2021-43 RV Bijlage 2 - Accountantsverslag 2020 Gemeente Nuenen
Tekst van het document
XX MEI 2021
ACCOUNTANTSVERSLAG 2020
Gemeente Nuenen
CONCEPT D.D. xx MEI 2021
Aanbiedingsbrief
Aan:
Geachte leden van de raad,
de raad van de gemeente Nuenen T.a.v. mevrouw M. Laurenssen, raadsgriffier Postbus 10000 5760 GA Nuenen
Wij hebben de jaarrekening 2020 van gemeente Nuenen (hierna te noemen ‘gemeente’) gecontroleerd. Zoals afgesproken in onze opdrachtbevestiging d.d. 14 september 2020, ontvangt u hierbij ons accountantsverslag 2020. In dit verslag hebben we de belangrijkste bevindingen en conclusies van de jaarrekeningcontrole opgenomen.
Tilburg, xx mei 2021
Onze bevindingen en aanbevelingen hebben wij afgestemd met de verantwoordelijke wethouder. Een afschrift van dit verslag is toegezonden aan het college van burgemeester en wethouders.
Kenmerk: xxx Behandeld door: xxx
Het opstellen en controleren van de jaarrekening vraagt elk jaar weer een aanzienlijke inspanning. Dit jaar kwamen daar nog de gevolgen van het coronavirus bij, waardoor wij niet bij u op locatie konden langskomen en alle informatie en vragen digitaal hebben moeten afstemmen. Dit gaf voor beide partijen de nodige uitdagingen. Het gevolg hiervan was een iets minder efficiënt proces vanwege de inherente beperkingen aan de digitale middelen. Desondanks zijn wij van mening dat het proces goed is verlopen. Bij deze willen wij alle betrokken medewerkers van de gemeente en Dienst Dommelvallei bedanken voor de constructieve en plezierige samenwerking tijdens de controle. Wij hopen u met dit verslag van dienst te zijn. Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid om een nadere toelichting op de inhoud te geven. Hoogachtend, BDO Audit & Assurance B.V. namens deze,
Ter informatie De digitale versie van dit document is vanaf de inhoudsopgave interactief. Aan de hand van de navigatiebalk onderaan de pagina en/of de menustructuur bovenaan de pagina kan door het document genavigeerd worden. VORIGE PAGINA
VOLGENDE PAGINA
INHOUDSOPGAVE
DASHBOARD
drs. D.O. Meeuwissen RA
Inhoudsopgave
1. DASHBOARD
2. UITKOMSTEN JAARREKENINGCONTROLE
4. BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3. RESULTAAT & FINANCIËLE POSITIE
4
1. Dashboard
1.1 Dashboard accountantscontrole
1.1 Dashboard accountantscontrole CONTROLEVERKLARING EN JAARSTUKKEN
BELANGRIJKSTE BEVINDINGEN
De jaarrekening 2020 is getrouw.
De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen (rechtmatig).
De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht in zowel het jaarverslag (Algemene inleiding en programmaverantwoording) als de jaarrekening (toelichting op het overzicht van baten en lasten).
Jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening.
De grondslagen van de jaarrekening zijn aanvaardbaar en het BBV wordt nageleefd.
Wij hebben geen bevindingen ten aanzien van de SiSabijlage.
ONTWIKKELING GREX
De totale boekwaarde van de grondexploitatie ultimo 2020 is circa € 69,0 miljoen (2019: € 75,1 miljoen).
Per saldo heeft een tussentijdse winstneming van circa € 1.147.000 (2019: € 1,1 miljoen) plaatsgevonden.
RESULTAAT 2020
Er is sprake van overschrijding van lasten op programma’s en zodoende sprake van onrechtmatigheden. Het betreffen echter allen ‘soorten’ begrotingsoverschrijdingen die niet meetellen voor het oordeel.
Nuenen West neemt de volledige verliesvoorziening ad € 3,4 miljoen (2019: € 2,7 miljoen) voor zijn rekening. De uitgangspunten en schattingen zijn redelijk en de waardering is aanvaardbaar.
(x €1.000)
2020
Begroting (na wijziging)
Saldo van baten en lasten
650V
1.860N
Mutatie reserves
384V
2.056V
1.034V
196V
Er is geen sprake van kredietoverschrijdingen die meetellen in ons oordeel.
Resultaat
Inzake de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen rechtmatigheidsfouten geconstateerd. Wel constateren wij dat één opdracht niet is aanbesteed in lijn met de Gids Proportionaliteit. Deze afwijking heeft echter geen impact op ons oordeel inzake de financiële rechtmatigheid.
Het resultaat is circa € 0,8 miljoen voordeliger dan begroot. Eén van de belangrijkste oorzaken ziet toe op bijdragen (met name als gevolg van Corona) die ontvangen zijn van het Rijk en die per saldo meer bedroegen dan de extra kosten die zijn gemaakt als gevolg van Corona.
Ten aanzien van de WNT verantwoording hebben wij geconstateerd dat alle opmerkingen vanuit het WNT Team gericht op de WNT verantwoording zijn gecorrigeerd. De verantwoording is aangepast en juist.
Een uitgebreide analyse van het rekeningsaldo is opgenomen in de jaarrekening. In het jaarverslag is per programma een nadere toelichting opgenomen van de afwijkingen ten opzichte van begroting.
ONTWIKKELING SOCIAAL DOMEIN
5
UW FINANCIËLE POSITIE VERGELEKEN
Omtrent de PGB’s Wmo en Jeugd hebben wij een onzekerheid van circa € 159.000 ten aanzien van de prestatielevering van de zorg geconstateerd. Omtrent de ZIN Wmo en Jeugd hebben wij een onzekerheid van circa € 509.000 ten aanzien van de prestatielevering van de zorg geconstateerd. Bij de Wmo bedraagt dit circa € 163.000 en bij de Jeugd bedraagt dit circa € 346.000.
Solvabiliteitsratio 60,0% 50,0% 40,0%
27,0%
30,0%
28,0%
20%
20,0%
20%
10,0% 0,0%
2019 Verloop
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
GTK2020 minst risicovol > 50%
2020 GTK2020 neutraal > 20%
6
2. Uitkomsten jaarrekeningcontrole
2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole 2.2 De jaarrekening is getrouw & rechtmatig 2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening
2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (1)
COVID-19 enorme impact op boekjaar 2020. Zie hiervoor onze managementletter en de BADO-notitie.
7
Inleiding: COVID-19 en de jaarrekening 2020 De situatie en ontwikkelingen rond het coronavirus hebben een grote impact gehad op het afgelopen jaar en dus ook op de jaarrekening over het boekjaar 2020. Ook voor 2021 zal dit naar verwachting nog in belangrijke mate het geval zijn. Wij hebben in onze managementletter u hierover ook al geïnformeerd en zijn de afgelopen periode meerdere keren in overleg geweest met uw organisatie. Eind februari is de BADO-notitie met betrekking COVID-19 “effecten en risico's voor decentrale overheden” uitgekomen. In deze notitie is een groot aantal aandachtspunten beschreven voor het opstellen en controleren van de jaarrekening 2020. Deze notitie is behandeld in de Sectorcommissie Decentrale Overheden van de NBA en is daarmee ook richtinggevend geweest bij onze controle van de jaarrekening 2020. Wij verwijzen voor deze aandachtspunten, de impact op getrouwheid en rechtmatigheid, de controleaanpak en de specifieke attentiepunten ten aanzien van de posten in de jaarrekening naar deze notitie (zie: notitie-effecten-en-risicos-corona-voor-jaarrekening2020-decentrale-overheden.pdf (nba.nl)). In deze paragraaf informeren wij u over het proces van onze controle in relatie tot COVID-19 en onze specifieke bevindingen die impact hebben op onze controle, de verslaggeving en onze controleverklaring.
Voor een analyse van het resultaat verwijzen wij naar paragraaf paragraaf 3.1 van dit verslag.
Het proces van de totstandkoming en controle van de jaarrekening is goed verlopen.
De totstandkoming van de jaarrekening en het proces van de controle i.r.t. COVID-19 Zoals aangegeven in onze aanbiedingsbrief heeft zowel het samenstellen van de jaarrekening als onze controle volledig digitaal en op afstand plaatsgevonden. Naar aanleiding van dit proces hebben wij de volgende opmerkingen: • Ook al zijn we het digitale werken al meer dan een jaar gewend, het blijft bijzonder mooi om te constateren dat het mogelijk is geweest de jaarrekening redelijk volgens planning op te stellen en te controleren. De samenwerking was, ondanks alle COVID-19 maatregelen, plezierig en constructief. • Het proces heeft beperkte vertraging opgelopen, omdat de Nota verwachtingen accountantscontrole ten behoeve van de controle van de SiSa-regeling G4 inzake TOZO gedurende de jaarrekeningcontrole nog niet definitief was.
De gevolgen van COVID-19 zijn nader toegelicht in het jaarverslag
Impact op verslaggeving Het BBV kent zoals bekend een aantal verplicht voorgeschreven paragrafen. Het staat de gemeente vrij om naast de verplichte paragrafen zelf paragrafen aan de begroting of jaarstukken toe te voegen. COVID-19 is een gebeurtenis die niet slechts aan één programma of taakveld is toe te rekenen. Het heeft betrekking op de gehele gemeente en heeft betrekking op veel programma’s en taakvelden. De gemeente heeft er voor gekozen in de Samenvatting een toelichting op te nemen waarin de gevolgen van COVID-19 op de gemeente Nuenen uiteen zijn gezet. Verder is bij de verantwoording van de programma’s aangegeven of COVID-19 effect heeft gehad.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.1 Corona en impact op de jaarrekeningcontrole (2) Belangrijkste bevindingen: •
8
Tozo-regeling De Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandige ondernemers (Tozo) is een van de steunmaatregelen van het kabinet om zelfstandige ondernemers te ondersteunen tijdens de coronacrisis en voorziet in een aanvullende uitkering voor levensonderhoud en in een lening voor bedrijfskapitaal om liquiditeitsproblemen op te vangen. De regeling kent verschillende tranches met verschillende rechtmatigheidsvereisten: Tozo 1: aanvragen tussen 1 maart 2020 tot 1 juni 2020
Tozo 2: aanvragen vanaf 1 juni 2020 tot 1 oktober 2020
Tozo 3: aanvragen vanaf 1 oktober 2020 tot 1 april 2021
Uw gemeente heeft in het kader van de Tozo-regeling een voorschot van het rijk ontvangen van € 4.655.000. Via de SiSa-bijlage bij de jaarrekening legt u verantwoording af aan het rijk. De bestedingen in het kader van de Tozo-regeling over 2020 bedragen € 1.851.000 voor levensonderhoud en € 203.000 verstrekking in het kader van bedrijfskapitaal. Voor een overzicht van de fouten en onzekerheden omtrent de SiSa-bijlage verwijzen wij naar bijlage B in dit rapport. Overige corona gerelateerde bevindingen In onze controle hebben wij uitgebreid aandacht besteed aan de impact van het coronavirus op de jaarrekening 2020. Over de belangrijkste gevolgen voor uw interne beheersing hebben wij reeds in onze management letter d.d. 9 november 2020 aan u gerapporteerd. De impact van onder andere de doorbetaling van zorgcontinuïteit zijn voor uw gemeente beperkt van omvang.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.2 De jaarrekening is getrouw De jaarrekening 2020 is getrouw
9
Wij hebben bij de jaarrekening 2020 van de gemeente Nuenen een goedkeurende controleverklaring afgegeven met betrekking tot de getrouwheid. Een goedkeurende verklaring met betrekking tot getrouwheid betekent dat de jaarrekening een getrouw beeld geeft van de grootte en de samenstelling van zowel de baten en lasten over 2020 als van de activa en passiva per 31 december 2020 in overeenstemming met het Besluit begroting en verantwoording Provincies en Gemeenten (BBV). Wij hebben enkele controleverschillen geconstateerd van beperkte omvang welke door de gemeente zijn gecorrigeerd. Naast de geconstateerde en verwerkte controleverschillen, zijn tijdens onze controle tevens resterende controleverschillen geconstateerd ten aanzien van getrouwheid en rechtmatigheid. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 50.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)
FOUTEN
ONZEKERHEDEN
VERWIJZING
Sociaal domein – pgb Jeugdzorg en Wmo
0
159
§4.2
Sociaal domein – Wmo ZIN
0
163
§4.2
Sociaal domein – Jeugd ZIN
0
346
§4.2
Grondexploitatie (onjuist rentepercentage)
68
0
§4.3
Totaal
68
668
Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)
640
1.920
Getrouwheid
Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de getrouwheid.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.3 Rechtmatigheid van de jaarrekening De baten en lasten als ook de balansmutaties in de jaarrekening 2020 zijn in overeenstemming met relevante wet- en regelgeving tot stand gekomen (rechtmatig)
10
Naast de gecorrigeerde en ongecorrigeerde controleverschillen in het kader van de getrouwheid van de jaarrekening zijn de volgende controleverschillen ten aanzien van het aspect rechtmatigheid geconstateerd. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 50.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn.
POST/OMSCHRIJVING VAN DE TOELICHTING (x € 1.000)
FOUTEN
ONZEKERHEDEN
VERWIJZING
Sociaal domein – pgb Jeugdzorg en Wmo
0
159
§4.2
Sociaal domein – Wmo ZIN
0
163
§4.2
Sociaal domein – Jeugd ZIN
0
346
§4.2
Grondexploitatie (onjuist rentepercentage)
68
0
§2.2
Tozo 1 - Levensonderhoud
0
203
Bijlage B
Totaal
68
871
Materialiteit (1% voor fouten, 3% voor onzekerheden)
640
1.920
Rechtmatigheid
Wij concluderen dat de resterende niet-verwerkte controleverschillen zowel individueel als gezamenlijk niet materieel zijn voor de jaarrekening als geheel en hebben derhalve een goedkeurende verklaring verstrekt met betrekking tot de rechtmatigheid.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2.4 Speerpunt Inhoud speerpunt
Opvolging speerpunt
11
Inleiding Wij vinden het van groot belang onze controle af te stemmen op de specifieke situatie en ontwikkelingen van de gemeente Nuenen en de wensen van de raad als onze opdrachtgever. In overleg met de auditcommissie is daarom een aandachtspunt vanuit de raad voor de controle van 2020 geformuleerd. Dit aandachtspunt hebben wij tijdens onze jaarrekeningcontrole betrokken bij de uitvoering van onze werkzaamheden. Hieronder rapporteren wij over onze observaties. Opvolging Speerpunt 2020
Onze observatie
Het speerpunt ziet toe op investeringen met bijhorende risico’s en getroffen maatregelen. Dit ook in het perspectief van de verwachte toekomstige financiële positie van de gemeente in de breedste zin van het woord, zoals ook rekening houdend met het sociaal domein en de impact van de grote projecten (Klooster en Hongerman en de grondexploitaties).
Uw gemeente heeft in het (recente) verleden tal van grote investeringen gedaan. Ook voor de nabije toekomst staan deze op de agenda. Het doen van grote investeringen noopt tot een goed systeem van risicomanagement, om eventuele risico’s maximaal te beheersen en tijdig actie te kunnen ondernemen. U beschikt over een dergelijk systeem waarbij periodiek de risico’s worden besproken door de organisatie. U als raad wordt tijdens de begroting, tussentijds en bij de jaarrekening geïnformeerd over de ontwikkeling van de te lopen risico’s. In de paragraaf weerstandsvermogen wordt inzichtelijk gemaakt welke het betreft en wat de omvang is. Deze worden vervolgens afgezet tegen uw weerstandscapaciteit hetgeen resulteert in de ratio weerstandsvermogen. De afgelopen jaren is deze ratio verbeterd. De onzekerheden rondom het sociaal domein, de herijking van de algemene uitkering, de economische situatie (agv corona) en de hierdoor toegenomen onzekerheid voor uw grondexploitaties (die een zeer hoge boekwaarde vertegenwoordigen) zorgen ervoor dat u zeer alert dient te blijven. Wij adviseren derhalve de komende jaren veel aandacht te blijven hebben voor uw systeem van risicomanagement en de vertaling van risico’s naar uw financiële positie.
Bestuurlijk zal dit thema hoog op de agenda moeten blijven staan, zodat waar nodig tijdig kan worden bijgestuurd danwel keuzes gemaakt ten aanzien van te plannen investeringen.
12
3. Resultaat & financiële positie
3.1 Resultaat 2020 3.2 Dashboard financiële positie 3.3 Ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente 3.4 Ons beeld van uw financiële positie
3.1 Resultaat 2020 Resultaat 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 838.000 voordelig
Belangrijkste afwijkingen in het resultaat 2020
DASHBOARD
13
Het resultaat van gemeente Nuenen over het jaar 2020 ten opzichte van de gewijzigde begroting bedraagt € 838.000 voordelig. In het onderstaand overzicht is het resultaat in het kort weergegeven: OVERZICHT VAN BATEN EN LASTEN (x 1.000)
2020
BEGROTING NA WIJZIGINGEN
VERSCHIL
IN %
Saldo van baten en lasten
650V
1.860N
2.510V
134,9%V
Onttrekkingen reserves
3.934V
5.239V
1.305N
24,9%N
Dotatie aan reserves
3.550N
3.183N
367N
11,5%N
Resultaat
1.034V
196V
838V
427,6%V
Deze voordelen zijn op diverse programma’s gerealiseerd. Voor een nader gedetailleerd inzicht van de gerealiseerde afwijkingen ten opzichte van de begroting na wijzigingen en de verklarende toelichting hierop verwijzen wij u voorts naar de toelichtingen per programma, zoals opgenomen als onderdeel van de programmaverantwoording.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3.2 Uw financiële positie vergeleken
NETTO SCHULDQUOTE
14
BELASTINGCAPACITEIT
SOLVABILITEIT 50
90
105
95
130
117% 220
-100
< 90%
28%
20
90-130%
0
> 130%
(GECORRIGEERDE) SCHULDQUOTE
< 20%
112% 100
20-50%
> 50%
50
150
< 95%
95-105%
> 105%
STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE
GRONDEXPLOITATIE
0
90
35 130
112% -100
< 90%
DASHBOARD
220
90-130%
> 130%
JAARREKENING
1%
113%
20
100
0
< 20%
FINANCIËLE POSITIE
20-35%
> 35%
BEVINDINGEN
5
-5
< 0%
BIJLAGEN
0%
> 0%
3.3 Ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente
15
RATIO WEERSTANDSVERMOGEN
1,60
1,51
1,50 1,35
1,40
1,35
1,35
1,35
1,30
gemeente Nuenen
1,20 1,10 1,00 JR2020
2021
2022
2023
2024
STRUCTURELE EXPLOITATIERUIMTE
2,5% 2,0% 1,5% 1,0% 0,5% 0,0% -0,5% -1,0% -1,5% -2,0%
2,0%
2,0% 2,0%
1,0%
gem. NL*
1,0% JR2020
2021
2022
2023
0,0% 2024
* De bron voor de gemiddelden NL betreft het gemiddelde over 2020 voor gemeenten in de categorie 20.000 tot 50.000 inwoners. Data gebaseerd op www.findo.nl.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
gemeente Nuenen
3.4 Uw financiële positie vergeleken(1/2) Kengetallen moeten in relatie tot elkaar worden bezien
Signaleringswaarden GTK 2020 als referentiewaarden
Uw weerstandsvermogen is ruim voldoende
De gemeente kan aan haar langetermijnverplichtingen voldoen.
DASHBOARD
16
Onze rol in relatie tot het weerstandsvermogen en financiële kengetallen De analyse van het weerstandsvermogen en de financiële kengetallen is een onderdeel van het jaarverslag en de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing. Vanuit onze controlerende rol dienen wij vast te stellen of het jaarverslag (en dus deze paragraaf) niet strijdig is met de jaarrekening en geen materiële onjuistheden bevat. De kengetallen moeten altijd in relatie tot elkaar worden bezien. Uit de combinatie van de kengetallen kan een beeld worden gemaakt van de financiële positie van de gemeente Nuenen. Daarbij kan ook inzichtelijk worden gemaakt wat de oorzaak is van een sterke of zwakke financiële positie. De financiële kengetallen geven, met de inherente beperkingen hierbij, inzicht in (de ontwikkeling van) uw financiële positie. Signaleringswaarden volgens het Gemeenschappelijk Financieel Toezichtkader 2020 (GTK 2020) Vanuit hun taak als financieel toezichthouder hebben de twaalf provincies een gemeenschappelijk financieel toezichtkader opgesteld dat vanaf begrotingsjaar 2021 gaat gelden. In het GTK 2020 zijn signaleringswaarden opgenomen voor de financiële kengetallen zoals opgenomen in het jaarverslag van de gemeente. Wij hebben deze signaleringswaarden als referentie gebruikt bij ons beeld van uw financiële positie.
Weerstandsvermogen gemeente Nuenen In de paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing heeft het college een overzicht opgenomen van de weerstandscapaciteit. De weerstandscapaciteit bedraagt volgens deze paragraaf € 27,95 miljoen. De gemeente Nuenen heeft op basis van interne berekeningen het totale bedrag aan risico’s waaraan de organisatie is blootgesteld bepaald op € 18,54 miljoen. Het weerstandsvermogen van de gemeente Nuenen is volgens het GTK 2020 met 1,5 ruim voldoende te noemen. Gemeente Nuenen heeft de top 15 risico’s (op basis van risicowaarde) ingeschaald op basis van kans * impact en voor de overige risico’s een totale risicowaarde aangegeven. Solvabiliteit en netto schuldquote De solvabiliteit bedraagt ultimo 2020 28% (2019: 27%). Voor de solvabiliteit geldt dat hoe hoger dit percentage is, hoe beter de gemeente Nuenen in staat is om haar verplichtingen op lange termijn te voldoen. De solvabiliteit van de gemeente Nuenen is ultimo 2020 te classificeren als <neutraal>. Tot en met 2023 wordt een solvabiliteitsratio verwacht tussen de 30% en 34%. De netto schuldquote bedraagt 117% (2019: 142%) en is gedaald. De netto schuldquote geeft een indicatie van de druk van de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie en de hoogte van de investeringen uit het nabije verleden. Deze ratio is te classificeren als <neutraal> (2019 nog <meest risicovol>).
Tot en met 2023 wordt verwacht dat deze ratio <neutraal> blijft.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
3.4 Uw financiële positie vergeleken (2/2) Financieel risico als gevolg van de grondexploitatie is meest risicovol Structurele exploitatieruimte 2020 minst risicovol en blijft stabiel t/m 2023
DASHBOARD
17
Ratio grondexploitatie Voor de ratio grondexploitatie geldt dat hoe lager deze is, hoe beter. De ratio grondexploitatie van de gemeente Nuenen is gedaald ten opzichte van 2019 (van 137% naar 113%) maar classificeert zich nog steeds als <meest risicovol>. De verwachting van de gemeente is dat de ratio de komende jaren verder daalt tot 52% in 2023. Structurele exploitatieruimte De structurele exploitatieruimte van de gemeente Nuenen is <minst risicovol>. Op basis van de meerjarenbegroting is de verwachting dat komende jaren de structurele exploitatieruimte op dit niveau gehandhaafd blijft.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
18
4. Belangrijkste bevindingen
4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording 4.2 Sociaal domein uitgelicht 4.3 Ontwikkeling grondexploitaties 4.4 BBV, WNT en SiSa 4.5 Begrotingsrechtmatigheid
4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (1/2)
Nog aandachtspunten in de interne beheersing. Onze controle is vooral gegevensgericht. Zie ook managementletter 2020.
19
Interne beheersing en onze aanpak voor 2021 Als onderdeel van de jaarrekeningcontrole hebben wij een interim-controle uitgevoerd. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze managementletter d.d. 9 november 2020. Samenvattend hebben wij de interne beheersing gekwalificeerd als in opzet voldoende (conform vorige jaren). De organisatie heeft in de afgelopen jaren verbeteringen aangebracht in de interne beheersing. Net als bij veel andere organisaties resteert er nog een aantal aandachtspunten. Dit betekent niet dat uw organisatie niet in control is, maar wel dat het in control zijn voor ons niet toetsbaar blijkt uit controlesporen in de processen en systemen. Derhalve konden wij het afgelopen jaar voor onze controle (nog) niet steunen op uw interne beheersing en hebben wij de jaarrekening voornamelijk achteraf en gegevensgericht gecontroleerd (middels deelwaarnemingen, cijferbeoordelingen, steekproeven etc.). De interim-controle is primair gericht op de administratieve organisatie en interne beheersing voor zover van belang voor onze controle op de getrouwheid en de rechtmatigheid van de in de jaarrekening opgenomen gegevens. De bevindingen naar aanleiding van deze controle hebben wij opgenomen in onze managementletter. Fraude De komende jaren zal er vanuit de accountantscontrole nog nadrukkelijker aandacht worden gegeven aan fraudepreventie.
Onze beroepsorganisatie de NBA heeft hiertoe een notitie “Best practice maatregelen frauderisicobeheersing voor bestuurders en toezichthouders” onderhanden. In deze notitie komt nadrukkelijk de rol van bestuurders en toezichthoudende organen zoals de gemeenteraad bij het voorkomen en detecteren van fraude aan de orde. Door de nadruk te leggen op het voorkomen van fraude kunnen de gelegenheden tot fraude afnemen. Dit vraagt om actief toezicht op risico’s en beheersmaatregelen ter voorkoming van fraude. Ook de accountant heeft hierin een belangrijke rol. Landelijk vinden er diverse pilots plaats waar in de controleverklaring 2020 van de accountant uitgebreider wordt gerapporteerd over het thema fraude. De best practice van de NBA is erop gericht het fraudebewustzijn en de frauderisicobeheersing te vergroten. Uw gemeente kent een frauderisicoanalyse die als basis dient voor het interne controleplan. Daarnaast is in de beleidsbegroting beschreven hoe de organisatie omgaat met (fraude)risicobeheersing. In de paragraaf risicobeheersing en weerstandsvermogen in de begroting en het jaarverslag zijn de belangrijkste risico’s weergegeven. Wij bevelen een actieve rol aan voor de gemeenteraad / auditcommissie ten aanzien van frauderisicobeheersing.
Bijvoorbeeld door jaarlijks één of meerdere onderkende frauderisico’s (en indien van toepassing de interne beheersingsmaatregelen die zijn genomen om deze frauderisico’s te mitigeren) nader te laten onderzoeken door de interne audit afdeling, een accountant of een gespecialiseerde (fraude)onderzoekers.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.1 Interne beheersing en rechtmatigheidsverantwoording (2/2)
Invoering rechtmatigheidsverantwoording 2021
20
Update Invoering rechtmatigheidsverantwoording door het college met ingang van 2021 In onze eerdere rapportages zijn wij uitgebreid ingegaan op de ontwikkeling van de rechtmatigheidscontrole door de externe accountant naar de rechtmatigheidsverantwoording door het college. De commissie BBV heeft in december 2020 de concept notitie rechtmatigheidsverantwoording met de nadere spelregels voor de rechtmatigheidsverantwoording ter consultatie openbaar gemaakt. Wij hebben vernomen dat op deze consultatie veel reacties zijn binnengekomen die door de commissie BBV worden verwerkt. Gelijktijdig vindt de wetsbehandeling in de Tweede Kamer plaats. Daarna volgen nog de nodige aanpassingen van het BBV en andere wetgeving. Desalniettemin is de verwachting dat de rechtmatigheidsverantwoording per boekjaar 2021 wordt ingevoerd. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording heeft gevolgen voor de (interne) beheersing van de organisatie en ook de rol van de accountant verandert hierdoor. Wij verwachten dat dit voor de meeste gemeenten een uitdaging is, maar naar onze mening ook een kans voor uw organisatie en interne beheersing.
Wanneer de rechtmatigheidsverantwoording met terugwerkende kracht wordt ingevoerd, wordt de gemeente Nuenen met ingang van verslagjaar 2021 immers zelf verantwoordelijk voor de rechtmatigheidsverantwoording en moet het college een (onderbouwde) mededeling doen omtrent de naleving van de rechtmatigheid. De wetswijziging is niet alleen een technische verandering maar ook een cultuurverandering die effect heeft op de bedrijfsvoering van de organisatie.
Stand van zaken binnen uw gemeente
Stand van zaken binnen uw gemeente Gemeente Nuenen heeft verdere stappen genomen ter voorbereiding op de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording. Door de interne controle is het control framework recentelijk geactualiseerd, waarbij is geanticipeerd (en daarmee zo ver als mogelijk voorbereiding getroffen) op de aanstaande rechtmatigheidsverantwoording. Indien de invoering van de rechtmatigheidsverantwoording definitief is (en de kaders hiermee voldoende duidelijke zijn), dan kunnen door de gemeente verdere stappen gezet worden.
Aanbestedingen
Naleving Europese Aanbestedingsregels Conform het door de raad vastgestelde normenkader vallen alleen de Europese aanbestedingsrichtlijnen binnen de scope van de accountantscontrole. Zoals in onze managementletter d.d. 9 november 2020 vermeld wordt een spendanalyse uitgevoerd. Omtrent de naleving van de Europese aanbestedingsrichtlijnen hebben wij geen rechtmatigheidsfouten geconstateerd. Wel constateren wij dat een opdracht niet is aanbesteed in lijn met de Gids Proportionaliteit. Conform de Kadernota Rechtmatigheid 2020 dienen we dit te rapporteren in ons accountantsverslag. Deze afwijking heeft echter geen impact op ons oordeel inzake de financiële rechtmatigheid.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.2 Sociaal domein uitgelicht (1/3)
Sociaal domein 2020 bedragen circa € 6,9 miljoen
21
Sociaal domein in de jaarrekening De lasten van gemeente Nuenen met betrekking tot het sociaal domein bedragen over 2020 circa € 6,9 miljoen. In hoofdlijnen zijn deze lasten als volgt opgebouwd: ONDERDEEL (x € 1.000)
2020
2019
Jeugdzorg ZIN
€3,2 miljoen
€4,1 miljoen
Wmo ZIN
€3,3 miljoen
€3,5 miljoen
Pgb
€0,4 miljoen
€0,3 miljoen
Totaal
€6,9 miljoen
€7,9 miljoen
ONDERDEEL (x € 1.000)
DASHBOARD
JAARREKENING
2020 2019
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.2 Sociaal domein uitgelicht (2/3)
Fout pgb mede gebaseerd op projectiebrieven
Geraamde fout in de persoonsgebonden budgetten De SVB controleert zorgovereenkomsten, toetst facturen en declaraties en betaalt uit aan zorgverleners of andere instellingen. Uw gemeente verstrekt de beschikkingen pgb en is verantwoordelijk voor een adequate cliëntregistratie en het vaststellen van de prestatielevering. Uit de accountantscontrole 2020 bij de SVB blijkt dat landelijk sprake is van een afkeurend oordeel. Ten aanzien van de rechtmatigheidsfouten zijn de foutpercentages opgenomen in de gemeente specifieke projectiebrieven. Voor gemeente Nuenen zijn de percentages voor rechtmatigheidsfouten en voor getrouwheidsfouten voor zowel de Wmo als Jeugdzorg opgenomen in onderstaande tabel: PGB PER CATEGORIE
Rechtmatigheids- en getrouwheidsfouten pgb kleiner dan rapporteringstolerantie
Onzekerheden pgb geraamd op €159.000
22
FINANCIËLE RECHTMATIGHEIDSFOUT
FINANCIËLE GETROUWHEIDSFOUT
Jeugdzorg
1,94%
1,45%
Wmo
1,26%
1,87%
De financiële rechtmatigheidsfout gelden specifiek voor gemeente Nuenen. Voor de getrouwheidsfouten geldt dat deze gelijk zijn voor alle gemeenten in Nederland. De financiële rechtmatigheidsfouten en getrouwheidsfouten zijn kleiner dan de rapporteringstolerantie van €50.000. Ook voor het verschil tussen de verantwoording in de jaarrekening en de verantwoording van de SVB geldt dat dit kleiner is dan de rapporteringstolerantie. De SVB toetst niet op levering van de zorg. Hierdoor is er sprake van een onzekerheid. De gemeente verkrijgt echter zekerheid door intern ingerichte processen, zoals het toekenningsproces, de controles op betalingen, waardoor deze onzekerheid deels teniet wordt gedaan. Op basis van het zekerheidspercentage dat de gemeente Nuenen hierdoor verkrijgt, zijn de onzekerheden voor pgb geraamd op circa € 159.000. Wij hebben een review gedaan en kunnen steunen op de werkzaamheden van de accountant van de SVB. Daarbij concluderen wij dat de formele fouten zoals geconstateerd door de accountant van de SVB geen impact hebben op het rechtmatigheidsoordeel over de jaarrekening 2020 van uw gemeente.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.2 Sociaal domein uitgelicht (3/3)
23
Onzekerheid ten aanzien van prestatielevering
Wmo ZIN De totale omvang van Wmo ZIN bij zorginstellingen bedraagt in 2020 circa € 2,6 miljoen. De toekenning van voorzieningen in het kader van Wmo ZIN vindt plaats vanuit de gemeente Nuenen. De gemeente heeft derhalve zelf inzicht in de cliënten en de gemaakte afspraken. Met betrekking tot de lasten Wmo ZIN hulp bij huishouden en begeleiding vraagt de gemeente Nuenen per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol.
Resterende onzekerheid Wmo ZIN circa € 163.000
Van een aantal zorginstellingen is geen controleverklaring ontvangen, waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Hierdoor is sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering, zowel omtrent de getrouwheid als rechtmatigheid van deze lasten. Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij uw gemeente, de ervaringen uit voorgaande jaren en de uitkomsten van de in 2020 ontvangen controleverklaringen ramen wij het bedrag van deze resterende onzekerheid in totaliteit op € 163.000. Van het resterende bedrag Wmo ZIN ad €0,7 miljoen (totaal Wmo ZIN ad € 3,3 miljoen minus Wmo ZIN bij zorginstellingen ad € 2,6 miljoen) is middels onderliggende leveringsdocumentatie de prestatie vastgesteld.
Resterende onzekerheid Jeugdzorg is circa € 346.000
DASHBOARD
Jeugdzorg ZIN De productieomvang van Jeugdzorg ZIN bij zorginstellingen bedraagt in 2020 circa € 3,2 miljoen. De toekenning van voorzieningen in het kader van Jeugdzorg ZIN vindt plaats vanuit de gemeente Nuenen. De gemeente heeft derhalve zelf inzicht in de cliënten en de gemaakte afspraken. Met betrekking tot de lasten Jeugdzorg ZIN Huishoudelijke verzorging vraagt de gemeente Nuenen per zorginstelling om een controleverklaring bij de productieverantwoording op basis van het landelijk protocol. Van een aantal zorginstellingen is geen controleverklaring ontvangen waarmee kan worden onderbouwd dat voor de gefactureerde zorg ook daadwerkelijk prestaties zijn verricht. Hierdoor is er sprake van een onzekerheid ten aanzien van prestatielevering, zowel omtrent de getrouwheid als de rechtmatigheid van deze lasten. Uitgaande van de interne beheersing op het proces van beschikkingen tot en met betalingen bij uw gemeente, de ervaringen uit voorgaande jaren en de uitkomsten van de in 2020 ontvangen controleverklaringen ramen wij het bedrag van deze resterende onzekerheid in totaliteit op €346.000.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.3 Ontwikkeling grondexploitaties (1/2)
24
Actualisatie en bijstelling grondexploitaties De veruit grootste balanspost met betrekking tot onderhanden projecten betreft de voorraden (grondexploitaties). Door de invloed van de parameters (zoals kostenstijgingen, fasering, druk op verkoopprijzen, rente-effecten) die bepalend zijn voor de in de toekomst te realiseren opbrengsten hebben wij bij onze controle de grondexploitaties diepgaand gecontroleerd. De risico's voor de grondexploitaties zijn in essentie terug te brengen tot drie P’s: Planning: is de tijdsplanning van de projecten afgestemd op de (on)mogelijkheden in de markt? Immers, de marktbehoefte bepaalt welke projecten op welk moment te realiseren zijn. Programmering: in de afgelopen jaren hebben economische ontwikkelingen geleid tot belangrijke wijzigingen in vooral de woningbehoefte. Is er een kritische analyse van de ‘mix’ van woningen (huur, koop, vrije kavel appartementen etc.) in de projecten in relatie tot de huidige marktvraag in de gemeente? Prijs: inherent gevolg van de economische crisis is dat de verkoopprijzen van woningen en dus van grond onder druk staan. Is afgewogen welke prijzen kunnen worden gehandhaafd, rekening houdend met het risico dat gronden later of in het geheel niet worden afgenomen? Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld
Deze drie P’s zijn tijdens de jaarrekeningcontrole besproken met uw medewerkers. Tijdens deze gesprekken zijn de uitgangspunten gechallenged. De grondexploitaties zijn met deze uitgangspunten per 31 december 2020 geactualiseerd. Tevens is beoordeeld of het onderhanden werk in de jaarrekening op een juiste wijze is gewaardeerd en of er mogelijk een (aanvullende) verliesvoorziening moet worden getroffen. Voorziening grondexploitaties Ultimo 2020 is er een voorziening grondexploitaties gevormd met een omvang van € 3,4 miljoen (2019: € 2,7 miljoen) welke volledig betrekking heeft op Nuenen West. Winstneming Het voorzichtigheidsbeginsel leidt ertoe dat realisatie van winst moet worden uitgesteld tot daarover voldoende zekerheid bestaat. Dit betekent echter niet dat pas winst moet worden genomen bij het afsluiten van het grondexploitatiecomplex. In de notitie Grondexploitatie is opgenomen dat voor winstneming de Percentage of Completion (POC) methode geldt: voor zover gronden zijn verkocht en opbrengsten zijn gerealiseerd dient tussentijds naar rato van de voortgang van de grondexploitaties winst worden genomen. Hiervoor moet het resultaat op de grondexploitatie wel op betrouwbare wijze kunnen worden ingeschat. Dit is mogelijk wanneer het waarschijnlijk is dat de economische voordelen die aan het project zijn verbonden naar de gemeente zullen toevloeien.
Indien aan de volgende voorwaarden is voldaan, bestaat er voldoende zekerheid om winst te kunnen nemen: 1. Het resultaat op de grondexploitatie kan betrouwbaar worden ingeschat; én 2. De grond (of het deelperceel) moet zijn verkocht; én 3. De kosten zijn gerealiseerd (winst wordt naar rato van de realisatie gerealiseerd).
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.3 Ontwikkeling grondexploitaties (2/2)
Redelijkheid belangrijkste schattingselementen vastgesteld
25
Voor de grondexploitaties van gemeente Nuenen heeft de POCmethode geresulteerd in een winstneming van circa € 1,1 miljoen.
ONTWIKKELING NETTO BOEKWAARDE GRONDEXPLOITATIES 2020–2019 (x € 1 miljoen)
Een uitsplitsing van de bouwgronden in exploitatie naar soort project is in de hiernaast staande grafiek weergegeven. De boekwaarde van het project Nuenen West bedraagt 81% van de totale boekwaarde grondexploitaties ultimo 2020 van uw gemeente. Dit betekent dat de grootste risico’s ten aanzien van de huidige schattingen en de mogelijke uitkomsten daarvan zijn gelegen in dit project. Nuenen West neemt ook de volledige verliesvoorziening (€ 3,4 miljoen) voor zijn rekening. De huidige Corona-crisis kan voor een stijging van de rente zorgen. Zeker voor grondexploitaties met een hoge boekwaarde, betekent een stijgende rente meer rentekosten die aan de grondexploitatie toegerekend dient te worden en daarmee tot een lager resultaat in de grondexploitatie. Wij adviseren u, indien mogelijk, hierop te anticiperen. Het percentage voor toerekening rente aan de grondexploitatie is initieel niet overeenkomstig de door BBV voorgeschreven methodiek bepaald. Hierdoor is € 68.000 teveel rente toegerekend aan de grondexploitatie. De fout is opgenomen op het overzicht met controleverschillen (§2.2).
80,0
75,1 69,0
70,0
60,0
59,6 54,9
50,0
40,0
30,0
20,0 14,3
15,8
10,0
0,0
BIE - woningbouw
BIE bedrijventerreinen
BIE - Mix -0,2 -0,3
-10,0 2020
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
2019
Totaal
4.4 BBV, WNT en SiSa
26
BBV wordt nageleefd
Bevindingen ten aanzien van naleving van de wettelijke verslaggevingsregels (BBV) Wij hebben vastgesteld dat gemeente Nuenen de wettelijke verslagleggingsregels (BBV) heeft nageleefd.
WNT-verantwoording voldoet aan de vereisten
Naleving van de (publicatieverplichtingen) WNT De Wet normering bezoldiging topfunctionarissen publieke en semipublieke sector (WNT) is met ingang van 2013 van toepassing en vervangt tegelijkertijd de Wopt (Wet openbaarmaking uit publieke middelen gefinancierde topinkomens). Doelstelling van de wet is te verhinderen dat instellingen in de publieke en semipublieke sectoren rechtens in staat zijn bovenmatige bezoldigingen toe te kennen. Voor gemeenten geldt dat de gemeentesecretaris en de griffier als topfunctionaris worden aangemerkt. De algemene bezoldiging voor een topfunctionaris mag voor 2020 niet meer bedragen dan € 201.000 per jaar. De externe accountant is belast met de controle op de naleving van de WNT door de instelling. Overschrijding van de bezoldigingsnorm wordt aangemerkt als een onverschuldigde betaling, die door de topfunctionaris terugbetaald moet worden aan de instelling. Gebeurt dit niet, dan is BDO als accountant wettelijk verplicht om bij het ministerie melding te doen van deze onverschuldigde betaling. Wij hebben tevens een meldingsplicht indien u geen of onjuiste gegevens heeft gepubliceerd in de jaarrekening. Wij hebben vastgesteld dat de bezoldigingen over 2020 van de gemeente Nuenen niet strijdig zijn met de WNT en dat de jaarrekening 2020 van de gemeente Nuenen voldoet aan de publicatieverplichtingen van de WNT.
Geen bevindingen SiSa-bijlage
DASHBOARD
SiSa-bijlage Wij hebben de in de SiSa-bijlage van de jaarrekening genoemde specifieke uitkeringen gecontroleerd met inachtneming van de Nota verwachting accountantscontrole SiSa 2020. Op grond van ons onderzoek hebben wij bij uw specifieke uitkeringen geen fouten en/of onzekerheden geconstateerd die de voor SiSa geldende rapporteringstolerantie overschrijden. Zie tevens Bijlage B.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.5 Begrotingsrechtmatigheid (1/2)
Onderschrijding lasten / Overschrijding baten (voor toevoegingen en onttrekkingen ana reserves)
27
Lastenoverschrijdingen in het kader van begrotingsrechtmatigheid In totaal heeft uw gemeente circa € 74,0 miljoen aan lasten begroot na wijziging, tegenover circa € 60,1 miljoen aan werkelijke lasten in 2020. Dit is in totaal een onderschrijding van € 13,9 miljoen (18,8%). Aan baten had uw gemeente een bedrag van € 72,2 miljoen begroot na wijziging, tegenover € 60,7 miljoen aan werkelijke baten in 2020. In totaal gaat het om een lagere realisatie van baten van € 11,5 miljoen (15,9%). Naast het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten kent een gemeente ook het gerealiseerde resultaat. Dit is het gerealiseerde totaal saldo van baten en lasten plus of min de tussentijdse resultaatbestemmingen. Deze bestemmingen bestaan uit in de loop van het jaar gedane onttrekkingen uit reserves minus de tussentijdse stortingen in reserves. De stortingen in dan wel onttrekkingen aan reserves vinden plaats op basis van door u genomen besluiten. In 2020 is er per saldo circa € 0,4 miljoen aan de reserves onttrokken zodat het gerealiseerde resultaat € 1,0 miljoen positief bedraagt. De gemeenteraad autoriseert de begroting en stelt de kaders voor het college vast. Het college is verantwoordelijk voor de uitvoering van het beleid binnen de gestelde begroting. Begrotingsafwijkingen dienen tijdig gesignaleerde en gerapporteerd te worden aan de gemeenteraad.
Bij begrotingsoverschrijdingen die niet gedurende het jaar zijn voorgelegd aan de gemeenteraad is formeel sprake van een onrechtmatigheid. Echter hoeven deze overschrijdingen niet altijd te worden meegewogen in het accountantsoordeel bijvoorbeeld indien de overschrijdingen geheel of grotendeels worden gecompenseerd door direct gerelateerd opbrengsten of overschrijdingen bij open-einde regelingen. In de toelichting op het overzicht van baten en lasten zijn de begrotingsoverschrijdingen nader weergegeven en geanalyseerd. Controle begrotingsrechtmatigheid Naast de controle op de rechtmatige totstandkoming van de baten, lasten en balansmutaties in de jaarrekening 2020, hebben wij de begrotingsrechtmatigheid gecontroleerd. De toe te passen normen voor dit begrotingscriterium zijn gebaseerd op artikelen 189, 190 en 191 van de Gemeentewet en moeten door de raad nader worden ingevuld en geconcretiseerd. Dit gebeurt door middel van de begroting en via de verordening op het financieel beheer ex artikel 212 van de Gemeentewet. Het begrotingscriterium is verder verfijnd en uitgewerkt in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. Belangrijk hierbij is dat het overschrijden van de begroting altijd onrechtmatig is, maar niet in alle gevallen hoeft te worden meegewogen in het accountantsoordeel.
In het kader van de begrotingsrechtmatigheid moet gekeken worden naar de lastenoverschrijdingen per programma. Zie hierna voor een overzicht van de lastenoverschrijdingen per programma en de overschrijdingen van investeringskredieten.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
4.5 Begrotingsrechtmatigheid (2/2)
Lastenoverschrijding op programmaniveau
28
Zoals blijkt uit het overzicht baten en lasten in de jaarrekening 2020 in het jaarverslag is op vijf programma’s een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren. Deze zijn in te delen in de onderstaande categorieën zoals opgenomen in de Kadernota Rechtmatigheid van de Commissie BBV. ONRECHTMATIG BEGROTINGSAFWIJKING
Bestuur, samenwerking en dienstverlening (Totaal € 456.000)
Overschrijding wordt veroorzaakt door storting in het wethouderspensioen als gevolg van verdere rentedaling en een lagere toerekening van salariskosten en overhead naar de grondexploitatieprojecten. Het gaat om kostenoverschrijdingen die pas binnen het bestaande beleid en die niet eerder gemeld had kunnen worden.
Overschrijding wordt veroorzaakt door toerekening van salariskosten. Toerekening wordt bepaald bij de jaarrekening en kan derhalve niet eerder aan de Raad worden gemeld. Het gaat hier dus een kostenoverschrijding die past binnen het bestaande beleid en die niet eerder gemeld had kunnen worden.
De lasten van de TOZO-regeling en WMO woon- en vervoersvoorzieningen zijn hoger geworden dan voorzien. In het geval van de TOZO-regeling wordt de overschrijding gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten. Voor WMO past de lastenoverschrijding binnen het bestaand beleid en had die niet tussentijds gemeld kunnen worden.
De lastenoverschrijdingen (uitvoering Lokaal Sportakkoord, wijziging BTW regels, stijging energielasten) wordt gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten.
Veiligheid en handhaving (Totaal € 117.000)
Werk, Zorg en Jeugd (Totaal € 93.000) Verenigingen en accommodaties (Totaal € 83.000)
DASHBOARD
TELT NIET MEE IN OORDEEL
LASTENOVERSCHRIJDIN G PROGRAMMA
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
TELT WEL MEE IN OORDEEL
4.5 Begrotingsrechtmatigheid (2/2)
Lastenoverschrijding op programmaniveau
29
Zoals blijkt uit het overzicht baten en lasten in de jaarrekening 2020 en paragraaf H rechtmatigheid in het jaarverslag is op 6 programma’s ONRECHTMATIG een begrotingsoverschrijding op de lasten te constateren. NIET TELT Deze zijn in te delen in de onderstaande categorieën zoals opgenomen in de Kadernota Rechtmatigheid van TELT de Commissie BBV. WEL LASTENOVERSCHRIJDIN BEGROTINGSAFWIJKING MEE MEE G PROGRAMMA IN IN OORDEEL OORDEEL
Ruimtelijk beheer, milieu en verkeer (Totaal € 792.000)
De overschrijding komt hoofdzakelijk door: - Er is meer preventief onderhoud gedaan aan bomen, meer veiligheidskosten en meer kosten als gevolg van storm en droogte; - Er wordt meer planmatig gesnoeid met als gevolg meer snoeiafval. Beide oorzaken passen binnen bestaand beleid en hadden niet eerder gemeld kunnen worden.
- Storting in de voorziening riolering als gevolg van een positieve exploitatie, met name door hogere opbrengst van de rioleringsheffing en ontvangen subsidie voor klimaatadaptie. De overschrijding wordt dus gecompenseerd door direct gerelateerde opbrengsten.
Wij verwijzen voor een inhoudelijke en meer specifieke analyse van de begrotingsafwijkingen naar de analyse begrotingsafwijkingen, zoals opgenomen in de toelichtging op het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening 2020. Naast de begrotingsrechtmatigheid hebben wij tevens de lastenoverschrijdingen op investeringskredieten beoordeeld om vast te stellen of de gerealiseerde uitgaven binnen de door de gemeenteraad geautoriseerde begroting zijn gebleven. Uit deze analyse blijkt dat geen sprake is van overschrijdingen die meetellen in ons oordeel.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
30
Bijlagen
A
Onze controle
B
Bevindingen SiSa-bijlagen
31
A. Onze controle
A. Onze controle (1/4)
32
Doel en object van de controle Het doel van de controle is het geven van een onafhankelijk oordeel of de financiële overzichten van de gemeente Nuenen, in alle van materieel belang zijnde opzichten, zijn opgesteld in overeenstemming met het BBV. Voor een uitgebreide beschrijving van onze aanpak verwijzen wij naar onze opdrachtbevestiging d.d. 14 september 2020 met kenmerk ‘DMe/NBo/WVe/MvdB/1048852/2005597’. Materialiteit Afwijkingen kunnen ontstaan als gevolg van fouten of fraude en zijn materieel indien redelijkerwijs kan worden verwacht dat deze, afzonderlijk of gezamenlijk, van invloed kunnen zijn op de economische beslissingen die gebruikers op basis van deze jaarrekening nemen. De materialiteit beïnvloedt de aard, timing en omvang van onze controlewerkzaamheden en de evaluatie van het effect van onderkende afwijkingen op ons oordeel. Bij onze controlewerkzaamheden hebben wij als uitgangspunt de door de raad vastgestelde toleranties gehanteerd. De raad heeft ons daarbij opgedragen om bij onze oordeelsvorming en rapportering uit te gaan van de hierna vermelde goedkeurings- en rapporteringstolerantie. Op basis van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden (BADO) en onze professionele oordeelsvorming hebben wij de materialiteit voor de jaarrekening als geheel bepaald op € 640.000.
Wij houden ook rekening met afwijkingen en/of mogelijke afwijkingen die naar onze mening voor de gebruikers van de jaarrekening om kwalitatieve redenen materieel zijn. Wij zijn met u overeengekomen dat wij tijdens onze controle geconstateerde afwijkingen boven de € 50.000 rapporteren, alsmede afwijkingen die naar onze mening om kwalitatieve redenen relevant zijn. Onze controle richt zich tevens op de getrouwheid en rechtmatigheid van de informatie in de WNT-verantwoording en de SiSa-bijlage van de jaarrekening. Voor de WNT en SiSa gelden specifiek voorgeschreven rapporteringstoleranties die veelal lager zijn dan uw rapporteringstolerantie. Wij passen deze voorgeschreven WNT- en SiSa-toleranties eveneens op correcte wijze toe. Onafhankelijkheid Nederlands recht en overige beroepsregels, zoals de Verordening inzake de onafhankelijkheid van accountants bij assurance-opdrachten (ViO), vereisen dat wij onafhankelijk zijn ten opzichte van onze controle cliënten. Wij zijn van mening dat door ons is voldaan aan deze eisen. Wij bevestigen dat we geen giften hebben gegeven aan dan wel aangenomen van de organisatie of haar personeel. Wij hebben de overige dienstverlening naast de controle van de jaarrekening beoordeeld aan de hand van onze beroepsregels en hebben geconcludeerd dat het type dienstverlening en de vergoeding onze onafhankelijkheid niet beïnvloeden.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
A. Onze controle (2/4)
33
Opdracht en controleaanpak Wij hebben de jaarrekening gecontroleerd conform de Nederlandse controlestandaarden en de met u gemaakte afspraken in de opdrachtbevestiging van 14 september 2020. Tevens beoordeelden wij de verenigbaarheid van de andere informatie, inclusief de overige gegevens en het jaarverslag met de jaarrekening en of deze geen materiële afwijkingen bevatten op basis van onze kennis en ons begrip, verkregen vanuit de jaarrekeningcontrole of anderszins. Voor een accountantscontrole gelden inherente beperkingen, die zijn uiteengezet in de opdrachtbevestiging. Onze controleaanpak is gebaseerd op een systeemgerichte en risicogerichte benadering, waarbij gesteund wordt op de opzet, het bestaan en de werking van de aanwezige administratieve organisatie en de daarin opgenomen beheersingssystemen. Deze aanpak gaat uit van een risicoanalyse op transactiestromen, zoals verkoopactiviteiten en personeelszaken. Daarnaast worden bedrijfsrisico’s beoordeeld die voortvloeien uit de strategie en operaties van gemeente Nuenen. In de risicoanalyse hebben wij beoordeeld in hoeverre de onderkende risico’s van invloed kunnen zijn op de jaarrekening. De risico’s met een hoge waarschijnlijkheid van het zich voordoen en mogelijk materiële impact hebben in onze controle meer aandacht gehad. Deze risico’s hebben wij in onze management letter d.d. 9 november 2020 uiteen gezet.
Strekking van de controleverklaring Aangezien de jaarrekening 2020 van gemeente Nuenen aan de daaraan te stellen eisen voldoet, zijn wij voornemens een goedkeurende controleverklaring te verstrekken. Alle bevindingen voortvloeiend uit onze controle van de jaarrekening 2020 zijn afdoende behandeld en onze controle is afgerond. Continuïteit De waarderingen in de jaarrekening van gemeente Nuenen zijn gebaseerd op de veronderstelling dat gemeente Nuenen als geheel in continuïteit zal worden voortgezet. De inschatting of een duurzame voorzetting mogelijk is, inclusief de eventueel in de jaarrekening op te nemen toelichting, is de wettelijke verantwoordelijkheid van het college van burgemeester en wethouders. Als accountant beoordelen wij de aanvaardbaarheid van de door het college van burgemeester en wethouders ingeschatte mogelijkheden tot een duurzame voortzetting. Wij vinden deze inschatting aanvaardbaar.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
A. Onze controle (3/4) Het jaarverslag is verenigbaar met de jaarrekening en bevat geen materiële afwijkingen
De grondslagen van de jaarrekening 2020 zijn aanvaardbaar
DASHBOARD
34
De jaarstukken 2020 van uw gemeente bestaan uit: het jaarverslag 2020 (programmaverantwoording en verplichte paragrafen); de jaarrekening 2020 (balans met toelichting, overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting inclusief SiSa-bijlage en taakvelden).
In het onderdeel ‘programmaverantwoording’ van het jaarverslag dient informatie opgenomen te worden over: wat hebben we gedaan, wat hebben we bereikt en wat heeft het gekost? De programmaverantwoording vormt samen met de verplicht voorgeschreven paragrafen (zoals weerstandsvermogen, bedrijfsvoering etc.) het jaarverslag. Beide onderdelen vallen niet (expliciet) onder de controle van de jaarrekening. Het primaire object van de accountantscontrole (op grond van artikel 213 van de Gemeentewet) is de jaarrekening (de balans met toelichting en het overzicht van baten en lasten in de jaarrekening met toelichting). De inhoud van het jaarverslag (programmaverantwoording en paragrafen) hebben wij getoetst. Bij onze controle hebben wij geen materiële afwijkingen tussen het jaarverslag en de jaarrekening geconstateerd. Het jaarverslag en de jaarrekening zijn met elkaar verenigbaar. De belangrijkste verslaggevingsgrondslagen van uw gemeente zijn uiteengezet in de grondslagen van de jaarrekening 2020. In 2020 zijn er geen wijzigingen geweest in toegepaste verslaggevingsgrondslagen die een aanzienlijke invloed hebben op de baten en lasten of de financiële positie van uw gemeente. Significante verslaggevingsgrondslagen en toepassing hiervan zijn belangrijk voor de presentatie van de financiële positie van uw gemeente en de baten en lasten in de jaarrekening.
Daarnaast vereisen zij van het college en het management dat zij een oordeel vormen ten aanzien van soms moeilijke, subjectieve en complexe posities vaak vanwege de noodzaak om inschattingen te moeten maken over het effect van zaken die inherent onzeker zijn. Wij hebben het door het college en het management toegepaste proces met betrekking tot significante verslaggevingsaspecten geëvalueerd en hebben gegevensgerichte controlewerkzaamheden uitgevoerd.
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
A. Onze controle (4/4)
35
Fraude en non-compliance Onze controle is niet specifiek gericht op het ontdekken van fraude. Bij de planning voor de jaarrekeningcontrole, houden wij rekening met het risico dat de jaarrekening als gevolg van fraude en onregelmatigheden onjuistheden van materieel belang zou kunnen bevatten. Daarnaast hebben wij beoordeeld in hoeverre sprake kan zijn van een risico omtrent corruptie. Eén van de door ons uitgevoerde maatregelen is het bespreken van de mogelijke frauderisico’s en mogelijke fraudesituaties op verschillende niveaus binnen de organisatie Hiertoe hebben wij de mogelijke frauderisico’s en de mogelijke fraudesituaties besproken met financiële beleidsmedewerkers, uw concerncontroller en met de auditcommissie. Deze besprekingen en onze controlewerkzaamheden hebben geen aanwijzingen voor materiële fraude opgeleverd. Bij de beoordeling van het risico omtrent corruptie hebben wij gekeken naar klant specifieke omstandigheden zoals de geografische plaats van de activiteiten, hebben we gekeken naar de sectoren waar corruptie meer dan gemiddeld voorkomt en hebben we beoordeeld in hoeverre buitenlandse wetgeving als de UK Bribery Act en de US Foreign Corrupt Practices Act van invloed kunnen zijn.
Wij hebben aandacht besteed aan de compliance met de voor u van toepassing zijnde wet- en regelgeving en overige bepalingen voor zover wij die van belang achten in het kader van onze controle van de jaarrekening. Bij die werkzaamheden hebben wij geen materiële non-compliance geconstateerd. Geautomatiseerde gegevensverwerking De accountant dient op basis van artikel 2:393, lid 4 BW, melding te maken van zijn bevindingen met betrekking tot de betrouwbaarheid en continuïteit van de geautomatiseerde gegevensverwerking. Tijdens een separate controle zijn ook relevante processen met betrekking tot de geautomatiseerde gegevensverwerking getoetst. Wij hebben de automatiseringsorganisatie van de organisatie uitsluitend in het kader van de jaarrekeningcontrole beoordeeld. Hieruit is gebleken dat wij in het kader van de accountantscontrole gebruik hebben kunnen maken van de geautomatiseerde gegevensverwerking in Key2Financiën. De IT-audit heeft hierbij nog enkele verbeteringen ten aanzien van de continuïteit en betrouwbaarheid van de geautomatiseerde gegevensverwerking aan het licht gebracht. Er zijn echter geen significante tekortkomingen geconstateerd. Voor onze detailbevindingen verwijzen wij naar de Rapportage IT-bevindingen 2020 d.d. 14 april 2021.
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
36
B. Bevindingen SiSa-bijlagen
B. Bevindingen SiSa-bijlage (1)
37
Inleiding Bij de jaarrekening wordt als bijlage de SiSa-verantwoording toegevoegd. De gemeente Nuenen heeft de rechtmatige totstandkoming van de SiSa-bijlage getoetst. In onderstaande tabel zijn de te rapporteren bevindingen opgenomen: Op grond van het Besluit accountantscontrole decentrale overheden, artikel 5, lid 4, rapporteren wij in dit rapport over de fouten en onzekerheden van de specifieke uitkeringen die in 2020 in het kader van SiSa worden verantwoord. Per regeling is aangegeven of, en zo ja welke financiële fouten of onzekerheden zijn geconstateerd.
Strekking controleverklaring getrouwheid (jaarrekening)
GOEDKEUREND
Strekking controleverklaring rechtmatigheid (jaarrekening) NR. A5 B1
toeslagenproblematiek Onderwijsachterstandenbeleid 2019-2022 (OAB)
E3
Subsidieregeling sanering verkeerslawaai
F1
Regeling aankoop woningen onder een hoogspanningsverbinding
H4 H8
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
Regeling specifieke uitkering gemeentelijke hulp gedupeerden Regeling specifieke uitkering Reductie Energiegebruik
G4
FINANCIËLE OMVANG IN €
radicalisering, extremisme en terrorisme
D8
G3
FOUT OF ONZEKERHEID
Specifieke uitkering versterking van de lokale integrale aanpak van
C1
G2
GOEDKEUREND
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG
Gebundelde uitkering op grond van artikel 69 Participatiewet_gemeentedeel 2020 Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (exclusief levensonderhoud beginnende zelfstandigen)_gemeente 2020 Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo) _gemeentedeel 2020 Specifieke uitkering Sport Specifieke uitkering voor lokale Sportakkoorden (Regeling Sportakkoord)
DASHBOARD
JAARREKENING
FINANCIËLE POSITIE
BEVINDINGEN
BIJLAGEN
B. Bevindingen SiSa-bijlage (2) - Tozo
38
Tozo NR.
SPECIFIEKE UITKERING OF OVERIG
FOUT OF ONZEKERHEID
G4
Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen
G4
identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen
G4
identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 1_geen identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet en geen
G4
identificatie DigiD in combinatie met BRP of Suwinet Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief
Onzekerheid
FINANCIËLE OMVANG IN €
TOELICHTING FOUT/ONZEKERHEID
€ 203.000 (geëxtrapoleerd)
Wij constateren dat bij één dossier mogelijk niet wordt voldaan aan het urencriterium, waardoor mogelijk sprake is van een rechtmatigheidsfout. De omvang van de mogelijke onrechtmatige uitkering bedraagt €3.697. Aangezien wij deze bevinding constateren in een steekproef, dient deze bevinding geëxtrapoleerd te worden over de gehele populatie ToZo 1 – Levensonderhoud. Na extrapolatie bedraagt de omvang van de mogelijke rechtmatigheidsfout €202.598. De gemeente verricht momenteel aanvullend onderzoek naar de rechtmatigheid van dit dossier. Hieruit zal blijken of de geconstateerde onzekerheid wel of niet rechtmatig is. Omdat op het moment van schrijven van dit accountantsverslag er nog geen uitsluitsel is, is de constatering aangemerkt als onzekerheid.
identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet
G4
Tozo 1_fundamentele rechtmatigheidseisen exclusief
G4
identificatie volgens artikel 17, lid 3 Participatiewet Tozo 1_belangrijke rechtmatigheidseisen (toepassing