2021-47 Raadsvoorstel Transitie warmte

RAADSVOORSTEL Datum raadsvergadering: Datum B&W-besluit: Afdeling: Behandelend ambtenaar: Portefeuillehouder: Zaaknummer:

30 september 2021 24 augustus 2021 OH-Vergunningen Barbara de Jonge J. Pernot 114952

Onderwerp Transitievisie warmte Beslispunten 1. De Transitievisie Warmte voor de gemeente Nuenen c.a. vast te stellen. Inleiding Hoe verwarmen we onze huizen en gebouwen in de toekomst op een duurzame wijze? Dit is een opgave die erg complex is, maar ook een opgave waar iedereen in Nederland mee te maken krijgt. Daarom is in het Nederlands Klimaatakkoord afgesproken dat alle gemeenten uiterlijk eind 2021 een Transitievisie Warmte (TVW) voor hun grondgebied vaststellen. Met de TVW maken gemeenten het tijdspad naar 2050 inzichtelijk: wanneer kunnen welke wijken of buurten van het aardgas worden afgekoppeld? Voor de wijken of buurten die voor 2030 gepland staan, maakt de gemeente ook al de mogelijke warmte-alternatieven bekend. Niet alles hoeft dus in één keer. Analyses Voor het opstellen van de TVW is een analyse gemaakt van technische, economisch en sociale factoren die ons helpen bepalen waar en hoe we een start kunnen maken met het duurzaam verwarmen van onze woningen en (bedrijfs)gebouwen. U kunt de TVW dus zien als een onderzoek naar de warmtetransitie in Nuenen. Op basis van dit onderzoek kunnen we conclusies trekken over welke wijken kansrijk zijn om te starten met de warmtetransitie. Voor meer informatie zie de raadsinformatiebrief ‘Update Transitievisie Warmte’ (2021-27).

Warmte oplossingen Uit het onderzoek van de TVW blijkt dat grootschalige en direct beschikbare warmtebronnen in Nuenen vrijwel ontbreken. Hierdoor ligt de focus op individuele oplossingen (zoals een warmtepomp). Deze individuele oplossingen zijn in sommige wijken of buurten makkelijker te implementeren dan in anderen. Drie buurten1 worden gezien als het meest kansrijk voor wat betreft het starten met de individuele oplossingen: Gerwen, Nuenen Oost (voornamelijk noordelijke deel) en Nuenen Noord. Vooralsnog zijn dit grote gebieden, waar na verdere gesprekken met inwoners focus in zal worden aangebracht. In Gerwen in Nuenen Oost (noordelijke deel) zijn al gesprekken gevoerd met inwoners over de warmtetransitie. Deze wijken worden daarom nader onderzocht voor het starten van een pilot. In een gebied binnen Nuenen Zuid is aquathermie een mogelijke collectieve warmteoplossing. Het gaat hierbij om het gebied rondom het winkelcentrum Kernkwartier. Aquathermie betreft warmte uit oppervlaktewater. We willen de potentie van een collectieve oplossing met aquathermie graag onderzoeken, parallel aan de hiervoor genoemde pilot. We zullen hier budget voor vragen bij de begroting 2023. Onder andere vanwege de te verwachten bouwkundige en installatietechnische staat, de WOZ waarde en het verwachte besteedbaar inkomen, maar ook vanwege het sociaal draagvlak. 1

114952 Pagina 1 van 6

Wijkuitvoeringsplan (pilot) De TVW laat ons dus zien welke wijken kansrijk zijn om te starten met de warmtetransitie. Om daadwerkelijk aan de slag te kunnen gaan in deze wijken moeten de plannen verder worden uitgewerkt in een wijkuitvoeringsplan (WUP). Dit gaan we doen door in het vervolgproces een pilot wijk te selecteren en daar samen met de inwoners en andere stakeholders (b.v. woningcorporaties, ondernemers, vastgoedeigenaren) een uitvoerbaar plan te maken. Hoe dit plan er precies komt uit te zien is nog open, omdat we dit proces samen met inwoners en andere stakeholders willen verkennen. Rapportage en storymap De bevindingen van de TVW zijn samengevat in een rapportage. Deze kunt u vinden in bijlage 1. De bevindingen worden ook op toegankelijke wijze beschikbaar gesteld aan inwoners en stakeholders via een digitale storymap (zie link en verdere toelichting onder het kopje ‘communicatie’). Wat willen we bereiken Met de TVW kunnen we stappen zetten naar het duurzaam verwarmen van de woningen en kantoren in Nuenen. Hiermee kunnen we onze CO2-uitstoot reduceren en dus onze impact op het klimaat verminderen. Argumenten 1.1 Met het vaststellen van een TVW vóór eind 2021 wordt voldaan aan de afspraak uit het Klimaatakkoord. Zoals in de inleiding aangegeven is in het Nederlands Klimaatakkoord afgesproken dat alle gemeenten uiterlijk eind 2021 een TVW hebben vastgesteld.

Met vaststelling van bijgaande TVW wordt voor Nuenen voldaan aan deze afspraak. 1.2 Met de TVW wordt op hoofdlijnen de koers duidelijk voor de warmtetransitie. De warmtetransitie is een omvangrijke opgave. Met de TVW wordt op hoofdlijnen de koers duidelijk voor de warmtetransitie in Nuenen. Dit schept duidelijkheid voor inwoners, stakeholders en gemeente zelf: in welke wijken kunnen we het beste starten met de transitie en met welke wijken kunnen we beter nog even wachten? 1.3 Er is een breed draagvlak voor de TVW. Het aspect ‘draagvlak’ is in het proces van de TVW op verschillende manieren getoetst. Voor de sociale analyse is gebruik gemaakt van data over de adoptiegraad, maar we hebben ook zelf onderzoek uitgevoerd. Dit hebben we gedaan door: 1. Gesprekken te voeren met lokale initiatieven. 2. Op verschillende momenten af te stemmen met stakeholders2 en bij hen te toetsen of de bevindingen in de verschillende analyses volgens hen kloppen. 3. Een sociale enquête uit te zetten onder alle Nuenenaren om betrokkenheid, bereidheid en draagvlak te toetsen (aantal respondenten: 251). 4. Een toetsing te doen bij de kansrijke wijken. Op 10 juli 2021 is in Gerwen en in het noordelijke gedeelte van Nuenen Oost bij de inwoners opgehaald wat zij er van vinden dat hun wijk als kansrijke wijk uit de analyse van de TVW komt.

Daarnaast hebben wij hen gevraagd wat zij voor de warmtetransitie nodig hebben van de gemeente en of zij willen meedenken in het vervolgproces. Hier zijn geen harde conclusies uit te trekken, maar het was een zinvolle eerste verkenning. Veel van de inwoners die we spraken willen hun huis wel verduurzamen door isoleren en zonnepanelen. De stap naar aardgasvrij wordt door hen als groot, complex of duur ervaren. 2 Voorbeelden van betrokken stakeholders zijn: woningcorporaties, dorps- en wijkraden, ZLTO, Enexis, Brabant Water etc.

Pagina 2 van 6

114952

Wat we met de hierboven benoemde stappen hebben opgehaald, hebben we meegenomen in de sociale analyse in de TVW. 1.4 De TVW is de basis voor het maken van de wijkuitvoeringsplannen (WUP’s). Met de wijkuitvoeringsplannen (WUP’s) kan daadwerkelijk uitvoering worden gegeven aan de TVW. Het inzicht in de kansrijke wijken biedt ons een doorkijk in de mogelijke aanpak voor een WUP. Hierbij moet worden opgemerkt dat een wijkuitvoeringsplan suggereert dat het plan over een complete wijk moet gaan en dat mogelijk een buurt-actie-plan een betere benaming is (het ministerie gebruikt echter de term ‘WUP’). Voordat er een wijk voor de pilot WUP wordt geselecteerd worden de kansrijke wijken waar we al met inwoners hebben gesproken nog verder verkend. Er wordt onder andere gepeild of er voldoende animo is onder de inwoners om (gezamenlijk) met hun woning aan de slag te gaan. Daarnaast wordt samen met de inwoners en andere stakeholders de demarcatie van de pilotwijk bepaald, wat vinden we een logische buurt-/wijkgrens? Kanttekeningen en alternatieven 1.1 Voor het starten van een pilot WUP zijn aanvullende middelen nodig. Voor het maken van een pilot WUP moeten er vervolggesprekken plaatsvinden met inwoners en de andere stakeholders en gaan we bepaalde (technische) onderdelen nader onderzoeken.

Om hier goed invulling aan te geven zijn er aanvullende middelen nodig voor projectleiding, communicatie & participatie, onderzoek etc. We willen starten met een pilot WUP, zodat we van dit proces kunnen leren en de lessen vervolgens kunnen toepassen op het maken van de tweede WUP. Het opstarten van de tweede WUP gebeurt dus pas later. De inschatting van de kosten voor een pilot WUP is gedaan op basis van advies van het Energiebureau, die dit ook voor andere gemeenten heeft voorbereid. Er wordt verwacht dat voor de periode van 2022-2026 circa € 294.000,- nodig is om een pilot WUP op te stellen en de uitvoering voor te bereiden. Deze middelen zijn ingediend voor de begroting van 2022. Als in de loop van het proces blijkt dat er meer of minder middelen nodig zijn, dan wordt dit in de opvolgende begrotingen bijgeschaafd. Commitment van bewoners is nodig om een pilot te starten. Het college wijst te zijner tijd aan welke wijk als pilot wordt verkozen. 1.2 De TVW kan al snel ‘ingehaald’ worden door technologische en maatschappelijke ontwikkelingen. Daarom wordt de TVW een levend document dat elke 5 jaar geactualiseerd wordt. De technologische en maatschappelijke ontwikkelingen worden ook meegenomen in het maken van de WUP’s. De digitale storymap kan bij nieuwe informatie direct een update krijgen, zodat inwoners dit gemakkelijk kunnen terugvinden.

1.3 De warmtetransitie brengt onvermijdelijk kosten met zich mee. De warmtetransitie vraagt om ingrepen aan woningen, panden, openbare ruimte en aan de ondergrondse infrastructuur. Dit brengt kosten met zich mee: maatschappelijk, voor de eindgebruikers (b.v. inwoners of ondernemers) en voor de gemeente. Bij het maken van de WUP’s wordt een analyse gemaakt van de verwachte kosten en gaan we het gesprek hierover aan met de inwoners en andere stakeholders. De gemeente ondersteunt inwoners en stakeholders in dit proces zoveel mogelijk door informatie te bieden over subsidies en leningen. Daarnaast wordt nauwlettend gevolgd welke middelen er vanuit het Rijk beschikbaar worden gesteld voor de warmtetransitie. 1.4 De TVW vaststellen is geen garantie dat de warmtetransitie snel en succesvol doorgevoerd wordt. Zoals onder argument 1.2 aangegeven bepaalt de TVW op hoofdlijnen de koers voor de warmtetransitie in Nuenen, maar voor het uitvoeren van deze koers en het maken van een pilot Pagina 3 van 6

114952

WUP zijn we afhankelijk van inwoners. De warmte alternatieven in Nuenen zijn vooral individueel van aard. Hierdoor houdt de inwoner zelf regie over het moment dat zij de stap naar aardgasvrij maken. Vooralsnog kan de gemeente alleen regisseren en faciliteren. Wat gaan we daarvoor doen Randvoorwaarden - Om daadwerkelijk uitvoering te kunnen geven aan de TVW moeten er wijkuitvoeringsplannen worden gemaakt. Hiervoor moeten voldoende capaciteit en middelen beschikbaar zijn. Bij de capaciteit en middelen wordt stilgestaan onder ‘wat mag het kosten’. Planning - 30 september 2021: besluitvorming raad over TVW. - November 2021: besluitvorming raad over aangevraagde middelen in begroting voor pilot wijkuitvoeringsplan. - November 2021 – januari 2022: voorbereiding op start pilot WUP. - Januari 2022: opstarten pilot WUP. Communicatie - Storymap Wanneer de TVW door de raad wordt vastgesteld, dan zal deze breed worden gecommuniceerd (social media en lokale kranten). Belangrijk is dat o.a. de informatie in de TVW voor iedereen toegankelijk is. In een online storymap die beschikbaar wordt gesteld kunnen inwoners en andere stakeholders in één oogopslag op een interactieve kaart zien wat er voor de warmtetransitie in hun wijk/buurt speelt. Link naar storymap: https://arcg.is/1nCWHy - Communicatiesporen Voor de TVW wordt ingezet op twee communicatiesporen.

Spoor 1 is de communicatie die we inzetten voor de pilot WUP. Daar gaan we intensief aan de slag met de inwoners en andere stakeholders. Dit kan bijvoorbeeld in de vorm van informatieavonden, werkateliers, wijkacties of challenges etc. Spoor 2 houdt een algehele communicatiestrategie in voor Nuenen c.a. om de wijken waar we nog niet gaat starten met een WUP wel alvast te faciliteren en stimuleren stappen te zetten op het gebied van energiebesparing. Er wordt hierbij ingezet op de noregretmaatregelen (zonnepanelen en isolatie). Op sommige vlakken zal de combinatie kunnen worden gemaakt met spoor 1. Na vaststelling van de TVW wordt de communicatiestrategie voor spoor 1 en spoor 2 nader uitgewerkt. Wat mag het kosten Het vaststellen van de Transitievisie warmte brengt geen kosten met zich mee. Dat geldt niet voor de uitvoering ervan. Zoals onder kanttekening 1.1 is aangegeven zijn er aanvullende middelen nodig om een pilot WUP op te stellen en de uitvoering voor te bereiden. Voor de periode 2022-2026 komt dit neer op totaal € 294.000,-. Deze middelen zijn uitgesplitst in jaren en worden voorgesteld als nieuw beleid voor de begroting en meerjarenraming van 2022-2025. In onderstaand overzicht zijn de kosten per jaar weergeven. Jaar Kosten

2022 € 84.000

2023 € 81.000

2024 € 54.000

2025 € 42.000

(2026) € 33.000

Pagina 4 van 6

114952

Omdat het een pilot betreft zijn bovenstaande kosten de bedragen die nu verwacht worden. Mocht dit in de loop van het proces gaan afwijken zal dit tussentijds worden bijgesteld bij de volgende begroting(en). Mogelijk volgen er aanvullende middelen voor 2022-2024 vanuit het Rijk voor de uitvoeringslasten van het Klimaatakkoord - naar aanleiding van advies van de Raad van Openbaar Bestuur (ROB). De ROB adviseert om voor deze periode circa € 1,59 mld. beschikbaar te stellen voor gemeenten en hiervan 60% te reserveren voor de gebouwde omgeving. De verwachting is dat er na de kabinetsformatie en Prinsjesdag meer informatie bekend is over de bijdragen vanuit het Rijk. Deze middelen kunnen o.a. worden gebruikt voor het maken van de WUP’s. De begroting voor de pilot WUP zal, na toekenning van middelen door het Rijk, worden aangepast. Evaluatie - De TVW wordt elke 5 jaar geactualiseerd. Bij het actualiseren van de TVW kijken we ook naar wat er goed gaat en wat er minder goed gaat. Deze inzichten nemen we mee voor het vervolgproces. Bijlagen 1. Transitievisie Warmte gemeente Nuenen 2020 (documentnummer: 291269) Burgemeester en wethouders van Nuenen, de secretaris,

de burgemeester,

drs. M. Arents

M.J. Houben MBA

Pagina 5 van 6

114952

Onderwerp: Transitievisie warmte

De raad van de gemeente Nuenen c.a.; gezien het voorstel van burgemeester en wethouders van 24 augustus 2021 gelet op de desbetreffende bepalingen in de Gemeentewet; BESLUIT: 1. De Transitievisie Warmte voor de gemeente Nuenen c.a. vast te stellen.

Aldus vastgesteld in zijn openbare vergadering van 30 september 2021 DE RAAD VOORNOEMD, de griffier,

de voorzitter,

M.C.P. Laurenssen Msc

M.J. Houben MBA

Pagina 6 van 6

114952