2021-50 Raadsvoorstel Programmering nieuwe werklocaties Stedelijk Gebied Eindhoven 2021

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering: Datum B&W-besluit: Afdeling: Behandelend ambtenaar: Portefeuillehouder: Zaaknummer(documentnummer):

30 september 2021 24 augustus 2021 OH-Ontwikkeling Anne Goossens J. Pernot 299117 (299130)

Onderwerp Programmering nieuwe werklocaties Stedelijk Gebied Eindhoven 2021 Beslispunten 1. In te stemmen met de opzet programmering werklocaties SGE zoals vermeld in de bijlage ‘Programmering werklocaties Stedelijk Gebied Eindhoven 2021’, waarbij - de uitgangspunten van de programmering uit 2016 worden herbevestigd; - een deel van de behoefte naar stedelijke werkmilieus op bestaande bedrijventerreinen wordt opgevangen; - grootschalige logistiek wordt geprogrammeerd als apart werkmilieu; - kleine restkavels op bestaande bedrijventerreinen, kleiner dan 1 hectare, buiten de programmering zijn gelaten; - er is gekozen voor een extra licht in het stoplichtenmodel, te weten lichtgroen; - rekening is gehouden met kwalitatieve schuifruimte voor de lokale vraag; - het toekomstperspectief van groene terreinen na 4 jaar wordt besproken indien er nauwelijks grond is uitgegeven; - er afspraken gemaakt zijn over kwaliteit van bestaande en nieuwe terreinen met de zogenaamde ‘Brainport principles’ voor werklocaties; - er een jaarlijkse monitoring naar aanbod en vraag van terreinen is afgesproken. 2. In te stemmen met de voorgenomen programmering voor de gemeente Nuenen c.a. waarbij Eeneind West de kleur donkergroen krijgt. 3. In te stemmen met het intrekken van het financieel arrangement 2016; 4.

In te stemmen met de opzet van het financieel arrangement dat is opgenomen in ‘Programmering werklocaties Stedelijk Gebied Eindhoven 2021’, waarbij - de uitgangspunten van het financieel arrangement uit 2016 worden herbevestigd; - terreinen die in de programmering 2021 op donkergroen staan danwel voor of bij vaststelling van de programmering 2024 donkergroen worden, betalen € 10 per m 2 gemeentelijk uitgeefbaar terrein; - deze middelen worden in principe aangewend voor terreinen die voor of bij de volgende programmering (2024) uitgenomen worden (rood); - deze middelen aangewend kunnen worden voor andere doeleinden op het moment dat er bij het vaststellen van de volgende programmering (2024) blijkt dat er geen terreinen zijn of worden uitgenomen; - voor de aanwending van de middelen voor andere doeleinden eerst een verkenning wordt uitgevoerd. Het portefeuillehoudersoverleg Economie dient unaniem overeenstemming te bereiken over de eventuele inzet van middelen voor andere doeleinden dan het compenseren van rode terreinen. Zijn er geen andere doeleinden dan wordt er bij de programmering van 2021 en 2024 door de donkergroene terreinen geen afdracht betaald. 299117 Pagina 1 van 8

-

de negen gemeenteraden van het SGE hebben in 2024 het laatste woord over een nieuwe programmering en de besteding van de middelen.

Inleiding In het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) werken de negen gemeenten samen op de thema’s Economie, Wonen, Voorzieningen & Evenementen en Ruimte. In de Samenwerkingsagenda 2018-2025 hebben de gemeenten binnen het thema Economie onder andere afgesproken dat we de volgende stap zetten in de programmering van werklocaties. Het doel hiervan is dat het bedrijfsleven zo optimaal mogelijk bediend wordt in hun vraag naar goede huisvesting. Als samenwerkende gemeenten realiseren we ons dat de lokale en regionale economie zich niet aan gemeentegrenzen houdt. Bedrijven doen zaken met andere bedrijven die in andere gemeenten liggen en de werknemers van deze bedrijven wonen weer in een andere gemeente. We spreken daarom ook wel van een ecosysteem. Om dit ecosysteem te faciliteren, werken we ‘als ware we één gemeente’ en beconcurreren elkaar niet. Alleen op deze manier kunnen we de economie in onze regio goed faciliteren. In 2016 hebben we in het SGE afspraken gemaakt over de programmering van nieuwe bedrijventerreinen. Op dat moment was er sprake van een overaanbod van nieuwe bedrijventerreinen in de regio en een mismatch als het gaat om de aard en soort terreinen die werden aangeboden. In de afspraken uit 2016 zijn veel hectaren uit de markt genomen. De nieuwe prognosecijfers van de provincie en nieuwe inzichten van gemeenten vragen nu om een actualisatie van de programmering.

Dat betekent dat er gezamenlijk keuzes gemaakt moeten worden om het aanbod beter te laten aansluiten bij de vraag. Daarbij kijken we niet alleen naar het stedelijk gebied. We stemmen het aanbod ook af met de andere gemeenten in ZuidoostBrabant. In de ‘Programmering nieuwe werklocaties Stedelijk Gebied Eindhoven 2021’ zijn deze keuzes vertaald. Wat willen we bereiken Binnen het SGE een optimaal vestigingsklimaat voor bedrijven in de vorm van voldoende hoeveelheid bedrijventerrein realiseren. Passend bij de kwalitatieve en kwantitatieve vraag met een bijbehorend financieel arrangement. Argumenten 1.1. Door de programmering te baseren op het middenscenario spelen we in op de behoefte aan een goed en flexibel vestigingsklimaat. De programmering voor bedrijventerreinen heeft enige flexibiliteit. Dat is ook nodig omdat de markt dagelijks verandert. Om te voorkomen dat deze programmering te rigide wordt, kiezen we ervoor om rekening te houden met ‘schuifruimte’. Deze ‘schuifruimte’ staat in feite op ‘oranje’ (dit is het verschil tussen het midden en hoogscenario). Dat betekent dat als plannen voor deze schuifruimte in aanmerking willen komen, deze altijd met een goed kwalitatief onderbouwd voorstel aan het portefeuillehoudersoverleg Economie van het SGE moeten worden voorgelegd. Alleen als het poho Economie unaniem akkoord gaat met het voorstel kan het plan worden gerealiseerd.

Deze uitzonderlijke mogelijkheid is enkel bedoeld voor specifieke casussen van bedrijven. In alle andere gevallen moet een verkleuring van oranje terreinen naar groen, naast een unaniem besluit van het poho, worden afgestemd met de provincie en de andere subregio’s in Zuidoost-Brabant. 1.2. In de programmering 2021 biedt de extra kleur ‘lichtgroen’ in het stoplichtenmodel de mogelijkheid om beter grip te houden op het uitgiftetempo en kwalitatieve randvoorwaarden. Pagina 2 van 8

299117

Er wordt bij de nieuwe programmering gewerkt met de kleurcodes rood, oranje, lichtgroen en donkergroen. ‘Rood’ staat voor niet uit te geven gronden. ‘Oranje’ voor op termijn mogelijk beschikbaar komende gronden. ‘Lichtgroen’ voor gronden die regionaal akkoord zijn, maar nog niet direct uitgeefbaar zijn. Voor deze terreinen gelden beperkingen c.q. nadere afspraken (deze zijn vermeld in de bijlage van de programmering 2021) om te kunnen ontwikkelen. Voordat lichtgroene terreinen omgezet kunnen worden naar donkergroene terreinen moet dat in het portefeuillehoudersoverleg Economie SGE worden gemeld. ‘Donkergroen’ zijn gronden die regionaal akkoord zijn en direct uitgegeven kunnen worden. In de programmering 2021 zijn er geen ‘rode’ terreinen opgenomen. 1.3. Er wordt geen extra ruimte gereserveerd voor grootschalige logistiek, met uitzondering als het aantoonbaar toegevoegde waarde heeft voor het Brainport ecosysteem. De regio wil zorgvuldig omgaan met de schaarse ruimte in het SGE. Om die reden is afgesproken om terughoudend om te gaan met het toelaten van grootschalige logistiek en verdere verdozing van het landschap. Dat is de reden dat er geen extra ruimte wordt gereserveerd voor grootschalige logistiek, met uitzondering als het aantoonbaar een toegevoegde waarde heeft voor het Brainport ecosysteem.

Het verschil tussen het middenscenario en het hoge scenario, hetgeen we hanteren als flexibele schil, wordt in de prognoses voor een deel verklaard door de groei van grootschalige logistiek. Terreinen die zich lenen voor dit werkmilieu kunnen buiten de programmering voor het werkmilieu Functioneel Grootschalig worden gehouden. In de programmering zijn deze terreinen als een apart werkmilieu opgenomen; Grootschalige Logistiek. Het betreft hier GDC Acht in Eindhoven en het terrein Westfields 3 in Oirschot die op donkergroen en lichtgroen staan. Westfields 3 is een toevoeging t.o.v. de programmering 2016. In de ‘Programmering werklocaties SGE 2021’ zijn de voorwaarden waaronder Westfields 3 tot ontwikkeling gebracht wordt nader uitgewerkt. Daarbij wordt onder meer ingegaan op Brainport gelieerde logistiek en vraaggericht ontwikkelen. 2.1. De status van Eeneind West wijzigt niet ten opzichte van de programmering uit 2016 In de nieuwe programmering wordt een onderscheid gemaakt in lichtgroen en donkergroen. Dat maakt dat de positie van Eeneind West ten opzichte van de programmering uit 2016 verandert van groen naar donkergroen. De positie wijzigt hiermee niet. Donkergroene terreinen zijn gronden die regionaal akkoord zijn en direct kunnen worden uitgegeven. 2.2.

Ten aanzien van de ontwikkeling van Eeneind West is een voetnoot opgenomen In de voetnoot (zie pagina 13 en 27 van bijlage 1 van dit raadsvoorstel) wordt een toelichting gegeven over de categorisering van Eeneind West. In de nieuwe manier van bedrijventerreinen categoriseren worden werkmilieus gehanteerd. Door de brede gebruiksmogelijkheden die in het onherroepelijke bestemmingsplan Eeneind West zijn opgenomen, past het terrein niet in deze onderverdeling. Er is voor gekozen het terrein voor de overzichten op te nemen in het overzicht ‘Functioneel kleinschalig’, maar wordt aangeduid als donkergroen terrein zonder specifiek werkmilieu. Daarnaast wordt in de voetnoot ook melding gemaakt over de ontwikkeling van Eeneind West mocht er geen vervolg worden gegeven aan de huidige overeenkomst tussen de gemeente en ontwikkelaar. De regio is op de hoogte van het mediationtraject. Er is afgesproken dat begin september 2021 er een start wordt gemaakt met besprekingen waarbij in elk geval wordt gesproken over de huidige mogelijkheid voor de vestiging van grootschalige logistiek op deze locatie in relatie tot de kwalitatieve locatie eigenschappen die voortkomen uit regionaal beleid. Het uitgangspunt hierbij is dat de juridische en Pagina 3 van 8

299117

financiële positie van de gemeente Nuenen ten aanzien van Eeneind-West hierdoor geen onoverkomelijke nadelige gevolgen mag ondervinden. 3.1. Het fundament van het financieel arrangement 2016 blijft in stand. In 2016 is bij de programmering werklocaties een financieel arrangement opgenomen. Samengevat houdt dit in dat gemeenten die gronden mogen ontwikkelen en uitgeven een tegemoetkoming betalen aan gemeenten die gronden uit moeten nemen. In 2016 is afgesproken dat het financieel arrangement ook van toepassing is op de volgende programmering. Nu blijkt dat de opzet van het oude financieel arrangement niet voorziet in de situatie die we in 2021 aantreffen, er zijn bij de programmering 2021 immers geen rode terreinen opgenomen. Het uitgangspunt voor het nieuwe financieel arrangement 2021 is dat het fundament van het oorspronkelijke financieel arrangement overeind blijft ook voor de volgende programmering om zo een consistent beleid te voeren. Het financieel arrangement is ook bedoeld om gemeenten te stimuleren op het juiste moment de goede keuzes te maken die aansluiten bij de marktsituatie en die deze verstevigen. Op deze manier blijven de uitgesproken solidariteitsprincipes uit 2016 in stand. 4.1.

Voor lichtgroene terreinen moeten afspraken worden gemaakt Wijzigingen ten opzichte van het financieel arrangement 2016 zijn nodig doordat er een extra categorie aan het stoplichtenmodel toegevoegd; de lichtgroene terreinen. Voor lichtgroene terreinen geldt dat wanneer deze in de periode tussen deze programmering tot en met het vaststellen van de ‘Programmering werklocaties SGE 2024’ donkergroen worden, ook een betalingsverplichting hebben van € 10 per m 2 gemeentelijk uitgeefbaar terrein. 4.2. Er zijn geen rode terreinen bij de programmering 2021 In tegenstelling tot de programmering in 2016 zijn er in 2021 geen rode terreinen die uit de markt worden genomen in het financieel arrangement 2016 was hier geen rekening mee gehouden. Dat kan in de toekomst weer anders zijn. In het financieel arrangement 2021 is voorzien in een situatie waarbij er wel rode terreinen zijn, als ook een situatie waarbij er geen rode terreinen zijn. 4.3. Er wordt een verkenning gestart naar mogelijke andere doeleinden voor de vrijkomende middelen In het geval dat er in 2024 geen sprake is van rode terreinen, wordt de mogelijkheid onderzocht om te komen tot regionale overeenstemming over mogelijke andere doeleinden voor de gemeentelijke bijdrages uit donkergroene terreinen. De andere doeleinden moeten in elk geval ten goede komen aan de slagkracht en de concurrentiepositie van de regio.

Het gaat om investeringen met een aantoonbare meerwaarde voor de gehele regio en het vestigingsklimaat van het Brainport ecosysteem. De thema’s duurzaamheid, veiligheid en aantrekkelijkheid spelen hierbij een belangrijke rol, hiermee wil het SGE landelijk leidend worden. Denk daarbij ook aan het laten verkleuren van bepaalde werkmilieus. Het gaat nadrukkelijk niet over investeringen in het kader van achterstallig onderhoud op een bedrijventerrein. 4.4. In 2024 wordt een nieuwe programmering inclusief financieel arrangement wederom voorgelegd aan de negen gemeenteraden In het portefeuillehoudersoverleg Economie van het SGE moet unanieme overeenstemming wordt bereikt over de aanwending van de bijdragen voor andere doeleinden. In het geval dit niet lukt en er zijn geen rode terreinen bij de programmering Pagina 4 van 8

299117

2024 komt de bijdrage van de donkergroene terreinen van de programmering 2021 en 2024 te vervallen. De definitieve keuze voor het aanwenden van de middelen voor andere doeleinden wordt aan de negen gemeenteraden voorgelegd, tegelijktijdig met het aanbieden van de nieuwe programmering in 2024. Kanttekeningen en alternatieven 1.1. Met de programmering is gestart voor de Corona-crisis Echter lijkt Corona geen structureel effect te hebben op de programmering. In de eerste helft van 2020 werd duidelijk dat bedrijven een eerder geplande grondaankoop uit heeft gesteld. Onzekere omstandigheden die de Corona-crisis met zich mee bracht waren hier oorzaak van. Echter, aan het eind van 2020 is de interesse in bedrijfsgrond weer aangetrokken. De weer toenemende vraag naar bedrijfskavels is reden om de eerder opgesteld prognoses aan te houden en geen aanpassingen te doen naar aanleiding van de Corona crisis. 4.1. Gemeenten met groene terreinen houden rekening met een afdracht totdat de nieuwe programmering vastgesteld wordt in 2024. Het financieel arrangement houdt de mogelijkheid open dat er wordt betaald voor rode terreinen en eventueel andere doeleinden. Voor dat laatste wordt een verkenning uitgevoerd. Iedere gemeente is zelf verantwoordelijk om de afdrachten beschikbaar te houden tot finale besluitvorming in 2024.

Daarbij dient rekening te worden gehouden met de wettelijke regels begroting (BBV) en daaruit voortvloeiende criteria ten aanzien van proportionaliteit, profijt en causaliteit tussen afdracht en bestemming. 4.2. De uiteindelijke besluitvorming over de aanwending voor andere doeleinden vindt later plaats. Er wordt eerst een verkenning uitgevoerd naar het inzetten van de middelen voor andere doeleinden voor het geval er in de volgende programmering (2024-2027) en de tussenliggende periode vanaf nu er geen terreinen worden uitgenomen (op rood gezet). Wat gaan we daarvoor doen Randvoorwaarden De uiteindelijke besluitvorming over alternatieve doeleinden voor de middelen uit het financieel arrangement vindt plaats nadat de verkenning inzicht heeft gegeven in de typen maatregelen (inhoud) en de uitwerking van de manier van besteding (proces). De portefeuillehouders Economie SGE besluiten unaniem of de doelen passend zijn en of de afdrachten daarvoor ingezet worden. Dit unanieme besluit wordt verwerkt in het financieel arrangement bij de programmering 2024. In de verkenning wordt ook onderzocht of andere financiële bijdragen mogelijk zijn die ingezet kunnen worden als multiplier. De negen gemeenteraden in het SGE hebben in 2024 het laatste woord over een nieuwe programmering en de besteding van de middelen.

Planning De nieuwe provinciale prognoses voor bedrijventerreinen worden in 2022 verwacht, waarna in 2023 gestart wordt met het opstellen van de programmering voor de periode 2024-2027. De verkenning naar mogelijke alternatieve doeleinden voor de middelen uit het financieel arrangement wordt begin 2022 gestart. Dit wordt in 2023 nader uitgewerkt tegelijk met het opstellen van de programmering voor de periode 2024-2027. Communicatie Pagina 5 van 8

299117

Tijdens de Regioconferentie op 30 september 2020 hebben raadsleden meegepraat over de nieuwe programmering en de kwaliteitsslag voor bedrijventerreinen. Voor het zomerreces 2021 zijn alle raden geïnformeerd over de voortgang van nieuwe regionale afspraken. We kijken bij de programmering verder dan alleen naar het stedelijk gebied. We stemmen het aanbod ook af met de andere gemeenten in Zuidoost-Brabant. Dit betekent dat de ‘Programmering werklocaties Stedelijk Gebied Eindhoven 2021’ ook besproken is met de andere subregio’s in Zuidoost-Brabant. Tijdens de Ontwikkeldag op 14 juli jl. is door de portefeuillehouders Economie en de provincie aangegeven dat zij de zich in deze programmering kunnen vinden. Wat mag het kosten Het financieel arrangement gaat uit van € 10 per m 2 gemeentelijk uitgeefbaar terrein. Dat heeft in 2016 geresulteerd in een bijdrage voor de bedrijventerreinen Eeneind II Zuid en Eeneind West. Respectievelijk € 227.530,00 en € 2.093.000,00, in totaal € 2.320.530,00. Deze bedragen zijn per 1 juli 2017 afgerekend en verwerkt in de grondexploitaties van de twee bedrijventerreinen. Omdat reeds in 2016 aan deze bijdrage is voldaan en er in Nuenen geen nieuwe terreinen op groen staan, zijn er voor de programmering 2021 geen financiële consequenties. Evaluatie In het SGE wordt de programmering jaarlijks gemonitord.

De gemeenteraad wordt via het Jaarverslag SGE op de hoogte gehouden. Bijlagen 1. Programmering nieuwe werklocaties en financieel arrangement 2021 (299117 - 299141) Burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. M. Arents

M.J. Houben MBA

Pagina 6 van 8

299117

Onderwerp: Programmering nieuwe werklocaties Stedelijk Gebied Eindhoven 2021

De raad van de gemeente Nuenen c.a.; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 24 augustus 2021 gelet op de desbetreffende bepalingen in de Gemeentewet;

BESLUIT: 1. In te stemmen met de opzet programmering werklocaties SGE zoals vermeld in de bijlage ‘Programmering werklocaties Stedelijk Gebied Eindhoven 2021’, waarbij - de uitgangspunten van de programmering uit 2016 worden herbevestigd; - een deel van de behoefte naar stedelijke werkmilieus op bestaande bedrijventerreinen wordt opgevangen; - grootschalige logistiek wordt geprogrammeerd als apart werkmilieu; - kleine restkavels op bestaande bedrijventerreinen, kleiner dan 1 hectare, buiten de programmering zijn gelaten; - er is gekozen voor een extra licht in het stoplichtenmodel, te weten lichtgroen; - rekening is gehouden met kwalitatieve schuifruimte voor de lokale vraag; - het toekomstperspectief van groene terreinen na 4 jaar wordt besproken indien er nauwelijks grond is uitgegeven; - er afspraken gemaakt zijn over kwaliteit van bestaande en nieuwe terreinen met de zogenaamde ‘Brainport principles’ voor werklocaties; - er een jaarlijkse monitoring naar aanbod en vraag van terreinen is afgesproken. 2. In te stemmen met de voorgenomen programmering voor de gemeente Nuenen c.a. waarbij Eeneind West de kleur donkergroen krijgt. 3. In te stemmen met het intrekken van het financieel arrangement 2016; 4.

In te stemmen met de opzet van het financieel arrangement dat is opgenomen in ‘Programmering werklocaties Stedelijk Gebied Eindhoven 2021’, waarbij - de uitgangspunten van het financieel arrangement uit 2016 worden herbevestigd; - terreinen die in de programmering 2021 op donkergroen staan danwel voor of bij vaststelling van de programmering 2024 donkergroen worden, betalen € 10 per m 2 gemeentelijk uitgeefbaar terrein; - deze middelen worden in principe aangewend voor terreinen die voor of bij de volgende programmering (2024) uitgenomen worden (rood); - deze middelen aangewend kunnen worden voor andere doeleinden op het moment dat er bij het vaststellen van de volgende programmering (2024) blijkt dat er geen terreinen zijn of worden uitgenomen; - voor de aanwending van de middelen voor andere doeleinden eerst een verkenning wordt uitgevoerd. Het portefeuillehoudersoverleg Economie dient unaniem overeenstemming te bereiken over de eventuele inzet van middelen voor andere Pagina 7 van 8

299117

-

doeleinden dan het compenseren van rode terreinen. Zijn er geen andere doeleinden dan wordt er bij de programmering van 2021 en 2024 door de donkergroene terreinen geen afdracht betaald. de negen gemeenteraden van het SGE hebben in 2024 het laatste woord over een nieuwe programmering en de besteding van de middelen.

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 30 september 2021

DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

M.C.P. Laurenssen Msc

M.J. Houben MBA

Pagina 8 van 8

299117