2021-53 RV Bijlage 1 - Nota mantelzorg 2021 - 2025

Nota mantelzorg 2021-2025

Inhoud 1 | Inleiding .................................................................................................................................2 1.1 Voorbeelden uit de praktijk ..................................................................................................3 2 | Mantelzorg, wat houdt dat in?................................................................................................4 3 | Uitgangspunten: hier staan wij voor ......................................................................................5 4 | Behoeften van mantelzorgers.................................................................................................7 5 | Speerpunten: hier gaan wij voor ............................................................................................8 5.1 Mantelzorgondersteuning .....................................................................................................8 5.2 Mantelzorgwaardering ........................................................................................................12 6 | Evaluatie, monitoring en communicatie ..............................................................................14 7 | Zo gaan wij dat betalen ........................................................................................................16

1

1 | Inleiding Mantelzorg is onmisbaar. De verwachting is dat de druk op mantelzorgers de komende jaren zal toenemen. Ouderen met complexe gezondheidsproblemen wonen langer thuis en het aantal mantelzorgers neemt af. 1Mantelzorgers geven veelal hulp vanuit grote vanzelfsprekendheid. Veel helpers ervaren het geven van hulp als positief, al kan het ook zwaar zijn. Met de toenemende druk op mantelzorgers stijgt ook de kans op overbelasting. Goede ondersteuning is essentieel. En voor alle mantelzorgers – jong en oud – is het van belang dat de zorg die zij geven bespreekbaar is, zowel op school als op het werk. Een mantelzorgvriendelijke samenleving, waarin mantelzorgers kunnen zorgen voor hun naaste op een manier die bij een ieder past en de zorg kunnen combineren met andere activiteiten zoals (vrijwilligers)werk, studie, familie en vrienden en hobby’s is ons doel. Aandacht voor mantelzorg is niet nieuw. Sinds de invoering (2007) van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is de gemeente verantwoordelijk voor het ondersteunen van mantelzorgers. Vanaf 2015 kwam daar de waardering voor mantelzorgers bij. In deze notitie beschrijven we de visie van de gemeente Nuenen c.a. op mantelzorg en mantelzorgondersteuning. We geven daarbij ook aan waar we (extra) op in gaan zetten om onze mantelzorgers beter te ondersteunen.

De voorliggende nota ‘Mantelzorg 2021-2025’ volgt de voorgaande nota ‘Mantelzorgbeleid gemeente Nuenen 2017-2019 op. We maken in deze nota de verbinding met het uitvoeringsplan Jeugdbeleid 2021-2024 en de nota Dementie Vriendelijke Gemeente 2021-2025. Interactieve beleidsvorming Plannen en projecten worden beter als onze inwoners worden betrokken. Zij kunnen het beste hun wensen en belangen verwoorden en behartigen, omdat zij ervaringsdeskundigen zijn in hun woon- of werkomgeving of omdat zij talenten of een netwerk hebben die ingezet kunnen worden (participatienota Nuenen 2020). Deze nota is dan ook tot stand gekomen dankzij de samenwerking met onze inwoners, organisaties en landelijke experts. De volgende groepen zijn betrokken geweest bij het opstellen van de nota: individuele inwoners (mantelzorgers), onze lokale werkgroep mantelzorg, het Steunpunt Mantelzorg Nuenen, de Adviesraad Sociaal Domein (ASD), Mantelzorgvriendelijke Ondernemers in Nuenen, MantelzorgNL, Lectoraat LZO van Hogeschool van Amsterdam, Movisie en het Expertiselab Jonge Mantelzorgers. Wij zijn er van overtuigd dat het nieuwe beleid dankzij de samenwerking met bovenstaande partijen beter aansluit bij de behoeftes van onze inwoners en de uitdagingen die de toekomst brengt. Leeswijzer In hoofdstuk 2 geven we een definitie van mantelzorg.

Vervolgens benoemen we de algemene uitgangspunten die van toepassing zijn op het mantelzorgbeleid (hoofdstuk 3). Daarna schetsen we in hoofdstuk 4 onze speerpunten in het mantelzorgbeleid. De speerpunten zijn gebaseerd op de algemene uitgangspunten en beleidskaders, hier benoemen we de belangrijkste elementen van het beleid. In hoofdstuk 5 staan we stil bij de mantelzorgwaardering. Hoe we omgaan met de evaluatie, monitoring, communicatie en het gebruik van beleidsindicatoren zetten we in hoofdstuk 6 uiteen. Tot slot verantwoorden we ons beleid ook financieel. De financiële keuzes leggen we vast in hoofdstuk 7.

1 Sociaal Cultureel Planbureau: toekomstverkenning mantelzorg 2040, Wat als zorg wegvalt.

2

1.1 | Voorbeelden uit de praktijk Twee jonge mantelzorgers De twaalfjarige Lieke en de dertienjarige Pim zijn twee jonge mantelzorgers. Lieke helpt en ondersteunt haar moeder; Pim is mantelzorger voor zijn negenjarige broertje. Beiden hebben een groot verantwoordelijkheidsgevoel dat ze eigenlijk nog niet zouden moeten hebben op hun jonge leeftijd. Doordat de jonge mantelzorgers enigszins beperkt worden in hun doen en laten, kunnen ze niet opgroeien zoals hun leeftijdsgenootjes. Het ‘kind zijn’ wordt door de zorg voor een ziek of hulpbehoevend gezinslid naar de achtergrond gezet. Moeder Pascalle, de moeder van Lieke, heeft diabetes type 1. Regelmatig krijgt zij een hypo, een te lage bloedsuikerspiegel. Hierdoor wordt ze ernstig beperkt, waardoor Lieke bijspringt en haar helpt met bijvoorbeeld het geven van een glas cola, zodat haar suikerspiegel weer omhooggaat. Door haar ziekte is haar moeder niet altijd in staat om voor haar andere dochters van 5 en 10 jaar te zorgen. Lieke springt dan bij: “Ik help met het huiswerk maken, breng ze naar bed en vang ze op als mijn moeder er even niet is.” Lieke maakt zich ook vaak zorgen als haar moeder later thuiskomt dan ze heeft aangegeven. “Ik ben dan bang dat ze een hypo krijgt.” Broertje Rowan, het broertje van Pim, heeft tekenen van ADD, een verstandelijke beperking, taal- en spellingsachterstand en heeft een laag iq.

Pim helpt zijn broertje met rekenen, taal en spelling: Rowan kan zo maar boos worden als hij iets niet begrijpt. "Ik probeer dan altijd om hem weer rustig te krijgen. Ik leg hem alles rustig uit, soms wel meerdere keren; hierdoor lijkt het alsof hij minder boze buien krijgt. Doordat ik veel met hem bezig ben, kan ik niet altijd met mijn vriendjes afspreken.” Mantelzorger op leeftijd Mevrouw heeft op advies van de huisarts een afspraak gemaakt bij het Steunpunt Mantelzorg omdat ze een aantal vragen heeft over haar situatie. Haar man heeft NAH en bij hem is nu ook Alzheimer gediagnostiseerd. Samen hebben ze een zoon. Hij is mee geweest naar de geriater en heeft gezien dat het ernstig is met zijn vader. Bij de geriater is besproken dat het voor mevrouw lastig is om de gevolgen van alzheimer bij haar man te accepteren. Zij verwacht dingen van hem die hij niet meer kan en dat is heel moeilijk voor haar. De hele situatie wordt mevrouw te veel en is erg moeilijk voor haar. Mevrouw kan het meer volhouden en is op zoek naar hulp. Ze is 10 kilo afgevallen. Eerder hebben ze een verpleegkundige gehad voor NAH die een keer in de week een gesprekje met meneer had. Deze hulp is echter gestopt. Meneer sport één keer in de week en dat helpt om zijn gewrichten op orde te houden. Hij heeft een slechte knie, niet operabel omdat meneer door zijn NAH niet gebaat is met een narcose.

Eén keer in de 2 maanden mag meneer hiervoor een spuit gaan halen bij de huisarts. Het netwerk van mevrouw is steeds kleiner aan het worden, ze geeft aan zich geregeld eenzaam te voelen.

3

2 | Mantelzorg, wat houdt dat in? Mantelzorgers zijn inwoners die langdurig en vaak onbetaald zorgen voor een chronisch zieke, gehandicapte of hulpbehoevende persoon uit hun omgeving. Dit kan een partner, ouder of kind zijn, maar ook een ander familielid, vriend of kennis. Een onderscheidend kenmerk van mantelzorg is dat de zorg niet beroepsmatig wordt verleend. Het gaat veelal om langdurige, intensieve hulp, dat wil zeggen langer dan drie maanden en minimaal 8 uur per week2. Mantelzorg is meestal de eerste, de langste, de laatste en de belangrijkste zorg die naasten van elkaar krijgen of aan elkaar geven. De officiële definitie van mantelzorg, zoals die is opgenomen in de wettekst van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) luidt als volgt:

‘’Mantelzorg is langdurige zorg die niet in het kader van een hulpverlenend beroep wordt geboden aan een zorgvrager, door een persoon uit diens directe omgeving, waarbij de zorgverlening rechtstreeks voortvloeit uit de sociale relatie en de gebruikelijke zorg van huisgenoten voor elkaar overstijgt.’’ Vaak wordt vrijwilligerswerk of vrijwilligerszorg in éénn adem genoemd met mantelzorg. Mantelzorg is echter echt iets anders. De belangrijkste verschillen zijn: 1.

Mantelzorg overkomt je Mantelzorgers kiezen er niet voor om te gaan zorgen: het overkomt hen, omdat ze een emotionele band hebben met degene die zorg nodig heeft. Mantelzorgers zorgen soms wel 24 uur per dag, kunnen hier niet zomaar mee stoppen en verrichten soms verpleegkundige handelingen. Mantelzorg kan niet verplicht worden, van échte vrijwilligheid is echter geen sprake.

2.

Voor vrijwilligerswerk of vrijwilligerszorg kies je Het onderscheid tussen mantelzorg en vrijwilligerswerk is dat bij mantelzorg de zorg voortkomt uit een bestaande sociale band. Bij vrijwilligerswerk is dit in beginsel niet het geval. Vrijwilligers verlenen zorg voor een beperkt aantal uren en kunnen hier op eigen initiatief mee stoppen. Zorgvrijwilligers werken daarnaast in georganiseerd verband.

Mantelzorgers zijn over het algemeen bescheiden en zetten zichzelf niet snel in de schijnwerpers. Ze vinden het zorgen voor hun naasten veelal vanzelfsprekend. Mantelzorg kan positief zijn en voldoening geven, maar het kan ook leiden tot overbelasting. De positieve en negatieve ervaringen zijn voor iedere mantelzorgsituatie anders, maar altijd met elkaar verweven. Dé mantelzorger bestaat zodoende niet. Er bestaan grote verschillen tussen mantelzorgers. Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) onderscheidt binnen de diverse groep mantelzorgers wel een aantal risicogroepen aan. Deze groepen hebben een verhoogde kans op overbelasting. De groepen die door het SCP genoemd worden zijn: Jonge mantelzorgers; Werkende mantelzorgers; Mantelzorgers zonder (meerdere) helpers; Vijfenzeventig plussers die voor een partner zorgen; Ouders, partners, broers en zussen (naasten) van mensen met psychiatrische aandoeningen; Mantelzorgers met een niet Westerse afkomst.

2 Definitie van Mantelzorg volgens het Centraal Bureau voor Statistiek (CBS): minstens drie maanden lang en

gemiddeld minimaal 8 uur per week.

4

3 | Uitgangspunten: hier staan wij voor Wettelijke verantwoordelijkheid Gemeenten hebben de wettelijke taak om mantelzorgondersteuning- en waardering vorm te geven. Dit is verankerd in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). De gemeente Nuenen c.a. heeft deze taak vastgelegd in de lokale Wmo verordening. Zo is onder andere bepaald dat het college jaarlijks vorm en inhoud geeft aan de waardering van mantelzorgers. De verordening wijst ook op de verantwoordelijkheid om in een beleidsplan aan te geven welke maatregelen worden genomen om mantelzorgers te ondersteunen. Deze notitie geeft invulling aan deze opgave. Landelijk beleid Veel mantelzorgers voelen zich zwaar belast. Om overbelasting te voorkomen moeten mantelzorgers in staat worden gesteld om zo nu en dan aan de dagelijkse zorgplicht te kunnen ontsnappen. Respijtzorg is hiervoor een middel. De Rijksoverheid zet daarnaast stevig in op de kanteling in het sociaal domein. Hiermee wordt bedoeld dat inwoners met zorgvragen terecht kunnen bij de gemeente. De gemeente onderzoekt vervolgens welke wensen en mogelijkheden de inwoner zelf heeft. Het denken in eigen mogelijkheden en het aanspreken van het eigen netwerk zijn hierbij het vertrekpunt. Onze inwoners kunnen hiervoor terecht bij het CMD.

Het uitgangspunt hierbij is het vinden van een goede balans tussen draagkracht en draaglast, ter voorkoming van het overbelasten van de mantelzorger. We wensen de draagkracht te versterken en draaglast te verlichten. We stellen hierbij de menselijke maat centraal en doen wat mogelijk en wenselijk is. De visie van Nuenen op mantelzorgers De gemeente Nuenen c.a. bouwt op de kracht van inwoners, ook op die van mantelzorgers. Wij willen mantelzorgers stimuleren om zelf de regie hierin te nemen. De mantelzorger voelt zelf het beste aan wanneer draaglast en draagkracht niet meer in evenwicht zijn. Zij moeten echter de weg naar hulp wel weten te vinden. We hechten daarom waarde aan een goede en passende informatievoorziening voor mantelzorgers en hun naasten. Wij zien de mantelzorger drieledig. Als samenwerkingspartner in het verlenen van goede en liefdevolle zorg, maar ook als doelgroep in ons ondersteuningsbeleid. De mantelzorger kan immers ook medeondersteuningsvrager zijn, bijvoorbeeld bij het aanvragen om respijtzorg en het ontvangen van de mantelzorgwaardering. Mantelzorgers zijn daarnaast ervaringsdeskundigen op het gebied van de zorgvrager en diens zorgbehoeften. Dit betekent dat zij een gelijkwaardige gesprekspartner voor ons zijn. Als gemeente willen we hen betrekken bij de organisatie en uitvoering van zorg en ondersteuning. Uiteraard alleen als zij dit zelf wensen.

Centraal staat dat de mantelzorger zo goed mogelijk de zorg moet kunnen verlenen die zij verleent. Evenwicht tussen draagkracht en draaglast is hierbij van belang. De mantelzorger is hier in eerste instantie zelf verantwoordelijk voor. Dit evenwicht kan (tijdelijk) verstoord raken door omstandigheden in de privé- of werksfeer. Op dat moment moet (tijdelijke) ondersteuning ook mogelijk zijn om de mantelzorger in staat te stellen om zijn of haar taak zo goed mogelijk uit te voeren. De visie van Nuenen op mantelzorgondersteuning Op basis van de bovenstaande visie op mantelzorgers formuleren we de visie op mantelzorgondersteuning. We willen mantelzorgers betrekken bij ondersteuning en zorg, daarbij gaan we in gesprek met de mantelzorger en de cliënt om deze ondersteuning af te stemmen op de behoeften van de mantelzorger en de cliënt. Mantelzorgers in onze gemeente moeten weten waar ze terecht kunnen met hun vragen. Daarnaast willen wij dat mantelzorgers zich gesteund voelen bij de uitvoering van de mantelzorg. Het bieden van laagdrempelig advies, informatie en

5

ondersteuning horen daarbij. Door middel van het organiseren van activiteiten voor mantelzorgers proberen we concreet het evenwicht tussen draagkracht en draaglast te bevorderen. Dit doen we onder andere door het bieden van diverse vormen van respijtzorg. Respijtzorg bestaat in veel verschillende vormen, maar deze delen eenzelfde doel: een adempauze bieden voor de mantelzorger zodat hij of zij de zorg op een prettige manier kan blijven volhouden. De verschillende vormen van respijtzorg zijn: 1. Respijtzorg light: hierbij gaat het vaak om een activiteit voor de naaste, waarbij de mantelzorgers kan kiezen om wel of niet mee te gaan. Bijvoorbeeld groepswandelingen, wennen op de dagopvang of samen op vakantie. 2. Aanwezigheidszorg: iemand die bij de naaste thuis blijft zodat de mantelzorger even iets voor zichzelf kan doen. Bijvoorbeeld een vrijwilliger of individuele begeleiding thuis. 3. Dagopvang: de naaste kan één of meerdere dagen per week naar een locatie waar hij of zij een passende activiteit doet. Denk aan een buurthuis, wijkcentrum of zorgboerderij. De mantelzorger heeft dan de hele dag voor zichzelf. 4. Logeeropvang: de naaste gaat een nachtje of meerdere nachten logeren. Bijvoorbeeld in een logeerhuis, zorghotel of gastgezin. Welke vorm het meest geschikt is, hangt af van de zorgsituatie en de voorkeuren van de mantelzorger en de zorgvrager.

De doelgroep waar het aanbod op gericht is, bestaat niet altijd uit de mantelzorger. Dagbesteding is bijvoorbeeld in eerste instantie gericht op de zorgvrager. Tegelijkertijd kan er dan wel sprake zijn van een respijteffect voor de mantelzorger. Voor effectieve respijtzorg is het van belang om ook in een dergelijk aanbod expliciet aandacht te vragen voor de behoeften van de mantelzorger. Blijvende waardering voor mantelzorgers Wij vinden het belangrijk om onze blijvende waardering uit te spreken voor onze mantelzorgers. Wij waarderen hen daarom jaarlijks via het Mantelzorgcompliment. De gemeente Nuenen c.a. hanteert de volgende visie op mantelzorgondersteuning:

’’De mantelzorgondersteuning dient eraan bij te dragen dat draaglast en draagkracht van mantelzorgers zo goed mogelijk in evenwicht zijn. Zo wordt het mogelijk om mantelzorg beter en langer te verlenen, met meer voldoening.’’

6

4 | Behoeften van mantelzorgers Inwoners kunnen met vragen terecht bij het Steunpunt mantelzorg. Het steunpunt biedt hulp en ondersteuning, informatie, advies en begeleiding. Daarnaast worden themabijeenkomsten georganiseerd en cursussen gegeven. Voor diverse leeftijdsgroepen zijn er (ontspannings)activiteiten. Er is een speciaal aanbod voor jonge mantelzorgers. Inwoners kunnen zich bij het steunpunt aanmelden als mantelzorger. Zij ontvangen dan de mantelzorgnieuwsbrief en worden op de hoogte gehouden van activiteiten voor mantelzorgers. Bij het steunpunt Mantelzorg in Nuenen hebben zich 650 mantelzorgers ingeschreven, waarvan 22 jonge mantelzorgers. In 2018 heeft het Steunpun- een behoefte-onderzoek uitgevoerd onder Nuenense mantelzorgers. Aan dit onderzoek deden in totaal 341 mantelzorgers mee. De resultaten van het onderzoek zijn als volgt:

BEHOEFTEN VAN MANTELZORGERS IN NUENEN 90

80

80 70 60

49

50

41

37

40

35 26

30

22

21

20

17

13

10 er s lp bi rm j in ul vu Hu iere lle n n lp ad b i j m fi in na ist nc ra ie tie le

rg

fo

Hu

m ct ta

Pe rs

oo

Co n

nl

ijk

e

Pr of

on

es s

an

io n

te

lzo

el e

An

hu

de

lp

rs

g in

de rs

i jk el og gm

va n

te un

he de n

is hu an sa

pa Op Op

bi Hu l

p

In

fo

jh

et

rm

at

hu

ie

ish

aa

ou

nb

de n

od

0

Uit het behoefte-onderzoek komt met name het versterken van de informatievoorziening als belangrijkste behoefte naar voren. Respijtzorg is een belangrijke component: oppas aan huis en opvangmogelijkheden scoren gezamenlijk bijna net zo hoog als het versterken van de informatievoorziening. Indien Hulp bij het huishouden onder respijtzorg wordt geschaard is deze score zelfs hoger dan de uitslag voor het versterken van de informatievoorziening. De mantelzorgers die meededen aan het onderzoek hebben in ieder geval behoefte aan het versterken van de informatievoorziening, diverse vormen van respijtzorg, persoonlijke ondersteuning, professionele hulp, onderling contact tussen mantelzorgers en hulp bij diverse administratieve zaken. De bovenstaande bevindingen sluiten grotendeels aan bij behoefte-onderzoeken die elders onder mantelzorgers zijn gehouden (MantelzorgNL). Naast het behoefte-onderzoek vinden we het belangrijk om de signalen van de Vrijwillige Ouderen Adviseurs (VOA’s) en de Cliëntondersteuners mee te nemen. Zij komen immers achter de voordeur en kunnen hierdoor verborgen wensen en ondersteuningsbehoeften boven tafel krijgen. We willen deze wijze van informatievergaring in de toekomst continueren. We wensen het behoefte onderzoek eind 2021 te herhalen. De bovenstaande bevindingen hebben wij voorgelegd aan de lokale werkgroep Mantelzorg.

Zij herkennen zich in de geschetste behoeften, maar wijzen ook op het belang van het laten uitvoeren van een nieuw behoefteonderzoek. De gemeente Nuenen neemt dit advies over.

7

5 | Speerpunten: hier gaan wij voor De gemeente Nuenen c.a. vindt het belangrijk om vanuit de behoeften van de mantelzorgers hulp- en ondersteuning te organiseren. Maatwerk staat hierbij centraal. De eerste toegangspoort voor mantelzorgers is het CMD en het Steunpunt Mantelzorg. We hebben ons ten doel gesteld om het volgende effect te bereiken:

’’De mantelzorger weet waar hij/zij terecht kan met vragen en voelt zich als volwaardige gesprekspartner gehoord en gesteund. De mantelzorger is beter in staat de mantelzorgtaken te blijven uitvoeren zonder overbelast te raken. Hij/zij trekt tijdig aan de bel als het (even) niet lukt, er wordt dan redelijke en passende ondersteuning geboden. Wij vinden het als gemeente van groot belang om over de grenzen van diverse beleidsterreinen heen te kijken en verbindingen te leggen. Zo willen we bijvoorbeeld door het ruimhartig toepassen van voorzieningen, zoals het toekennen van huishoudelijke hulp, de mantelzorger ondersteunen en overbelasting voorkomen. Aan het al dan niet toekennen van een voorziening gaat altijd een onderzoek vooraf. Tijdens dit onderzoek (keukentafelgesprek) worden de behoeften en mogelijkheden van de mantelzorger in kaart gebracht. Zo adviseert de Wmo-consulent over de diverse ondersteuningsmogelijkheden voor mantelzorgers. Dit is altijd maatwerk. Inwoners kunnen tevens gebruik maken van ondersteuning, geboden door de onafhankelijke cliëntondersteuners. Steunpunt Mantelzorg Nuenen Binnen het mantelzorgbeleid neemt het Steunpunt Mantelzorg Nuenen een belangrijke rol in. Inwoners, professionals en ervaringsdeskundigen kunnen bij het steunpunt terecht voor (hulp)vragen, advies en een luisterend oor.

Het steunpunt is de spil in het mantelzorgnetwerk en is dé verbinder tussen partijen. Medewerker(s) van het steunpunt werken ook bij het Wmo spreekuur. Hierdoor vindt er een goede kruisbestuiving plaats tussen het Steunpunt Mantelzorg en de Wet maatschappelijke ondersteuning. Bij het Steunpunt Mantelzorg Nuenen werken twee professionals, zij hebben ruime ervaring binnen het werkveld en zijn tevens thuis in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). Hierdoor kan het steunpunt goed en passend adviseren en doorverwijzen. Het uitgangspunt is dat inwoners en professionals met vragen één aanspreekpunt hebben. Omdat twee medewerkers het steunpunt bemensen is dit voor onze inwoners toegankelijk en borgen we daarnaast een goede kennis- en dossieroverdracht. Het steunpunt verwijst dan ook actief door naar de juiste partij en draagt voor een groot gedeelte bij aan de uitvoering van het mantelzorgbeleid. Denk hierbij ook aan hulp bij het invullen van formulieren. Als het gaat om het invullen van een aanvraag voor Valys of een gehandicaptenparkeerkaart worden inwoners vaak direct geholpen. Dit betreft een Wmo-voorziening. Ook andere voorliggende voorzieningen worden opgepakt en indien nodig wordt er adequaat doorverwezen. Onze medewerkers van het Steunpunt Mantelzorg bemensen immers ook het Wmo-loket.

Dit maakt de combinatie van het Wmo-loket en het Steunpunt mantelzorg een goede combinatie. Het steunpunt verzorgt een maandelijkse nieuwsbrief om mantelzorgers te informeren over de ondersteuningsmogelijkheden en andere relevante informatie. De nieuwsbrief wordt ook verzonden naar het eerstelijnsoverleg, ketensamenwerking mantelzorg, de werkgroep mantelzorg en diverse organisaties en professionals die zich hiervoor hebben aangemeld. Voor het ontvangen van de nieuwsbrief zijn 640 personen ingeschreven. In het eerstelijnsoverleg zijn huistartsen, praktijkondersteuners, wmo-consulenten, GGDmedewerker en andere professionals vertegenwoordigd. Vragen die te maken hebben met respijtzorg worden ook door het Steunpunt opgepakt. Er wordt in eerste instantie gekeken of een voorliggende voorziening passend is. Indien noodzakelijk wordt er doorverwezen naar een Wmo-consulent. De inwoner wordt geïnformeerd over de mogelijkheden en samen wordt er gekeken of de inwoner het zelf oppakt of dat het Steunpunt Mantelzorg Nuenen / het Wmo -loket dit doet. Dit is afhankelijk van het kunnen voeren van eigen regie. Met betrekking tot het mantelzorgbeleid heeft het steunpunt ook een adviserende functie richting gemeente en betrokken partijen, zoals Cliëntondersteuners en Vrijwillige Ouderenadviseurs (VOA’s), en verwijst zij door naar Hulp bij Belastingaangifte (HUBA) en Thuisadministratie (TU).

De eerste toegangspoort is het Centrum Maatschappelijke Deelname (CMD) in Nuenen. Het Steunpunt Mantelzorg is onderdeel van het CMD. Vrijwilligers Er zijn veel vrijwilligers actief binnen onze gemeente. Ook binnen het beleidsterrein mantelzorg leveren vrijwilligers een onmisbare bijdrage aan de uitvoering van beleid, het signaleren van knelpunten en het organiseren van activiteiten. Denk allereerst aan de lokale werkgroep Mantelzorg. Zij hebben actief meegedacht in de beleidsontwikkeling van de voorliggende nota. Maar ook het organiseren van de jaarlijkse mantelzorgdag en het verstrekken van de mantelzorgwaardering zijn belangrijke activiteiten die dankzij deze vrijwilligers tot stand komen. Maar ook clientondersteuners en vrijwilligers bij het formulierenspreekuur leveren een bijdrage in de ondersteuning van mantelzorgers. De gemeente Nuenen c.a. is hen allen dankbaar. Via ons vrijwilligersbeleid ondersteunen we hen waar mogelijk en nodig. Zo zijn alle vrijwilligers bijvoorbeeld verzekerd via onze gemeentelijke vrijwilligersverzekering.

8

5.1 | Mantelzorgondersteuning Mantelzorgondersteuning heeft een prominente plek in de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo). De Wmo geeft met betrekking tot ondersteuning de volgende handvatten: vinden, versterken, verlichten en verbinden. Bij het vinden staat het bereiken van mantelzorgers centraal. Bij versterken staat de vraag centraal hoe de gemeente de eigen regie en positie van mantelzorgers kan versterken. Bij verlichten gaat het om de balans tussen de draagkracht en draaglast, om overbelasting te voorkomen. Met verbinden wordt het samenspel tussen informele zorg en formele zorg bedoeld. Als gemeente voegen we daar de samenwerking met de doelgroep zelf aan toe. Met betrekking tot mantelzorgondersteuning vervult de gemeente drie rollen: 1. De gemeente als uitvoerder De gemeente heeft een uitvoerende rol, onder meer door de bemensing van het Wmo loket. In Nuenen hebben we dit via het CMD vormgegeven. Consulenten zijn verantwoordelijk voor de onderzoekgesprekken en zijn op de hoogte van relevante wet- en regelgeving. Zij hebben een goed overzicht van het ondersteuningsaanbod. 2. De gemeente als opdrachtgever De gemeente is opdrachtgever bij het inkopen en monitoren van mantelzorgondersteuning. Een integraal aanbod is hierbij van belang.

Naast het feitelijk subsidiëren of inkopen van ondersteuning houdt de rol van de gemeente ook in dat wij ervoor zorgen dat de betrokken actoren op de juiste wijze en in goede onderlinge afstemming mantelzorgers en zorgvragers ondersteunen die dat nodig hebben. 3. De gemeente als regisseur Detaillistische Rijksregels maken steeds vaker plaats voor kaders waarbinnen gemeenten moeten opereren. Gemeenten hebben hierdoor meer beleidsvrijheid. Hierdoor is de gemeente actiever in het leggen van verbindingen tussen diverse beleidsterreinen en organisaties. Bij de regisseursrol hoort het bevorderen van netwerken en coalitievorming, onder andere door welzijn en zorg meer te verbinden. Vanuit de gemeente houdt

dit onder andere in dat wij de Werkgroep Mantelzorg, waar ervaringsdeskundigen in vertegenwoordigd zijn, actief onderhouden en ondersteunen. Ook dragen we zorg voor het in stand houden van het eerstelijnsoverleg tussen professionals. Het eerstelijnsoverleg is ontstaan vanuit het Wmo loket en van daaruit georganiseerd door de zorgconsulenten. Omdat de zorgconsulenten ook mantelzorgconsulent zijn bij het Steunpunt Mantelzorg is dit een mooie combinatie van het Wmo loket en het Steunpunt Mantelzorg.

9

5.1.1 Respijtzorg Respijtzorg is een verzamelbegrip voor voorzieningen die de mantelzorger tijdelijk overnemen, zodat de mantelzorger de zorg uit handen kan geven om eigen activiteiten te ontplooien en even op adem te komen. Het bieden van respijtzorg doen we ter voorkoming van overbelasting van de mantelzorger. We erkennen dat het bieden van voldoende respijtzorglocaties een lastige uitdaging is. Desalniettemin pakken we de handschoen als gemeente op om ons hard te maken voor meer tijdelijke zorglocaties in de regio. Het bieden van respijtzorgvoorzieningen is echter primair een verantwoordelijkheid van aanbieders. Dat wil echter niet zeggen dat we het daar bij laten. Samen met de gemeenten in de regio stemmen we de capaciteit zoveel mogelijk af op de behoefte. Daarnaast willen we lokaal ontspannende bijeenkomsten organiseren voor mantelzorgers en zorgontvanger. De activiteiten sluiten zoveel mogelijk aan bij de diverse (leeftijds)groepen van de mantelzorgers en hun naasten. Het bieden van een goede informatievoorziening past ook bij het ondersteunen van mantelzorgers. Uit onderzoek van het Landelijke Expertisecentrum Mantelzorg blijkt immers dat respijtzorgvoorzieningen onvoldoende bekend zijn bij mantelzorgers. Tot slot willen we vooral doen wat nodig is, we hebben dan ook een meedenkende houding.

Het bieden van tijdelijke Hulp bij het Huishouden om een mantelzorger te ontlasten is bijvoorbeeld een van de mogelijkheden die we aanbieden ter ondersteuning van de mantelzorger. Uiteraard gaat hier wel een onderzoeksgesprek aan vooraf om te zien of dit de best passende oplossing is.

Primaire doelstelling Het ontlasten van de mantelzorger. Aanpak 1. Aanbieders stimuleren om méér capaciteit voor respijtzorg in de regio te organiseren. 2. Regionale gemeentelijke inzet (o.a. Lobby) om meer zorglocaties voor respijtzorg vorm te geven (Dagopvang en Logeerzorg). 3. Het lokaal organiseren van ontspannende bijeenkomsten voor mantelzorger en zorgontvanger (Respijtzorg light). 4. Het versterken van de informatievoorziening rondom de mogelijkheden tot respijtzorg. 5. We hebben een meedenkende houding en werken zoveel mogelijk vanuit de behoefte van de mantelzorger. We denken hierbij over de beleids- en organisatiegrenzen heen. Rol gemeente Uitvoerder, opdrachtgever en regisseur

10

Effect We streven naar een goede balans tussen capaciteit en behoefte van respijtzorg, waardoor de mantelzorger (verder) ontlast wordt. De mantelzorger weet welke mogelijkheden er zijn op het terrein van respijtzorg. Effectmeting Als gevolg van de Covid-19 pandemie zijn mantelzorgers verder onder druk komen te staan, mede door het (tijdelijk, maar langdurig) wegvallen van voorzieningen. De verwachting is dat de meeste voorzieningen en activiteiten aan het eind van 2021 weer kunnen worden hervat. Wij kiezen er zodoende voor om geen harde indicator te hanteren om ons beleid rondom respijtzorg te meten. In plaats daarvan gaan we actiever monitoren om te zien hoe het met onze mantelzorgers gaat. Eind 2021 gaan we daarom een nieuw behoefte-onderzoek uitvoeren onder de Mantelzorgers in onze gemeente, op voorwaarde dat de situatie rondom de coronapandemie verder is genormaliseerd. 5.1.2 Werkende mantelzorgers Veel mantelzorgers hebben naast hun zorgtaken ook een betaalde baan. Het combineren van zorgtaken en actief zijn op de arbeidsmarkt vraagt veel van mantelzorgers. Werkgevers kunnen in eerste instantie huiverig zijn voor het bieden van maatwerk. De ervaring van bedrijven en instellingen die wel werk maken van een mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid leert dat die vrees vaak ongegrond is.

Veel bedrijven willen in het beginsel wel meedenken met de mantelzorgers, maar weten vaak niet goed hoe ze dit aan moeten pakken. De gemeente Nuenen c.a. vindt het belangrijk om de handelingsverlegenheid te verkleinen en werkgevers handvatten te bieden zodat werknemer én werkgever profiteren van mantelzorgvriendelijk werkgeverschap. Primaire doelstelling: Werkende mantelzorgers en werkgevers profiteren van mantelzorgvriendelijk personeelsbeleid. Aanpak 1. We adviseren en begeleiden ondernemers in onze gemeente actief om te komen tot mantelzorgvriendelijk werkgeverschap. Bedrijven die aan de eisen voldoen ontvangen het predicaat ‘mantelzorgvriendelijke werkgever’. Het predicaat wordt feestelijk uitgereikt, de ondernemer wordt in het zonnetje gezet. 2. De gemeente Nuenen c.a., de LEV groep en supermarkt Jan Linders zijn de eerste mantelzorgvriendelijke werkgevers in Nuenen. Dit dragen we actief uit. Een goed voorbeeld doet immers goed volgen. 3. Er is voorlichtingsmateriaal voor handen. Het materiaal is gericht op zowel ondernemers als mantelzorgers. 4. In overleg met de ondernemersverenigingen kijken we of er behoefte bestaat om informatiebijeenkomsten te organiseren tussen werkende mantelzorgers en werkgevers. Rol gemeente Uitvoerder en regisseur.

Effect De mantelzorger is beter in staat om zijn werkzaamheden uit te voeren en te combineren met zorgtaken, de werkgever heeft meer continuïteit en een lager ziekteverzuim. Er zijn meer mantelzorgvriendelijke werkgevers in Nuenen. Effectmeting We willen het aantal mantelzorgvriendelijke werkgevers in onze gemeente uitbreiden. De inzet is erop gericht om jaarlijks één nieuwe werkgever te mogen verwelkomen als mantelzorgvriendelijke werkgever. We evalueren dit in 2025. 5.1.3 Jonge Mantelzorgers Jonge Mantelzorgers (JMZ) zijn jongeren tot 24 jaar die opgroeien met een familielid dat chronisch ziek of gehandicapt is of een psychische aandoening heeft. Deze situatie kan een grote impact hebben op hun leven. Uit onderzoek is daarnaast gebleken dat jonge mantelzorgers vaker studievertraging oplopen en minder presteren op school. Jonge mantelzorgers doen in hun latere leven vaker een beroep op (geestelijke) gezondheidszorg dan andere jongeren. Zij hebben daarnaast vaker te maken met lichamelijke en emotionele klachten, zoals stress en vermoeidheid. Primaire Doelstelling Jonge Mantelzorgers worden ondersteund, de omgeving herkent signalen van Jonge Mantelzorgers en weet passend te handelen. Aanpak 1. We werken samen met jongerenwerkers om Jonge Mantelzorgers naar behoefte te ondersteunen.

Dit is in lijn met de beschreven aanpak zoals vastgesteld in het Uitvoeringsplan Jeugdbeleid 2021-2024. We werken hier vanuit de behoefte van de jongere en denken hierbij over de beleids- en organisatiegrenzen heen. 2. Jonge Mantelzorgers zijn gebaat bij het flexibiliseren van het onderwijs zodat zij, naar gelang de

11

omstandigheden, een aangepast schooltraject kunnen volgen. Hierdoor lopen ze minder studievertraging op en sluit het schooladvies beter aan. Ondanks dat het geen gemeentelijke taak is om scholen hierin te adviseren, gaan we dit wel doen. Uiteraard doen we dit in overleg met de diverse onderwijslocaties en typen binnen onze gemeente. 3. We gaan het thema Jonge Mantelzorger regionaal op de kaart zetten door samen te werken met de andere gemeenten in onze regio. Veel Nuenense jongeren volgen immers onderwijs op een locatie buiten de gemeente. Ook hen willen we ondersteunen en adviseren. We willen daarom streven om punt 2, zoals hierboven is omschreven, regionaal vorm te geven samen met gemeenten en onderwijsinstellingen. 4. Jonge Mantelzorgers hebben vaker een hoge studieschuld. Deze studieschuld wordt veelal veroorzaakt door inkomstenverlies omdat de Jonge Mantelzorger onderwijs, zorgtaken en een bijbaan niet kan combineren. Daarnaast lopen Jonge Mantelzorgers vaker studievertraging op wat ook extra kosten met zich meebrengt. We gaan in de periode 2021-2025 onderzoeken op welke wijze wij studerende Jonge Mantelzorgers op dit vlak kunnen ondersteunen en tegemoet kunnen komen. Rol gemeente Uitvoerder, opdrachtgever en regisseur. Effect Jonge Mantelzorgers zijn beter in staat om succesvol hun onderwijsperiode te doorlopen.

Onderwijzend personeel, jeugd- en Wmo consulenten en andere betrokkenen herkennen de signalen van een jonge mantelzorger en weten passend te handelen. Het onderwerp Jonge Mantelzorger staat regionaal op de kaart. Effectmeting Bij het Steunpunt Mantelzorg Nuenen zijn nu 22 jongeren geregistreerd als Jonge Mantelzorger. Registeren is geen doel op zich, wel zijn wij beter in staat om dan meer jongeren actief te kunnen ondersteunen. We willen dit aantal daarom verhogen tot 30 Jonge Mantelzorger (2025). Eind 2025 ligt er een onderzoek en advies om Jonge Mantelzorgers al dan niet financieel te ondersteunen. 5.1.4 Individuele ondersteuning mantelzorgers Door een toename van het aantal geregistreerde mantelzorgers op het Steunpunt Mantelzorg Nuenen is de vraag naar individuele ondersteuning ook toegenomen. Individuele ondersteuning is altijd maatwerk, in veel gevallen gaat het om praktische informatie, het geven van emotionele ondersteuning, advies of hulp bij het invullen van formulieren. Primaire doelstelling Mantelzorgers kunnen laagdrempelig individuele ondersteuning krijgen en weten dit te vinden. Aanpak 1. De Cliëntondersteuners kunnen mantelzorgers ondersteunen en adviseren bij het aanvragen en vinden van hulp- en ondersteuning. Het Steunpunt Mantelzorg, alsmede de Praktijk Ondersteuners Huisartsen (POH’s), zijn bekend met deze mogelijkheid. 2.

De Vrijwillige Ouderen Adviseurs (VOA’s) kunnen (overbelasting) van mantelzorgers herkennen en kunnen hen verwijzen naar het Steunpunt Mantelzorg of de Cliëntondersteuners. 3. Mantelzorgers kunnen voor hulp bij het invullen van formulieren terecht bij het gratis spreekuur van de LEVgroep. 4. Mantelzorgers kunnen terecht bij Hulp bij Belastingaangifte (HUBA) en Hulp bij Thuisadministratie (TU). 5. Het Steunpunt Mantelzorg gaat in de periode 2021-2025 onderzoeken of een maatjesproject tussen mantelzorgers invulling geeft aan de behoefte van mantelzorgers. Rol gemeente Opdrachtgever en regisseur. Effect Mantelzorgers worden individueel ondersteund bij praktische zaken. De doorverwijzing tussen diverse instanties en vrijwilligers verloopt goed. Mantelzorgers weten waar ze terecht kunnen. Effectmeting Eind 2021 wordt een behoefteonderzoek uitgevoerd onder Nuenense mantelzorgers. Daarnaast willen we de klanttevredenheid in kaart brengen met betrekking tot de diverse individuele ondersteuningsmogelijkheden. Voor het Steunpunt Mantelzorg hanteren we een streefcijfer voor tevredenheid van een 8, op een schaal van 1 – 10. 5.1.5 Samenwerking en Expertise Veel maatschappelijke organisaties hebben te maken met mantelzorgers en mantelzorgondersteuning.

Vooral als het gaat om de signaalfunctie, verwijzen naar de juiste ondersteuning en het bieden van informatie aan mantelzorgers spelen deze organisaties een belangrijke rol. Om die rol goed te kunnen vervullen dienen zij te weten op welke signalen zij moeten letten om dreigende overbelasting bij mantelzorgers te signaleren. Daarnaast dienen zij kennis te hebben van de sociale kaart. Onder meer door het uitwisselen van kennis met andere

12

organisaties kunnen zij hun expertise verbeteren. Een belangrijk aandachtspunt is de samenwerking tussen professionele en vrijwillige zorgverleners, om de zorg voor een zorgbehoevende met elkaar af te stemmen. Daarbij is ook de ondersteuning van de mantelzorger van belang. Tot slot willen we expertise actief delen. Dit doen we door samen te werken met professionals en ervaringsdeskundigen. Primaire doelstelling Professionals, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen maken gebruik van elkaars kwaliteiten en weten waar zij terecht kunnen. Aanpak 1. Het platform ketenzorg mantelzorg waarin professionals zijn vertegenwoordigd wordt ondersteund. Zo bevorderen we actieve kennisdeling en vormen we een lokaal netwerk. 2. We ondersteunen de werkgroep mantelzorg, waarin ervaringsdeskundigen vertegenwoordigd zijn. Met hen werken we samen om het beleid op de behoeften van mantelzorgers af te stemmen. Samen met de werkgroep organiseren we het mantelzorgcompliment/dag van de mantelzorger. 3. De gemeente Nuenen c.a. en het Steunpunt Mantelzorg nemen zitting in het Landelijk Expertiselab Jonge Mantelzorgers waarin onder andere Movisie, MantelzorgNL, SCP, diverse expertisecentra en gemeenten vertegenwoordigd zijn. 4. De Adviesraad Sociaal Domein (ASD) en de gemeente Nuenen c.a. werken actief samen om het beleid door te ontwikkelen. 5.

Het Steunpunt Mantelzorg Nuenen en de gemeenten maken gebruik van de ervaringen van de Cliëntondersteuners en Vrijwillige Ouderenadviseurs. Zij komen immers achter de voordeur bij mensen thuis. Rol gemeente Uitvoerder, regisseur. Effect In Nuenen c.a. wordt op het gebied van mantelzorg actief samengewerkt tussen de verschillende sleutelpersonen. We zijn op de hoogte van elkaars mogelijkheden en verwijzen effectief door. We ontwikkelen en delen onze expertise actief met elkaar. Effectmeting We evalueren de werkzaamheden van het platform Ketenzorg Mantelzorg en de lokale werkgroep Mantelzorg. We voeren om de twee jaar een korte evaluatie uit. Tussentijds monitoren we de voortgang en bieden we onszelf de mogelijkheid om in te springen op de behoeften. In 2022 meten we de tevredenheid van betrokkenen.

5.2 | Mantelzorgwaardering De gemeente Nuenen c.a. waardeert mantelzorgers voor de belangrijke rol die zij vervullen in onze lokale gemeenschap. Het gemeentebestuur vindt het dan ook belangrijk om deze waardering op diverse wijzen tot uiting te laten komen. In samenwerking met het Steunpunt Mantelzorg en de werkgroep Mantelzorg worden een tweetal waarderingen vormgegeven. Jaarlijks organiseren we de mantelzorg dag en kunnen geregisterde mantelzorgers aanspraak maken op het mantelzorgcompliment. Samen met het Steunpunt en de werkgroep wordt jaarlijks bekeken wat passend en mogelijk is. 5.2.1 Mantelzorgdag Jaarlijks organiseert het Steunpunt Mantelzorg, in samenwerking met de werkgroep Mantelzorg, de Mantelzorgdag. Tijdens deze leuke dag zijn mantelzorgers te gast en worden zij in het zonnetje gezet. De exacte invulling van de dag kan per jaar verschillen. Primaire doelstelling Mantelzorgers worden in het zonnetje gezet, op deze wijze spreken wij onze waardering uit voor het belangrijke werk dat zij leveren. Aanpak 1. Jaarlijks wordt de mantelzorgdag georganiseerd. Het Steunpunt is verantwoordelijk voor de organisatie en stemt dit af met de werkgroep Mantelzorg en de gemeente Nuenen c.a.. Rol gemeente Regisseur. Effect Mantelzorgers voelen zich gewaardeerd en worden in staat gesteld om ervaringen uit te wisselen.

13

Effectmeting De mantelzorgdag wordt jaarlijks geëvalueerd. Het steunpunt is verantwoordelijk voor het vormgeven van de evaluatie en betrekt de werkgroep en gemeente bij de evaluatie. 5.2.2 Mantelzorgcompliment Jaarlijks verstrekt de gemeente het mantelzorgcompliment aan mantelzorgers die geregistreerd staan bij het Steunpunt Mantelzorg. In overleg met het Steunpunt en de werkgroep wordt besloten hoe het compliment eruit ziet. De afgelopen jaren bestond het mantelzorgcompliment uit een VVV-bon ter waarde van € 50,-. We vinden het belangrijk dat een dergelijke bon zoveel mogelijk lokaal uitgegeven kan worden. Dit om onze ondernemers extra te ondersteunen. Indien opnieuw gekozen wordt voor een cadeaubon wensen we lokale uitgifte te stimuleren. We zullen de praktische mogelijkheden echter in overleg met de doelgroep bespreken en uitzoeken. De hoogte van het mantelzorgcompliment blijft op € 50,- staan. Het mantelzorgcompliment is alleen voor mantelzorgers die in onze gemeente woonachtig zijn. Primaire doelstelling Mantelzorgers ontvangen een mantelzorgcompliment omdat de gemeente hun werk waardeert. Aanpak 1. Jaarlijks wordt het mantelzorgcompliment uitgereikt. Het moment van uitreiking en de invulling van het compliment wordt afgestemd tussen het Steunpunt, de werkgroep en de gemeente. Rol gemeente Uitvoerder en regisseur.

Effect Mantelzorgers voelen zich gewaardeerd en de lokale economie wordt gestimuleerd (in het geval van een bon oid.) Effectmeting Het mantelzorgcompliment wordt jaarlijks geëvalueerd. Het Steunpunt is verantwoordelijk voor het vormgeven van de evaluatie en betrekt de werkgroep en gemeente bij de evaluatie.

14

6 | Evaluatie, monitoring en communicatie We maken de impact van ons beleid graag zichtbaar zodat we (blijven) doen wat nodig is om mantelzorgers, professionals en vrijwilligers te ondersteunen. We evalueren ons beleid zodat we indien noodzakelijk ander keuzes kunnen maken. We monitoren onze inzet om tussentijds in te kunnen blijven spelen op de behoeften die er spelen. 6.1 Evaluatie De gemeente hanteert ten aanzien van het mantelzorgbeleid de volgende evaluatiecriteria: Indicator 1 | Percentage mantelzorgers dat aangeeft overbelast te zijn stabiliseert en neemt geleidelijk af. Omschrijving: In de gezondheidsmonitor van de GGD zal het percentage mantelzorgers dat aangeeft overbelast te zijn de komende jaren stabiliseren. In het laatste jaar willen we de belasting geleidelijk af zien nemen.

Streefpercentage

Nb. Mantelzorgers zijn als gevolg van de Covid-19 pandemie langdurig zwaarder belast. Ook als de Covid-19 pandemie afneemt zal deze nog steeds een grote impact op mantelzorgers hebben. Wij achten het daarom realistisch om de belasting eerst te stabiliseren om vervolgens te kunnen werken aan een afname in overbelasting. 2021-2024 stabilisatie 2025- afname van overbelasting GGD gezondheidsmonitor

Indicator 2 | Behoefte onderzoek Omschrijving: Eind 2021 voert het Steunpunt Mantelzorg een behoefte-onderzoek onder mantelzorgers uit. We gebruiken daarbij in ieder geval dezelfde indicatoren als bij het vorige onderzoek, zodat een vergelijking beter mogelijk is. Het behoefte-onderzoek geeft ons de mogelijkheid om de uitvoering van ons beleid tussentijds te verfijnen. Streefpercentage Geen streefpercentage, onderzoek vindt plaats in 2021, daarna in 2023 gelijktijdig met het panelonderzoek uit de nota Dementievriendelijk Nuenen 2021-2023. Indicator 3 | Tevredenheidsonderzoek Omschrijving: In 2022 voert het Steunpunt Mantelzorg een tevredenheidsonderzoek onder mantelzorgers, vrijwilligers en professionals uit. Het tevredenheidsonderzoek geeft ons tussentijds de mogelijkheid om de uitvoering van ons beleid te verfijnen. Streefpercentage Het steunpunt Mantelzorg wordt op z’n minst met een 8 gewaardeerd. (schaal 1-10), onderzoek vindt plaats in 2022. Indicator 4 | Mantelzorgvriendelijk werkgeverschap Omschrijving: In 2025 zijn er 4 nieuwe werkgevers binnen onze gemeente die uitgeroepen zijn tot mantelzorgvriendelijk werkgever. Het Steunpunt Mantelzorg is verantwoordelijk voor het mantelzorgvriendelijk werkgeverschap. Streefpercentage In 2025 heeft onze gemeente in totaal 7 (+4) mantelzorgvriendelijke werkgevers.

Indicator 5 | Financiele ondersteuning / compensatie Jonge Mantelzorgers Omschrijving: De gemeente onderzoekt in samenwerking met het Steunpunt de mogelijkheid om studerende mantelzorgers financieel te ondersteunen/te compenseren. Studerende jonge mantelzorgers hebben vaker een hogere studieschuld wegens studievertraging en mislopen inkomsten (geen bijbaan kunnen hebben). Streefpercentage Geen streefpercentage, er ligt in 2025 een onderzoek en advies om Jonge Mantelzorgers financieel te ondersteunen/te compenseren. Indicator 6 | Er staan meer mantelzorgers ingeschreven bij het Steunpunt Mantelzorg. Omschrijving: In 2020 stonden er 650 mantelzorgers ingeschreven bij het Steunpunt. Hiervan waren er 22 als Jonge Mantelzorger geregistreerd. We willen het totaal aantal ingeschreven mantelzorgers verhogen zodat wij hen makkelijker kunnen bereiken voor hulp, advies, ondersteuning en waardering. Streefpercentage 2025: 800 mantelzorgers staan ingeschreven bij het Steunpunt Mantelzorg. 2025: 30 Jonge Mantelzorgers (JMZ) staan ingeschreven bij het Steunpunt Mantelzorg.

15

Indicator 7 | Expertise en kennisdeling Omschrijving: We willen expertise vergaren en kennis delen met onze partners. Daarnaast willen we actieve kennisdeling tussen mantelzorgers, vrijwilligers en professionals stimuleren. Streefpercentage 2025: De gemeente Nuenen en het Steunpunt Mantelzorg zijn vertegenwoordigd in het Expertise Lab Jongemantelzorgers. Binnen de gemeente Nuenen is een platform met professionals actief en hebben we een betrokken werkgroep mantelzorg waar ervaringsdeskundigen zitting in nemen, 6.2 Monitoring In samenwerking met het Steunpunt Mantelzorg, de werkgroep Mantelzorg, jongerenwerkers, de cliëntondersteuners, Vrijwillige Ouderenadviseurs en de Adviesraad Sociaal Domein monitoren we jaarlijks de voortgang van ons beleid en de maatschappelijke ontwikkelingen rondom mantelzorg. We maken hierbij dankbaar gebruik van diverse expertisecentra en open data. Tot slot blijven we in gesprek met onze partners en inwoners om te horen wat zij in de praktijk ervaren van onze aanpak en welke ideeën zij hebben met betrekking tot verbeteringen. Indien er aanleiding is om vaker in gesprek te gaan dan doen we dat zeker en vast. Deze informatie gebruiken we om te sturen op ons beleid. 6.3 Communicatie Het Steunpunt Mantelzorg is verantwoordelijk voor de communicatie richting mantelzorgers, vrijwilligers en professionals.

Met betrekking tot het mantelzorgcompliment en de mantelzorgdag stemmen de gemeente en het Steunpunt de communicatie op elkaar af.

16

7 | Zo gaan wij dat betalen Vanaf 2021 hebben we een structureel budget van € 60.000,- om het mantelzorgbeleid vorm te geven. Het betreft hier een verhoging van structureel € 10.000,- per jaar ten opzichte van het jaar 2020. Wij vinden het belangrijk om structureel meer middelen uit te geven om de ondersteuning en waardering van onze mantelzorgers intensief vorm te geven. Het budget kan worden onderverdeeld in twee deelbudgetten. Een groot gedeelte van het budget gaat op aan de mantelzorgwaardering (€ 20.000,-) en de uitvoering van mantelzorgondersteuning door het Steunpunt Mantelzorg ( €40.000,-). Het is goed om te benoemen dat in het laatstgenoemde budget de bureaukosten/personeelskosten niet meegenomen zijn. Deze worden gefinancierd door middel van de brede subsidie aan de LEVgroep. De middelen voor mantelzorgondersteuning zijn dan ook aan te merken als een activiteitenbudget. De verdeling van het budget is een leidraad om een goede afweging in activiteiten te maken. Het totaal budget staat echter vast. Het totaal budget wordt gefinancierd uit de gemeentelijke post Sociaal Cultureel werk en wordt iedere vier jaar geëvalueerd. In de onderstaande tabel is de verdeling van het budget weergegeven. Jaar 2020 2021

Totaal budget € 50.000,€ 60.000,-

2022

€ 60.000,-

2023

€ 60.000,-

2024

€ 60.000,-

2025

€ 60.000,-

Verdeling budget Niet van toepassing 1. Mantelzorgwaardering (Mantelzorgdag & compliment) zoals omschreven in hoofdstuk 5.2. € 20.000,2. Mantelzorgondersteuning, zoals omschreven in hoofdstuk 5.1 € 40.000,1. Mantelzorgwaardering (Mantelzorgdag & compliment) zoals omschreven in hoofdstuk 5.2. € 20.000,2. Mantelzorgondersteuning, zoals omschreven in hoofdstuk 5.1 € 40.000,1. Mantelzorgwaardering (Mantelzorgdag & compliment) zoals omschreven in hoofdstuk 5.2. € 20.000,2. Mantelzorgondersteuning, zoals omschreven in hoofdstuk 5.1 € 40.000,1. Mantelzorgwaardering (Mantelzorgdag & compliment) zoals omschreven in hoofdstuk 5.2. € 20.000,2. Mantelzorgondersteuning, zoals omschreven in hoofdstuk 5.1 € 40.000,1. Mantelzorgwaardering (Mantelzorgdag & compliment) zoals omschreven in hoofdstuk 5.2. € 20.000,2. Mantelzorgondersteuning, zoals omschreven in hoofdstuk 5.1 € 40.000,-

Dementie Vriendelijke Gemeente Daarnaast is een budget van € 20.000 structureel begroot voor het beleidsterrein Dementie Vriendelijke Gemeente (DVG). Alhoewel dit een ander beleidsterrein betreft hebben Dementie Vriendelijke Gemeente en het mantelzorgbeleid wel degelijk raakvlakken met elkaar. Begrotingstechnisch is er voor gekozen om de budgetten los van elkaar te begroten, beleidsinhoudelijk is er echter enige overlap. Dit is een bewuste keuze om de financiële middelen effectiever en doelmatiger in te kunnen zetten. Inwoners die te maken hebben met een naaste met dementie zijn gebaat bij goede mantelzorgondersteuning -en waardering, zij zijn immers veelal zelf ook mantelzorger. Diverse vormen van respijtzorg zijn tevens van belang voor inwoners met dementie en hun naasten. Het beleid en het budget voor het beleidsterrein Dementie Vriendelijke Gemeente wordt in samenwerking met de werkgroep DVG, waar ervaringsdeskundigen in vertegenwoordigd zijn, geprioriteerd.

17