemene gemeentelijke begraafplaats. 2.1 Negatief aanzicht mobiele toiletunits De raad kan ervoor kiezen geen reserveringskrediet vast te stellen voor een extra sanitaire voorziening. Indien hiervoor wordt gekozen blijven de mobiele toiletunits bestaan en blijft de uitstraling hiervoor een negatieve bijdrage leveren aan het aanzicht op de parkeerplaats. 3.1 Toename kosten groenonderhoud Het onderhoud van het groen op de begraafplaats vindt momenteel plaats door medewerkers van de WSD. Doordat de WSD werkt met medewerkers die een afstand tot de arbeidsmarkt hebben, kunnen zij tegen lagere kosten de werkzaamheden aanbieden.

Het onderhoudsniveau is daarbij dan ook van een lager niveau. Door de onderhoudswerkzaamheden uit te besteden aan een professioneel hoveniersbedrijf, vindt een toename van de jaarlijkse onderhoudskosten plaats. Randvoorwaarden Niet van toepassing.

Pagina 4 van 7

212072

Planning In 2022 kan door het Stichtingsbestuur Beheer Gemeentelijke Begraafplaats Oude Landen een plan van aanpak worden uitgewerkt waarbij invulling kan worden gegeven aan een (stapsgewijze) uitvoering van een kwaliteitsslag van de begraafplaats. Planning van de investering voor uitvoering van de kwaliteitsslag: 2022: € 40.000,2023: € 100.000,2024: € 75.000,In het eerste kwartaal van 2022 kunnen de voorbereidingen voor de aanschaf en aanleg van een sanitair gebouw worden getroffen. De realisatie kan dan medio het tweede kwartaal van 2022 plaatsvinden. In 2022 worden de voorbereidingen getroffen voor het aanbesteden van het jaarlijks onderhoud aan een professioneel hoveniersbedrijf zodat vanaf 1 januari 2023 de werkzaamheden bij een nieuwe partij kunnen worden ondergebracht. Communicatie Het raadsbesluit wordt gecommuniceerd met de bestuursleden van Stichting Beheer Gemeentelijke Begraafplaats Oude Landen zodat zij in afstemming met de ambtelijke organisatie invulling kunnen geven aan de vervolgstappen. Wat mag het kosten Gevolgen voor begroting 2022-2025 (bijlage 2): (betreft dus wijziging t.o.v. de huidige begroting 2022 en meerjarenraming 2023-2025) 2022

2023

2024

2025

Kapitaallasten: rente

-

375

875

1.250

Kapitaallasten: afschrijving

-

875

875

15.208

Toegerekende salarissen en overhead

40.000

40.000

40.000

40.000

Exploitatie: meer beheers- en overige kosten

63.250

63.250

63.250

63.250

Exploitatie: meer variabele begraafkosten

52.500

52.500

52.500

52.500

-186.700

-186.700

-186.700

-186.700

Exploitatie: meer baten *)

Totaal -30.950 -29.700 -29.200 -14.492 *) opgeteld bij de bestaande begroting ramen we dan een voorzichtig bedrag van € 280.000,- baten.

In de eerste jaren is er een voordeel voor de begroting, doordat de kapitaallasten van de investering pas starten na oplevering. Structureel gezien is de opzet dat de exploitatie kostendekkend verloopt. Omdat de exploitatie van de begraafplaats nu kostendekkend verloopt, kan de destijds ingestelde egalisatiereserve vervallen en het saldo worden toegevoegd aan de algemene reserve. Het saldo van deze reserve bedraagt op 1-1-2022 volgens de begroting 2022 € 1.162.577,- (inclusief doorrekening van de tussentijdse rapportage najaar 2021). De werkelijke stand is pas bekend na het opmaken van de jaarrekening 2021. Pagina 5 van 7

212072

Evaluatie Niet van toepassing. Bijlagen 1. Groenplan Todo2.0. 2. Begrotingswijziging (4de) voor 2022.

Burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. M. Arents

M.J. Houben MBA

Pagina 6 van 7

212072

Onderwerp: Kwaliteitsslag Gemeentelijke Begraafplaats Oude Landen

De raad van de gemeente Nuenen c.a.; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van gelet op de desbetreffende bepalingen in de Gemeentewet;

BESLUIT: 1. Een investeringskrediet van € 215.000,- vast te stellen voor het realiseren van een (stapsgewijze) kwaliteitsslag van de Gemeentelijke Begraafplaats Oude Landen. 2. Een investeringskrediet van € 35.000,- vast te stellen voor het realiseren van een sanitaire voorziening voor bezoekers van de Gemeentelijke Begraafplaats Oude Landen. 3. Extra jaarlijks budget van € 5.000,- beschikbaar te stellen voor onderhoud van de begraafplaats. 4. De kapitaallasten, andere meerkosten en de hogere baten, zoals weergegeven in de financiële paragraaf, te verwerken in de begroting 2022-2025 door vaststelling van de 4e begrotingswijziging van 2022. 5. De bestemmingsreserve Begraafplaats Oude Landen te laten vervallen en het saldo over te hevelen naar de algemene reserve. Dit wordt ook verwerkt in de 4e begrotingswijziging.

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 17 februari 2022

DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

M.C.P. Laurenssen Msc

M.J. Houben MBA

Pagina 7 van 7

212072